| تبليغات | X |
|
آپاردیلار گولومی - ائیله دیله ر ظولومی- نه قویدولار دانیشام - نه کسدیله ر دیلیمی
|
Üçüncü
ƏLMİNNƏTÜ-LİLLAH Kİ, "DƏBİSTAN" DA QAPANDI!
Əlminnətü-lillah ki, "Dəbistan"da qapandı!
Bir badi-xəzan əsdi, gülüstan da qapandı!
Hasilləri puç oldu bütün məzrəəcatın,
Yel vurdu qovun-qarpızı, bostan da qapandı!
"Ülfət" kəsilib toxdadı "Bürhani-tərəqqi",
Məhv oldu "Həmiyyət", ədəbistan da qapandı!
"Rəhbər" yorulub, yuxladı "İrşad", "Təkamül",
Aslanlara ox dəydi, neyistan da qapandı!
Meydani-rəqabətdə bizim himmətimizdən
Dəva qapanıb Rüstəmi-dəstan da qapandı!
Ətfali-vətən qoy bağırıb ölsün acından,
Yandı analar sinəsi, püstan da qapandı!
Qoy köhnələrin daş ürəyi gül tək açılsın,
Darüzzəfəri-tazəpərəstan da qapandı!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
EY Kİ QUYİ, ŞƏRƏFİ-NƏFS BEƏDLƏSTÜ-BECUD
Ey ki quyi, şərəfı-nəfs beədləstü-becud,
Vey ki cüyi qühəri-tacı-kəramət zisücud,
Səxt bizarü-məluləm mən, əzin qoftü-şünud,
Guş kon pəndi-həkimaneyi-lağlağınümud
Şərəfı-nəfs bebüxləstü-ləamət nə becud.
Hər ki in hər dü nədarəd ədəməş beh, zivücud.
Söhbət əz bəzlü-səxavü-kərəmü-cud məkon,
Atəşi-cud məzən neməti-xod dud məkon,
Müstəhəqra bekərəm nayili-məqsud məkon,
Nemətira ki, fərahəm şodə məfqud məkon,
Ey ki dərnemətü-nazi, bekəsi cud məkon
Ki, mühaləst bedin məşğələ imkani-xulud.
Əz ğəmi-fəqr miəndiş, mədeh dil beməlal,
Abru riz behər dər betəmənnayi-sual,
Begədayi həmə ca cəm nüma vəzrü-vəbal,
Sənəti piş məgirü-dəri-hər xanə benal,
"Ey ki dər şiddəti-fəqriyü-pərişaniyi-hal"
Düzd şo "kin do, se razi besər ayəd mədud".
Zərər əz-fəqr çu didi, tərəfi-sud güzər,
Qəm məxor, düzdgəri kon, süyii-məqsud güzər,
Hirs kon tiztər əz atəşi-Nəmrud güzər,
Xaki-rahi ki, bərü migozəri zud güzər,
Tanənalənd zi cövri-to beməbud, güzər,
"Ki, üyunəstü-cüfunəstü-xüdudəstü-qüdud".
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
EYLƏ BİLİRDİM Kİ, DƏXİ SÜBH OLUB
Eylə bilirdim ki, dəxi sübh olub,
Mürği-səhər tək bir ağız banladım.
Səng şikəst eylədi balü pərim,
Banlamağın hasilini anladım.
Övci-fəzadə görərək bayquşu
Səhn də qaqqıldayıram indi mən.
Bir də məni vurma, aman, səngdil,
Rəhm elə, nıqqıldayıram indi mən.
Ay çalağanlar, məni qorxuzmayın,
Mən sizə tərk eyləmişəm lanəni!
Seyr eləyiz, övci-həvada uçuz,
Mən də gəzim səhnəçeyi-xanəni.
Ağlamayın, ağlamayın, cücələr,
Banlamaram, banlamaram bir daha.
Banlamamaqdır sizə əhdim mənim,
Söyləmirəm: anlamaram bir daha!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
FƏLƏ, ÖZÜNÜ SƏN DƏ BİR İNSANMI SANIRSAN?!
Fələ, özünü sən də bir insanmı sanırsan?!
Pulsuz kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
İnsan olanın cahü cəlali gərək olsun,
İnsan olanın dövləti, mali gərək olsun,
Himmət demirəm, evləri ali gərək olsun;
Alçaq, ufacıq daxmanı samanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Hər məclisi-alidə soxulma tez arayə,
Sən dur ayaq üstə, demə bir söz ümərayə,
Caiz deyil insanca danışmaq füqərayə,
Dövlətlilərə kəndini yeksanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Fəqr ilə ğina əhlinə kim verdi müsavat?
Mənadə də, surətdə də var bunda münafat,
Öz fəzlini pulsuz edəməz kimsəyə isbat,
Bu mümtənəi qabili-imkanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Get vur çəkicin, işlə işin, çıxma zeyindən,
Məqsud müsavat isə ayrılma ceyindən,
Var nisbətin ərbabi-ğinayə nə şeyindən?
Bir abbası gün muzdunu milyanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Dövlətliyik, əlbəttə, şərafət də bizimdir,
Əmlak bizimdirsə, əyalət də bizimdir,
Divan bizim, ərbabi-hökumət də bizimdir,
Ölkə dərəbəylik deyə xan-xanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Asudə dolanmaqda ikən dövlətimizdən,
Azğınlıq edirsiz də hələ nemətimizdən,
Boylə çıxacaqsızmı bizim minnətimizdən?
Ehsanımızın küfrünü şükranmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Heç bir utanırsan?!
Ya bir usanırsan?!
Əlminnətü-lillah,
Odlara yanırsan?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
FƏXRİYYƏ
Hərçənd əsirani-qüyudati-zamanız,
Hərçənd düçarani-bəliyyati-cahanız,
Zənn etmə ki, bu əsrdə avareyi-nanız,
Əvvəl nə idiksə, yenə biz şimdi hamanız....
Turanlılarız, adiyi-şüğli-sələfız biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Zülmətsevər insanlarız üç-beş yaşımızdan,
Fitnə göyərir torpağımızdan, daşımızdan,
Tarac edərək, bac alırız qardaşımızdan,
Çıxmaz, çıxa bilməz də bu adət başımızdan....
Əslafımıza çünki həqiqi xələfız biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Ol gün ki, Məlikşah Büzürk eylədi rəhlət,
Etdik iki namərd vəzirə təbəiyyət,
Qırdıq о qədər bir-birimizdən ki, nəhayət
Düşmən qatıb əl, taxtımızı eylədi qarət....
Öz həqqimizi gözləməyə bitərəfiz biz!
Turanlılarız, adiyi-şüğli-sələfiz biz!
Bir vəqt olub leşkəri-Çingizə tərəfdar,
Xarəzmləri məhv elədik qətl ilə yekbar,
Xarəzmlərin şahı fərar eylədi naçar,
Məscidləri, məktəbləri yıxdıq yerə təkrar....
Həqqa ki, səzavari-nişanü şərəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!
Bir vəqt də dəvayi-səlib oldu mühəyya,
Dəvada firəngilərə qalib gəlib, əmma
Dincəlməyib etdik yenə bir faciə bərpa,
Öz tiğimiz öz rişəmizi kəsdi sərapa....
Guya ki, biyabanda bitən bir ələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Bir vəqt dəxi Qaraqoyun, Ağqoyun olduq,
Azərbaycana, həm də Anatoluya dolduq,
Ol qədr qırıb bir-birimizdən ki, yorulduq,
Qırdıqca yorulduq və yorulduqca qırıldıq....
Turanlılarız, adiyi-şüğli-sələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Bir vəqt salıb təfriqə olduq iki qismət,
Teymur şaha bir paramız etdi himayət,
Xan Yıldırıma bir paramız qıldı itaət,
Qanlar saçılıb Ankarada qopdu qiyamət....
Əhsən bizə! Həm tirzəniz, həm hədəfiz biz!!!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Teymur şahi-ləngə olub tabeyi-fərman,
Xan Toxtamışı eylədik al qanına qəltan,
Та oldu Qızıl Ordaların dövləti talan,
Məsko şahına faidəbəxş oldu bu meydan....
Əlyövm uruslaşmaq ilə zişərəfis biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfis biz!
Bir vəqt Şah Ismayilü Sultani-Səlimə
Məftun olaraq eylədik islamı dünimə,
Qoyduq iki tazə adı bir dini-qədimə,
Saldı bu təşəyyö, bü təsənnün bizi bimə....
Qaldıqca bu halətlə səzayi-əsəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!
Nadir bu iki xəstəliyi tutdu nəzərdə,
İstərdi əlac eyləyə bu qorxulu dərdə,
Bu məqsəd ilə əzm edərək girdi nəbərdə,
Məqtulən onun nəşini qoyduq quru yerdə....
Bir şeyi-əcibiz, nə bilim, bir tühəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!
İndi yenə var tazə xəbər, yaxşı təmaşa,
İranlılıq, osmanlılıq ismi olub ehya,
Bir qitə yer üstündə qopub bir yekə dəva,
Meydan ki, qızışdı olarıq məhv sərapa....
Onsuz da əgərçənd ki, yeksər tələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
FİSİNCAN
Sanma əzdikcə fələk bizləri viranlıq olur,
Un təmənnası ilə buğda dəyirmanlıq olur.
Qarışıqdır hələlik millətin istedadı, --
Ələnirsə, safı bir yan, tozu bir yanlıq olur.
Çalxalandıqca, bulandıqca zaman nehrə kimi,
Yağı yağ üstə çıxır, ayranı ayranlıq olur.
Kim ki, insanı sevər, -- aşiqi-hürriyyət olur,
Bəli, hürriyyət olan yerdə də insanlıq olur.
Ey ki, dersən, ürəfa rahi-xətadə bulunur,
Elmi-məntiqcə bu söz bəhreyi-nadanlıq olur.
Ürəfa dersən özün, əhli-xəta dersən özün,
Düşünürsənmi bu sözdə necə hədyanlıq olur?....
Gözünü xiyrələdirmi günəşi irfanın?
Haydı, xəffaşsifət, buncamı xulqanlıq olur?!
Tanırıq biz sizi artıq, demə, ha! Biz beləyik!
Tanılır ol kişi kim, tutduğu meydanlıq olur.
Baxmasız guşeyi-çeşm ilə fəqiranə tərəf,
Yüyürürsüz ora kim, dadlı fisincanlıq olur.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"FÜYUZAT" JURNALINDA "DƏLİ ŞAİR" İMZALI ŞAİRƏ
"Səmadan bir mələk heyrətlə deyir: insanlar, insanlar!
Nədir bu ruye-ərzi qaplayır al-qanlar, insanlar, insanlar"
mətləli şerə nəzireyi-təməsxüranə
Səradən bir dəli şeytan deyir: insanlar, insanlar!
Nədir dünyanı tutmuş elmlər, irfanlar, insanlar!?
Qanan kim, qandıran kim, nəşri-irfan eyləyən kimdir?
Sizi irşad edir görmürsünüz fəttanlar, insanlar!?
Ədəbdən, elmdən gər feyziyab olsa əvamünnas,
Düşər şənü şərəfdən mollalar, işanlar, insanlar!
Sevərmi əhli-istibdad millət huşyar olsun?
Buna razı olurmu bir neçə vicdanlar, insanlar!?
Ayılmış rəncbərlər, almaq istər həqqi-məşruin,
Nə yerdə qalmısız bəylər, ağalar, xanlar, insanlar!?
Mühərrirlər, müfəttinlər usanmazlar, utanmazlar,
Yazarlar hərzələr, əfsanələr, hədyanlar, insanlar!
Şararətdən çəkib əl, xeyrə mail olmayın bir dəm,
Kəsin başlar, alın canlar, tökün min qanlar, insanlar!
Bəşərsiz, sizdə qan tökmək təbiidir, cibillidir,
Bu fitrətdən uzaqdır, şübhəsiz, şeytanlar, insanlar!
Deyilmi heyf dillərdən qübari-cəhl məhv olsun?
Neçin hər gündə qandan qopmasın tufanlar, insanlar!?
Dəmadəm nəfsi-əmmarə deməkdə "üqtülül-ixvan",
Neçin salim qala başlar, bədənlər, canlar, isanlar?
Cəhalət pərdəsin çak etməyin, onda görərsiz kim,
Səradir cismlər, həm nəfslər, şeytanlar, insanlar!....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
FÜZULİYƏ BƏNZƏTMƏ
Məndə ar olsaydı ölmək ixtiyar etməzmidim?
Abrunun nolduğun bilsəydim ar etməzmidim?
Gər şüurum olsa idi dustü düşmən bilməyə, --
Şapşalı, Fəzlüllahı işdən kənar etməzmidim?
Anlasaydım Əsədin fikrin, Sipəhdarın işin, --
Onları məqtuli-tiği-canşikar etməzmidim?
Xaki-İranın mənə bir guşəsin versəydilər, --
Kəndimi Əbdülhəmid tək bəxtiyar etməzmidim?
Bilsə idim el məni axir belə müflis qovar, --
Var-yoxu dərcib edib əvvəl fərar etməzmidim?
Mülki-İranın düşünsəydim əlimdən getməyin, --
Var ikən fürsət о mülkü tarü-mar etməzmidim?
Ah, ol dəm ki, Təqizadə mənə əl vermədi, --
Mümkün olsaydı başın təndən kənar etməzmidim?
Qoy desinlər, Məmdəli düşdü Ədes sövdasına....
Məncili versəydilər orda qərar etməzmidim?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
GİLEY, YAXUD UMU-KÜSÜ
Get-gedə, "Zənbur" ağa, sən də çaşırsan deyəsən?!
Gah da bir məzhəbə, dinə sataşırsan deyəsən?!
Sən düz adəmsən əgər səndə bu tədbir nədir?
Jurnala çəkdiyin ol çalmalı təsvir nədir?
Qollarından sarılan kimdir, о zəncir nədir?
Dinmədikcə sənə sərhəddən aşırsan deyəsən?!
Gah da bir məzhəbə, dinə sataşırsan deyəsən?!
Nədir ol həlqeyi-zəncirdə bir para süvər?
Kimləri göstəriyor halqa dərunindəkilər?
Şəkli-islama gülən kimdir о ifritsiyər?
Sən bu rəftar ilə bizdən uzaşırsan deyəsən?!
Gah da bir məzhəbə, dinə sataşırsan deyəsən?!
Açmağa bir para əsrarı edib səyü təlaş,
Çalışırsan ki, bizə təng ola ta rahi-məaş?
Bu qədər etmə cəsarət, özünü gözlə, yavaş!
Dəymədikcə kefinə lovğalaşırsan deyəsən?!
Adətə, ürfə, rüsumə sataşırsan deyəsən?!
Sən bu şəkl ilə bütün xalqı oyatdın da deyək,
Bizi mənfur eləyib bir yana qatdın da deyək,
Sənə nə xeyr olacaq bizləri atdın da deyək?
Boş yerə boylə bizimlə dalaşırsan deyəsən?!
Adətə, ürfə, rüsumə sataşırsan deyəsən?!
Məzhəkə jurnalın əvvəl bizə, ibrətdi, dedin,
Bir para şəxsə sataşdın, bu nəsihətdi, dedin,
Bizi qatdın işə, bir növ zərafətdi, dedin,
İndi amma dəxi ciddən savaşırsan deyəsən?!
Adətə, ürfə, rüsumə sataşırsan deyəsən?!
Şəxsi-islamın əgər biz qolunu bağlamışıq --
Nə günah eyləmişik? Millət üçün ağlamışıq....
Hifz edib məzhəbi, şeytanı yaxıb, dağlamışıq.
Bizi gördükdə müqəssir dolaşırsan deyəsən?!
Adətə, ürfə, rüsumə sataşırsan deyəsən?!
Biz əgər olmasaq, islama nigəhban kim olar?
Beş gün ötməz ki, bu bağın gülü reyhanı solar,
İxtiraati-şəniə bütün islama dolar,
Leyk sən anlamayıb işdə çaşırsan deyəsən?!
Gah da bir məzhəbə, dinə sataşırsan deyəsən?!
Asta-asta dəbərib qurdalaşırsan deyəsən?!
Bəzi əfsanəçilərlə yanaşırsan deyəsən?!
Büsbütün məfsədələrlə bulaşırsan deyəsən?!
Ay balam, eybini qan!
Bir həya eylə, utan!
Yoxsa təkfir edərik
Lapca risva olasan!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
GÖTÜRÜLDÜ
Ey vay ki, heysiyyəti-millət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Yetməzdi bu kim, millətin əhrarı ayıldı,
Arif denilən bəzi füsunkarı ayıldı,
Мəçmuə yazan bir para biarı ayıldı,
Şair ləqəbində neçə idbarı ayıldı,
Yəni ki, bu əsrin bütün əşrarı ayıldı,
Derdim, bəcəhənnəm, elin əfkarı ayıldı,
Torpaq başıma, indi də tüccarı ayıldı!
Hər bir işə əl qatdı, mürüvvət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Var idi bu millətdə qabaq bir gözəl adət:
Bir şəxsi-müsəlman eləyən vaxtda rəhlət,
Meyyit hələ bəstərdə uzansın deyə rahət,
Qüsl etmədən əvvəl olunurdu ona hörmət,
Yüzlərcə edərdik ona sipara tilavət,
Hər cüzvdə bir rublə çatardı bizə ücrət,
Bir hörmət idi bu bizə, həm meyyitə nisbət,
Heyfa ki, əvaxırda bu hörmət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Tacirlərin indi dəyişib tinəti yekca,
Duymuşlar olar bizdəki niyyətləri guya,
Ehsanlar olub tərk, qazanlar sönüb, ey va!....
Nə molla payı var, nə qonaqlıq, nə müsəmma,
Bişmir tarının bir tikə halvası da hətta,
Hər fənn ediriksə işimiz tutmayır əsla,
Ах!.... ах! ... О keçən günlərimiz noldu, xudaya!
Küfran elədik sanki bu nemət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Kim getsə idi Həccə və ya Kərbübəlayə
Zəvvar idi əvvəl о bizə, əhli-duayə,
Mail о, duayə, vəli biz simü tilayə,
Görcək onu ünvan edərək bir neçə ayə,
Derdik ki, gərək pak ola həmyandakı mayə
Bir xeyrli əmr idi bu biz mollanümayə,
Heyfa ki, baxılmır dəxi nəleynə, əsayə,
Birləşdi hamı, sidqü sədaqət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Şadəm gələcək günlərimiz keçsə bu nisbət,
Qorxum bu ki, gündən-günə bədtər ola halət,
Bir gün gələ bidar ola bilcümlə cəmaət,
Təzviri ibadətdən edə fərq bu millət,
Meydana çıxa bizdəki hər dürlü xəyanət,
Nə töhfə gələ bizlərə, nə nəzr, nə rüşvət,
Hörmət yerinə el bizə izhar edə nifrət,
Hətta deyələr: -- Molla, ziyafət götürüldü!
Dolma və tərək, firniyü şərbət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"GÜLÜSTAN"İ - SƏDİDƏN BİR HEKAYEYİ-MƏNZUMİYYƏYƏ BƏNZƏTMƏ
Yeki pürsid əz an şəh küştə fərzənd,
Ki, ey Əbdalhəmid əz-to xirədmənd;
Səfarətxanəra mənzil güzidi,
Çera tən dadə bər mellət, nəzbədi?
Besevdayi-Qrım əz-Rey gozəşti,
Çera dər-baği-şəh rahət nəgəşti?
Begoft: əhvali-ma bərfı-cəhanəst,
Gəhi cün yəx, gəhi abi-rəvanəst,
Gəhi bər təxti-cəbbari nəşinim,
Gəhi dər-ğürbət əndər ca gozinim.
Mənü-Əbdalhəmid ər zende manim,
Becani-mellət atəş bərfəşanim.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
HƏ, DE GÖRÜM, NƏ OLDU BƏS?
Hə, de görüm, nə oldu bəs, ay balam, iddəaların?
Tutmuş idi yeri, göyü nalələrin, nəvaların....
Yoxsa qanıb da eybini boşlamısan ədaların?
Şimdi, hərif, söz haman mən deyən oldu, olmadı?
Sən demədinmi, sağlamam, yox bədənimdə bir mərəz?
Mən demədimmi, nəfsinin əslinə hirs olur ərəz?
Sən demədinmi, şəxsimə əl tapa bilməyib qərəz?
Та ki, olundu imtəhan, mən deyən oldu, olmadı?
Əncümən əhlinin, qoçaq, sən demədinmi, bir təki
Verməyəcək riza gələ ölkəmizə Ətabəki?!
Noldu ki, tez boşaldı bəs iş görən əncüməndəki?
Köhnə qapı, haman daban, mən deyən oldu, olmadı?
Sən о deyilmidin, dedin: dumdur ümidgahımız?
Mən demədimmi, var buna dumduru iştibahımız?....
Bakı vəkili getdimi, oldumu dadxahımız?
Get, hələ xamsan, dolan, mən deyən oldu, olmadı?
Sən demədinmi, dumada rəf olur ehtiyacımız?
Mən də dedimmi, çox yemə, tez pozular məzacımız?....
Qara bulutlar oynaşır, indi nədir ilacımız?
Çulğalayır bizi duman, mən deyən oldu, olmadı?
Sən о deyilmidin, dedin: var bizim ittihadımız?
Mən də, yadında var, dedim: yox buna etimadımız....
Büğzə, nifaqədir bizim qeyrətü ictihadımız....
Pərdə açıldı nagəhan, mən deyən oldu, olmadı?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
HƏR NƏ VERSƏN, VER
Hər nə versən, ver, məbada vermə bir dirhəm zəkat,
Qoy acından ölsə ölsün binəva kəndli və tat.
Hər nə düz versən, ver, oğlum, borcunu vermə təmam,
Hər nə alsan, al, amandır, alma kasıbdan səlam.
Hər nə etsən, et və lakin etmə meydən ictinab,
Hər nə dutsan, dut və lakin dutma bir kari-səvab.
Hər nə çəksən, çək, vəli, çəkmə xəcalət qübhdən,
Harda yatsan yat, ayılma, durma hərgiz sübhdən.
Hər yerə gəlsən, gəl, amma gəlmə dərsə, məktəbə,
Hər kəsə uysan, uy, amma uyma dinə, məzhəbə.
Hər nə çəksən, cək, bəradər, çəkmə düz mizanını,
Çəkmə sən millət qəmin, çəkmə, çək öz qəlyanını.
Baxmasan eytamə, baxma, baxma, bax löbətlərə,
Gəlməsən imanə, gəlmə, gəlmə, gəl lənətlərə.
Olmasan bir xeyrə bais, olma, ol bais şərə,
Etməsən imdad, etmə, et sitəm acizlərə.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"HƏYAT" QƏZETİNİN BAĞLANMASINA GÖRƏ
Elm ayineyi-surəti-hal idi, nədən bəs,
Əcsamdə ərvahə misal idi, nədən bəs,
Elm ilə vətən nikməal idi, nədən bəs,
Təhsili-ədəb, kəsbi-kəmal idi, nədən bəs,
Millət ümənası bu gözəl rütbəyi dandı?
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Elm idi əgər bəxş edən insanə şərafət--
Millət nə səbəbdən ona göstərmədi rəğbət?
İslam ülumunda gər olsaydı ləyaqət
Rusi oxumuşlar bə neçin etdilə nifrət?
Bu nifrəti hər gündə görüb axır utandı,
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Mey nəşəsini zövq bilər, cam nə bilsin?
Ruh anladığı ləzzəti əcram nə bilsin?
Ustadın işin, işlədiyin xam nə bilsin?
Elmin, hünərin qiymətin islam nə bilsin?
Getsin qabağa qonşular, islam dayandı,
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Qoy qonşular alsın hələ min dürlü fəvaid,
Qoy qonşular etsin hələ təzyidi cəraid,
Sən söylə, qəzetdən nə olur bizlərə aid?
Ancaq ikini bir elə, qoyma ola zaid,
İslamda bilmək, oxumaq çünki ziyandı;
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Əğyarlar indi sənə faiqmi, deyil ya?
İslamını məhv etməyə şaiqmi, deyil ya?
İbzali-himəm millətə layiqmi, deyil ya?
Ancaq əməlin qəti-əlaiqmi, deyil ya?
Çün qəti-əlaiq odu hər guşədə yandı,
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Gopnan əməl aşmaz, işə qeyrət gərək olsun,
Millət düyünün açmağa himmət gərək olsun,
Min elm deməkdənsə həmiyyət gərək olsun,
Sözdən nə bitər, işdə həqiqət gərək olsun!
Haqsızlığı hər gündə görüb axır usandı,
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Ağrıtma əbəs başını, meyl etmə ülumə,
Yox vəq qoyan elmə, kəmalata, rüsumə,
Hər kəs cibini güdmədədir baxsan ümumə,
Xərc etsə edər dolma-badımcana, lühumə.
Hop-hop, yeməyə, içməyə bu qövm yarandı!
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"HƏYAT" QƏZETİNİN İKİNCİ İLİNDƏ "GOP-GOP" İMZALI "QOY MƏKTƏBƏ TƏHSİLİ ÜLUM EYLƏSİN OĞLUM, DAŞ OLSA DA QƏLBİ, ONU MUM EYLƏSİN OĞLUM!" NƏQƏRATLI ŞERƏ NƏZİRƏ-TƏMƏSXÜRANƏ
Bu tifl ki, nuri-bəsərü şireyi-candır,
Tabi-tənü arami-dilü ruhi-rəvandır,
Min zəhmət ilə bəslədiyin tazə cavandır,
Göndərmə bunu məktəbə, rəhm eylə, amandır!
Qoy küçədə naz ilə xuram eyləsin oğlun!
Öz xoşladığı əmrə qiyam eyləsin oğlun!
Bu bülbüli-şuridə ki, pakizənəfəsdir,
Aludeyi-qəm etmə ki, bihudə həvəsdir,
Bunca ki, gedib məktəbə,--bildikləri bəsdir,
Məktəbdir adı, leyk həqiqətdə qəfəsdir;
Qoyma о dağılmışda məqam eyləsin oğlun!
Sübhün belə viranədə şam eyləsin oğlun!
Məktəbdə gedib dərs oxuyanları görürsən,
Nitqi çəkilən tazə cavanları görürsən,
Qətən quruyub cismdə qanları görürsən,
Arifsən, özün yaxşı-yamanları görürsən,
Qıyma ki, gedib fıkrini xam eyləsin oğlun!
Ömrün qəmi-elm ilə tamam eyləsin oğlun!
Bavər edəməm, elmdən olsun fərəh-aid,
Elm artıq olursa həm olur qəm mütəzaid,
İstərsən əgər oğlun edə kəsb fəvaid,
Həm sərvəti zaid ola, həm miknəti zaid,--
Tərğib elə ta kəsbi-həram eyləsin oğlun!
Bir ad çıxarıb şöhrəti-tam eyləsin oğlun!
Biçarə kişi, qanmağa başın hələ keydir,
Axır mənə bir söylə görüm, elm nə şeydir?
Bilmək nə gərək kim, bu əlifdir, bu da beydir?
Həvvəz, sora hütti, bu nə heydir, о nə heydir?
Qoy pul qazanıb sədri-məqam eyləsin oğlun!
Bəy, xanlar ilə dəxl-kəlam eyləsin oğlun!
Gop-gop kimi bifaidə əhli-qələm olma,
Ol Başıqapazlı, vəli, Bidərdü Qəm olma,
Qızdırmalı ol, Təşnələbü Didənəm olma,
Molla Mozalanlara uyuş, möhtərəm olma,
Qoy Hop-hop olub şöhrəti-tam eyləsin oğlun!
Kəsbin buraxıb şerə dəvam eyləsin oğlun!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"HƏYAT" QƏZETİNİN İKİNCİ İLİNDƏ "GOP-GOP" İMZALI "QOY MƏKTƏBƏ TƏHSİLİ ÜLUM EYLƏSİN OĞLUM, DAŞ OLSA DA QƏLBİ, ONU MUM EYLƏSİN OĞLUM!" NƏQƏRATLI ŞERƏ NƏZİRƏ-TƏMƏSXÜRANƏ
Bu tifl ki, nuri-bəsərü şireyi-candır,
Tabi-tənü arami-dilü ruhi-rəvandır,
Min zəhmət ilə bəslədiyin tazə cavandır,
Göndərmə bunu məktəbə, rəhm eylə, amandır!
Qoy küçədə naz ilə xuram eyləsin oğlun!
Öz xoşladığı əmrə qiyam eyləsin oğlun!
Bu bülbüli-şuridə ki, pakizənəfəsdir,
Aludeyi-qəm etmə ki, bihudə həvəsdir,
Bunca ki, gedib məktəbə,--bildikləri bəsdir,
Məktəbdir adı, leyk həqiqətdə qəfəsdir;
Qoyma о dağılmışda məqam eyləsin oğlun!
Sübhün belə viranədə şam eyləsin oğlun!
Məktəbdə gedib dərs oxuyanları görürsən,
Nitqi çəkilən tazə cavanları görürsən,
Qətən quruyub cismdə qanları görürsən,
Arifsən, özün yaxşı-yamanları görürsən,
Qıyma ki, gedib fıkrini xam eyləsin oğlun!
Ömrün qəmi-elm ilə tamam eyləsin oğlun!
Bavər edəməm, elmdən olsun fərəh-aid,
Elm artıq olursa həm olur qəm mütəzaid,
İstərsən əgər oğlun edə kəsb fəvaid,
Həm sərvəti zaid ola, həm miknəti zaid,--
Tərğib elə ta kəsbi-həram eyləsin oğlun!
Bir ad çıxarıb şöhrəti-tam eyləsin oğlun!
Biçarə kişi, qanmağa başın hələ keydir,
Axır mənə bir söylə görüm, elm nə şeydir?
Bilmək nə gərək kim, bu əlifdir, bu da beydir?
Həvvəz, sora hütti, bu nə heydir, о nə heydir?
Qoy pul qazanıb sədri-məqam eyləsin oğlun!
Bəy, xanlar ilə dəxl-kəlam eyləsin oğlun!
Gop-gop kimi bifaidə əhli-qələm olma,
Ol Başıqapazlı, vəli, Bidərdü Qəm olma,
Qızdırmalı ol, Təşnələbü Didənəm olma,
Molla Mozalanlara uyuş, möhtərəm olma,
Qoy Hop-hop olub şöhrəti-tam eyləsin oğlun!
Kəsbin buraxıb şerə dəvam eyləsin oğlun!
Mirzə ələkbər sabir
"MOLLA NƏSRƏDDİN"İN 10-CU NÖMRƏSİNDƏ "QIZDIRMALI" İMZASI İLƏ
YAZILAN ŞERLƏRƏ CAVAB
Madam ki, hamiyani-zülmət
Xoşlar ki, davam edə cəhalət:
Heyhat, bilirmi onda millət,
Tövhid nədir və ya nübüvvət?
Məktəb edir iqtiza zəmanə,
Bixar ola ta güli fərasət.
Ey seyr arayan о gülüstanə!
Əsli yoxu bəkləmək nə hacət?
Xab et hələ, qafilanə xab et.
Tainki uyub yatan ayılmaz,
Fərq etməz ola уa ağ, ya qarə;
Xəstə ki, başında huşu qalmaz,--
Dərdin düşünüb bulurmu çarə?
Ancaq ona türfə-türfə dəllək
Eylər hərə bir əcəb təbabət
Ey xəstə, ayılma, etmə idrak
Həp qanını əmsə də həcamət.
Dönmə о yana-bu уаnə, xab et.
Aldanma quzum, ki ləfzi-kafər
Təshih olunub çıxa lüğətdən;
Madam ki, sağdı Mirzə Qənbər
Eymən deyilik bu mələnətdən.
Qoymaz ki, bu xalqı cismi-vahid
Hökmündə olub edə məişət.
Əfsaneyi-küfri şirkü mülhid
Heyhat, olurmu tərki-adət.
Bu nöqtəni qanə-qanə xab et!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MÜƏLLİMLƏR SİYEZDİ
Baş tutdu müəllimlərin iclasi-siyezdi,
Ey vay, uçitellər yenə dərkar olacaqdır!....
Zənnimcə mənim, işbu yığıncaqda həmana
Bildirki məsail yenə təkrar olacaqdır.
Təşkil edəcəklər kişilər məktəbi-nisvan,
Qızlar oxuyub cümlə şərəfdar olacaqdır.
Hər şəhrdə bir məktəbi-sənət açacaqlar,
Oğlanlar alıb həndəsə, memar olacaqdır.
Tətbiq edəcəklər yazını şiveyi-türkə,
Sibyan da sühulətlə xəbərdar olacaqdır.
Təsnif olunub tazə kütüb türk dilində,
Hər kəs oxuyub elmlə bidar olacaqdır.
Bu bir, iki, üç məsələdə yox о qədər bak,
Olsun, bəcəhənnəm, necə rəftar olacaqdır?!
Lakin bu yamandır ki, iki məzhəbə rəğmən
Bir məsələ üstündə də güftar olacaqdır.
Sünnilik ilə şiəliyi qaldıracaqlar,
İslamə yetib rəxnə, xələldar olacaqdır.
Qardaş biləcək, bir-birini şiə və sünni,
Hər əmrdə həmrəyü, həməfkar olacaqdır.
Məzhəbləri biryanlıq edib bu uçitellər,
Ancaq yavan islam adı təzkar olacaqdır.
Əfsus!.... Səd əfsus sənə, ey gözəl islam!
Kimlər sənə gör indi tərəfdar olacaqdır?!
Baş saçlı, ayaq çəkməli, mırt-mırt danışanlar
Din qədri bilib möminü dindar olacaqdır....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NAƏHL OLANA MƏTLƏBİ ANDIRMAQ OLURMU?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Söz qanmayana zor ilə qandırmaq olurmu?
Könlüm sənə maildir əzəldən bəri, ey pul!
Olsam da nolur taətinə il-günü məşğul,
Sənlə görürəm kəndimi hər bəzmdə məqbul.
Sənsiz bu сəhan əhlin inandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Sənsən mənim əfzuneyi-sərmayeyi-fəxrim,
Sənlə ucalır mərtəbeyi-payeyi-fəxrim,
Gər dönsə üzün qiblədən, ey mayeyi-fəxrim,
Səndən yana göz nuru dolandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Canım üzülüb səndən ötür xəlqi soyunca,
Bir yatmamışam ta səni sənduqə qoyunca.
Derlər mənə: pul yığmayı boşla, ye doyunca!
Eşq əhlini sövdadan usandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi qandırmaq olurmu?!
Kasib deyiliz, sikkeyi-pulu tanırız biz,
Pul ilə olan şənü şüunu qanırız biz,
Bir həbbə zərər yetsə pula odlanırız biz,
Yansın ciyərim! Dövləti yandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Səy eyləmişəm bir neçə il zirəkü çalak,
Hardansa keçib girimə çox sərvətü əmlak,
Bir acizə rəhm etməyib ömr eyləmişəm pak,
İndi bu süluki yavalandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Bunlar keçər, indi düşüb el başqa həvayə,
Pul istənilir məktəb açılsın füqərayə,
Oğlan oxusun, qız oxusun payəbəpayə.
Kasıbları elmə ucalandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi qandırmaq olurmu?!
Dəxli mənə nə elm oxuya millət uşağı?!
Təhsili-kəmalat edə ya ümmət uşağı?!
Getsin işə bu tənbəlü biğeyrət uşağı!
Canım, gözüm, arifləri qandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Bizlərdə yox idi belə adət, -- yeni çıxdı,
Övrətlərə tədrisi-kitabət yeni çıxdı,
İslamə xələl qatdı bu bidət, -- yeni çıxdı,
Bu çeşməni bir növ bulandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi qandırmaq olurmu?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NEÇİN MƏKTƏBƏ RƏĞBƏTİM OLMAYIR?
Neçin məktəbə rəğbətim olmayır?--
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Mənə hər qəzetçi bərəldir gözün,
Yazır hey qəzetlərdə məktəb sözün,
Sözün qoy deyim bir kərə lap düzün:
Bu işdən mənə bir qazanc olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Oxur, bundan hər kəs qanar həqqini,
Qanan mütləq ali sanar həqqini,
Axund isə xəlqin danar həqqini,
Bununçun mənim rəğbətim olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Mənə xeyirsiz olduğuyçun bu kar,--
Ona bağlaram küfr adın zinhar,
Cəmaət də duymuş bunu aşikar;
Bu işdən mənə bir qazanc olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Və bir də bu məktəblilər bilümum
Oxurlar kamalınca ali ülum,
Edirlər bizə sonra yeksər hücum,
Bununçun ona rəğbətim olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Əgər məktəb əmrində bilintixab
Mənə tapşırılsa ümumən hesab,--
Mən ol vəqt, haşa, edəm ictinab!?
Fəqət indilik bir qazanc olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Ax! ... ax!.... Ay keçən günlərim! Vay mənə!
Hər evdən gəlirdi neçə pay mənə --
Plov, halva, bal, yağ, şəkər, çay mənə.
Nə çarə ki, indi bular olmayır!
Qarın dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Çətindir bizimçin bütün məsələ,
Bir ildə üç ehsan da keçmir ələ,
Belə qalsa iş razı olluq hələ,
Bu da olmayır, olmayır, olmayır!
Qarın dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Yığıncaqlar indi söz ilə ötür,
Beş-üç kəlmə söz söylənir, iş bitir,
Fəqət şənimiz günbəgündən itir,
Bizə ehtiram olmayır, olmayır!
Qarın dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NEÇİN VERMƏYİR?
Bircə bu məşrutəni şah neçin verməyir?
Gah verir filməsəl, gah neçin verməyir?
Gərçi bu gün şah bizim başımıza sayədir,
Nami-hümayunu hər mətləbə pirayədir,
Leyk bu ancaq həman gördüyünüz qayədir,--
Hər səsə bir səs verir, kəndisi bimayədir,
Yoxsuza olmaz demək -- var ... neçin verməyir?
Bircə bu məşrutəni şah neçin verməyir?
Hərzə danışma, kişi, gözlə ədəbi zinhar,
Şahımızı bilmə çox oylə səfahəti-şiar,
Əqli-səlim əhlidir büsbütün ali-Qacar,
Verməyir, əlbəttə, bir hikməti var, sirri var,
Yoxsa bu keyfıyyətə rah neçin verməyir?
Gah verir filməsəl, gah neçin verməyir?
Yox bu işin başqa bir hikməti, ya mikməti,
Əyri otur, düz danış, vazeh edək söhbəti,
Bir kərə al boynuna var yazığın nikbəti.
Şah cəvanbəxt isə bəs nə səbəb milləti
Həftədə bir aldadır, gah neçin verməyir?
Bircə bu məşrutəni şah neçin verməyir?
Gah verir filməsəl, gah neçin verməyir?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NƏDİR AYA, YENƏ ÜSYANLARI İRANLILARIN?
Nədir aya yenə üsyanları iranlıların?
Başladı cünbüşə tüğyanları iranlıların,
Nəqzi-əhd eylədi əyanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Yansın iranlıların arxası, yandı ciyərim!
О yetim Məmdəlidən var yenə bir pis xəbərim:
Belə derlər ki, qoyub təxti qaçıb taci-sərim,
Sığınıb konsula xaqanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Əhli-İran bu qədər bişərəf olsun, nə üçün?
Düşməni-tərzi-ümuri-sələf olsun, nə üçün?
Yeni Osmanlı kimi naxələf olsun, nə üçün?
Bata, ya rəb, görüm İranları iranlıların!
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Üçcə il qoymadılar təxtidə rahət yaşasın,
Bir doyunca çıxarıb kef, edib işrət yaşasın,
Та onun sayeyi-ədlində bu millət yaşasın,
Olsun asudə müsəlmanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Neyləmişdi sizə, yahu, bu başıdaşdı yetim?
Ya nə vicdanə dəyər bir işə çulğaşdı yetim!
Hərə bir hoqqa çıxartdız, karıxıb çaşdı yetim,
Dedi, çıxsın dəxi qoy canları iranlıların!
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Sizə öz şəninə şayəstə kərəm etmədimi?
Hökm məşruteyi-İranı rəqəm etmədimi?
Xətti-quranı öpüb yadi-qəsəm etmədimi?
Niyə bəs olmadı imanları iranlıların?
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Bilmirəm, andıra qalmış bu nə hürriyyət idi?
Haradan çıxdı bu söz, ya bu necə söhbət idi?
Ölkəmiz altı min ildən bəri bir cənnət idi,
İndi qan-qan deyir insanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Hələ iranlıların bir о Sipəhdarına bax!
Bəxtiyari elinin rütbəli Sərdarına bax!
Bir, sən allah, buların şah ilə rəftarına bax!
Bu da əyanları, ərkanları iranlıların!
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Başına cəm eləyib hər biri bir xeyli sipah
Ki, nə var? Məmdəli, düş təxtdən, olma bizə şah!
Etdilər üç günün ərzində bütün əmri təbah,
Qaçdı, -- ax-vay! -- deyə sultanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Bundan əvvəl bu gözəl ölkədə canlar var idi,
Yaxşı-yaxşı qocalar, adlı cəvanlar var idi,
Şahı haq zilli bilən sevgili xanlar var idi,
İndi Yefremlər olub xanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Bir də, yahu, nə gərək el qarışa şah işinə?
Göz açıb diqqət edə gah özünə, gah işinə?
Şah olan kəs olur ancaq özü agah işinə --
Yoxsa hər silsiləcünbanları iranlıların?
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Şah bilər ölkədə hər nə götürər, hər nə qoyar,
Gah cibin, gah dərisin hər kimin istərsə soyar,
Baş kəsər, ev dağıdar, can çıxarar, göz də oyar --
Min də cıxsa göyə əfğanları iranlıların....
Bəcəhənnəm ki, yanır canları iranlıların!
Şahın öz əbdidir insanları iranlıların!
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NEYLİYİM, ALLAH! BU URUS BAŞDILAR
Neyliyim, Allah! Bu urus başdılar
Bilməyirəm hardan aşıb-daşdılar?!
Ölkədə gündən-günə çoxlaşdılar,
Hər əmələ, hər işə çulğaşdılar,
Qoymayın, ay köhnələr, ay yaşdılar!
Heyvərələr hər yerə dırmaşdılar!
Hər biri min gunə iş icad edir,
Məclis açıb nitqlər irad edir,
Şiə ikən sünniləri şad edir,
Sünni ikən şiəyə imdad edir,
Sanki bular bir-birə qardaşdılar,
Yoxdu təəssübləri, çaşbaşdılar!
Heç biri öz məzhəbinin hörmətin
Gözləməyir, gözləyir el qeyrətin;
Cümləsi bir yolda qoyub niyyətin,
Xoşlamayırlar atalar adətin;
Çünki nə sünni, nə qızılbaşdılar,
Bir yava şeydir bu başı daşdılar!
Əmr təəssüb ola bütlan neçin?
Sünni deyə şiələrə can neçin?
Şiə bilə sünnini insan neçin?
Birləşə yəni bu müsəlman neçin?
Hümmət edin, din gedir, ay başdılar!
Qoymayın aldatdı bizi saşdılar!
İndi ki, duyduq buların niyyətin --
Cəhd eləyin pozmağa cəmiyyətin!
Bunları pozmaq bizə olmaz çətin:
Harda ki, gördüz oxuyun lənətin
Hökm eləyin, küfrlə ulğaşdılar,
Dini-xudadan qırılıb qaşdılar,
Cümləsi kafırlərə yoldaşdılar,
Çünki təəssübləri yox, çaşdılar!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
OL GÜN Kİ, SƏNƏ XALİQ EDƏR LÜTF BİR ÖVLAD
Ol gün ki, sənə xaliq edər lütf bir övlad,
Olsun ürəyin şad!
Təyin elə cindarı ki, etsin ona imdad,
Та dəyməyə həmzad;
Sağdan sola, soldan sağa sal boynuna heykəl,
Qoy cinni məəttəl;
Min gunə tilismata tutub eylə müqəffəl,
Gəzdir onu əl-əl;
Gər dəysə soyuq, sancılanıb olsa da bimar,
Hökm et gələ cindar;
Göstərmə təbibə о ciyərguşəni zinhar
Qoyma ola murdar;
Ağlarsa uşaq dərdinin axtarma davasın,
Ancaq söy anasın;
Qorxutsun о da damdabaca ilə çağasın,
Kəssin də sədasın;
Öyrət ona, əlbəttə, özün bir neçə mövhum,
Məhdud ola məsum;
Bu sayədə ömr eyləyə dünyada о məzlum,
Hər haləti məzmum;
Tək-tək dil açanda ona təlim elə hədyan,
Həm olma peşiman;
Bildir ona min dürlü qəbahətləri hər an,
Alsın ələ ünvan;
On yaşa yetincə uşağın eyləmə qəflət,
Qandır neçə bidət;
Та on beşə yetdikcə tapa işdə məharət,
Həm eyləyə adət;
Göndərmə onu məktəbə, dəng eyləmə başın,
Tökmə üzə yaşın;
Hər fənd və bicliklə edər kəsb məaşın,
Saxlar özü başın;
Rahət niyə lazım edə dünyada məişət,
Quldurçuluq öyrət;
Tainki qumar oynaya, qətl eyləyə, qarət,
Xoşdur belə sənət;
Dünyanı soyub eyləyə hər gün səni xürsənd,
Sağ ol, belə fərzənd!
Evdə tapılır indi dəxi çay, plov, qənd,
Kimdir sənə manənd!
Nagah alınıb həbsə, tutarsa səni vəhşət,
Ver hakimə, rüşvət;
Sat var-yoxunu, advokata ver neçə xələt,
Puç ol hələ-həlbət;
Axırda olub həsrəti-didari-cəmali,
Qal kisəsi xali;
Qaldıqda oğulsuz dəxi tez başla suali.
Al vizrü vəbali,
Tap rizqi-həlali,
Ay başı bəlali,
Yığ dəymişi, kali,
Olmaz oxumaqdan
Tapmaq bu cəlali....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
OLMUR, OLMASIN
Ata:
-- Kuçədə tullan, ey oğul, sənətin olmur, olmasın!
Sənətə, dərsə, məktəbə rəğbətin olmur, olmasın!
Oğul:
-- Kəsbinə getməyə, ata, fürsətin olmur, olmasın!
Gündə bir arvad al, boşa, qeyrətin olmur, olmasın!
Ata:
-- Axşam olanda çıx çölə, gəlmə sabaha tək hələ,
Neyləsən eylə, bir belə ismətin olmur, olmasın
İffətin olmur, olmasın!
Oğul:
-- Axşam olanda yax həna, düz zəvəcatı yan-yana,
Girdin о dəm ki yorğana, halətin olmur, olmasın!
Qüdrətin olmur, olmasın!
Ata:
-- Tezdən ayılma bir səhər, dərsinə qılma bir nəzər,
Elm oxumaqda, müxtəsər, niyyətin olmur, olmasın!
Himmətin olmur, olmasın!
Oğul:
-- Saqqalı bağlı hər səhər isti həmamə qıl güzər,
Qorxma, azarlasan əgər; səhhətin olmur, olmasın!
Behcətin olmur, olmasın!
Ata:
-- Uşqoladan çıxan zaman, hər yeri vurnuxan zaman,
El sənə pis baxan zaman, ibrətin olmur, olmasın!
Xiclətin olmur, olmasın!
Oğul:
-- Tək həyətə girən zaman, qonşu qızın görən zaman,
Şövq ilə dindirən zaman, övrətin olmur, olmasın!
Qismətin olmur, olmasın!
Başına eşqi dolmasın!
Rişini Zalxa yolmasın!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
ÖVRADIMIZ, ƏZKARIMIZ ƏFSANEYİ-ZƏNDİR
Övradımız, əzkarımız əfsaneyi-zəndir,
Əfsaneyi-zən nuri-dilü ruhi-bədəndir,
Çün hübbi-nisa lazimeyi-hübbi-vətəndir,
Əhli-vətəniz, hübbi-vətən yad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Yox fərq bizim hündür ilə alçağımızda,
Daim görürüz iş bu qocalmış çağımızda,
Cüt-cüt durur övrət solumuzda, sağımızda,
Şəhvət quluyuz, nəfsdən imdad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Hər şam gərək üqdeyi-əfkar açılsın,
Fəvvareyi-iqbaldən amal saçılsın,
Hər sübh namaz etmədən həmmama qaçılsın,
Təthir edərək dillərə övrad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Bu məşğələlər şiveyi-əşyaxi-zamandır,
Ata-babamızdan bizə miras hamandır,
Zənn eyləmə süstüz, qanımız od kimi qandır,
Bu yolda töküb qanımızı ad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Sair miləl övrətlə ədalət edir, etsin,
Övrət ərə, ər övrətə rəğbət edir, etsin,
Hər kim ki, bir övrətlə qənaət edir, etsin,
Üç-dördün ötüb siğədə tədad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Tədadi-nisa bir hünəri-sariyəmizdir,
Tez boşluyuruz, çün bu libas ariyəmizdir,
Övrət nə demək? Xadiməmiz, cariyəmizdir!
Hərçənd alan vəqtdə azad alırız biz....
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
PA ATONNAN, NƏ AĞIR YATDI BU OĞLAN, ÖLÜBƏ?
Pa atonnan, nə ağır yatdı bu oğlan, ölübə!
Nə də tərpənməyir üstündəki yorğan, ölübə!
Bu qədər qışqırığa durdu qonum-qonşu təmam,
Dəbərişməz də, veribdir, deyəsən, can, ölübə!
Demək olmaz dirilər tək yatıb, əlbət, duracaq,
Ölülər yatmağıdır, yox buna payan, ölübə!
Çox sovuqdur çıxan ahəstəcə tək-tək nəfəsi,
Bədənində donuşub, laxtalanıb qan, ölübə!
Cumuxub canına bitlər, birələr, hiss edəmir,
Çalsa əqrəb də hənuz eyləməz amman, ölübə!
Hansı bir doktora ərz etdim onun illətini,
Dedi: çək bundan əlin, boşla, bu çoxdan ölübə!
Nə masaj ilə, nə məsnui-tənəffüslə bunun
Və nə dağ ilə olur dərdinə dərman, ölübə!
Bunu hətta düşünüb cümlə müsəlman uşağı
Нər vilayətdə deyirlər: pa atonnan, ölübə!
Məzəli lap bu ki, bir parə urus damaları
Qoşulub bunlara derlər ki: müsəlman ölübə!
Aman, ay Molla dayı, bir kitab açdır, fala bax,
Tapmasan çarəsini sən də de ordan: ölübə!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
PULA TƏVƏCCÖH
Nuri-çeşmanımmısan, ey pul, ya canımmısan?
İsmətim, namusum, irzim, qeyrətim, qanımmısan?
Hörmətim, fəxrim, cəlalım, şövkətim, şanımmısan?
Müshəfim, Məkkəm, Mədinəm, qibləm, ərkanımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Keçdi ömrüm şüğli-təhsilinlə mövqufı-məlal,
Dərdə düşdüm, bəstəri-həsrətdə qaldım xəstə-hal,
Səndədir könlüm yenə etsəm cahandan irtihal,
Sən mənim ömrüm, həyatım, cövhərim, canımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Ah, zalım, ah kim, oldum yolunda can fəda,
Bir doyunca qıymadım səndən alam zövqü səfa,
İndi varislər hücumavər olub yeksər sana,
Varisin, yaxud mənim mali-cibişdanımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Eyləməz varislərim mən tək səni sənduqə dərc,
Hər biri eylər səni bir növ ilə min yerdə xərc,
Restoranlarda, klublarda olarsan hərcü mərc,
Hər yetən çeynər səni, bilməm ətim, qanımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Sevdiyim, bundan belə hini-zəvalındır sənin,
İşbu vəch ilə könül cayi-məlalındır sənin,
Xatırım, qəlbim, sərim vəqfi-xəyalındır sənin,
Sən məni məftun edən nazəndə cananımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Səndən əl çəkməzdim olsaydı əlimdə iqtidar,
Lakin icbarən əcəl eylər məni səndən kənar,
Canım ağzımdan çıxınca söylərəm biixtiyar:
Nuri-çeşmanımmısan, ey pul, ya canımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanmmısan?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QAÇ, AT BASDI!
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Ötüşdən çıxan bir cəmaət gəlir!
Edib cümlə əqvama sibqət, gəlir!
Verib hər kəsə dərsi-ibrət, gəlir!
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Çəkil, yol ver, at bağrı çatlatmışıq,
Vurub yıxmışıq, tutmuşuq, atmışıq,
Çapıb qovmuşuq, qan-tərə batmışıq,
Yığıb milləti bir yerə qatmışıq,
Müsavat, ədalət, üxüvvət gəlir!
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Neçə əsrdir indi bilehtimam
Qoyub nami-milliyyətə ehtiram,
Qoçaq əlləşib, çarpışıb sübhü şam,
Xüsusən bu sonku beş ildə tamam
Edib aləmə bəxşi-heyrət, gəlir!
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Nədir, yoxsa zənnincə etdim xəta?
Sus! Etməm xəta! Söyləməm nabəca!
Məzah etmiş oldum sanırsan bəsa?
Dodaq altı gülmək nədir, söylə ya?
Sənə bəlkə bunlar zərafət gəlir?
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Buyur, qıl da dünyaya ətfı-nəzər,
Müsəlman kimi kim olub bəxtəvər?
Bu Iran, о Türkiyə -- həp bixətər,
Əvət, başla Fasdan Xətaya qədər
Baxıldıqca qəlbə məsərrət gəlir....
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
О Albanyada arnavut qeyrəti,
Bu Qəzvindəki mürtəce heyəti,
Kiritdə müsəlmanların haləti,
Buxarada məzhəbçilər söhbəti,
Yəməndən də başqa rəvayət gəlir,
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Bu Rusiyyənin əhli-imanları
Ki, yəni bu səmtin müsəlmanları,
О yekşənbə, cümə, bu dükkanları,
О dum macərası, bu vicdanları,
Hələ etiraza nə hacət gəlir?
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Bu Qafqaz, bu da Qafqaz arifləri,
Bu da əhli-nazə təarüfləri,
Bu millət yolunda məsarifləri,
Bu da şanlı-şanlı məarifləri,
Bulardan dəxi boylə xidmət gəlir,
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Bununla belə biz neçin bəxtiyar
Ölüb-itməyək də hələ iftixar?!
De, noqsanımız hansıdır zinhar?
Bu siyrət, bu surət, bu qeyrət, bu ar....
Bizə, ya, nə nisbətlə töhmət gəlir?
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Həp əfradımızda bir əzmü səbat,
Bu əzmü səbat ilə bulduq nəcat,
Bu gün cümləmiz bəkləriz bir həyat,
Bir əhval, bir fıkr, bir iltifat....
Bu əfkara qarşı nə diqqət gəlir?
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Hanı bizdə, yahu, nifaqü təzad?
Hanı bizdə həmdinimizlə inad?
Bu ülfət, bü rəfət, bu da ittihad!
Bax, iştə, bu məclis, bu da iniqad!
Nə mabeynə nifrət, nə lənət gəlir,
Nə böhtan, nə hədyan, nə qeybət gəlir,
Nə cib, nə cibişdan, nə rüşvət gəlir,
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QAMÇI
Bəxtəvər kimlər idi aləmdə?
Deyə, məndən elədi molla sual.
Mollanın kəndini göstərməm də:
Etdi təsdiq, həmi qət məqal.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
alti
QEYRƏT VƏQTİDİR!
Mürtəce xadimlərim! Ha, indi xidmət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, iş vəqti, qeyrət vəqtidir!
Gizli cəmiyyət yapın, məclis qurun, şura edin,
Rəşt, Zəncan irticaın hər yerə icra edin,
Hər nasılsa rişeyi-məşrutəyi imha edin,
Heykəli-mənfuri-istibdadımı ihya edin,
Iğtişaşa başlayın, hər yerdə fürsət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, iş vəqti, qeyrət vəqtidir!
Cəhd edin göndərdiyim təhrirlər puç olmasın,
Yazdığım, göstərdiyim təzvirlər puç olmasın,
"Məmdəli-Kazim" tökən tədbirlər puç olmasın,
Verdiyim qövl, aldığım təqrirlər puç olmasın,
İndi isbati-hünər, sidqü-sədaqət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, is vəqti, qeyrət vəqtidir!
Sanmayın ancaq Ədesdə kefdəyəm nisvan ilə,
İrtibatım yoxdur öz mülküm olan Tehran ilə,
Lafəvallah var əlaqəm büsbütün İran ilə,
Rəşt ilə, Qəzvin ilə, Kirman ilə, Zəncan ilə,
Mən işi qaldırmışam, sizdən də himmət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, is vəqti, qeyrət vəqtidir!
Sanmayın azdır bu gün İranda əvanım mənim,
Ev başı hər yerdə var minlərcə dərbanım mənim,
Onlara sadir olur hər anda fərmanım mənim,
Mən bu yolda işdəyəm, var hər qədər canım mənim,
Leyk sizdən də mənə indi həmiyyət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, is vəqti, qeyrət vəqtidir!
Bax nasıl İran bu saət haləti-böhrandadır!
Parlaman heyrətdə, əza mərəzi-tufandadır!
Qanmayır heç kəs ki, kəşti qanda, dərya qandadır!
Müxtəsər hər vəchlə məşrutə min nöqsandadır!
Etməyin qəflət, bu fürsətdən qənimət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, iş vəqti, qeyrət vəqtidir!
Görməyirsizmi, kişi gəh söz, gəh istefa verir,
Xeyrsizmi mənsəbindən əl çəkir, yekca verir?
Ya Nəcəfdən müctəhid müftə məgər fitva verir?
Sanma bu fitvaya bihəqqül-əməl imza verir....
İş aparmaqçın bu gün dünyada fürsət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, iş vəqti, qeyrət vəqtidir!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QOCALIQDAN ŞİKAYƏT
Əfsus qocaldım, ağacım düşdü əlimdən,
Səd heyf cavanlıq!
Zəf eylədi aciz məni, qaldım əməlimdən,
Çəkdim nə ziyanlıq!
Saldıqca cavanlıqda keçən günləri yadə
Dərdim olur on qat!
Ya rəb, yetərəm birdəmi dünyada muradə?
Heyhat və heyhat!
Saqqal ağarıb, bel bükülüb, dinmə filani!
Övqatım olub təlx;
Övrət də yaxır saqqalıma gündə hənani,
"Rişi ki, bərəng əlx".
Yad olsun о günlər ki, muradımca gəzərdim
Sazəndə Oruğnan;
Min acizü biçarələrin başın əzərdim
Sillə və yumuruqnan.
Bu sayədə hər ləhzə edib səyü təlaşı,
Sərvət qazanardım;
Təhsil eləyib qol gücünə əmri-məaşı,
Dövlət qazanardım.
Əzalar isə süst olub indi qocalıqdan,
Bir dadrəsim yox!
Görməzmisən əhvalımı, düşdüm ucalıqdan,
Fəryadrəsim yox,
Heç yerdə səsim yox,
Kəskin nəfəsim yox,
Fikrimdə cəvanlıq,
Başqa həvəsim yox.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QORXURAM
Payi-piyadə düşürəm çöllərə, --
Xari-müğilan görürəm, qorxmuram.
Seyr edirəm bərrü biyabanları, --
Quli-biyaban görürəm, qorxmuram.
Gah oluram bəhrdə zövrəqnişin, --
Dalğalı tufan görürəm, qorxmuram.
Gah çıxıram sahilə, hər yanda min
Vəhşiyi-ğürran görürəm, qorxmuram.
Gah şəfəq tək düşürəm dağlara, --
Yanğılı vulkan görürəm, qorxmuram.
Gah enirəm sayə tək ormanlara, --
Yırtıcı heyvan görürəm, qorxmuram.
Üz qoyuram gah neyistanlara, --
Bir sürü aslan görürəm, qorxmuram.
Məqbərəlikdə edirəm gah məkan, --
Qəbirdə xortdan görürəm, qorxmuram.
Mənzil olur gah mənə viranələr, --
Cin görürəm, can görürəm, qorxmuram.
Xarici mülkündə də hətta gəzib
Çox tuhaf insan görürəm, qorxmuram.
Bu küreyi-ərzdə mən, müxtəsər,
Müxtəlif əlvan görürəm, qorxmuram.
Leyk, bu qorxmazlıq ilə, doğrusu,
Ay dadaş, vallahi, billahi, tallahi,
Harda müsəlman görürəm, qorxuram!....
Bisəbəb qorxmayıram, vəchi var:
Neyləyim axır, bu yox olmuşların
Fikrini qan-qan görürəm, qorxuram,
Qorxuram, qorxuram, qorxuram!....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
RƏDD OL QAPIDAN, AĞLAMA ZAR-ZAR, DİLƏNÇİ!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Vaqqıldama bayquş kimi, idbar dilənçi!
Bu məclisimiz məclisi-ehsandır əgərçi,
Düzdüklərimiz neməti-əlvandır əgərçi,
Ehsan füqəra kəslərə şayandır əgərçi,
Bir adəti-irsiyyə dəxi var, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dövlətliləriz, məqsədimiz eyşü səfadır,
Mehmanlarımız büsbütün ərbabi-qinadır,
Kökdür, yekədir, boynuyoğundur, nücəbadır,
Bəydir, ağadır, ağzı dualı üləmadır,
Bişmişlərimiz min cürə ləzzətli qidadır,
Dikmə gözünü mətbəxə, biar dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dəxli bizə nə boşda qalıb dəsti-sualın?
Yainki acından mələşir əhlin, əyalın?
Bax, bax, necə çirkindir о mənhus cəmalın!
Hax-tüf üzünə, surəti murdar dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dövlətli neçin sərf edib öz bəzlü səxasın --
Əyanı qoyub, doydura şəhrin füqərasın?
Töksün görüm allah üzünün şərmü həyasın!
Əl çək yaxamızdan, itil, idbar dilənci!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənci!
Bir dəfə fəqir olduğunu anla da, zinhar,
Dövlətlilərin bişmişinə olma həvəskar,
Voxsa yeməyə bir zadın, öl, canını qurtar!
Etmə bu qədər bizlərə azar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Fəqr əhli qənilərlə mülaqat edə bilməz,
Dövlətliyə insanlığın isbat edə bilməz,
Dövlətli fəqir ilə müsavat edə bilməz,
Nöqsan gətirər şəninə bu kar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SATIRAM
Moldayı, salmadı el dil boğaza....
Eybi yox, gərçi qoyulduq loğaza,
Yaz bu elanımı da bir kağaza:
Açmışam Reydə geniş bir mağaza,
Çox ucuz qiymətə hər şey satıram,
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Mağazamda tapılır hər cürə zad:
Cami-Cəm, rəyəti-Key, təxti-Qübad;
Gərçi bazarımı etməkdə kəsad
Səy edir bir para İrani nəjad,
Leyk mən baxmayıram, hey satıram!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Nə gərəkdir mənə bir munca ümur
Ki, edə qəlbimi bihissü hüzur?
Babama vermədi əl "abəki-şur",
Deyiləm naxələfü nabəşüur.
Qəsri-Şirin, əsəri-Key satıram!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
İstəməm nuri, qaranlıq sevirəm,
Mülki-İranı dumanlıq sevirəm,
Boşlayıb şəhri yabanlıq sevirəm,
Bəsdi şahlıq, dəxi xanlıq sevirəm,
Səbzəvar ilə Məyamey satıram!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Söz mənim, ev mənim, əsrar mənim,
Ərzü namus mənim, ar mənim,
Mal mənim, məsləhəti-kar mənim,
Satıram, dövləti-Qacar mənim,
Kimə nə dəxli ki, mən şey satıram?!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Şah məşrutə-pənah olmaq isə,
El qoyan vəzlə şah olmaq isə,
Guş bir əmri-süpah olmaq isə,
Şah olub həmdəmi-ah olmaq isə
Xan olub, nuş eləyib mey, satıram!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SƏBƏB BOYNU YOĞUN OLDU!
Qəmü möhnət füzun oldu,
Səbəb boynu yoğun oldu!
Əliflər döndü nun oldu,
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nə üçün kişvəri-İran
Olur şəxsiyyətə qurban?
Məgər bayquş sevir viran
Və ya tale zəbun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nədən oldu iki dilli,
Ürəklər qaldı nisgilli,
Dağıldı məclisi-milli,
Əməllər sərnigun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Neçin məşrutə bağlandı,
Müzəvvirlər qoçaqlandı,
Qarınlar doydu, yağlandı,
Vətən darülcünun oldu?
Sabəb boynu yoğun oldu!
Qəsəm etdi inandırdı,
Neçin rəyin dolandırdı,
Özün dünyaya andırdı,
Mütii-nəfsi-dun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nədən ləğv oldu peymanlar,
Verildi odlu fərmanlar,
Bütün odlandı quranlar,
Cinayət rəhnümun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nədən qalxışdı xulqanlar,
Satıldı pula imanlar,
Töküldü bigünah qanlar,
Ürəklər laləgun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nə üçün susdu natiqlər,
Alındı həbsə sadiqlər,
Fəqət bəzən münafıqlər
Varıb nurülüyun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nədir təkfıri "Əxbar"ın,
Nədir təhqiri "Əbrar"ın,
Nədir təqsiri "Əhrar"ın,
Ki, böylə qərqi-xun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Qürari-intihasından,
Нəуа qılmaz ədasından,
О "keyfi-mayəşa"sından
Neçin "layəsəlun" oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SƏBİR
Та gəlirik biz də bir az anlayaq, --
Məhzəri-irfanda vurur tək səbir.
Ya deyirik işləri sahmanlayaq, --
Məclisi-əyanda vurur tək səbir.
İstəyirik bir iş açaq filməsəl,
Söyləşirik bir-iki il laəqəl,
Та deyilir pul verin, aşsın əməl, --
Ölkədə, hər yanda vurur tək səbir.
Yalxı bizi eyləməyib mübtəla:
Səfheyi-Qafqazı tutub bu bəla;
Qaxda, Qazaxda, Şəkidə bərməla,
Şişədə, Şirvanda vurur tək səbir.
Lakin о yerlərdə gedir, durmayır,
Bir elə layiqli kələk qurmayır,
Gəncədə derlərsə vurur, vurmayır,
Oylə ki, Səlyanda vurur tək səbir.
Andıra qalmış nə yaman səslənir!
Söz deməyə vermir aman, səslənir!
Ox atılır, sanki kaman səslənir!
Sahəti-meydanda vurur tək səbir.
Hərzə nə şura və nə məclis bilir,
Nə düşünür yaxşı, nə bir pis bilir,
Qorxmur, utanmır, nə də bir his bilir,
Hücrədə, dükkanda vurur tək səbir.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SƏBR EYLƏ!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Üzün oldisə gər külfət yanında qarə, səbr eylə!
Əsiri-qeydi-fəqr oldun, yazıq, təslimi-hirman ol,
Çalışma, bir işə getmə, fəqət məyusü nalan ol,
Qəzayə çarə yox, giryan ol, üryan ol, pərişan ol,
Səbur ol, şakir ol, yəni müsəlman ol, müsəlman ol,
Çatar öz rizqi-məqsumun, dolan avarə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Maaşın ta ki, təng oldu ənis ol dərdü möhnətlə,
Boş ol, süst ol, ümidin qət qıl, yar ol ətalətlə,
Bunu təqdirə nisbət ver, yaşa daim rəzalətlə,
Həvadə seyr edən insana baxma çeşmi-qeyrətlə,
Burax kəsbi, unut səyi, yapışma karə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Yetərkən zalimin zülmü sənə dövrü qəzadən bil,
Çatarkən amirin zəcri, -- onu seyri-səmadən bil,
Ozün öz iczinə bais olurkən masəvadən bil,
Bu məşumiyyəti biganədən gör, aşinadən bil,
Əzil, pamal ol, axtarma buna bir çarə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Əgər çox təngdil olsan bu işdən qıl fəğan, ağla,
Girişmə başqa bir tədbirə, ancaq hər zaman ağla,
Bütün dünyadən əl çək, aşikar ağla, nihan ağla,
Qapansın gözlərin, fıkrin, düşünmə, görmə, yan, ağla,
Tüpür namusa, baxma nəngə, gəlmə arə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Fəqət bir iş də görmək istər isən gör müsəlman tək,
Təhəmmül eylə cövri-mülkədarə, işlə heyvan tək,
Çalış, ək, biç, aparsın bəy, evin qalsın dəyirman tək,
Ayılma, haqqını qanma, xəbərdar olma insan tək,
Darılma, incimə, tab eylə hər azarə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Əgər az-çox var isə qeyrətin kafirlərə baxma,
Bir asan kəsbə məşğul olmaq ilə dindən çıxma,
Uşaqlarçın çörək çıxsın deyə ha, din evin yıxma,
Babalın boynuma, get fələlik et, qəlbini sıxma,
Sənə iş sahibi pul verməsə, yan narə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Və yaxud gər əsər varsa canında zorü-qüvvətdən,
Qolun güclü, üzün qansız, dilin xalisə rəhmətdən,
Qutar bir dəfəlik dərdü-ələmdən, bari-möhnətdən,
Quduzluq iştə bir pişə, gözəl hər dürlü sənətdən:
Bas al, kəs al, vur al, yıx al, qoşul füccarə, fəxr eylə!
Məqami-hörmətə çatdın dəxi həmvarə fəxr eylə!
Yanaş əşrarə, fəxr eylə!
Bulaş hər karə, fəxr eylə!
Tutulma nəngə, namusə,
Utanma arə, fəxr eylə!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SƏRHESAB
Səs ucalaşdı, qoymayın!
Millət oyaşdı, qoymayın!
Rişteyi-dərsə, məktəbə
Cümlə dolaşdı, qoymayın!
İş yavalaşdı, qoymayın!
El uyuşub azanlara,
Gündə qəzet yazanlara,
Od vurulub qazanlara,
Qaynadı, daşdı, qoymayın!
Həddidən aşdı, qoymayın!
Tərk eləyin cavanları,--
Zərrəcə yoxdu qanları!
Sözləri doğru isə də
Başları saşdı, qoymayın!
Çöhrə təraşdı, qoymayın!
Sehri, füsunu xoşlayın,
Şairi, şeri boşlayın,
Məktəb ilə bu firqənin
Bağrı badaşdı, qoymayın!
Nikbəti var, səsin kəsin!
Qarğa, dolaşdı, qoymayın!
Сох pis ulaşdı, qoymayın!
Kafir olub, vurun, vurun!
Rişteyi-ülfətin qırın!
Yazdığı şerini cırın!
Dinə sataşdı, qoymayın!
Küfrə bulaşdı, qoymayın!
Əqli, şüuru, fəhmi yox,
İrzü həyada səhmi yox,
Məzhəbi, dini, rəhmi yox,
İşləri yaşdı, qoymayın!
Lap danabaşdı, qoymayın!
Qırıldı, qaşdı, qoymayın!
Gözdən uzaşdı, qoymayın!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SOLDUMU GÜLZARIN, EY FAİQ NEMAN PƏSƏR?
"Molla Nəsrəddin " jurnalının mühərrirlərindən
Ömər Faiq Nemanzadənin hökumət tərəfindən
tevqif olunması münasibətilə
Soldumu gülzarın, ey Faiq Neman pəsər?
Laləyi-nemanların oldumu xunin cigər?
Sinənə dəsti-qəza çəkdimi sixi-kədər?
Nərkisi-şəhlalərən jaləçəkan oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Söyləmədimmi sənə rahət otur heyfsən?
Çəkmə bu millət qəmin, çək özünə keyf sən!
Xana deyildir sənin, getməlisən, zeyfsən!
Eyləmədin etina qissə haman oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Fayidə verməz dedim etdiyin əfqan sənə,
Halına yandıqların eyləməz ehsan sənə,
Məskən olur aqibət, guşəyi-zindan sənə,
Guşəyi-zindan sənə iştə məkan oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Mən demədimmi sənə başda otur tac tək,
Durma müqabil, bəla tirinə amac tək,
"Dad məni tutdular" söyləmə dürrac tək,
Balü-pərin nagəhan, tirə nişan oldumu
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Mən demədimmi sənə girmə işə canilən,
Xovf elə sallaşma çox, bəylərilən, xanilən
Olmagilən həm rəviş, məclisi-iranilən,
Məclisi-İranda bir şevkətü-şan oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Mən demədimmi sənə, həzrəti-zişanları
Eyləmə dəvət əbəs, birliyə işanları,
Sən ki, yıxa bilməsən, bunca pərişanları,
Məsələyi-ittihad həllü-bəyan oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SUAL-CAVAB
- Görmə! -- Baş üstə, yumaram gözlərim.
- Dinmə! -- Mütiəm, kəsərəm sözlərim.
- Bir söz eşitmə! -- Qulağım bağlaram.
- Gülmə! -- Pəkey, şamu səhər ağlaram.
- Qanma! --Bacarmam! Məni məzur tut,
Boyləcə təklifı-məhalı unut!
Qabili-imkanmı olur qanmamaq?
Məcməri-nar içrə olub yanmamaq?
Eylə xəmuş atəşi-suzanını,
Qıl məni asudə, həm öz canını.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"TAZƏ HƏYAT" QƏZETİNDƏ "MƏHƏMMƏDZADƏ" İMZALI "SƏN DEYƏN OLDU, MƏN DEYƏN" NƏQƏRATLI ŞERƏ CAVAB
Lovğalaşıb, a görməmiş, çox da belə fırıldama!
Tərbiyəsiz uşaq kimi boş-boşuna hırıldama!
Baş-qulağın düzəlməyib, çox da basıb-guruldama!
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Müntəzəm olmamış əməl, rövnəqi-kar olurmu ya?
Sübh tülu etməmiş vaxtı-nahar olurmu ya?
Bir gül açılmaq ilə də fəsli-bahar olurmu ya?
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Qətl elədiz Ətabəki, mən ki, bu əmri danmıram.
Var yenə min Ətabəkiz, yoxsa əməlli qanmıram?
Köhnə qapı bu tezliyə tazələşə inanmıram....
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Girəm Ətabək öldü də, topü tüfənginiz hanı?
Bəhri-əmiq hərbdə kəştiyi-cənginiz hanı?
Əski hamamdır, əski tas, bəs yeni rənginiz hanı?
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Söylə mənə: vəzarəti-milliyyəniz düzəldimi?
Ya uzun əl, uzun papaq qıssalaşıb güdəldimi?
Ölkənizə şəməndefer yol tapa bildi, gəldimi?
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Dari-şəfayi-Tehranın get elə bir səyahətin,
Mirzə Əbülhəsən xanın gör rəvişi-təbabətin,
Tən yarı böldü zəhr ilə yeksər əcəm cəmaətin....
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Mülki-İraqı adbaad saysam əgər kəlal olur,
Tul tapar kəlamımız, qareə həm məlal olur,
İşbu səbəblə şerimiz müxtəsər ərzi-hal olur,
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Arxa su dolmayıb hələ!
Köhnə idarəniz durar,
Rəngi də solmayıb hələ!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TƏRANEYİ-ƏSİLANƏ
Nə soxulmusan arayə, a başı bəlalı fələ?!
Nə xəyal ilə olubsan belə iddəalı, fələ?!
Sənə dinmədikcə, əbləh, azıxıb yolun çaşırsan,
Qapıda dayanmayıb da zala doğru dırmaşırsan,
Qara fəhlə olduğunda bəyü xanla çulğaşırsan,
Bəyə bizdə görməyirsən bu qədər cəlalı, fələ?!
Nə çığır-bağır salırsan, yorulub usanmayırsan,
Ədəb ilə öz məqamın tanıyıb dayanmayırsan,
Hələ köhnə paltarından qızarıb utanmayırsan,
Başına qoyub gəlirsən yekə bir motalı, fələ?!
Buna bax, bu sir-sifətlə danışır da bir ibarə!....
Gözüm ağrıyır edəndə bu qırılmışa nəzarə....
Gətirib buraxdı kimlər buları bizim diyarə?
Nə bilim haralı kasıb, nə bilim haralı fələ?!
Belə idi adət əvvəl? Bəyə yalvarardı kasıb,
Nücəbaləri görəndə ayağa durardı kasıb,
İki qat olub ədəblə bəyə baş vurardı kasıb,
Var idi vəfalı kasıb, var idi həyalı fəhlə!
Dəyişib zəmanə indi, dolanıb bütün ümurat,
Ayağı çarıqlılar da gəlib istəyir müsavat,
Belə əsrdə məişət bizə xoş keçərmi, heyhat!
Ayılıb yatan cəmaət, göz açıb qapalı fələ!
Adə, fəhlə, sən get əlləş, sana günlərin ay olsun,
Get olarla söz danış kim, sənə fəqrdə tay olsun,
Bəşəriyyət aləmində nəyinə görə pay olsun?
Bu deyilmi baş-qulağın, a başı havalı fələ?!
Bəşəriyyət axtarırsan, hanı rütbəvü cəlalın?
Mədəniyyət axtarırsan, hanı pulu-mülkü-malın?
Əzəmiyyət axtarırsan, hanı xalisən, mənalın?
Hanı taqə-taqə şalın, a cırıq çuxalı fələ?!
Danışırsan azğın-azğın, hanı qəsri-zərnigarın?
Hanı Anna tək barışnan, hanı Sonya tək nigarın?
Hanı məclisi-qumarın, rüfəqayi-meygüsarın?
Hanı nəşəyi-xumarın, a qalın qafalı fələ?!
Əgər istəsəydi allah, ki səni edəydi məqbul,
Bizə verdiyi tək, əlbət, sənə həm verərdi pul-mul.
Di utan ləyaqətindən, barı olma bunca məchul!
Quru-boş əl ilə umma özünə kəmalı, fələ!
Qələt eylə, etmə bir də belə boş xəyalı, fələ!
Dur itil, cəhənnəm ol, get, ürəyim daralı, fələ!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TƏRPƏNMƏ, AMANDIR, ВALA, QƏFLƏTDƏN AYILMA!
Tərpənmə, amandır, bala, qəflətdən ayılma!
Açma gözünü, xabi-cəhalətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Aldanma ayıqlıqda fəraqət ola, heyhat!
Qəflətdə keçənlər kimi ləzzət ola, heyhat!
Bidar olanın başı səlamət ola, heyhat!
At başını yat, bəstəri-rahətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Açsan gözünü rəncü məşəqqət görəcəksən,
Millətdə qəm, ümmətdə küdurət görəcəksən,
Qıldıqca nəzər millətə heyrət görəcəksən,
Çək başına yorğanını, nikbətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Bir ləhzə ayıldınsa, qutar canını, yuxla,
At tiryakını, çək, baba, qalyanını, yuxla,
İncinsə sağın, ver yerə sol yanını, yuxla,
İllərcə şüar etdiyin adətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Goz nurudur uyqu, onu dur etmə gözündən,
Yol vermə məbada çıxa bir ləhzə sözündən,
Amma elə bərk yuxla ki, hətta get özündən,
Afaqı dutan şurü qiyamətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Töhmət edir qəzetçilər, -- məşəri-nasi bir belə
Töhmət edir qəzetçilər, -- məşəri-nası bir belə....
Özlərinin inan ki, yox fəhmü zəkası bir belə....
Mən kimi aqil olsalar şüğl edələr oğurluğu, --
Zəhməti, rənci bir belə!.. Zövqü səfası bir belə....
Cümlə maarif əhlinin haləti göz önündədir,--
Vəchi-məaşı bir belə!.... Dərdü, bəlası bir belə....
Madəri-elmə söylənir Məryəmə söylənən tühəm,
Elmin anası bir belə!.... Cəhlin atası bir belə....
Mən dəliyəmmi oğlumu məktəbə, dərsə sövq edəm?
Dərsin əzası bir belə!.... Xəlqin ədası bir belə....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TÖMEYİ-NƏHAR
Çığırma, yat, ay ac toyuq, yuxunda çoxca darı gör!
Sus, ay yazıq, fəzadəkı üqabi-canşikarı gör!
Hinində daldalanma çox, həyətdə də dolanma çox,
Yiyəndəki bıçağə bax, о tiği-abdarı gör!
Gətirdiyin yumurtadan nəticə cücə gözləmə,
Qazanda qayqanağa bax, ocaqdakı şərarı gör!
Taxıl, taxıl deyib də çox çığırma zəngəzurlu tək,
Bəyin, xanın, xanın, bəyin əlində ehtikarı gör!
Mənəm-mənəm deyənlərin inanma çox da qövlünə,
Gərəkli gündə onların qıçındakı fərarı gör!
Amandır, uyma vaizin həlavəti-kəlamına,
Əba-qəbanı qovza bax, içində zəhrmarı gör!
Bu əğniyaların üzün görüncə ehtiyacda,
Get, ey fəqiri-binəva, kəfən bürün, məzarı gör!
Bu inteliklərin sözün gətirmə heç aralığa,
Oları görmək istəsən şərabı gör, qumarı gör!
Palitqadır hər işləri, alışları, verişləri,
Olarda bir əməl fəqət quru, boş iftixarı gör!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TÜRK ALƏMİNİN ŞEKSPİRİ OLAN NAMİQ KAMAL HƏZRƏTLƏRİNİN
"AMALIMIZ-ƏFKARIMIZ İQBALİ VƏTƏNDİR" MƏTLƏLİ ŞERİNƏ NƏZİREYİ-TƏMƏSXÜRANƏ
Amalımız, əfkarımız ifnayi-vətəndir,
Kinü qərəzü hirs bizə rahi-bədəndir,
Əfal yox, ancaq işimiz lafi-dəhəndir,
Dünyadə əsarətlə bütün kam alırız biz,
Qafqazlılarız, yol kəsiriz, nam alırız biz.
Əqrəb kimi neştər gücü var dırnağımızda,
İslam susuz olsa, su yox bardağımızda,
Hər küncdə min tülkü yatıb çardağımızda,
Min hiylə qurub rütbəvü ikram alırız biz,
Qafqazlılarız, yol kəsiriz, nam alırız biz.
Qafqazlı adı aləmə ikrah rəsandır,
Quldur, qoçumuz zülmdə məşhuri-cahandır,
Kim dersə tərəqqi edəriz, məncə, yalandır,
Bəxlü həsədə adət edib kam alırız biz,
Qafqazlılarız, yol kəsiriz, nam alırız biz.
Biz xoşlamanıq dərsi ki, min məktəb açılsın,
Gər min də maarif sözü dünyaya saçılsın,
Məktəbdə nə hörmət ki, о samana qaçılsın?
Meyxanada votqa vurarız, kam alırız biz,
Qafqazlılarız, məst olarız, nam alırız biz.
Avropalı öz millətin ihya edir, etsin,
Şənü şərəfi-qövmünü ihya edir, etsin,
Insanlıq adın dəhrdə ibqa edir, etsin,
Qəflətdə yatıb, ad batırıb, nam alırız biz,
Başa yumuruq zolladırız, kam alırız biz.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TÜRK ŞAİRLƏRİNİN SİRRİ AMƏDİ FÜZULİNİN BƏZİ QƏZƏLLƏRİNƏ NƏZİRƏ-TƏMƏSXÜRANƏ
Təhsili-ülum etmə ki, elm afəti-candır,
Həm əqlə ziyandır;
Elm afəti-can olduğu məşhuri-cahandır,
Mərufı-zamandır;
Pəndi-pədəranəm eşit, ey sadə cavanım,
Yaxma qəmə canım!
Xoş ol kəsə kim, vel dolanıb, dağda çobandır,
Asudə hamandır.
Elm içrə xəta olduğun ondan bilirəm kim,
Bilsə nola hər kim,
Elmə gəzənin küfrü zəbanlarda bəyandır,
Təkfirə nişandır.
Məktəb sənə xoş gəlməsin, ol cayi-xətərnak,
Girmə ona çalak;
Məktəb dediyin qeydi-dilü bəndi-zəbandır,
Qarətgəri-candır.
Çernil nədir? Ol qəlbi qara hoqqeyi-dilxun,
Olma ona məftun!
Ağ günlərini etmə qara, allah amandır,
Bu rəng yamandır.
Dəftər nədir? Ol hərzələrin həmdəmi-razi,
Covfı dolu yazi,
Şairləri naqqal edib, avara qoyandır,
Bu mətləb əyandır.
Ol başı kəsilmiş qələmin tutma belindən,
Xovf eylə dilindən;
Axırda çalar canını, bir əfi ilandır,
Əfisə çalandır.
Kağız sənə ağ göstərir öz sineyi-safın,
Guş eyləmə lafın;
Çox tez qaralar qəlbi, mürəbbisi yamandır,
Bir xırdaca yan dur.
Ol zahiri sürxün ürəyi qara qarandaş,
Mirzələrə yoldaş,
Qəlbində xəfı sirrini bildikcə yazandır,
Əyyari-zamandır.
Derlər oxumuşlar: oxumaq yaxşıdır, əmma,
Var bunda müəmma....
Yaxşı nəzər etdikcə sərəncamı yamandır;
Hər addımı qandır;
Lağlağı, amandır,
Qızdırmalı, yan dur,
Sırtıq, Mozalan, dur!
Hop-hop dilə düşdü,
İş müşkülə düşdü,
Çünki belə düşdü,
İmdi balabandır.
************************************************
UÇİTELLƏR
Tövqif edilmişdi mağıl Gəncə siyezdi,
Olmuşduq əcəb biz dəxi rahət, uçitellər!
Düşdü tovuğu turşuya bədbəxt "Nicat"ın,
Əyləşmədi bir ləhzə fərağət uçitellər!
Divan-dərəni bəndə çəkib aldı dübarə,
Bu bidət olan əmrə icazət, uçitellər!
İndi Bakıda başlanacaq, oldu bu iclas,
Olduq yenə ol məclisə dəvət, uçitellər!
Qoymur bu qapanmış bizi dünyada beş-on gün
Adətcə çəkib kef, edək işrət, uçitellər!
Bilməm bu siyezdin nədir axır bizə xeyri -
Hər ildə çəkək bunca əziyyət, uçitellər?!
Daim bu təşəbüsslər olur həqqüləməlsiz,
Millət pulu yox ta alaq ücrət, uçitellər!
Lazım gətirir xərc edək ancaq cibimizdən,
Həm xərc ola mayeyi-zəhmət, uçitellər!
Boylə əmələ aqil olan mürtəkib olmaz,
Layiqmi cibişdana xəyanət, uçitellər?!
Yəni nə deməkdir bu ki, sən pulunu xərc et,
Та elm oxuyub dərs ala millət, uçitellər?!
Millətdən ötür ağlayan axırda olur kor, --
Məzmunlu məsəldir bu ibarət, uçitellər!
Bildir də nə zəhmətlə bu iclasa yığışdıq,
Etdik nə qədər boş yerə söhbət, uçitellər!
Lağ-lağ danışıldı ki, nədir şiə və sünni,
Lazım ki, bir olsun bu şəriət, uçitellər!
Derdiz ki, gərəkdir açıla məktəbi-nisvan,
Bir yanda dəxi məktəbi-sənət, uçitellər!
Bu hərzəvü hədyanlara kimlər qulaq asdı,
Kim verdi bu axmaq sözə qiymət, uçitellər?!
Baş tutdumu beytülmalınız, söylə, sən allah?!
Çəkdiz, mən ölüm, hiç xəcalət, uçitellər?!
İslamın ölüb yoxsa sanırdız vükəlası?
Xudsər eləyirdiz də vəkalət, uçitellər?!
Bir millətə kim, siz olasız hadiyü hami,
Batsın yerə, ya rəb, belə millət, uçitellər!
Sidqi bu ki, bu barədə rəyimdir əlavə --
Sizlə edə bilməm də şərakət, uçitellər!
Fikrim budur ancaq olam öz keyfimə məşğul
Bu guşeyi-gülzardə xəlvət, uçitellər!
"Mey şişədə, cam əldə, ağır nəşə başımda"....
Bu şerin edəm virdini adət, uçitellər!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
UŞAQDIR
Ay başı daşdı kişi! Dinmə, uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Keyfınə dəymə, söyə ya sənə, ya qardaşına,
Atavun goru üçün, boşda bu tifli başına!
İndicə-indicə ancaq yetir on bir yaşına,
Əqli kəsmir, hələ bir körpə uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Bir söyüşdən ötəri etmə əziyyət balama,
Göyərib coşma, utan, qonşuları yığma dama,
Sənə söydükləri getsin başı batmış atama,
Qışqırıb bağrını da yarma, uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Ax, nə yaxşı kişidir qonşumuz Ağcanın əri,--
Oğlu söydükcə fərəhdən açılır balü pəri;
Yoxsa, ay hərzə kişi, bir quru sözdən ötəri
Darıxırsan, deməyirsən ki, uşaqdır uşağım!?
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Kişi, az söylə mənə bir dəxi məktəb sözünü!
Yəni məktəblə uşaq kamil edərmiş özünü?
Bir söyüşdən yana az danla bu tiflin üzünü!
Sözü ləzzətli, şirin dilli uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Deyilik erməni, zaye edək övladımızı,
Oxudaq gözləri açılmamış əhfadımızı,
Görmüşəm elm oxumuş heyvərə damadımızı,
Qoymaram məktəbə, bir qabil uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Mirzə ələkbər sabi
************************************************
dilənçi
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Vaqqıldama bayquş kimi, idbar dilənçi!
Bu məclisimiz məclisi-ehsandır əgərçi,
Düzdüklərimiz neməti-əlvandır əgərçi,
Ehsan füqəra kəsləri sayandır əgərçi,
Bir adəti-irsiyyəti dəxi var, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dövlətliləriz, məqsədimiz eysu səfadır,
Mehmanlarımız büsbütün ərbabi-qinadır,
Kökdür, yekədir, boynu yoğundur, nücəbadır,
Bəydir, ağadır, ağzı duali üləmadır,
Bişmişlərimiz min cürə ləzzətli qidadır,
Dikmə gözünü mətbəxə, biar dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dəxli bizə nə boşda qalıb dəsti-sualın?!
Yainki acından mələşir əhlin, əyalın?!
Bax, bax, necə çirkindir o mənhus cəmalın!
Hax-tuf üzünə, surəti murdar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dövlətli neçin sərf edib öz bəzlü səxasın,
Əyanı qoyub, doydura şəhrin füqərasın?
Töksün görüm allah üzünün şərmü həyasın!
Əl çək yaxamızdan, itil, idbar dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Bir dəfə fəqir olduğunu anla da, zinhar,
Dövlətlilərin bişmişinə olma həvəskar,
Yoxsa yeməyə bir zadın, öl, canını qurtar!
Etmə bu qədər bizlərə azar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Fəqr əhli qənilərlə mülaqat edə bilməz,
Dövlətliyə insanlığın isbat edə bilməz,
Dövlətli fəqir ilə müsavat edə bilməz,
Nöqsan gətirər şəninə bu kar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
AĞLAŞMA
Nə rəvadır əğniyalar baxa ac qalana, ya rəb!
Bu nə söz ki, ac qalana oluna iana, ya rəb!
Çıxa canı ac qalanın gözünün bəbəklərindən,
Gedib işləsin, qazansın əlinin əməklərindən,
Nədir əğniyaya xeyri oların yeməklərindən?
Yeməyib acından ölsə dəxi xoş bəhana, ya rəb!
Mənə boylə-boylə işdə deməyin söz, ey cəmaət!
Nəyimə gərək ki. yeksər qırılıb ölür də millət?
Yaradan xudayi-raziq edəcək özü kəfalət,
Nə rəva baxam fəqirə, ürəyim bulana, ya rəb!
Bu qəzetçilər deyilmi ki, salıb bizi bəlayə?
Elə bir iş olmamış hey verilir səda sədayə
Ki, gərək kömək olunsun füqərayi-binəvayə....
Elə puldu göndərilsin о yana-bu yana, ya rəb!
Sənə nə, evin yıxılsın, füqəra üçün yanırsan?
Atan oğlu qardaşındır, nə də hiç bir tanırsan!
İki gözlərimdi pulum, kişi, bir məgər qanırsan!?
Onu vermək olmur axır hər ölən-qalana, ya rəb!
Füqəralar əğniyanın tanısın neçin yaxasın?
Əgər acdı qarnı satsın papağın, çulun-çuxasın;
Edər əğniya da başqa işə dair öz səxasın,
Məgər azdı bəzlü bəxşi filanü filana, ya rəb!
Elə hey qəzet yazırsan, kişi, bircə mətləb anna!
Əməlin gör əğniyanın, yeri varsa sonra danna!
Pulunu fəqirə versin, bəs acından ölsün Anna?
O məgər ki, Xansənəmdir, qapılar dolana, ya rəb!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
DAŞ QƏLBLİ İNSANLARI NEYLƏRDİN, İLAHİ?
Daş qəlbli insanları neylərdin, ilahi?!
Bizdə bu soyuq qanları neylərdin, ilahi?!
Artdıqca həyasızlıq olur el mütəhəmmil,
Hər zülmə dözən canları neylərdin, ilahi?!
Bir dövrdə kim, sidqü səfa qalmayacaqmış, --
Bilməm belə dövranları neylərdin, ilahi!
Məzlumların göz yaşı dərya olacaqmış, --
Dəryaları, ümmanları neylərdin, ilahi?
Səyyadi-cəfakardə rəhm olmayacaqmış, --
Ahuləri, ceyranları neylərdin, ilahi?!
Bağın, əkinin xeyrini bəylər görəcəkmiş, --
Toxm əkməyə dehqanları neylərdin, ilahi?!
İş rəncbərin, güc öküzün, yer özününkü, --
Bəyzadələri, xanları neylərdin, ilahi?!
Hökm eyləyəcəkmiş bütün aləmdə cəhalət, --
Dildadeyi-irfanları neylərdin, ilahi?!
Surtuqlu müsəlmanları təkfirə qoyan bu
Döşdüklü müsəlmanları neylərdin, ilahi?!
Yaxud buların bunca nüfuzu olacaqmış, --
Beş-üç bu süxəndanları neylərdin, ilahi?!
Qeyrətli danosbazlarımız iş bacarırkən, --
Tənbəl, dəli şeytanları neylərdin, ilahi?!
Ərlər hərə bir qız kimi oğlan sevəcəkmiş, --
Evlərdəki nisvanları neylərdin, ilahi?!
Tacirlərimiz Sonyalara bənd olacaqmış,
Bədbəxt Tükəzbanları neylərdin, ilahi?!
Sübhanəkə, sübhanəkə, sübhanəkə, ya rəb!
Baxdıqca bu hikmətlərə heyran oluram həp!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
АН EYLƏDİYİM NƏŞEYİ-QƏLYANIN ÜÇÜNDÜR
Ah eylədiyim nəşeyi-qəlyanın üçündür,
Qan ağladığım qəhveyi-fıncanın üçündür;
Vəz eylədiyim hədyəvü ehsandan ancaq
Ümdə qərəzim kisəvü həmyanın üçündür;
Sərkəştəliyim xirməni-buğdalar ucundan,
Aşiftəliyim sərvətü samanın üçündür;
Fərş eylədiyim sinəmi hər gün qədəmində,--
Kəskin təməim süfrədəki nanın üçündür;
Bimar tənim küftəvü bozbaş ələmindən,
Xunin ciyərim dolma-badımcanın üçündür;
Ağzım dolusu neməti-firdovs dedikdə,--
Boşqabda qara gözlü fisincanın üçündür;
Vəsf eylədiyim zövqlə ənhari-behişti,--
Kövsər məzəli şərbəti-reyhanın üçündür;
Gördüm ki, plov bişmədədir, aclığa dözdüm,
Bildim bu tədarük şəbi-ehsanın üçündür.
Ax, bircə görəydim səni, ey sevgili varis,
Meylim sən ilə dəsti-zərəfşanın üçündür!
Münimlərə can ver, könül, uyma füqərayə,
Sinəmdə səni bəslədiyim anın üçündür.
Ahın şərəri etməz əsər bir kəsə, Hop-hop,
Bu od sənin ancaq alışan canın üçündür....
Yan, dinmə, sən allah!
Qan, dinmə, sən allah!
Həq söyləmiş olsan,
Dan, dinmə, sən allah!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
DƏRDA Kİ, RAZİ-PÜNHAN, XAHƏD ŞOD AŞİKARA
"Dil mirəvəd zidəstəm, sahib dilan xudara!
Dərda ki, razi-pünhan, xahəd şod aşikara!"
Asudəlik bu saat, yerdən göyə cahanda,
Var isə vardır ancaq İranda hər məkanda:
Təbrizdə, Sərabda, Xalxalda, Xançobanda.
Qeyrətli Şahsevəndə, hər anda, hər zamanda,
Lorlarda, Şıx-Gözəldə, Keşkanda, İsfəhanda,
Tehranda, əncüməndə, qabnetdə, parlamanda.
İşlər, bütün həqiqət, sözlər bütün güvara,
"Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
Dalma təfəkküratə, qare, ki işbu halət,
Ya kimlərin gücündən İranda etdi nəşət?
Əlyövm hər tərəfdən çarpır gözə şikayət,
Hər kəsdə vəcdü-şadi, hər yerdə əmnü-rahət,
Əhvali-daxiliyyə, bilxeyrü vəssəlamət,
Dadü-sitəddə rövnəq, şirkətlə hər ticarət,
Xoşdil bütün cəmaət, razi bütün rəiyyət,
Asudə hali-millət, dair ümuri-dövlət,
Nəzmü-nəsəq mühəyya, leşkər bütün səf ara,
"Dərda ki, razi-pünhan, xahəd şod aşikara".
Zənn etmə haziranın, səyilə bimühaba,
Bu rütbə, etilalıq, beş gündə oldu bərpа!
Yox, yox, xəta edirsən, haşa və sümmə haşa!....
Gərçi bular da az-çox, bir iş görüblər, əmma,
Keçmiş binayi-xeyrin asarıdır həmana,
Qaib müdəbbiranın tədbiridir ki, hala,
Etdikləri sədaqət bir-bir olur da peyda,
Açdıqları bulaqlar cari olur sərapa,
"Hatəssəbuhə həyyu, ya eyyühəssükara!"
Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
Bunlar əbəsmi yahu, məlulə yoxmu illət?
Himmətsizin olurmu, bunca müvəffəqiyyət?!
İran səadətində, çoxlar edindi xidmət,
Çoxlar bu məmləkətdə göstərdi səyü-qeyrət....
Zoncümlə Nəsirəddin,-- haqq eyləsin də rəhmət,
Hər beşdə-üçdə etdi, hər səmtə bir səyahət,
Hər bir səyahətində, sel tək axıtdı sərvət,
Yüksəldi ərşə qarşı, xaki-diyari -- Dara....
"Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
İştə bunun üçündür, iranlı bilməsərrət,
Dünyalara axışdı, olduqca gördü izzət ....
Hər şəhri qıl tamaşa, hər səmtə eylə diqqət:
Məşriqdə minlər ilə, məğribdə bilizafət.
Türkiyyədə ziyadə, Rusiyyədə nəhayət,
Çində, Xətadə bəh-bəh! ... həp aşinayi-qürbət,
Hər sudə biltəkəssür, hər kudə bizziyadət,
İranlıdır görürsən, amma nə şanlı röyət?!
Amma nə dadlı didar, amma nə xoş qiyafət!
Hər şəxsə zahir ikən, yox ərzi-halə hacət.
Tərif üçün və bir də yoxdur dilimdə yara,
"Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
Hə, indi də Əhəd xan, ol mənbəi-ədalət!....
"Abadii" -- vətənçin minbabi-tabəiyyət.
Nasir tək etmək istər, isbati-qədri-millət,
Bol-bol səyahətindən məqsudu məhz ibrət,
Cudü-səxavətindən mən eyləməm hekayət
Qoy madmazellər etsin tərifini nəhayət,
İrana bənzər olsun, qoy səfheyi-Buxara.
"Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
DOĞRUDAN DA, MƏMDƏLİ, QEYRƏT HƏLAL OLSUN SƏNƏ!
Doğrudan da, Məmdəli, qeyrət həlal olsun sənə!
Baği-şəhdə etdiyin işrət həlal olsun sənə!
Əhlinə şah olduğun dövlət həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Oldun ol gündən ki, malik rütbeyi-əcdadına,
Düşmədi el qayğısından başqa bir şey yadına,
Ədlü dadə dad verdin, yetsin allah dadına!
Yaxşı bir şöhrət qazandın adına, övladına;
Getdiyin yol, tutduğun niyyət həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Afərinlər doğru yollu verdiyin peymanlara,
Əhdini ifa üçün sadir olan fərmanlara,
Həftədə bir, ayda bir and içdiyin quranlara,
Aqibət hər səmtdən cəlb etdiyin mehmanlara;
Çəkdiyin bu xani-biminnət həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Müstəqillən hökmüranı olduğun İranına
Hankı xidmətdən saqındın ta toxunsun qanına?
İndi bir İran deyil, aləm güvənsin şanına....
Namına, namusuna, insafına, vicdanına....
Əhli-vicdan verdiyi qiymət həlal olsun sənə!
Doğrudan da, Məmdəli, qeyrət həlal olsun sənə!
Altı min ildən bəri mövcud olan bir məmləkət
Görməmişdi sən kimi bir şahi-vala-mərtəbət:
Niyyətin saf, etiqadın pak, qəsdin məsədət,
Millətin şad, ölkən abad, ümdə fikrin mərhəmət....
Qoydugun tac, örtdüyün xələt həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Arslanlar boynuna saldırdığın zəncirlər,
Namvərlər qətlinə çəkdirdiyin şəmşirlər,
Atəşi-qəhrü qəzəblə yaxdığın təmirlər
Vəsfə şayandır, həqiqət, etdiyin tədbirlər....
Ümmi-Xaqan oğlu, bu qeyrət həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Mirzə ələkbər sabir
Könül, ol talibi-hikmət, - o hikmət kim, həqiqətdir,
Həqiqi hikmət ancaq hüsni-siyrətdən ibarətdir.
Həkimi-kamil olmaqçın deyildir çox bilik lazım,
Fəqət iqnai-nəfsə müqtədir olmaz kifayətdir.
Zəlalət əhli hər şey kəc anlar, kəc də hökm eylər,
O kəs kim, doğru yolu fəhm edər - əhli-fəzilətdir.
Olur aləmdə şəxsin himməti miqdarı-fikrincə,
Nə himmət gözlənir ondan ki, əfkarı qəbahətdir?
Pədərlə madərin nəşindən əsla təlxkam olma,
Səni təkdiru təzir etsə də, bir dadlı şərbətdir.
Doğuşda ayrılırkən müxtəlif surətlərə insan,
Məmatında onu yeksan qılan xaki-nədamətdir.
Cənabı-həq o bəhri-bigiranı-mərhəmətdir kim,
Ona mülhəq olan insan şərəfyabı-səadətdir.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
ƏRDƏBİL
Altmış illik ömrüm oldu səndə bərbad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Zənn edirəm mən bütün aləmdə İran’dan səva,
Bir fərəh abad yer yoxdu o samandan səva,
Övrət olmaz hüsnüdə Fatma, Tükəzbandan səva,
Var imiş Rusiyyədə min – min pərizad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Ey vətən, huri görürdüm səndəki övrətləri,
Dərdim ol, hurilərin sənsən yəqin cənnətləri,
İndi heyranam baxıb gördükcə bu lövbətləri,
Hər birində başqa ləzzət, başqa bir dad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Haliya Bakı’dayım, Baku demə bir luxtüzar,
Xassə dərya sahili bir lövbətistani – tatar,
Hər tərəf ağ – çağ madamdır, bir birindən gülüzar,
Türfə dilbər, töhfə bir şey, yaxşı bir zad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Min mənim tək kəblayı bir Sonyanın dildadəsi,
Min mənim tək paki – din bir rum kadın üftadəsi
Min mənim tək möminin bilməm nolub səccadəsi?
Bəndəlik qeydin qırıb olmuşdur azad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Beş deyil, on beş deyil, hər yan baxırsan, var madam,
Ev madam, mənzil madam, balkon madam, talvar madam,
Sirk madam, qəstin madam, pasaj madam, bulvar madam,
Müxtəsər, əqlim çaşıb, ey dad – bidad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Gərçi İran’dan çıxırkən başqa idi niyyətim,
Niyyətim kəsb idi, vardı kəsbi – kara qeyrətim,
Qeyrətim razı deyildi ac dolansın külfətim,
Yox gözümdə indi nə külfət, nə övlad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Bəs ki artır bunları gördükcə hərdən rəğbətim,
Rəğbətim artırsa da lakin qavışmır həsrətim,
Həsrətim bir şeyədir, ancaq düzəlmir halətim,
Halətim təskini – nəfsə qılmır imdad, , Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Qorxudurdu çıxmamışkən ölkədən qurbət məni,
Çulğayıbmış qəflətimdən vəhşətü dəhşət məni,
İndi bu gördüklərimdən mat edib heyrət məni,
Özlüyümdən çıxmışam, əfsus!...fəryad!.... , Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Tazədən bərgəşt edib bir də cavan olsaydım, ah!...
Şıq geyimli bir cavan – xoşnişan olsaydım, ah!...
Bu pərilərlə doyunca həmzəban olsaydım, ah!...
Dəhrdə beş gün yaşardım xürrəmü şad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Mirzə ələkbər sabir
آلتيميش ايلليك عؤمروم اولدو سنده برباد اردبيل!
بير ده نامردم اگر ائتسه م سنى ياد٬ اردبيل!
ظنن ائديرديم من بوتون عالمده ايراندان ساوا
بير فرح آباد يوخدو او ساماندان ساوا
عؤورت اولماز حوسنوده فاطما٬ توكذباندادن ساوا
وار ايميش روسييه ده مين مين پريزاد اردبيل!
بير ده نامردم اگر ائتسه م سنى ياد اردبيل!
************************************************
EYLƏ BİLİRDİM Kİ, DƏXİ SÜBH OLUB
Eylə bilirdim ki, də xi sübh olub,
Mürği-səhə rt ək bir a ğız ba nla dım.
Sə ng şikəst e ylə di ba lü pərim,
Banlama ğın ha silini anladım.
Övci-fəzadə görə rək ba yquşu
Səhndə qaqqılla yıram indi mən.
Bir də məni vurma, aman, sə ngdil!
Rəhm e lə, nıqqılla yıram indi mə n.
Ay çala ğanlar, mə ni qorxuzma yın,
Mə n sizə t ərk e ylə mişə m la nə ni!
Se yr e lə yiz, övci-həva da uçuz,
Mə n d ə gəzim sə hnəçeyi-xanə ni.
Ağlamayın, ağlama yın, cücə lə r,
Banlamaram, banlamaram bir daha!
Banlamamaqdır sizə əhdim mə nim,
Söylə mirə m: a nlamaram bir daha!.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Fəhlə özünü sən də bir insanmı sanırsan?!
Pulsuz kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Qeyrətimiz bəlli bütün millətə!...
Biz qoca qafqazlı igid ərlərik,
Cümlə hünərdmərdlərik, nərlərik,
Iş görəcək yerdə, söz əzbərlərik,
Aşiqik ancaq quru, boş söhbətə,
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Çırmanarıq keçməyə çay gəlməmiş,
Başlayırıq qızmağa yay gəlməmiş,
Söz veririk indi - bir ay gəlməmiş,
Asta qaçıb dürtülərik xəlvətə,
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Cümlə cahan yatsa da, biz yatmarıq,
Qeyrətü-milliyyəmizi atmarıq,
Əhlimizi başqalarına satmarıq,
Bir quruşa, bir pula, ya bir çetə!
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Bizdə görünməz nə fəsadü nifaq,
Işləmədə bir-birimizden qoçaq,
Bax, budur islamı gətirrik qabaq;
Boyləcə xidmət olunur millətə,
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Bir işə min hummətimiz var bizim!
Bax, neçə cəmiyyətimiz var bizim!
Bundan gözəl niyyətimiz var bizim!
Ay bərəkallah, bu gözəl niyyətə!
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Hansı məkatib ki, onu açmadıq?
Hansı sənaye ki, para saçmadıq?
Verdiyimiz sözdən uzaq qaçmadıq;
Işlərimiz mindi bütün surətə!..
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Bax, neçə darüləcəz, dari-elm!
Bir neçə məktəb, neçə asari elm!..
Bizlərik, əlbəttə, xəridari-elm!
Çatmışıq ondandı belə hörmətə!..
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Bizdə nə fəhlə tapılar, nə gəda,
Bizdə nə sail və nə bir binəva,
Bəxtəvər övladımıza mərhəba!
Baş aparıb hər biri bir sənətə!..
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Laylay, bala, laylay!
From VikiMənbə
Jump to: navigation, search
Tərpənmə amandır bala, qəflətdən ayılma!
Açma gözünü, xabi-cəhalətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Aldanma ayıqlıqda fəraqət ola, heyhat!
Qəflətdə keçənlər kimi ləzzət ola, heyhat!
Bidar olanın başı səlamət ola, heyhat!
At başını yat, bəstəri-rahətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Açsan gözünü rəngü məşəqqət görəcəksən,
Millətdə qəm ümmətdə, küdurət görəcəksən,
Qıldıqca nəzər millətə heyrat görəcəksən,
Çək başına yorğanını, nikbətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Bir ləhzə ayıldınsa, qutar canın yuxla,
At tiryakını, meyl elə qəlyanını, yuxla,
İncinsə sağın, ver yerə sol yanın, yuxla,
İllərcə şüar etdiyin adətən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Göz nurudur uyqu, onu dur etmə gözündən,
Yol vermə məbada bir an çıxa sözündən,
Amma elə bərk yuxula ki, hətta get özündən,
Afaqı tutan şurü qiyamətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Mən belə esrarı qana bilmirəm,
Qanmaz olub da dolana bilmirəm!..
Axtaxana, sağda dana böyüdü,
Mən böyük ollam haçana, bilmirəm!..
Derlər utan, heç kəsə bir söz demə, -
Həq sözü derkən utana bilmirəm!..
Neyləməli, göz görür, əqlim kəsir,
Mən günəşi göydə dana bilmirəm!..
Şiddəti-seylan ilə baran tökür,
Bir koma yox, daldalana bilmirəm!..
Derlər utan, hərzəvu hədyan demə, -
Güc gətirir dərd, usana bilmirəm!..
Derlər, otur evdə, nədim, kasibəm,
Kəsb eləməzsəm, qazana bilmirəm!..
Derlər, a qanmaz, de yıxıl, ol, qurtar!
He, balam, doğrusu, ay dadaş, mən dəxi
Məsləhət ondan o yana bilmirəm!..
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Qoyma özünü tülkülüyə, adə, əkinçi!
Bir üzrlə hər gündə gəlib durma qapımda,
Yalvarma mənə, boynunu keç vurma qapımda,
Gahi başına, gah döşünə vurma qapımda,
Ləğv olma, ədəb gözəl bu məvadə, əkinçi!
Lal o, a balam, başlama fəryadə əkinçi!
Xoş keçmədi il çöllüyə, dehqanə, nə borcum?
Yağmadı yağış, bitmədi bir danə, nə borcum?
Əsdi qara yel çəltiyə, bostanə, nə borcum?
Getdi mənə nə fəhləliyin badə, əkinçi!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!
Aldı dolu eldən səru samanını, neylim?
Yainki çəyirtkə yedi bostanını, neylim?
Verdin keçən il borcuna yorğanını, neylim?
Ol indi palas satmağa amadə, əkinçi!
Lal ol, a balam, başlama fəryadə, əkinçi!
Söz açma mənə çox çalışıb, az yeməyindən,
Canın bəcəhənnəm ki, ölürsən, deməyindən!
Mən gözləmənəm, buğda çıxar, əvr bəbəyindən!
Çəltik də gətir, arpa da, buğda da, əkinçi!
Yoxsa soyaram lap dərini, adə, əkinçi!
Sən hey də yoxumdur, çıxarib canını, allam!
Vallahi ovub dideyi-giryanını, allam!
Şallağə tutub pərkəri-üryanını, allam!
Öz halını sal indi özün yadə, əkinçi!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!
Cütcü babasan, buğdanı ver, darı yeyərsən,
Su olmasa, qışda əridib qarı yeyərsən,
Daşdan yumuşaq zəhr nədir, marı yeyərsən,
Öyrəşməmisən ət-yağa dünyadə, əkinçi!
Heyvan kimi ömr eyləmisən sadə, əkinçi!
Lakin mənim insaqlıq olub vəzi-mədarım,
Bəyzadəyəm, asayişədir cümlə qərarım,
Meysiz, məzəsiz, bitməz olur şamu nəharım;
Iştə belədir haləti-bəyzadə, əkinçi!
Bəyzadələrin rəsmi budur, adə, əkinçi!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Qoy mən tox olum özgələri ilə nədir karim,
Dünyavü cahan ac olur olsun nə işim var?!
Səs salma, yatanlar ayılar, qoy hələ yatsın,
Yatmışları razı deyiləm kimsə oyatsın,
Tək-tək ayılan varsada həq dadıma çatsın,
Mən salim olum cümlə cahan batsada batsın;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Salma yadıma söhbəti tarixi cahanı,
Əyyami-sələfdən demə bir sözdə filani,
Hal isə gətir meyl eləyim domlanı, nani,
Müstəqbəli görmək nə gərək, ömürdü fani;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Övladi vətən qoy hələ avarə dolansın,
Çirkabi-səfalətlə əli, başı bulansın,
Dul övrət isə sailə olsun, oda yansın,
Ancaq mənim avazeyi-şənim uçalsın;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Hər millət edir səfheyi-dünyada tərəqqi,
Eylər hərə bir mənzili-məvada tərəqqi,
Yorğan-döşəyimə düşə gər yadə tərəqqi,
Bizdə edərik aləmi-röyada tərəqqi;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Oğul mənimdir əgər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Gərçi bu bədbəxt özü elmə həvəskardır,
Kəsbi-kamal etməyə səyi dəxi vardır,
Məncə bu işlər bütün şiveyi-küffardır,
Dinə zərərdir, zərər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Bəs ki, uşaqdır hələ, yaxşı-yaman sanmayır,
Elmin əbəs olduğun anlamayır, qanmayır,
Sair uşaq kimi hər sözə aldanmayır,
Eyləyir ömrün hədər, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləmərəm rəhm onun gözdən axan yaşına,
Baxsın özündən böyük öz qoçu qardaşına,
Ölsə də verməm rıza şapqa qoya başına,
Kafir ola bir nəfər, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Uşaq mənimdir, baba, dəxli nədir sizlərə?
Kim sizi qəyyum edib hökm edəsiz bizlərə?
Yatmaram əsla belə dinə dəyər sözlərə!
Bir kərə qan, müxtəsər, oxutmuram el cekin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Qoysanız öz oğlumu mən salım öz halimə,
Sənətimi öyrədib, uydurum əhvalimə,
Dün bu oxutmaq sözün ərz elədim alimə,
Söylədi : ”haza kəfər…”, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Bəsdi, cəhənnəm olun, bunca ki, aldatmısız,
Indi beş ildir tamam dinimə əl qatmısız,
Sevgili övladımı kafirə oxşatmısız,
Duydum işin sərbəsər, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Satmaram öz əqlimi siz kimi laməzhəbə,
Razıyam oğlum gedə qəbrə, - nə ki məktəbə!
Məktəb adın çəkməyin, - mələbədir, mələbə!..
Əlhəzər, ondan həzər, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Bəsdir o bildikləri, kaş onu da bilməsə!
Canıma olsun fəda bir də üzü gülməsə!
Ta ki, o zehnindəki fikrləri silməsə,
Sanma ola bəxtəvər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QOCALIQDAN ŞİKAYƏT
Əfsus qoca ldım, ağacım düşdü ə limdə n,
Sə d he yf cəva nlıq!
Zəf e ylə di a ciz məni, qa ldım əmə limdə n,
Çəkdim nə z iyanlıq!
Saldıqca cə va nlıqda keçən günləri yadə
Də rdim olur on qat!
Ya rəb, yet ərəm birdəmi dünyadə muradə?
Neyhat və he yhat!
Sa qqa l a ğarıb, be l bükülüb, dinmə, fila ni!
Övqatım olub t ə lx;
Övrət d ə ya xır saqqalıma gündə h ə na ni,
«Rişi ki, bərəng ə lx...»
Yad olsun o günlə r k i, mura dımca gəzərdim
Saz əndə Oruğna n;
Min a ciz ü biçarə lə rin başın əzə rdim
Sillə, yumuruğnan.
Bu sa yədə hə r ləhz ə e dib səʹyü tə laşi,
Sərvət qazana rdım;
Təhsil e ləyib qol gücünə əmri-məaşi,
Dövlət qazana rdım.
Əʹzalə r isə süst olub imdi qocalıqdan,
Bir dadrəsim yox!
Görməzmisən ə hva lımı, düşdüm uca lıqdan,
Fəryadrəsim yox;
he ç ye rdə səsim yox,
Kə sk in nəfə sim yox,
Fikrimdi cə va nlıq,
Başqa həvəsim yox!..
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Səradən bir dəli şeytan deyər: insanlar, insanlar!
Nədir dünyanı dutmuş elmlər, irfanlar, insanlar!
Qanan kim, qandıran kim nəşri-irfan eyləyən kimdir?
Sizi irşad edir görmürsünüz fəttanlar, insanlar!?
Ədəbdən, elmdən gər feyziyab olsa əvamünnas,
Düşər şənü şərəfdən mollalar, işanlar, insanlar!?
Ayılmış rəncbərlər, almaq istər həqqi-məşruin,
Nə yerdə qalmısız bəylər, ağlar, xanlar, insanlar!?
Mühərrirlər, müfəttinlər usanmazlar, utanmazlar,
Yazarlar hərzələr, əfsanələr, hədyanlar, insanlar!
Şərarətdən çəkib əl, xeyrə mail olmayın bir dəm,
Kəsin başlar, alın canlar, tökün min qanlar, insanlar!
Bəşərsiz, siz qan tökmək təbiidir, cibillidir,
Bu fitrətdən uzaqdır, şübhəsiz, şeytanlar, insanlar!
Deyilmi heyf dillərdən qubari-cəhl məhv olsun?
Neçin hər gündə qandan qopmasın tufanlar, insanlar?
Dəmadəm nəfsi-əmmarə deməkdə “uqtulul-ixvan”,
Neçin salım qala başlar, bədənlər, canlar, insanlar?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Səs ucalaşdı1, qoymayın!
Millət oyaşdı1, qoymayın!
Rişteyi-dərsə, məktəbə…
Cümlə dolaşdı1, qoymayın!
Iş yavalaşdı1, qoymayın!
El uyuşub azanlara,
Gündə qəzet yazanlara,
Od vurulub qazanlara,
Qaynadı, daşdı1, qoymayın!
Həddindən aşdı1, qoymayın!
Tərk eləyin cavanları, -
Zərrəcə yoxdu qanları,
Sözləri doğru isə də,
Başları saşdı, qoymayın!
Çöhrə təraşdı, qoymayın!
Sehri, füsunu xoşlayın,
Şairi, şeri boşlayın,
Məktəb ilə bu firqənin
Bağrı badaşdı, qoymayın!
Nikbəti var, səsin kəsin!
Qarğa, dolaşdı, qoymayın!
Çox pis ulaşdı, qoymayın!
Kafir olub, vurun, vurun!
Rişteyi-ülfətin qırın!
Yazdığı şərini cırın!
Dinə sataşdı, qoymayın!
Küfrə bulaşdı, qoymayın!
Əqli, şüuri, fəhmi yox,
Irzu həyadə səhmi yox,
Məzhəbi, dini, rəhmi yox,
Işləri yaşdı, qoymayın!
Lap danabaşdı, qoymayın!
Qırıldı qaşdı, qoymayın!
Gözdən uzaşdı, qoymayın!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
İntelligentik, gəzərik naz ilə,
Ömr edərik nəşeyi-dəmsaz ilə,
Həftədə bir dilbəri-tənnaz ilə,
Həmdəm olub işləri sahmanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Xoşlamırıq bir para nadanları
Şiveyi-nisvani-müsəlmanları,
Neyləyirik Fatma-Tükəzbanları?!
Annaları, Sonyaları yanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Bir para biəqlü fərasət bizə
Eyləyir isnadi-qəbahət bizə,
Eyləyir etsin də nəsihət bizə,
Bir bunu qanmır ki, biz irfanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Kimsəyə yox dəxli ki, biz işrəti
Xoşlayırıq, boşlayırıq külfəti.
Güşeyi-qəstinde olan ləzəti
Xaneyi-viranda haçan anlarıq?!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
İntelligentik, bu ki, böhtan deyil,
Türki danışmaq bizə şayan deyil,
Türk dili qabili-irfan deyil
Biz buna qail olan insanlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Türk qəzeti verse de əqlə ziya,
Mən onu almam əlimə mütləqa
Çünki müsəlmanca qonuşmaq bana
Eybdir! Öz eybimizi anlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Yox işimiz məcməi-islam ilə,
Püxte nasıl söhbet eder xam ilə?
Çünki klublarda sərəncam ilə
Hər gecə bir mətləbi ünvanlarıq
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
İntelligentik, gəzərik naz ilə,
Ömr edərik nəşeyi-dəmsaz ilə,
Həftədə bir dilbəri-tənnaz ilə,
Həmdəm olub işləri sahmanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Xoşlamırıq bir para nadanları
Şiveyi-nisvani-müsəlmanları,
Neyləyirik Fatma-Tükəzbanları?!
Annaları, Sonyaları yanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Bir para biəqlü fərasət bizə
Eyləyir isnadi-qəbahət bizə,
Eyləyir etsin də nəsihət bizə,
Bir bunu qanmır ki, biz irfanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Kimsəyə yox dəxli ki, biz işrəti
Xoşlayırıq, boşlayırıq külfəti.
Güşeyi-qəstinde olan ləzəti
Xaneyi-viranda haçan anlarıq?!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
İntelligentik, bu ki, böhtan deyil,
Türki danışmaq bizə şayan deyil,
Türk dili qabili-irfan deyil
Biz buna qail olan insanlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Türk qəzeti verse de əqlə ziya,
Mən onu almam əlimə mütləqa
Çünki müsəlmanca qonuşmaq bana
Eybdir! Öz eybimizi anlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Yox işimiz məcməi-islam ilə,
Püxte nasıl söhbet eder xam ilə?
Çünki klublarda sərəncam ilə
Hər gecə bir mətləbi ünvanlarıq
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
VAİZ, QƏLƏM ƏHLİN YENƏ TƏHQİR ELƏYİRSƏN
Vaiz, qələm əhlin yenə təhqir eləyirsən!
Ey əbri-siyəh, nuri nə təstir eləyirsən!
El cümlə dönüb olsa da kafir işin olmaz,
Təzvirini kim ki, duya təkfir eləyirsən!
Lən eyləyərək qasibə məxluqu soyursan,
Fani deyərək aləmi təmir eləyirsən!
Gördüm yuxuda baği-behişt içrə gəzirsən,
İnsaf!.... Bunu sən necə təbir eləyirsən?
Tərk eylə riyani ki, riya şirki-xəfidir,
İşbu sözü kəndin belə təqrir eləyirsən.
Mən məkrini hiss etməyə meyl etmədim əsla,
Kəndin dili-həssasımə təsir eləyirsən!
Bizdən gözünü yığ ki, sənə aldanan olmaz,
Get onları xam tovla ki, təzvir eləyirsən!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
VAY, VAY! NƏ YAMAN MÜŞKÜLƏ DÜŞDÜ İŞİM, ALLAH!
Vay, vay! Nə yaman müşkülə düşdü işim, allah!
Fəryadıma yet kim, yanıram atəşə, billah!
İslamə xələl qatmadadır bir neçə bədxah,
İstərlər ola bəndələrin taği və gümrah,
Etdim nə yaman əsrə təsadüf, aman, ey vah!
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Məktəblər açıb eyləyin ehsanı, -- deyirlər,
Məktəbdə qoyun ustulu, daskanı, -- deyirlər,
Рәrpuç eləyin çubü fələqqanı, -- deyirlər,
Dişrə çıxarın həzrəti-mollanı, -- deyirlər,
Molla qovula, yəni müəllim gələ, vah-vah!
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Mən anlamıram kim, nola mənayi-müəllim?
Qırx-əlli manat pul ala hər ay müəllim?
Bir tazə üsulə ola ifayi-müəllim?
Pulları ala, söyləyə-oxqay-müəllim?
Molla ona həsrətlə çəkə küçədə ah ... ah!....
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Bir ildi, bir az сох da olur, yoxdu damağım,
Nə çatmır əlim bir işə, nə getmir ayağım,
Hərdən yeni bir söz danışır oğlan-uşağım,
Taqqıldayır, allah da şahiddi, qulağım,
Port-Artur, hürriyyət, Mancuriya, qah-qah!....
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
And olsun ötən günlərə, divanə olublar!
İslamə də, imanə də biganə olublar!
Billahi başım çıxmayır aya nə olublar!?
Hürriyyətə-mürriyyətə məstanə olublar....
Bah-bah!.... Yenə bah-bah!.... Yenə bah-bah!.... Yenə bah-bah!....
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Ax, ay keçən illər, nola bir də dolaneydiz,
Tazə yenə beş yüz il olunca dayaneydiz,
Elmi, ədəbi, fəzli, kəmalatı daneydiz,
Ey bildir, inişil, nola odlara yaneydiz!
Та eyləmiyeydiz də bu qafılləri agah!
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Bilməm nə işim vardı, başım harda qızışdı,
Elm ilə belə düşmən olan qövm barışdı,
Təcdidi vəfa birlə maariflə sarışdı,
Rahət yata bilməm, mənə qəm muri darışdı.
Etməkmi olar bir də bu uymuşları ikrah?
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Viranə Şəmaxidə mənə gənc tapılmaz
Viranə Şəmaxidə mənə gənc tapılmaz,
Bir gənc bu viranədə birənc tapılmaz.
Pistani-sənəmtək iki limu ələ keçməz,
Bir ğəbğəbi-dilbər kimi parinc tapılmaz.
Rux tutmağa dərgahına bir şah bulunmaz,
Fərzini-xirəd seyrine şətrənc tapılmaz.
Bu bağdə bir növgüli-bixar görünməz,
Bu bəzmdə bir dilbəri-biğünc tapılmaz.
Bu xaneyi-şəşdərdə iki kəb atılmaz,
Bu təxteyi-heyrətdə şeşü pənc tapılmaz.
Tərsadə pəriruy gözəl çoxdu və lakın
Səntək gözəl, ey dilbəri-Gürgənc, tapılmaz.
Şirin söz ilə saldı o ahuni kəməndə,
Sabir kimi bir rindi-süxənsənc tapılmaz.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Zahid
Zahid ölməkdən qabaq məqsuduna çatmaq dilər,
Cənnətə uyxu ipiylə bir kəmənd atmaq dilər.
E'tiqadınca yatar yatmaz qucar qılmanları,
Ol səbəbdəndir namaz üstündə də yatmaq dilər.
Əbləhin fikrincə cənnət bir Buxara şəhridir,
Beççə tək qılmanları bulduqca oynatmaq dilər.
Məqsədi sövm-ü səlatındən bu imişkən, yazıq,
Həm Xuda'nı, həm də məxluqatı aldatmaq dilər.
Uyxuda axtardığın zahirdə, ya Rəb, tapmasın!
Yoxsa illik taətin bir yolluğa satmaq dilər.
Rind-ü rizvan gördüyün zahid görərsə, şübhəsiz,
Sübhəsin, səccadəsin zöhdilə fırlatmaq dilər.
Küfrün iksir olduğun zahid, amandır bilməsin,
Yoxsa bir zərrə bulud imanına qatmaq dilər!
Mirzə Ələkbər Sabir
************************************************
Dördüncü
İFTARDAN BİR GÖFTAR VƏ YA MƏCMUƏDƏN BİR LÖĞMƏ
Ustad möhtərəm İkram bəyə
Atmış niqabi-hüsnin məcmuəyi-təvangər,
Məcmuədə düzülmüş eyzən xuruş sərasər,
Həsrətkeşani-mətbəx, gürgani-bətnpərvər
Cari boğaza şərbət, sari məzaqə şəkkər,
Əksi-buxari-dolma, zilli-əmameyi-sər,
Dəryayi-iştəhayə olmaqda behcətavər,
Hüzzar içində əsla yox bir fəqirü müztər,
İftar vəqtidir ha, ey vaizi-süxənvər!
İş başbilənsiz olmaz!
Sərsüfrə sənsiz olmaz!
Vəqti-qəza ki, nəfsin cuş etdiyi zamandır,
Bilcümlə razədarə həngami-əkli-nandır,
Ənvai-nazü nemət sərsüfrədə əyandır,
Lakin о löqmələr hər əyanə şayəgandır.
Hər su nəzər edərsən: bəydir, əmirü xandır,
Fəqr əhlinə bu halət taqətgüdazi-candır,
İftar-ləzzətəfza, suri-səfanişandır,
Ey müstəhəq, darıxma, könlün əgərçi qandır!
Miskin həzənsiz olmaz!
Qəm, qüssə sənsiz olmaz!
Etdikcə mən tamaşa, gördükcə işbu kari:
Acizdə inkisari, saildə iztirari,
Miskində intizari, tacirdə ehtikari,
Əşkim olur gözümdən xuni-ciyərlə cari,
Heyhat, olurmu çeşmim haiz bu iqtidari
Та yanmadıqca könlüm, ey könlümün mədari?!
Əşari-atəşin-dəm yaxdıqca qəlbi-zari,
Təqlid edir təbiət mürğani-növbahari.
"Şair süxənsiz olmaz,
Şer isə sənsiz olmaz!"
Ey əhlü fəqrü faqə, ver şairə səlalın,
Dəmdir ki, şair olsun dildadeyi-kəlalın,
Dəmdir ki, şeri-nəğzim şərh etsin ərzi-halın,
Şayani-rəhm olunsun hər kəscə infialın,
Surətnümalıq etsin ayineyi-vüsalın,
Gözlərdə cilvələnsin insan kimi cəmalın.
Heyhat! Sümmə heyhat, xam olmasın xəyalın!
Bihimmət əğniyadən olmaz rəva süalın,
Tök ruyi-zərdin üzrə daim sirişki-alın....
Sail mihənsiz olmaz!
Möhnət də sənsiz olmaz!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
İSTİQBAL BİZİMDİR
Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təbxiri-hürriyyət!
Bizim qazqanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
Hanı, dersən: "Girizandır vətəndən leyli-istibdad"?
Məgər görməzmisən ətrafı tutmuş xeyli-istibdad?
Bu gün İrani yeksər qaplamışdır seyli-istibdad?
Yazıq! Ölçməkdədir xuni-cəhanı geyli-istibdad,
Hələ Təbrizdə var iştəhayi-meyli-istibdad!
Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təbxiri-hürriyyət!
Bizim qazğanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
Demə: "Tiği-rəşadət xiyrəsazi-çeşmi-imkandır"!
De kim: təkfir üçün tiği-zəban hər yerdə bürrandır!
Deyən kafir müsəlmana sanır kəndi müsəlmandır;
Bu gün həq söyləyən hər kəs olursa küfrə şayandır;
Gözəl bir əsrdir: qəhti-şüurü əqlü irfandır!
Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təxbiri-hürriyyət!
Bizim qazqanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
"Mücahid qalxızıb, dersən, şükuhin mülki-İranın" --
Buna təmkin edərmi çakəranı şahi-İranın?
Buna razı olurmu qeyrəti, namusu əyanın?
Bu yol bir şanlı qurbangah dır insafın, imanın!
Nə iman vəqtidir?! Ancaq gözət xeyrin cibişdanın!
Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təbxiri-hürriyyət!
Bizim qazqanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
Əvət, "səhrayi-İran doğrudan bir odlu meydandır",
Fəqət ol odlu meydanda duran bir şiri-ğərrandır,
Vəli, min hiyləgər, tülküsifət hər yan nümayandır,
Yatıb iranlılar, nagah görərlər ölkə virandır,
Hələ qoy söyləsinlər də -- mücahid namüsəlmandır,
Hələ qoy eyləsinlər büsbütün təkfiri-hürriyyət!
Desinlər də --bizə lazım deyil təmiri-hürriyyət!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
KÜPƏGİRƏN QARIN1N QIZLARA NƏSİHƏTİ
Qarı nənənin sözlərini sanma çərəndir,
Canım, gözüm, ay qız!
Hər kəlməsi min ləli-Yəmən, dürri-Ədəndir,
Anla sözüm, ay qız!
Çox ömr eyləyib, çox da hünər etmişəm isbat
Bu dari-cahanda.
Min hiylələri qatlamışam sinəmə qat-qat
Bu xeyli zamanda.
Min il sənə nəqlın eləsəm məkri-nisanı
Qurtarmaz, azalmaz.
Doldursam əgər məkrlə ətrafı-cahani
Bir boş yeri qalmaz.
Cadu da əlimdən bacarıb cin də qutarmaz,
Əfsunuma bah-bah!
Mən eylədiyim məkri şəyatin də bacarmaz,
Vallah və billah!
Xoştalelimişsən ki, bu gün feyzi-hüzuram
Oldu sənə qismət.
Qan sözlərimi, indi sən, ey gözdəki nurum,
Qoyma keçə fürsət.
Əvvəl bu qədər bil ki, vəfadar ər olmaz,--
Aqil olur olsun;
Bir ər ki, vəfadar ola, aləmdə tapılmaz,--
Cahil olur olsun;
Zinhar, vəfa etmə tələb ər dediyindən,
Sərvəqt ol, amandır!
Asudə xəyal olma bu şohər dediyindən,
Üç-dördün alandır.
Qırx il edəsən bir kişi əmrində itaət,--
Mənzurdə bilməz;
Vəqta ki, qocaldın alacaq başqa bir övrət,
Baxmaz sənə, gülməz.
Ər dərd-qəmin çəkmə, sən öz halına ağla,
Canı bəcəhənnəm!
Sərrişteyi-tədbirini xəlvətcə yumaqla,
Qıl könlünü xürrəm.
Tainki ayıqdır həzər et ər dediyindən,
Ər zülmü yamandır!
Çün yuxladı, əl qat cibinə zər dediyindən,
Öz rəngini yandır.
Fürsət ki, olur rəngini vur hər gecə məxfı,
Fərrarəlik öyrəş;
Ta bilməyə şeytan da götürdün necə məxfi,
Əyyarəlik öyrəş.
Çün sübh çayın içdi kişi çıxdı kənarə,
Bidərdü qəm oldun;
Açıldı başın, indi qıl öz dərdivə çarə,
Banu hərəm oldun;
Ver Xansənəm ət, yağ, düyü, bal, çay, şəkər alsın,
Gülqənd var evdə;
Artıq nə qalarsa ona da xüşgəbər alsın,
Hərçənd var evdə.
Göndər uşağı, Şahbacını eylə xəbərdar--
Gəlsin hələ-həlbət,
Gəldikdə gətirsin neçə övrətləri zinhar,
Qur məclisi-işrət.
Mindir ocağa qazqanı, qaynat samavarı,
Çal nayı, qavalı;
Mehmanlara hazır elə min dürlü naharı;
Ver külçə, qoğalı,
Həm qaymağı, balı.
Ər fələlik etsin,
Hər gün işə getsin,
Olma ona həmqəm,
Canı bəcəhənnəm!
Sən çəkmə məlali,
Qur məclisi-ali,
Pozma bu cəlali,
Ay başı bəlali!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
LEYLİ VƏ MƏCNUN
Ey dövlətimin zəvalı, oğlum!
Ey başı ağır bəlalı oğlum!
Ey məktəbü dərsin aşinası!
Ey rişteyi-elm mübtəlası!
Şad oldum о gün ki, sən doğuldun,
Min şükr elədim ki, oğlum oldun.
Derdim ki, gözəl xələf olarsan,
Bir ailəyə şərəf olarsan.
Şüğlü hünərimi yad edərsən,
Atanı, ananı şad edərsən;
Dünyadən olursa irtihalım
Ancaq sənə tərk olur mənalım.
Bilməzdim olursan elmə şeyda,
Şuridə edər səni bu sevda.
Bəzi oxumuş rəfiqi-bədxah
Tədbirimi çaşdırıbmış, ey vah!
Uydum olara, səni oxutdum,
Səd heyf ki, əqlimi unutdum!
Kəsdim öz əlimlə öz ayağım,
Xamuş elədim mən öz çirağım.
Girəm bu xəta düşüb özümdən,
Göz nurimi saçmışam gözümdən.
Sən həm niyə bunca səhv edirsən,
Göz nuri kimi uzaq gedirsən?
Bunca oxudun, yorul da bari,
Bir dəfə burax bu zəhrimari!
Pul qalmadı, baxmışam hesabə, --
Getdi qələmə, kağız, kitabə....
Jurnalü kitab yüz-yüz olmaz,
Bu xərc ticarətə düz olmaz.
Dəftərsə beş-altı cild bəsdir,
Ey naxələfım, bu nə həvəsdir!
Çernil, qrafıl, pero, karandaş
İcad edəni olaydı şil, kaş!
İnsaf eləməzmisən ki, yandım,
Puli nə əzab ilə qazandım!
Bihudə işə nə xərc edirsən,
Bu könlümü hərcü mərc edirsən!
Xərcin tükənib kəsilmir ardı,
Billah, dəxi pullarım qutardı!
Xasə əridi, üzüldü canın,
Soldu gül üzün, qaraldı qanın;
Vazeh bu ki, xəstədir məzacın,
Ya rəb, kim edər sənin əlacın?!
Nə var yeyib-içməyin, nə xabın,
Təhsilədir ancaq irtikabın.
Nə seyrü səfanı xoşlayırsan,
Nə dərsü kitabı boşlayırsan.
Mırt-mırt oxuyub mırıldayırsan,
Qarğa kimi hey qırıldayırsan.
Əyyami-baharü güldür, oğlum!
Qoyma məni qəmdə, güldür, oğlum!
Həmsinnlərin səfadə, bağda,
Həməsrlərin çəməndə, dağda.
Bəzisi gəzib də kiştzari,
Quş əldə gözətləyir şikari;
Bəziləri bir tərəfdə xəlvət,
Adətcə edərlər eyşü-işrət;
Bəzisi olub qumarə məşğul,
Bəzisi şərabə, yarə məşğul.
Hər bir nəfəri bir işdə çalak,
Hər digəri bir əməldə bibak.
Hər gün əbəveyni şad edirlər,
Hörmətlərin izdiyad edirlər.
Xoş ol əbəveynə kim, bu minval
Hər daim olur cahanda xoşhal
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MƏNİMKİ BELƏ DÜŞDÜ
Qəm rahnümun oldu, mənimki belə düşdü!
Dil vərteyi-xun oldu, mənimki belə düşdü!
El döndü cünun oldu, mənimki belə düşdü!
Tale mənə dun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Dövran özünündür!
Qafilmişəm əhvalıma sövdayi-sərimdən,
Sövdayi-sərim etdi məni taci-zərimdən,
Rişəm kəsilirmiş demə kəskin təbərimdən,
Məşrutəyi salmaqda ikən mən nəzərimdən -
Ol nurulüyun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qaçma!
Naəhlə əl açma!
Meydan özünündür!
Heç faidəbəxş olmadı tədbirlərim, heyf!
Kəşf oldu bütün aləmə təqsirlərim, heyf!
Bərəks əsər eylədi təbirlərim, heyf!
Aldatmadı bu milləti təzvirlərim, heyf!
Yıldızdakı.... Yıldızdakı təmirlərim, heyf!
Həp kun-fəyəkun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü! "
Sən, Məmdəli, bərk dur!
Torbaları doldur!
Xırman özünündür!
Şeypur deyil, təbl deyil, sur çalındı,
Əks eylədi suran səsi hər qəlbə salındı,
Bir şəbdə otuz illik ümuratım alındı,
Osmanlıların şahı vətəndən qovalandı,
İş döndü oyun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Tehran özünündür!
Sən vur işini, durma geri məkrü hiyəldən!
Mən qopladığım şeyləri həp qapdılar əldən,
Bunlar keçər, amma hələ var qorxum əcəldən....
Sən qarnı yoğun bir şey idin ruzi-əzəldən,
Boynun da yoğun oldu; mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən nehrəni çalxa!
Heç baxma bu xalxa!
Ayran özünündür!
Etdim qəsəm, amma özümü səhvdə sandım,
Kamil paşalar cidə edən fikrə inandım,
Baxdım sənə öz əhdimi, peymanımı dandım,
İllərcə, zamanlarca, bu gün dandığım andım.
Tarixi-qürun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Meydan özünündür!
Məzlumların tutdu məni ahı axırda,
İncitdi xəyanətlərim allahı axırda,
Oldum Salanik qələsinə rahı axırda,
Mənfalar ara türklərin şahı axırda,
Məcburi-sükun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Qaç, Məmdəli, durma!
Çox sinənə vurma!
Məndən götür ibrət,
Sülh eylə, qudurma!
Vallah və billah,
İnsansan, inan, ah,
Fərman gedər əldən,
Saman gedər əldən,
Yalnız nə ki, Tehran,
İran gedər əldən!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MƏNİMKİ BELƏ DÜŞDÜ
Qəm rahnümun oldu, mənimki belə düşdü!
Dil vərteyi-xun oldu, mənimki belə düşdü!
El döndü cünun oldu, mənimki belə düşdü!
Tale mənə dun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Dövran özünündür!
Qafilmişəm əhvalıma sövdayi-sərimdən,
Sövdayi-sərim etdi məni taci-zərimdən,
Rişəm kəsilirmiş demə kəskin təbərimdən,
Məşrutəyi salmaqda ikən mən nəzərimdən -
Ol nurulüyun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qaçma!
Naəhlə əl açma!
Meydan özünündür!
Heç faidəbəxş olmadı tədbirlərim, heyf!
Kəşf oldu bütün aləmə təqsirlərim, heyf!
Bərəks əsər eylədi təbirlərim, heyf!
Aldatmadı bu milləti təzvirlərim, heyf!
Yıldızdakı.... Yıldızdakı təmirlərim, heyf!
Həp kun-fəyəkun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü! "
Sən, Məmdəli, bərk dur!
Torbaları doldur!
Xırman özünündür!
Şeypur deyil, təbl deyil, sur çalındı,
Əks eylədi suran səsi hər qəlbə salındı,
Bir şəbdə otuz illik ümuratım alındı,
Osmanlıların şahı vətəndən qovalandı,
İş döndü oyun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Tehran özünündür!
Sən vur işini, durma geri məkrü hiyəldən!
Mən qopladığım şeyləri həp qapdılar əldən,
Bunlar keçər, amma hələ var qorxum əcəldən....
Sən qarnı yoğun bir şey idin ruzi-əzəldən,
Boynun da yoğun oldu; mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən nehrəni çalxa!
Heç baxma bu xalxa!
Ayran özünündür!
Etdim qəsəm, amma özümü səhvdə sandım,
Kamil paşalar cidə edən fikrə inandım,
Baxdım sənə öz əhdimi, peymanımı dandım,
İllərcə, zamanlarca, bu gün dandığım andım.
Tarixi-qürun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Meydan özünündür!
Məzlumların tutdu məni ahı axırda,
İncitdi xəyanətlərim allahı axırda,
Oldum Salanik qələsinə rahı axırda,
Mənfalar ara türklərin şahı axırda,
Məcburi-sükun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Qaç, Məmdəli, durma!
Çox sinənə vurma!
Məndən götür ibrət,
Sülh eylə, qudurma!
Vallah və billah,
İnsansan, inan, ah,
Fərman gedər əldən,
Saman gedər əldən,
Yalnız nə ki, Tehran,
İran gedər əldən!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MƏSLƏHƏT
Məşədi Sijimqulunun "Molla, sənə
eyləyirəm məsləhət, söylə görüm,
evlənim, evlənməyim?" şerinə cavab
Ağrın alım, a Məşəd Sijimqulu,
Altmışa yetdin, demə oldun ölü,
Şükr ola allaha canındır sulu,
Çox da, kişi, tutma beşəlli pulu,
Ver pulunu dadlı, ləzzətli zad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
Öz dediyindən görünür övrətin
Birdir, olur evdə fəna halətin,
Var imiş evlənməyə də qüdrətin,
Bəs niyə yox laəqəl üç külfətin?
Yoxsa qonum-qonşuda, axtar, yad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
İndi ki, var elçi də Səfdər kimi,
Bir bala qız al boyu ər-ər kimi,
On-on iki sinnidə dilbər kimi,
Zülfü qara, sinəsi mərmər kimi,
Qoy başını sinəsinə bir dad al!
Qoy babalım boynuma, get, arvad al!
Saxlama kaftar kimi bir övrəti,
Boşla onu, basdı səni nikbəti,
Tap özünə bir sənəmi xəlvəti,
Bağrına bas yari-mələk-surəti,
Sən də igidlər kimi iş gör, ad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
Oğlun uşaqdır, hələ xamdır, naşı,
Ancaq iyirmi beşə çatmış yaşı,
Çıxmaz onun bir para işdən başı,
Neyləyir evlənməyi, atsın daşı,
Öz kefınə bax, kişi, dad ver, dad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
And verirəm mən səni imanına,
Bağla həna rişinə, qıy canına,
Bir, iki, üç övrəti düz yanına.
Vermə zərər sərvərü samanına --
Sən nə qəzet qan və nə də "İrşad" al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
Fikr elə bir, kimdi bir arvad alan?
Rus, yəhudi! Deyil ərzim yalan.
İldə bir arvad alı mömin olan,
Ləzzəti bir, feyzi də mindir, inan!
Gəlməsə bir qız bu cürə, aldad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MƏŞRUTƏÇİLƏRİN MƏCBURƏN HACI MİRZƏ HƏSƏN İMAM CAMEİNİ
İXRAC-BƏLƏD ETDİKLƏRİNDƏ İMAM CAMENİN ZƏBAN HALI
Mən bilməz idim bəxti də bu nikbət olurmuş,
İzzət dönüb axır belə bir zillət olurmuş,
Çərxin, əcəba, seyri də min babət olurmuş,
Millət ayılıb, talibi-hürriyyət olurmuş,
Millətdə də, yahu, belə bir qeyrət olurmuş?!
Yalqız, nə deyim, getdi mənim millət əlimdən,
Torpaq başıma, çıxdı bütün izzət əlimdən!
Təbrizdə gər olmuş idim cümə imamı,
Gizlin ki, deyil yaxşı bilir mətləbi hamı,
Pul ilə satın almış idim mən bu məqamı,
Uydurmuş idim kəndimə bilcümlə əvamı,
Əbd etmiş idim şəhrdə hər püxtəni, xamı,
Xud, mən nə bilim sübh dönüb şam olacaqmış,
İranda da hürriyyəti-islam olacaqmış?!
Tədric ilə salmışdım ələ bunca dehatı,
Bir parça çörək nökəri etmişdim elatı,
Artırmış idım məzrəəni, ilxını, atı,
Rəncbər eləmişdim özümə çöllünü, tatı,
Dərkar idi xeyrimdə ümumin hərəkatı,
Birdən-birə getdi hamı kərrü fərim, ey vay!
Çıxdı boşa sərvət qazanan əllərim, ey vay!
Təbrizdə rahət yeyib, asudə doyardım,
Möminləri hər töhmətə olsaydı qoyardım.
Hər axmağı, xamı quzu cildində soyardım,
Həq söz deyənin canın alıb, çeşmin oyardım,
Neylərdim edərdim, necə rəng olsa boyardım,
Səd heyf, gözəl hökmi-şəriət tələf oldu!
Qanuni-əsasi də bir əngəl-kələf oldu!
Bilməm arılar mənzilinə kim çöp uzatdı.
İllərcə təğafüldə yatan xəlqi oyatdı,
Fitnə ağacın əkdi, hökumət yasa batdı,
Mən hərçi çalışdım ki, kəsəm, qol-budaq atdı,
Əhli-qərəz öz istədiyi mətləbə çatdı;
Əhkami-şəriət dəxi bir kar görərmi?
Bundan sora bir buğdanı anbar görərmi?
Lal olsa nolur Mirzə Cavadın dili, ey kaş!
Та ağzın açıb eylədi hər gizli sözü faş!
Bir yanda yığıb Mirzə Hüseyn başına yoldaş
Cığ-mığ edib axır başıma saldıla bir daş,
Təbrizdə ta oldu bərəngixtə pərxaş,
İndi həsəbülxahişi-əhli-həsəd oldum,
Bir dadrəsim olmadı, xaric-bələd oldum.
Divanə edibdir məni Təbriz xəyalı,
Məclisdə təvazödəki nimxiz xəyalı,
Mətbəx iyi, süfrə qəmi, dəhliz xəyalı,
Sədri düyünün buyi-fərəhbiz xəyalı,
Qəndablə pürkaseyi-ləbriz xəyalı.
Bir də о gözəl günləri, ya rəb, görərəm mən?
Bu xam xəyalı edib axır ölərəm mən!
Ya rəb, nola bir də edəm ol şəhri ziyarət!
Naz ilə xüramə gələm -- arxamda cəmaət!
Gördükdə məni yol verə bu əhli-vilayət,
Təzim edə, baş endirə, qol bağlaya millət,
Bir kimsədə bir söz deməyə olmaya cürət,
Əyanları dindirsəm edə fəxrü mübahat;
Heyhat və heyhat və heyhat və heyhat!!!
Get уat və get yat və get уat və get уat!!!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MİLLƏT NECƏ TARAC OLUR OLSUN, NƏ İŞİM VAR
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Qoy mən tox olum, özgələr ilə nədi karim,
Dünyavü cahan ac olur olsun, nə işim var?!
Səs salma, yatanlar ayılar, qoy hələ yatsın,
Yatmışları razı deyiləm kimsə oyatsın,
Tək-tək ayılan varsa da, həq dadıma çatsın,
Mən salim olum, cümlə cahan batsa da batsın,
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Salma yadıma söhbəti-tarixi-cahani,
Əyyami-sələfdən demə söz bir də, fılani,
Hal isə gətir meyl eləyim dolmanı, nani,
Müstəqbəli görmək nə gərək, ömrdü fani;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Övladi-vətən qoy hələ avarə dolansın,
Çirkabi-səfalətlə əli, başı bulansın,
Dul övrət isə sailə olsun, oda yansın,
Ancaq mənim avazeyi-şənim ucalansın;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Hər millət edir səfheyi-dünyadə tərəqqi,
Eylər hərə bir mənzilü məvadə tərəqqi,
Yorğan-döşəyimdə düşə gər yadə tərəqqi, --
Biz də edərik aləmi-röyadə tərəqqi;
Millət nесə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
ADƏMİ ADƏM EYLƏYƏN PARADIR
Adəmi adəm eyləyən paradır,
Parasız adəmin üzü qaradır,
Qoy nə əslin, nəcabətin olsun,
Nə nəcibanə halətin olsun,
Baş-ayaq eyb içində olsan da -
Tək bu aləmdə dövlətin olsun;
Adəmi adəm eyləyən paradır,
Parasız adəmin üzü qaradır.
Olmasın fəhmin, əqlin, idrakın,
Var nə qəm, ta ki, vardır əmlakın;
Atəşi-xanə suzi-millət ikən --
Hər kəsin səcdəgahıdır xakın;
Adəmi adəm eyləyən paradır,
Parasız adəmin üzü qaradır.
Olmayır, olmasın da insafın,
Dut qanın şişə içrə əsnafın,
Та ki, var əldə beş puçuq quruşun --
Mötəbərsən gözündə əşrafın;
Adəmi adəm eyləyən paradır,
Parasız adəmin üzü qaradır.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
aldanmaram ki, doğrudur ayinin, ey əmu!
Aldanmaram ki, doğrudur ayinin, ey əmu!
Kəssin məni, həqiqi isə dinin, ey əmu!
İmanına qəsəmlə çapırsan cəmaəti,
Quldurçuluq tüfəngimidir dinin, ey əmu?
Qəlbin kimi siyah edəməzsən məhasinin,
Cumma hənaya, boşla bu təlvinin, ey əmu?
Sövmü səlatdan sənə gər çıxmasaydı pul
Olmazdı bunca zəhmətə təmkinin, ey əmu?
Tikmə namazını gözümə bir cida kimi,
Göstər müamiləndəki təyinin, ey əmu!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
AMMA, MILLƏT A!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
Az zamanda nə sərəncam etdi?! Amma, millət a!....
Öz gücün hər qövmə ifham etdi?! Amma, millət a!....
Varlığın mərdanə elam etdi?! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!..
Basdı, keçdi əhli-İran qatladı hər milləti,
Bildi qədrin, aldı haqqın, qovzadı milliyyəti,
Aldığı məşrutəni parlatdı parlaq qeyrəti,
Əhsənüllah, himməti-tam etdi?! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
İş başında əyləşən kəslər xəyanətdən səva,
Vay, yanıldım, qoy deyim, hə, lap sədaqətdən səva
Etməz oldu bir nəfər olsun da xidmətdən səva,
Var-yoxun həp bəzli-islam etdi! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi! Amma, millət a!....
Əql heyrandır ki, saysin bir-bir əhrarın işin,
Qanmaq olmur, anlamaq olmur Sipəhdarın işin,
Yefremin, ya Bağırın, yainki Səttarın işin,
Mərhəbalar! Vəh, nə əncam etdi! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
Eyləsin Səttarü Bağır başqa bir iyma, neçin?
Ya hökumət eyləsin əhrarlə dəva, neçin?
Qanmıram, əlqissə, sərdari-Bahadir ya neçin
Bağırı təslim Səmsam etdi?! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
Get, daha ol arxayın, yat, eyləmə sərsəm, kişi!
Parladı, meydana çıxdı millət, etmə qəm, kişi!
Qoy bizi təqdir edib də söyləsin aləm, kişi,
İktisabi-izzəti-nam etdi! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
AY CAN! AY CAN!
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Xalqın canı qurtardı töhmətdən, ay can, ay can!....
Qıl yaymayırdı əsla zalımların gözündən,
Rüsvay idik cahanda məlunların sözündən,
Ax, ax! Nə yaxşı oldu, iş düşdü öz-özündən,
Əlləşməmiş qutardıq zəhmətdən, ay can, ay can!....
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Badi-səba, apar ver, Molla Qəvama müjdə,
Yazsın, de, Lənkəranda Molla Səlama müjdə,
Söylə, о da yetirsin cümlə əvama müjdə;
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Munbərdə rəqsə gəlsin behcətdən, ay can, ay can!....
Ərz et bəşarət ilə Qafqaydakı vücudə:
Jurnal, qəzet qapandı, durma, yıxıl sücudə,
Hər nə bilirsən eylə qeybətdə, rübərüdə,
Yazmaz dəxi yazanlar bidətdən, ay can, ay can!....
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Get Qübbəyə səlam et Molla Hacı Babayə,
Söylə tutuldu cumlə jurnal, qəzet vəbayə,
Mömün müridlər ilə dur qoş səda-sədayə,
Ümmətlərin yığılsın hər kətdən, ay can, ay can!....
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Yatdı qəzet yazanlar, fursət dəxi sizindir,
Qarşıda var orucluq, söhbət dəxi sizindir,
Məsciddə mənbər üzrə lənət dəxi sizindir,
Ayrılmayın ölüncə lənətdən, ay can, ay can!....
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BAKI FƏLƏLƏRİNƏ
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Olmaz bu ki, hər əmrə dəxalət edə fələ,
Dövlətli olan yerdə cəsarət edə fələ,
Asudə nəfəs çəkməyə halət edə fələ,
Yainki hüquq üstə ədavət edə fələ;
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Fələ! Mənə bir söylə, nədən hörmətin olsun?
Axır nə səbəb söz deməyə qüdrətin olsun?
Əl çək, bala, dövlətlilərə xidmətin olsun,
Az-çox sənə verdiklərinə minnətin olsun!
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Dövlətli, amandır, özünü salma bəlayə,
Fələ sözü həqq olsa da, baxma о sədayə,
Yol vermə nəfəs çəkməyə hərgiz füqərayə,
Öz şənini puç eyləmə hər bisərü payə!
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Aldanma, fəqirin olamaz əqli, zəkası,
Çün yoxdur onun sən kimi pakizə libası,
Yox sərvəti, yox dövləti, yox şalı, əbası,
Var köhnə çuxası, dəxi bir təkcə qəbası;
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
İstərsən əgər olmağa asudə cahanda,
Та olmayasan qəmlərə aludə cahanda --
Fələ üzünə baxma bu bihudə cahanda,
Öz fikrini çək, ol dəxi fərsudə cahanda;
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Gör millətinin dərdini, axtarma dəvasın,
Əl çəkmə yetimin başına, kəsmə sədasın,
Zinhar qoyub dəhrdə bir xeyr binasın
Yad eyləmə, şad eyləmə millət füqərasın....
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BAKI PƏHLƏVANLARINA
Könlüm bulanır küçədə cövlanını görcək,
Nitqim tutulur hərzəvü hədyanını görcək.
Canım üzülür əldəki qalxanına baxcaq,
Qəlbim alışır beldəki patranını görcək.
Baxdıqca revolverinə əndamım olur süst,
Bağrım yarılır xəncəri-bürranını görcək.
Təfriq edəməm: məstmi, hüşyarmısan sən,--
Məstanərəviş, məşyi-pərişanını görcək.
Düşdün lotuluq məşqinə, islama uyuşma,
Öldür nerədə olsa müsəlmanını görcək.
Qoy börkünü kəc qaşının üstündə, fırılda
Kəndin kimi bir lotiyi-meydanını görcək.
Məst ol gecə-gündüz, nə bilim, yat nerələrdə,
Yum gözlərini xaneyi-viranını görcək.
Əmrədlər ilə keyfıni çək bağda, çəməndə,
Bir baxma da ətfali-ciyərqanını görcək.
Gah "iskoroxod" çəkmə, gəhi gey "lakoronni",
Vellən gecə-gündüzdə xuramanını görcək,
Var-yoxunu sərf eylə barişnalara, ancaq
Söy həmsəri-məzlumeyi-nalanını görcək.
Gül, gül ki, cavansan,
Əyyaşi-cahansan,
Sərxoşlara cansan!
Vaxta ki, qocaldın,
Rişi döşə saldın,
Pis günlərə qaldın
Onda biləcəksən!....
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BAKIDA BİR KƏNDDƏ MÜHAVİRƏ
Kəndli:
-- Denilir, elm oxuyun, sözləri hər anda bizə,
Bunu təsdiq ediyor ayeyi-quran da bizə,
Axund:
-- Hansı qurandır о ki, onda yazılmış bu xəbər?
Şiə mollası yazan türkicə quransa əgər,
Mən onun yazdığı qurana yavıq durmayıram,
Maşa ilə yapışıb, əl də belə vurmayıram.
Kəndli:
-- Xub, buyur sünni yazan bir neçə təfsiri oxu,
Elmin icabı üçün ondakı təqdiri oxu!
Axund:
-- Ox, apar bir yana at sünni yazan təfsiri!
Başına dəysin onun tərcüməsi, təhriri!
Bizlərə molla filankəs yazan asar gərək!
Biz olaq ondakı məzmunə xəbərdar gərək!
Kəndli:
-- О yazıb: yer öküzün buynuzu üstündə durur,
Biz gərəkdir inanaq ki, kişi boylə buyurur?!
Axund:
-- Buna şübhən də var?
Kəndli:
-- Əlbəttə, inanmam bu sözə!
Axund:
-- Nələtulla, a gavur, şəkk ediyorsan öküzə?!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BAKIDA VERİLƏN "HƏQAİQ" JURNALININ 3-CÜ NÖMRƏSİNDƏ KÜLLİYATİ
SƏDİDƏN NƏQLƏN DƏRC EDİLMİŞ BİR QƏZƏLƏ NƏZİRƏ
Təni-adəmi şərifəst benani-adəmiyyət
Nə həmin kəmalü fəzləst nişani-adəmiyyət
Əgər adəmi benitqəstü və beləhnü sovfi-dilkəş
Çe miyanəyi-qramafon, çe miyani-adəmiyyət
Xüruşü pilov fisincan, xung abi-qəndü fincan
Heyvan xəbər nədarəd zixxəvni-adəmiyyət
Betəbiət adəmi şo peyi səfk xuni-ixvan
Rəgü xuni adəmixur bedəhani-adəmiyyət
Əgər in dərəndə xun nəbəvəd çe san təvan kərd
Həmə əmri-cindəbazi bezəbani-adəmiyyət
Güzərani fələ didi ... tu sual kon, ziqeyrət
Bedər ay ta bini-güzərani-adəmiyyət.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BARIŞNALARA DAİR
Ey gül, nə əcəb silsileyi-müşki-tərin var,
Ahu nəzərin var!
Vey sərv, nə xoş can alıcı qəmzələrin var,
Həm işvələrin var!
Aldatdı cavanlarımızı nazü kirişmin,
Firuzeyi-çeşmin!
Xurmayı saçında nə bəla təlxi-bərin var,
Zəhrin, şəkərin var!
Başdan ayağa şəhd kimi safsən, ey şux,
Şəffafsan, ey şux!
Amma məkəsi-nəhl kimi niştərin var,
İncə kəmərin var.
Əbnayi-vətən vəqf eyləyir vəslinə canın,
Həm ruhi-rəvanın,
Hətta qocalardan da neçə bəxtəvərin var,
Yaxşı xəbərin var.
Etdin saçını "qufravat," vurdun üzə "rumyan" --
Cövlan elə, cövlan!
Bir ev nə münasib sənə, hər evdə yerin var,
Hər yerdə ərin var.
Ancaq demə tacirlərə eşqin əsər etdi,
Divanəsər etdi.
Amillərə tüccardan artıq əsərin var,
Fəthin, zəfərin var.
Məktəblilər içrə deyil az söhbəti-ruyin,
Keyfiyyəti-muyin.
Dərsi-qəmi-eşqin oxuyan min nəfərin var,
Aşiftələrin var.
Qafqazlı müsəlmanlar edərsə səni qaib,
Fikr etmə əcaib.
İranlı müsəlmanları tək əbdi-dərin var,
Min dərbədərin var.
Xud sanma ki, meyxanədə çoxdur sənə üşşaq,
Didarına müştaq.
Məsciddə dəxi bir neçə xuninciyərin var,
Şuridəsərin var.
Bilməm nə füsun eylədin, ey fitneyi-əyyam,
Uydu sənə islam?!
Hər şəhrdə, hər bəldədə bəs cansüpərin var,
Dildadələrin var.
Aşiq arayıb aləmi seyr eylədin amma,
Xeyr eylədin amma,
Bir zövci-həlal ilə dolaşsan zərərin var,
Xovfin, xətərin var.
Hər xami-təmə aşiq ilə ülfətin olmaz,
Ünsiyyətin olmaz;
Varın yox edən sərxoşa əvvəl nəzərin var,
Sonra həzərin var.
Gövhər saçılır, zər saçılır yar yolunda,
Dildar yolunda.
Ey bəhr, sanırsan sənin ancaq gühərin var?
Vey kan, zərin var?
Hop-hop, demə bixud ki, mən uydum о nigarə,
Bax əhli-diyarə.
Ey qafil, özündən sənin ancaq xəbərin var!
Xunabi-tərin var,
Dərdin, kədərin var,
Çox dərdi-sərin var,
Bu köhnə başında
Tazə xəbərin var.
Millət belə batdı,
Ümmət ilə yatdı.
Xud, söylə, ay axmaq?
Daşı kim oyatdı?
Dinmə, xətərin var!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BƏHRİ-TƏVİL
UZUN DƏRYA
Ələman, sərkəş olub, gündə bir əhvalə düşən dövri-qəzanın bu dilazar, cəfakar, müxalif əməlindən ki, yaxıb aləəmi narə, qoyub avarə, xüsusən məni-biçarə ki, həmvarə yanıb ney kimi odlarə, belə cuşü xüruş eyləyirəm, sankı səmavarə dönən qəlbimə minlərcə şərarə vurulub, əşki-tərim cari olur kaseyi-çeşmimdən, aman, bari-xudaya, bu nə suziş ki, düşüb cismi-nəzarə, dili-zarə, kim edər dərdimə çarə ki, gəlib ərsəyə tazə oxumuş bir neçə parə ürəfavü üdəbalər ki, qoyub büdətə elm adını tərğib və təhris eləyirlər bizi ol əmri-şəniə, yenə bunlar nə desə eyb eləməz, çünki gedib elm oxuyub, kursu tamam eyləyib, az-çox nə ola kəsb-məratib də ediblər; a kişi, təngə gətirdi məni, vallahı bu naqqal şüəralər, hədərəndən-pədərəndən, nə bilimboymadərəndən, necə sərsəm danışırlar, nə iş olsa qarışırlar, necə eyb axtarışırlar, necə gör yoldan azırlar, nə görürlərsə yazırlar, necə hörmətli "qərib" olsa da fövrən tanışırlar; qulağım batdı, nə çox-çox danışırlar, bu nə məktəb, nəməkatib, nə məratib, bizə bunlar nə münasib, əcəba, cəddlə əcdadımızın irsi olub bizlərə miras-həqiqi qalan adatü-əlamat ilə əmalımızı, halımızı, cümlə bu əfalımızı şerlə təğyir və təbdil eləmək fıkri-şəniində olub, bizləri hər bidətə iğfal ilə iysal eləyirlər ki, apar oğlunu ver uşqola mollasına, əyləş balavın yasına, bax bircəə sən allah,buların verdiyi fitvasına: yəni öz əlinlə elə övladını bir rus, səd əfsus ki, bir pak və pakizə müsəlman balası, xarici övladı kimi şapqa qoyub, iştot-miştot oxuyub, axırı bir doktor olub milləti-islamda dərdə düşənə aptekanın nisfı çaxır, nisfı su əczalarını çarə bilib mömüni-dindarın edə qarnını murdar vəhalonki gözü sürməli, saqqalı hənalı, əli təsbihli, allah qulu, peyğəmbərimiz ümməti, könlündə tərəhhüm kök atıb rişə salan bir kəsə əsla, əbəda bircə xəyanət eləmək bilməyib, ömründə xərid ilə füruşi düz olub, mişk əvəzi müştəriyə rübb-bəyan verməyən, ol həzrəti-haculhərəmeyni gözəl əttar dükanında ki, hərgiz də siçan həndəvərindən ötüşüb fəzlə sala bilmədiyi ağzı qapaqsız qutularda ki, on ildən bəəri saxlanmaq ilə ətri də, təsiri də artmaqda olub naxoşu hər dərdü mərəzdən qurtarıb, qüssədən azad eləyən rişeyi-xətmi, küli-balunə, sənai-mərməki, ya həbbi-səlatin, zəgərəg, behməni-piç ilə həlilə və bəlilə qala, ey vay! ... alan olmaya əzvay, gedə qış, gələ həm yay, ötə il, dolana ay, sata bilməyə mumyay, iş oldu bu da hayhay!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BƏRƏKALLAH
Sən beləsənmiş, balam, ay bərəkallah sənə!
Fisq imiş əmrin tamam, ay bərəkallah sənə!
Doğru imiş, şairin olmaz imiş məzhəbi,
Kafir olurmuş bütün mirzələrin əğləbi,
Ləğvü əbəs mətləbi, ləhvü ləəb məşrəbi,
Şuğlü qəzet, telqram, ay bərəkallah sənə!
Ay adama oxşamaz, bir üzünə baxsana!
Bomboz olub saqqalın, rəngü həna yaxsana!
Mömin olub, bir üzük barmağına taxsana!
Та ki, desin xasü am: ay bərəkallah sənə!
Yox xəbərin, binəva, hiç özündən sənin,
Lap malaqanlıq yağır girdə üzündən sənin,
Doğrusu, mən ürkmüşəm bəzi sözündən sənin....
Vermərəm artıq salam, ay bərəkallah sənə!
Heyf qapanmış sənin dideyi-həqbinlərin,
Mənzilinə yığmısan partretin cinlərin,
Gözlərinə çarpmayir yoxsa bu bidinlərin
Surəti hər sübhü şam, ay bərəkallah sənə!
Əqlin azıb, ay yazıq, boşlamısan karını,
Cümlə dəyişdirmisən kürkünü, paltarını,
Çəkmə, qaloş geymisən, pozmusan ətvarını,
"Felükə felülhəram", ay bərəkallah sənə!
Ağzına olsun qadam, ay bərəkallah sənə!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BƏSDİR, BU QƏDƏR BAŞLAMA FƏRYADƏ, ƏKİNÇİ!
Bəsdir, bu qədər başlama fəryadə, əkinçi!
Qoyma özünü tülkülüyə, adə, əkinçi!
Bir üzrlə hər gündə gəlib durma qapımda,
Yalvarma mənə, boynunu kəc burma qapımda,
Gahi başına, gah döşünə vurma qapımda,
Ləğv olma, ədəb gözlə bu məvadə, əkinçi!
Lal ol, a gədə, başlama fəryadə, əkinçi!
Xoş keçmədi il çöllüyə, dehqanə, nə borcum?
Yağmadı yağış, bitmədi bir danə, nə borcum?
Əsdi qara yel çəltiyə, bostanə, nə borcum?
Getdi mənə nə fəhləliyin badə, əkinçi?!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!
Aldı dolu əldən sərü samanını, neylim?
Yainki çəyirtkə yedi bostanını, neylim?
Verdin keçən il borcuna yorğanını neylim?
Ol indi palaz satmağa amadə, əkinçi!
Lal ol, a balam, başlama fəryadə, əkinçi!
Söz açma mənə сох çalışıb, az yeməyindən,
Canın bəcəhənnəm ki, ölürsən, deməyindən!
Mən gözləmənəm, buğda çıxar, ver bəbəyindən!
Çəltik də gətir, аrpа da, buğda da, əkinçi!
Yoxsa soyaram lap dərini, adə əkinçi!
Sən hey de yoxumdur, çıxarıb canını, allam!
Vallahı oyub dideyi-giryanını, allam!
Şallağa tutub peykəri-üryanını, allam!
Öz halını sal indi özün yadə, əkinçi!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!
Cütçü babasan, buğdanı ver, darı yeyərsən,
Su olmasa, qışda əridib qarı yeyərsən,
Daşdan yumuşaq zəhr nədir, marı yeyərsən,
Öyrənməmisən ət-yağa dünyadə, əkinçi!
Heyvan kimi ömr eyləmisən sadə, əkinçi!
Lakin mənim insanlıq olub vəzi-mədarım,
Bəyzadəyəm, asayişədir cümlə qərarım;
Meysiz, məzəsiz bitməz olur şamü nəharım;
İştə belədir haləti-bəyzadə, əkinçi!
Bəyzadələrin rəsmi budur, adə, əkinçi!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BƏZİ YERLƏRDƏ TƏSADÜF OLUNUR AŞA, ƏTƏ
Bəzi yerlərdə təsadüf olunur aşa, ətə.
Müftə görcək tuturam kəndimi bozbaşa, ətə!
Deyirəm, kaş qonaqlıq olan evlərdə bütün
Yeyib-içməkdə başım bənd ola, çulğaşa ətə!
О qədər xoşlanıram tüstüsü çıxcaq kababın --
Ac pişik tək cumuram şövq ilə birbaşa ətə!
Görürəm ta əti qəssab dükanında asılıb,
Az qalır it kimi nəfsim hürə, dırmaşa ətə!
Nuş olur canıma ət, xasə о həngamədə kim,
Mən yeyəm, xırda uşaqlar baxa, ağlaşa, ətə!
Əti çox istəyirəm, leyk pulu ondan çox,
Nola, quzğun kimi ta müftə qonam laşa, ətə!
Xərc edir bir para əşxas pulun bayramda
Zəfərana, yağa, razyanaya, xaşxaşa, ətə!
Filhəqiqət yeməli şeydir əgər pulsuz ola,
Yaramır pul verilə hər quruya, yaşa, ətə!
Pulu ancaq yaraşır çinləyəsən sənduqə,
Nə ki, xərc eyləyəsən millətə, dindaşa, ətə!
Oylə zəhləm gedir, allah da bilir, millətdən,
Oluram süst adı gəlcək, dönürəm daşa, ətə!
Adı puldursa pulun, leyk özü can yonqarıdır,
Vermək olmur qohuma, qonşuya, qardaşa, ətə!
Verərəm dinimi, imanımı, əmma pulumu
Vermərəm "Bəhlul" ağa, arxayın ol, aşa, ətə!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
Ikinci
BİLMƏM NƏ GÖRÜBDÜR BİZİM OĞLAN OXUMAQDAN
Bilməm nə görübdür bizim oğlan oxumaqdan?
Dəng oldu qulağım.
Jurnal, qəzetə, hərzəvü hədyan oxumaqdan
Incəldi uşağım.
Ağlın aparıb bəs ki, baxır gündə qarayə,
Ya rəb, nə həmaqət!
Söz etməz əsər, çarə qalıb indi duayə,
Tədbir elə, övrət!
Lənət sənə, ifritə, sənindir bu cəhalət,
Etdin nə xəyanət!
Səndən törənibdir bizim evdə belə bidət.
Ey mayeyi-hiylət!
Tutsun çörəyim gözlərinin ağü qarasın,
Ey həmsəri-bədxah!
Haşa, oda yaxmaz ana istəkli balasın,
Kəssin səni allah!
Bu tifli oxutmaqla etdin məni tərğib,
Həp eylədin iğva.
İndi nədi fikrin? İşimiz oldu bu tərkib,
Yox çarəsi əsla.
Heyhat ki, tədbir ola bu xanəxərabə,
Zail olub əqli.
Dərsə, qəzetə, məktəbə, jurnala, kitabə
Mail olub əqli.
Yıxdın evimi, eylədin övladımı zaye,
İş keçdi məhəldən.
Mən anlamaram elm nədir, ya ki sənaye,
Zarəm bu əməldən!
İstərdim о da mən kimi bir hörmətə çatsın,
Azadə dolansın;
Та qol gücünə malik olub şöhrətə çatsın,
Dünyadə dolansın;
Bir vəqtdir indi ki, olub Rüstəmi-dövran,
Bir ad qazanaydı;
Qarətlər edib ta ki, tapaydı sərü saman,
Bir şey də qanaydı.
Puç eylədin, övrət, bu gözəl, sadə cavanı!
Dilbilməz oğul, vay!
Rəngi saralıb, qalmayıb əsla yarı canı,
Bir gülməz oğul, vay!
Ay, naxələf oğlum, nə yaman məşqə düşübsən,
Ey kaş, usanaydın!
Quldurluğa yox, elmə tərəf eşqə düşübsən,
Bu qübhü qanaydın!
Ey nuri-düçeşmim, oxumaqdan həzər eylə,
Saleh vələd ol, gəl!
At min, hünər öyrəş, məni də bəxtəvər eylə,
İşdə bələd ol, gəl!
Bəsdir oxudun, az qala canın tələf oldu,
Bu kardən əl çək!
Yazmaq, oxumaq, başına əngəl-kələf oldu,
Əşardən əl çək!
Min elm oxuyub söz biləsən hörmətin olmaz
Bu dari-cəhanda;
Söz bəhrinə gövhər olasan qiymətin olmaz
Xasə bu zəmanda.
Yox, yox, baxıram fıkrinə, səndən oğul olmaz,
Canın bəcəhənnəm!
Mırt-mırt oxumaqdan, kişi, bir qan ki, pul olmaz!
Mırtılda dəmadəm,
Qıl elm fərahəm,
Ol qüssəyə həmdəm;
Ömrün olacaq kəm;
Düşmən sənə aləm!....
****************************************
BİMƏRHƏMƏT ƏYANLARINA ŞÜKR, XUDAYA!
Bimərhəmət əyanlarına şükr, xudaya!
Bu sahibi-milyanlarına şükr, xudaya!
Millət qəminə baxmayan ənzari-kərəmlə
İyşani-zəvi-şanlarına şükr, xudaya!
İş bilməyən ancaq yemək-içməkdən əlavə,
Bu canlı dəyirmanlarına şükr, xudaya!
Bidadi-bəradərlə olan qanına qəltan
Qafqazdakı qurbanlarına şükr, xudaya!
Xassə Bakı şəhrində, о şöhrətli məkanda
Dərya tək axan qanlarına şükr, xudaya!
Xunxar olan əfradi-bəni-növünə daim
Bu vəhşiyü ğərranlarına şükr, xudaya!
Qurd isə, şəğal isə biyabanda olurdu,
Şəhr içrə bu heyvanlarına şükr, xudaya!
Gözlənməyən ədnalığın icadına ciddən
Himmət edən insanlarına şükr, xudaya!
Həmmamdə övrətlərə quldurluq edən bu
Qeyrətli müsəlmanlarına şükr, xudaya!
Sakit oturan boylə cinayətlərə qarşı
Bu sahibi-vicdanlarına şükr, xudaya!
Bilməm nə zaman qəhrin edər aləmi bərbad?!
Səbr etdiyin avanlarına şükr, xudaya!
Həll olmadı könlümdəki nisgilli müəmma....
Təcdid edirəm mətləi, mabədi var əmma...
Mirzə ələkbər sabir
. ****************************************
BİR BƏHANƏ ƏLDƏ ÜNVAN ETMƏLİ BUNDAN SORA
Bir bəhanə əldə ünvan etməli bundan sora
Büsbütün məxluqə elan etməli bundan sora!
Nov üsulun şərə bərəks olduğun izah edib,
Köhnəni tətbiqi-quran etməli bundan sora!
Xasə bu jurnal, qəzet əmrində bir fitva tapıb,
Sədd rahi-nəşri-irfan etməli bundan sora!
Boylə iş, bunca qəzet, bunca mazet olmaz, canim!
Bunları məhkumi-bütlan etməli bundan sora!
Din gedir, məzhəb gedir, qədri itir mollaların,
Çareyi-əmri-müsəlman etməli bundan sora!
Hər yetən kəndin mühərrir ədd edib min söz yazır,
Bunları mətrudi-övtan etməli bundan sora!
Kəsməli hər növ ilə olsa nüfuzun, hörmətin,
Sərbəsər avareyi-nan etməli bundan sora!
Cırmalı dəftərlərin, sındirmalı çernil qabın,
Fikri tərvici-qələmdan etməli bundan sora!
Mümkün olsa lap kökündən qaldırıb bir zənn ilə
Cümlə mətbuatı viran etməli bundan sora!
Siyyəma, şairləri hökmən və hötmən zor ilə
Xaric-əz-islamü iman etməli bundan sora!
Müxtəsər, hər kim ki, gördün fəhmi var, bir söz qanır, --
Küfr ilə məşhuri-dövran etməli bundan sora!
Arqadaşlar, ələman, gəl tez verib də əl-ələ,
Həm bu yolda əhdü-peyman etməli bundan sora!
Aid olmur indi bunlardan bizə bir mənfəət,
Pul verərlərsə, müsəlman etməli bundan sora!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BİR DƏSTƏ GÜL
İranlı deyir ki, ədl ilə dad olsun,
Osmanlı deyir ki, millət azad olsun,
Zahid nə deyir? Deyir ki, qarnım dolsun,
İranlı da, Osmanlı da bərbad olsun!
Tacir arayır ki, bir ticarət yapsın,
Amil çalışır bu yolda xidmət yapsın,
İş mollalarındır ki, çalsın-çapsın,
Yatsın, dursun, qüsli-cənabət yapsın.
Jurnal, qəzetə çıxır ki, millət oxusun,
Hər bir əsərindən alsın ibrət, oxusun,
Rusca oxumuşlara bu iş ar gəlir,
Derlər, bunu qoy qarə cəmaət oxusun.
Zənn etmə ki, zikrə, səcdəyə dalmaq üçün
Zahid yüyürür məscidə əcr almaq üçün,
Dün çaldığı səccadəyi satmış da yemiş,
İndi yüyürür əlavəsin çalmaq üçün.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BİR GÜL
Vaiz ki, çıxar minbərə tez püflər odu,
Təkfırə qoyar kimin ki, eşq isə modu;
Vardır deyəsən bu xazini-niyranın
Ağzında ekstrenni kafir zavodu.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BİZƏ NƏ?
Gər bu il xəlqi təbah etdi giranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Biz məgər aclara vəqf eyləmişik malımızı,
Та ki, hər müstəhəqə bəzl edək əmvalımızı?
Biz müraat edərik ancaq öz əhvalımızı,
Daima bəsləyərik naz ilə ətfalımızı.
Atasız tiflləri basdı boranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Bu da sözdürmü, qazandıqlarımız parələri
Hey verək boğmalasın Zəngəzur avarələri?
Bizlərə dəxli nədir -- yoxdur əgər çarələri?
Qoy ağarsın füqəra gözlərinin qarələri!
Çəksin onlar gecə-gündüz nigəranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Boşla, ay Molla dayı, sən də bizi çəkmə zora!
Biz sənin hiylən ilə düşmərik əsla bu tora!
Baxmarıq guşeyi-çeşm ilə daha Zəngəzura!
Qarlı dağlarda soyuqdan ölənin canı gora!
Olmadı qismət о bədbəxtə aranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Bizə göstərmə, əzizim, о qəm oylaqlarını,
Yazda çox gəzmişik al güllər açan dağlarını,
Yığmışıq dəhyekini, boşlamışıq bağlarını,
Qış üçün xoşlamışıq Tiflis oyuncaqlarını....
Çulğayıb Zəngəzuru indi boranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Hələlik tullamışıq xaneyi-viranələri,
Dolanıb kişvəri-Tiflisdə kaşanələri
Tapdıq axır Lizalar tək neçə cananələri,
Çilçıraqlarla işıqlandırırıq xanələri,
Zalxalar daxmasına çökdü qaranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BURA SAY!
Cəmaət:
-- Zilli-Sultan, bura say döydürüb aldıqlarını!
Söyüb aldıqlarını, söydürüb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rahinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Cəmaət:
-- Sən ki, Avropada idin, niyə yorta-yüyürə
Cumdun İrana, bu viranədə düşdün də girə,
Saldın axır öz əlinlə özünü ağzıbirə?
Vec bitirməz sənə, dönmə dəxi daşə, dəmirə,
Boş danışma, bura say qapdırıb aldıqlarını!
Çapıb aldıqlarını, çapdırıb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rəhinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Cəmaət:
-- Birbəbir yadına sal cümlə unutduqlarını,
Millətin qanın alıb şişəyə tutduqlarını,
Qış üçün axtalayıb yayda qurutduqlarını,
Gözlərin kəllənə də çıxsa, qus udduqlarını!
Boş danışma, bura say öldürüb aldıqlarını!
Bölüb aldıqlarını, böldürüb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rahinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Cəmaət:
-- Əlli il ölkədə vurmuşdun, a zalım, işini,
Sən ki, hazır eləmişdin çiyini, bişmişini,
Təməin indi nədir ya qıcıdırsan dişini?
Aç belindən dəxi şəmşiri-müzəffərkeşini!
Boş danışma, bura say satdırıb aldıqlarını!
Atıb aldıqlarını, atdırıb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rahinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Cəmaət:
-- Əhli-İranı uşaqdır deyə saldız beşiyə
Ki, məbada ayılıb ağlaya, durduz keşiyə,
Taki, açdı gözün iranlı, soxulduz deşiyə,
İş çətinləşdi, daduş, yığdığını çək eşiyə!
Boş danışma, bura say asdırıb aldıqlarını!
Basıb aldıqlarını, basdırıb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rahinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
ÇATLAYIR, XANBACI, QƏMDƏN ÜRƏYİM
Çatlayır, Xanbacı, qəmdən ürəyim,
Qavışıb lap acığımdan kürəyim.
Nola bir evdə qoyaydız qarabaş,
Verməyəydiz məni bu əbləhə, kaş!
Mən ki, damdan, bacadan baxmaz idim,
Su kimi hər tərəfə axmaz idim.
Hərzə-hərzə danışıb gülməz idim,
Ər nə şey olduğunu bilməz idim;
Oturub ac komasında atamın,
Biş-düşün hazır edərdim anamın;
Bitləyərdim nənəmin baş, yaxasın,
Yamayardım babamın çul-çuxasın,
Tez durub sübh sağardım inəyi,
Xansənəmdən diləməzdim köməyi;
Neyləyirdim bəzəyi уа düzəyi?
Dama, divara yapardım təzəyi.
Atam əllaf, babam dülgər idi,
Qardaşım culfa, əmim kargər idi,
Xanbibim falçı, nənəm bağ toxuyan,
Bizdə, haşa, yox idi bir oxuyan!
Evimizdə var idi hər nə desən:
Qatıq, ayran ilə qaymaq, nə yesən!
Nə bilirdik nə zəhirmardı kitab?
Biz olan evdə haçan vardı kitab?
Büsbütün gül kimi insanlarıdıq,
Nə müəllim və nə dərs anlarıdıq.
Dəftərin andıra qalmış sözünü
Eşidib görməmiş idik üzünü.
Boylə bir tərbiyəli evdə müdam
Bəslədiz mən kimi bir sərvi-xüram.
Vay о gündən ki, məni ad elədiz,
Elə bildiz də ki, dilşad elədiz.
Mən də sandım ki, dönüb bəxtəvərə, --
Gedirəm bir nəfər insana ərə.
Nə bilim boylə də insan varmış,
Şəkli-insanda da heyvan varmış.
Ər oxurmuş da, yazarmış da, atam!
Ər deyil, möhlik azarmış da, atam!
Ər deyil, şair imiş xanəxərab!
Fikri yazmaq, oxumaq, suglu kitab....
Saldız axırda yaman hala məni,
Ərə verdiz də bu qəffala məni.
Gah yazır, gah oxuyur, gah danışır,
Gündə bir hərzə kitabnan tanışır;
Gah gedir fikrə, bərəldir gözünü,
Məhv olur oylə ki, bilmir özünü;
Sübh olunca gecələr darğa kimi,
Yatmayır, qır-qır edir qarğa kimi;
Gah da bir yatsa da vəqtində əgər,
Çəkməyir yuxladığı bir о qədər,
Qəflətən bir də görürsən ki, durur,
Yandırıb lampanı çılpaq oturur;
Başlayır yatdığı yerdə təzədən
Oxuyub yazmağa bir də təzədən.
Belə od olmaz, atam, boylə alo!
Od deyil, yanğı deyil, lovdur, lo!
Gah görürsən ki, miz üstə yıxılır,
Baxıram halına qəlbim sıxılır;
Bir qarandaş, bir-iki parə kağız
О qədər çəkmir -- olur qarə kağız.
Xeyrini, şərrini qanmır bu kişi!
Yorulub bircə usanmır bu kişi!
Bizim evdə baxasan hər tərəfə --
Taxçaya, boxçaya ya kim, irəfə --
Görəcəksən bütün işqabda kağız,
Kasada, nimçədə, boşqabda kağız;
Yığılıb dağ kimi hər yanda kitab,
Evdə, dəhlizdə və eyvanda kitab.
Deyirəm, ay kişi, bir gəl özünə,
Bu nə işdir, a kül olsun gözünə!
Bu əməl etdi səni xanəxərab,
Pulların döndü bütün oldu kitab.
Oxuduqca gözünün qarəsini
Aparır, tap başının çarəsini.
Pul gedir, tabü təvanın da gedir
Üstəlik bir quru canın da gedir.
Kəsbkarlıqdan əlin çıxdı, usan!
Ər olan yerdə görüm yox olasan!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
CƏHD EYLƏ, SƏN ANCAQ NƏZƏRİ-XƏLQDƏ РАК OL
Cəhd eylə, sən ancaq nəzəri-xəlqdə pak ol,
Məxluqu inandır;
Xasiyyətin od olsa da, ətvardə xak ol,
Sök aləmi, yandır;
Xalqın nəzərin cəlb elə qurşağa, qəbayə,
Məclubi-üyun ol;
Hər hiyləvü bicliklə gir, əlbəttə, əbayə,
İmanə sütun ol;
Səy eylə ki, saqqal uzanıb üç çərək olsun,
Papaq ona nisbət;
Qurşaq da, bilirsən ki, on arşın gərək olsun,
Təfsilə nə hacət....
Qoyma yerə təsbihini, əl çəkmə duadən,
Övrad oxu daim;
Məclisdə çəkib tut özünü, ol nücəbadən,
Söz söylə mülayim;
İştə geyinib məzhəbi, imanı büründün,
Pək möhtərəm oldun;
İndi nəzəri-xalqda sən pak göründün,
Əhli-kərəm oldun;
Başdan-ayağa əmnü əman oldu vücudun,
Zöhd ilə bitişdin;
Nolmaq diləyirdinsə haman oldu vücudun,
Məqsudə yetişdin!
Vəqt oldu ki, indi edəsən aləmi talan,
Tut, qoyma qaçanı!
Hökm indi sənindir, dəxi çək işlərə saman,
Yığ müşkül açanı;
Dul övrətə bidad elə, eytamə xəyanət,
Xovf etmə əcəldən;
Məkr isə özün qıl, oxu şeytana da lənət!
Şad ol bu əməldən,
Əl çəkmə hiyəldən,
Təzvirü dəğəldən,
İmanı da versən,
Vermə pulu əldən!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
بنفشه
داغلارا گون دوشوبدور
آچیل بنفشم آچیل
باغلارا گون دوشوبدور
آچیل بنفشم آچیل
داغلارا چوکدو دومان
گیزلن بنفشم گیزلن
باغلارا چوکدو دومان
گیزلن بنفشم گیزلن
داغلارا اسدی کولک
دیکل بنفشم دیکل
باغلارا اسدی کولک
دیکل بنفشم دیکل
داغلارا قار یاغیبدیر
ییغیل بنفشم ییغیل
باغلارا قار یاغیبدیر
ییغیل بنفشم ییغیل
داغلارا گون دوشوبدور
آچیل بنفشم آچیل
باغلارا گون دوشوبدور
آچیل بنفشم آچیل
***************************
كيملره قالدي دونيا
دولوب بوشاالدي دونيا
اولمادي سيررين آچان
سحيرلي قالدي دونيا
...
دونيا دونيا
دونيا دونيا
كيملره قالدي دونيا
...
ياراتدي او يارادان
جفاني چكدي اينسان
اولمادي سيررين آچان
موهورلو قالدي دونيا
...
دونيا دونيا
دونيا دونيا
كيملره قالدي دونيا
...
سئوه نلر اودا ياندي
كول اولدو ، كؤزو قالدي
شاهلاري توپراق آلدي
شاهلاري توپراق آلدي
...
كيملره قالدي دونيا
دولوب بوشالدي دونيا
دونيا دونيا
دونيا دونيا
كيملره قالدي دونيا
گول اوغلان
قیزیل گول اویوم – اویوم
دریم سینه مه قویوم
یاغیش یاغار ، یئر دویماز
من سندن نئجه دویوم
ئوزو بیر گول ؛ سوزو بیر گول
ساچی سونبول ، گول اوغلان !
دور گل ؛ من سنه قوربان !
آی چال پاپاق ، بوز چوخا
چیت آرخالیق ، گول اوغلان
آتینی یان چک ؛ توپ قارا بیرچک
هامیدان گو یچک ؛ گول اوغلان
بوداغدا آشماق اولماز
نارینجی باشماق اولماز
بیرجوت ئوپوشدن ئوتور
یارلا ساواشماق اولماز
ناغارات
ائولری کوئندلن یار
بیزه گول گونده رن یار
گولون یارپیزا دونسون
مندن اوزدونده رن یار
ناغارات
آلما وئرسم آلمازسان
سن آلمادان قالمازسان
هانسی یاغین گولوسن
ایله دیکجه سولماز سان
***************************
گیردیم یارین باغچاسینا
گیردیم یارین باغچاسینا ، چیچکلر آچمیش
او یار منیم اوره گیمه عطیرلر ساچمیش
گل گل ، گل گوزلیم گل
بیر گؤروم سنی
اگر قیسمتیم اولارسا
آلارام سنی
یار یولوندا داغلاردان کئچدیم ، سولاردان ایچدیم
مین بیر گوزل گؤردوم آی قیز ، تک سنی سئچدیم
گنج یاشیمدا بیر قیز سئودیم منیم اولمادی
سنی گؤروب سئودیم آی قیز غمیم اولمادی
***************************
لعلی یار
آی گلن یار هارالیسان ؟
لعلی ، قوربانین اولوم
قاشلاری قارالیسان
آی لعلی یار ، لعلی یار ، لعلی
گؤزلریندن تانیرام
لعلی ، قوربانین اولوم
بیزیم یئرین مارالیسان
آی لعلی یار ، لعلی یار ، لعلی
یار قاپینی آچیبدیر
لعلی قوربانین اولوم
یئنه رنگی قاچیبدیر
آی لعلی یار ، لعلی یار ، لعلی
دور گل بیزیم باغچامیزا
لعلی قوربانین اولوم
گؤر نه گوللر آچیبدیر
آی لعلی یار ، لعلی یار ، لعلی
***************************
آهو کیمی گوزلرین
شیرین – شیرین سوزلرین
سن مننیمسن من سنین
نیه لازیم سوزلرین ؟
ناغارات
جانیم ،گوزوم ،آی سوزوم
سنسیز من نئجه دوزوم؟؟؟!
سنسن منیم ئوزگولوم
چمنده کی بولبولوم
من سندن ال اوزمه رم
سنسن منیم سئو گیلیم
آی قیز ، دورما گل یانیما
قادان - بالان جانیما
من سندن ال اوزمه رم
آند اولسون ویجدانیما
ناغارات
جانیم ، گوزوم آی سوزوم
سنسیز من نئجه دوزوم؟!
ناغارات
جانیم ، گوزوم آی سوزوم
سنسیز من نئجه دوزوم؟
***************************
من گلمیشم سنه قوناق
جئیران ؛ منه باخ ؛ باخ
گولوم ؛ منه باخ ؛ باخ
منه بیشیر بیر قایقاناغ
آی قیز ؛ منه باخ ؛ باخ
مارال ، منه ؛ باخ ، باخ
ناغارات
خومار اولدوم ، خومار اولدوم ؛ خومار اولدوم ؛ خومار
کتان کوینک ؛ نازیک بدن گوردوم
خومار اولدوم ، خومار اولدوم ؛ خومار اولدوم ؛ خومار
گئتدیم گوردوم باغدا یاتیب
آی قیز منه باخ ؛ باخ
گولوم ؛ منه باخ ؛ باخ
قارازولفو گوله باتیب
جئیران ، منه باخ ؛ باخ
مارال ؛ منه باخ ؛ باخ
ناغارات
خومار اولدوم ، خومار اولدوم ؛ خومار اولدوم ؛ خومار
کتان کوینک ؛ نازیک بدن گوردوم
خومار اولدوم ، خومار اولدوم ؛ خومار اولدوم ؛ خومار
***************************
***************************
سیزه سلام گتیر میشم
سرین سولو بولاقلاردان ، بولاقلاردان
یاشیل یارپاق بوداقلاردان ، بوداقلاردان
لاله رنگلی یاناقلاردان ، بال سوزولن دوداقلاردان
سیزه سلام ، سیزه سلام گتیرمیشم
گؤی خزرین کناریندان ، گؤزل اوتلار دیاریندان هئی...
ساوالانین ووقاریندان ، کور اوغلونون نیگاریندان
سیزه سلام ، سیزه سلام گتیرمیشم
قوچ نبی نین هجریندن ، هجریندن
ستارخانین هنریندن ، هنریندن
بهرنگی نین شهر یندن ، دان اولدوزلو سحریندن
سیزه سلام ، سیزه سلام گتیرمیشم
قاطار قاطار دورنالاردان ، یاشیل باشلی سونالاردان هئی...
آتالاردان ، بابالاردان ،آغ بیر چکلی آنالاردان
سیزه سلام ، سیزه سلام گتیرمیشم
***************************
قاشلارین هلال
آغ اوزونده خال
منده یوخدور حال
آی قاداسی
آی بالا ، فاطما
قاشلار چاتما
گل منی آتما
آی قاداسی
ناغارات
سوزلرین شکر
اولماسام اگر
کیم نازین چکر
آی قاداسی؟
یاندیم عشقینه
قوربانام سنه
ناز ائتمه منه
آی قاداسی
عاقلیمی آلدین
بوگونه سالدین
من یالقیز قالدیم
آی قاداسی
ناغارات
سوزلرین شکر
اولماسام اگر
کیم نازین چکر
آی قاداسی؟
***************************
قاشلارين آلدي مني
كمنده سالدي مني
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
آماندير قويمايين
يار گؤزدن سالدي مني
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
...
قوربان آخان گؤزونه يار
نازلا باخان گؤزونه يار
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
گئنه سورمه چه كيبسن
ائولر ييخان گؤزونه يار
گئتمه گئتمه گل
...
گؤزلرين مستي ندير
ائله بيل قصديمه دير
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
يار مني اينجيتمه كده ن
بيلميرم قصدي نه دير
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
***************************
ياغما ياغيش
بو گونلريم گؤروشه ته له سيرم
ياغما ياغيش ياغما ياغيش
منيم ياريم چوخدان گؤزله يير
ياغما ياغيش ياغما ياغيش
...
ياغيش ياغير اينانيرام ياريم گؤزله يير مني
منيم ياريم وفاليدير يقين گؤزله يير مني
...
ياخينلاشيب گؤروش يئرينه
اينانميرام گؤزلريمه
اوره ييم گؤروشه چيرپينير
ته له سير گؤروشلرينه
...
گوروب مني قاچير يانيما
دويونجا باخيرام ياريم
اللريني برك برك سيخيرام
ساچلاريني تومارلاييرام
...
منيم ياريم چوخدان گؤزله يير
ياغما ياغيش ياغما ياغيش
***************************
***************************
گیردیم یارین باغچاسینا چیچکلر آچمیش
اویار منیم اوره گیمه یارالار ساچمیش
ناغارات
گل ؛ گل، گل ، مارالیم ، گل
گل جئیرانیم ، گل ؛ گل
اگر قیسمتیم اولاسان
آلارام سنی !
گیردیم یارین دریاسینا ، گمیم اولمادی
گنج یاشیمدا بیر یار سئودیم ؛ منیم اولمادی
***************************
بو جهجه ائدن بولبول
باخ گور نه گوزلدر
گوللر آراسی سونبول
باخ گور نه گوزلدر
سئودیم سنی من ، یاریم
بیر گل منه سن رحم ائت
باخ بو چمنه ، بیرده
باخ گور نه گوزلدر !
داغلارین باشین
قیشدا قارلار
یار یارین گورمه سه
رنگی سارالار
ناغارات
آی گوزلیم ،آی ملکیم
گل منی دیندیر
قلبیم سنیندیر
دوران نه گوزل ، نه گوزل ،نه گوزل!
جانان نه گوزل ، نه گوزل ،نه گوزل!
آی دیلبر ؛ جان دیلبر ؛ چال دیلبر ؛ تئللر اویناسین
آراز دریندیر
سویو سریندیر
گل نازلی دیلبریم
بیر منی دیندیر
***************************
تورک
ساواش گونو ساوار اولسا آتا تـورک
آلقیش دییه ر تورک اوغلونا آتا تورک
داغ دره ده یئل توزونا چـــــــــاتانماز
ایر آتین بئلب اؤسته یاتا تــــــــورک
توتار بوغار جایناغیندا قوش کـیمی
قاری دوشمن گیرمیش اولسا چاتار تورک
بیر قانینا دوخسان دوققوز قان ائلر
بیر کادینا قویماز قانی باتا تـــــورک
باشدان آیاق شرف ، غیرت کانی دیر
کیم گؤروبدور اؤز ائلینی آتا تـــورک
گؤرسه یوردون اجنبی لر الیــــنده
مومکون دئییل بیر گئجه ده یاتا تورک
محالدیر کی مردین بیر تک توکــونو
یوز نامردین چؤره ییینه ساتا تورک
عهدیم بودور هامی وئره ال الــــه
مالی مالا ، جانی جانا قاتا تـورک
بوندان باشقا یوخ شامی نین دیله یی
بیر گون اولا مرادینا چاتا تــــورک
سؤز : م . شامی
موسیقی:آراز ائل سس
***************************
بازرادان آلما ، آللام ساتارام
خلو تده دورما ، گلم تاپارام
ناغارات
هرای ، یار الیندن
او قارا تئللریندن
اگر ایذین وئرسن ، بالا
ئوپرم گوزلریندن!
باغلار دان چیچه ک ؛ دره م ساتارام
بیر اوزو گویچک ؛ هاردان تاپارام
ناغارات
هرای ، یار الیندن
او قارا تئللریندن
اگر ایذین وئرسن ، بالا
ئوپرم گوزلریندن!
بازارادان هولو ، آللام ساتارام
بیر اوجا بویلو هاردان تاپارام ؟!
ناغارات
هرای ، یار الیندن
او قارا تئللریندن
اگر ایذین وئرسن ، بالا
ئوپرم گوزلریندن
***************************
گلمه گلمه گئت ؛ آی گولوم
آی دولاندی ، گئچدی گونوم
من سنین کیمی بی وفا
یاری نئیله رم ،آی گولوم
من چکرکن عشقه جفا
سن سورودون اوندا صفا
من سنین کیمی بی وفا
یاری مئیله رم ، آی گولوم
بولبولوم ئوزوم ،آی بالام
بیر گول ایسته رم آی گولوم
چکمه ین جفا آی بالام
یاری نئیله رم ؛آی گولوم
***************************
بو داغلارين مئشه سي
گؤزلدير بنووشه سي
كونولسوز گئده ن قيزين
آغلاماقدير پئشه سي
...
آمان فلك آخ فلك
دور باجادان با فلك
ياريم ائلچي گلمه سه
گئت ائويني ييخ فلك
..
داغدان دوزه يئنميشه م
آل الوان گئيينميشم
قوهوم قونشو نه لازيم
ياريم به يه نميشه م
...
قارا بوغلو ساچ اوغلان
قاپيميزي آچ اوغلان
آتام آنام ياتيبدير
مني گؤتور قاچ اوغلان
***************************
آرازي لار arazılar
آرازي آييرديلارarazı ayırdılar
قومونان دويوردولار gumunan doyurdular
من سندن آيريلمازديم mən səndən ayrılmazdım
ظولمونن آييرديلار zulmunən ayırdılar
آراز اوستده، بوز اوستده araz ustə buz usdə
كاباب يانار كؤز اوستده kabab yanar köz ustə
قوي مني اؤلدورسونلر goy məni öldursunlər
دانيشديغيم سؤز اوستده danışdığım söz usdə
آراز داشي، داش داشي araz daşı daş daşı
قلمدي يارين قاشي gələmdi yarın gaşı
جاهيل ايله بال يئمه cahiliylə bal yemə
عاقيلينن داش داشي agiliylə daş daşı
آراز قيراقي مئشه araz gırağı meşə
آچ قيز دستمالين دؤشه aç gız dəsmalın döşə
آراسينا گول دوزوم arasına gul duzum
دؤوره سينه بنؤوشه dövrəsinə bənövşə
آراز آخار ليل ايلهaraz axar liliylə
دسته - دسته گول ايله dəstə dəstə guluylə
عالمه جان باغيشلار aləmə can bağışlar
مني ساخلار ديل ايه məni saxlar diliylə
آرازين باشي منم arazın başı mənəm
ديبينين داشي منم dibinin daşı mənəm
هر يئرده غريب اولساhər yerdə
اونون سيرداشي منم onun sırdaşı mənəm
آرازام كوره بندم arazam kurə bəndəm
بولبولم گوله بندم bulbuləm gulə bəndəm
من بو ائوده قوناقام mən bu evdə qonağam
بير شيرين ديله بندم bir şirin dilə bəndəm
آراز - آراز خان آراز araz araz xan araz
مين گؤزدن آخان آراز min gözdən axan araz
سئوگيم مينيب گمييه sevim minim gəmiyə
گل اتمه طوفان آراز gəl etmə tufan araz
***************************
قوی ؛ یاریم گلسین آی ننه
من عاشیقم ؛ زیره سن
زعفرانسان ؛ زیره سن
اوگونه قوربان اولوم
سن قاپیدان گیره سن
قاراباغین دوزو وار
دوزلرینده قوزو وار
ایکی کونول بیر اولسا
کمین اونا سوزو وار
قوی گولوم گلسین ؛ آی ننه
قوی ؛ یاریم گلسین آی ننه
قاپیدان دوران اوغلانا
ایرحمین گلسین ؛ آی نه نه
آرازام – کوره بندم
بولبولم – گوله بندم
دیندیر مه یین ؛ آغلارام
بیر شیرین دیله بندم
***************************
سندن منه یار اولماز
سندن منه یار اولماز
عهده وفادار اولماز
یوز مین گول چیچک اولسا
بولبول سوز باهار اولماز
کوسدورموسن چک نازیمی
قیشا دوندرمه یازیمی
چالیب دیندیرمه سازیمی
یارالی یام ، یار
هر آغاجدا بار اولماز
هئیوا اولماز نار اولماز
یوز مین گول چیچک اولسا
بولبول سوز باهار اولماز
***************************
آلا گوز بالام
باغا گیردیم باغبانینی گورمه دیم
دسته توتوب گولدن چلنگ هؤرمه دیم
هر گؤزلی سئویب کونول وئرمه دیم
دردیمیم درمانی آی آلا گؤز بالام
گوزلرین قوربانی آی آلا گؤز بالام
من عاشیق اولموشام آی قاشلارینا
حسد چکیر اینان آی قاشلارینا
جانیم قوربان اولا تای قاشلارینا
گؤزون قایداسی دیر باخار بیلیرم
گیزلی گیزلی سوزر آخار بیلیرم
عاشیقی یاندیریب یاخار بیلیرم
عطیر آلیر سندن گول یاسمن لر
چیچک لنیر دوزلر ، چؤللر ، چمنلر
کئچر اؤز جانیندان سنی سئون لر
***************************
بیرلیک ماهنی سی
ال- اله
آي اوشاقلار ال- اله!
ال- اله وئرين گئدهک آرزيگيله!
آرزيگيل بيزدن کوسوبلر، بيليريک،
بو زامان بيز ال- اله وئرمهليييک،
اونلاري قايتارماغا گئتمهليييک.
قوجالار ديللنسهلر باش وئرمهيين،
گئجهنين قيفيللارين آچين گلين!
بير گئجه آي چيخاندا بيز چيخاريق،
سئل تکين بؤلگهلي داغدان آخاريق،
دوشمانين ائوجييينه اود ياخاريق؛
آي اوشاقلار ال- اله!
ال- اله وئرين گئدهک آرزيگيله....!
***************************
اوچ گول
یارین باغچاسیندا اوچ گول آچیلیب
آغ گول - قیرمیزی گول - بیرده ساری گول
بیرده ساری گول
هر بیریسی بیر بیریندن اؤیمه لی
آی آلا گؤز یاریم
آهو جیرانیم
آغ گول ، قیرمیزی گول ، بیرده ساری گول
بیرده ساری گول
آغجا گولون قاپیسیندان باخمالی
قیزیل گولو دسته توتوب قوخمالی
ساری گولو تر بوخاغا تاخمالی
آی آلا گؤز یاریم
آهو جئیرانیم
آغ گول قیرمیزی گول ، بیرده ساری گول
بیرده ساری گول
آغ گولو بنزتدیم گؤیده لاچینا
قیزیل گولو دوزدوم یارین ساچینا
حسین مشتاق دیر گولون اوچونه
آی آلا گؤز یاریم
آهو جئیرانیم
***************************
جیران
بيرگئجه سئوگيليم او نازلي جئيران
آخير اؤز عشقيني ائيله دي اعلان
اما كي قوي هله يالواريم دئيه
دئديم نيشانلي يام آخير اؤزگه يه
گئتدي قاييتمادي كه سيلدي چارام
سينه مده دئور ائتدي گيزلينجه ن يارام
گئتديم ائلرينه اونا يالوارام
دئدي سئگيليمي يالواتمارام من
...
دئديم شيرين اول ديليم
بير آز حليم اول ديليم
سن كي اينجيتدين ياري
ديليم ديليم اول ديليم
سن كي اينجيتدين ياري
ديليم ديليم اول ديليم .
ماهنی :تيمور مصطفي اف
***************************
آذربایجان مارالی
من قور بانام گوزلره
شیرین شیرین سوزلره
بیرقوناق گل بیزلره
آذربایجان مارالی
اوگونه قوربان کسره م
گلمه سن سندن کوسره م
گزره م سندن آرالی
آذربایجان مارالی
گئده ک قیرخ قیز یا یلاغینا
مارال جیران اویلاغینا
ائنک عیسی بولاغینا
آذربایجان مارالی
تورش سو اولسون یایلا غیمیز
گوزل شوشا اویلاغیمیز
سن اولایدین قونا غیمیز
آذربایجان مارالی
***************************
تورکم دئدیم
دینمه دئدین
منی منه یاد ائیله دین
تاریخیمی اونوددوردون
عصرلرجه قان اوددوردون
تورکم دئدیم قیلینجینی ایشه سالدین
اوف دئمه ده ن نئچه نئچه جانلار آلدین
تورکم دئدیم ایکی بولدون بیر وطنی
اوره ییمه داغلار چکدین دیددین منی
تورکم دئدیم تورپاغیمی قان بورودو
تورکم دئدیم اوستومه تانکلار یئری دی
جاویدیمه موشفیقیمه خائین دئدی
اؤز یوردوندان سورگون ائتدین گولله له دین
درد وئرمیسن ,سئوینجیمی کم ائتمیسن
سن بوزقوردو بیر تولکویه یئم ائتمیسن
اونوتموشوخ اونوتموشوخ
قان ایچه نه بابا یئیه ن بیز اولموشوخ
بیر جللادا بویون ایه ن بیز اولموشوخ
اونلار دئییب
بیز سوسموشوخ
اونلار دؤیوب
بیز سوسموشوخ
سوسا سوسا اودوزموشوخ
بو سوسماخلا سانما سنین دردلرین یوخ اولاجاخ
بو سوسماخلا گولوستانلار تورکمنچایلار چوخالاجاخ
سوسما دانیش اوره کلی اول هونر گوستر
آزاد اولماغ اوره ک ایستر هونر ایستر
بسدیر داها بو سوسقونلوخ داها بسدیر
بو سس بیزه قاراباغدان گلن سسدیر
آخی نه واختاجان سوسمالییخ بیز
تاریخی قانیله یازمالییخ بیز
آفیق آغداملی
***************************
نه دورموسان داغ باشیندا قار کیمی
باغچامیزدا حیئواکیمی ، نارکیمی؟
توت الیمدن ، گئدک بیزه یارکیمی.
ناغارات
گوله – گوله ؛ گوله – گوله ، آی خانیم
سنه قوربان اولسون بو شیرین جانیم
گولوشلرین جینگیلده سن سازکیمی
هر طرفه یاییلسین آواز کیمی
سن گولنده ،گولور ، گولسون یازکیمی
ناغارات
گوله – گوله ؛ گوله – گوله ، آی خانیم
سنه قوربان اولسون بو شیرین جانیم
ائله گول کی ؛ یار ، یوخودان اویانسین
ائله گول کی ؛ یار ، قادانی یارآ لاسین
سارماشیقتک قول بوینونا ساریلسین
ناغارات
گوله – گوله ؛ گوله – گوله ، آی خانیم
سنه قوربان اولسون بو شیرین جانیم
یال – چمنلر آچیب چیچکله ننده
بنفشه لر کوسوب بوینون اگنده
شه دوشو بن گوللر قشنگله ننده
ناغارات
گوله – گوله ؛ گوله – گوله ، آی خانیم
سنه قوربان اولسون بو شیرین جانیم
***************************
***************************
قارا گیله
گلمیشم اوتاغینا اویادام سنی
قارا گیله ؛ اویادام سنی
نه گوزل خلق ائیله میش یارادان سنی
قارا گیله ؛ یارادان سنی
گوتوروب من قاچارام آرادان سنی
قارا گیله ، آرادان سنی
قیزیل گول اسدی
صبریمی کسدی
سیل گوزون یاشین ، قارا گیله
آغلاما بسدی
تبریزین کوچه لری دولان با دولان
قارا گیله دولان با دولان
اگر منی سئومیرسن ، گئت آیری دولان
نه منه قیزی قحط دیر ؛ نه سنه اوغلان
قارا گیله ، نه سنه اوغلان
آغاج اولایدیم
یولدا دورایدیم
سن گلن یئره قارا گیله
کولگه سالایدیم
ائویمیزین قاباغی سو گلن آرخدی
قارا گیله ، سو گلن آرخدی
دوروم چیخیم ایوانا ، یار گلن واختدی
قارا گیله ؛ یارگلن واختدی
یاریم گلیب چیخماییر ، اوقاتیم تلخدی
قارا گیله اوقاتیم تلخدی
در بند آرالی
کونلوم یارالی
بیر یار سومیشم ، قارا گیله ائللر مارالی
***************************
Bağa girdim üzümə
Tikan batdı dizimə
Əyildim çəxartmağa, balam
Yar gِründü gِzümə
Ay qiz heyranın ollam,
Ay qiz ceyranın ollam
Gedərsən yola sallam,
Qalarsan qadan allam,
Gedərsən yola sallam, balam,
Qalarsan qadan allam
Meynədə üzüm qaldı
Dərmədim üzüm qaldi
Bir evdə iki bacı, balam
Birində gِzüm qaldı
Ay qiz heyranın ollam,
Ay qiz ceyranın ollam,
Gedərsən yola sallam
Qalarsan qadan allam,
Gedərsən yola sallam, balam,
Qalarsan qadan allam
***************************
اوخویان : عاشیق زولفیه
سه ن سه ن مه نیم بو دونیادا
دویله تیم مالیم سه ماوار
سه حه ر تئزده ن قایناماسان
یاماندی حالیم سه ماوار
یانیمدا حاضیر اولویدی
که رئیله بالیم سه ماوار
نه لبه کی ده قالدی که ره
گئدیب گه له ن یوخ شه هه ره
دوروم گئدیم بوکونله ره
شیرین یاتالیم سه ماوار
شیرین یاتالیم سه ماوار
تانریدان دویله ت ایسته مه م
تانریدان دویله ت ایسته مه م
بیر بالا اوتاغیم اولا
ایچینده مه ر مه ر حویوضو
گؤزه ل باخچا باغیم اولا
گونده اون اونبئش آتلینه ن
ساز گه له ن قوناغیم اولا
کابابلار چه کیله شیشه
قوناخلار دوشه تشویشه
یاریمنان اؤپوشه اؤپوشه
بلکه اوندا عشقه دوشه
قاینییا ظالیم ساماوار
سه نین چایینی ایچمییه نده
سه نین چایینی ایچمییه نده
آشیغلارین سه سی باتاتر
ایچینده دالغاسی اولان
شاعیرله رده ره سم بودور
سؤزونی قییمه تینه ساتیر
مه نیم آدیم آغا جاندیر
سؤزله ریم دوررو مه رجاندیر
بو سینه م ده ریایی عومماندیر
بیر بؤیوک عالیم سه ماوار
********************************
گئتمک ایستیرسن بهانه سیز گئت
اویالتما مورگولو خاطره لری
سین همن سس دیر باخیشین اوگی
گئدیرسن سسین ده یاد اولسون باری
سن دنیز گوینونا تولانمیش چیچک
اوستونه دالغالار آتیلاجاقدیر
ساختا محبتین ساختا صنعت تک
ناواختدا اوستونه توتولاجاقدیر
یولار تک دوشنیم آیاقلارینا
سنه یالواریم می؟ بو ممکن دئییل
قویمارام قلبیم تک ووقاریم سینا
آلچالیب یاشاماق عمور گون دئییل
دئمیرم سن اوجا بیر داغسان ائیل
دئمیرم علاجیم قالیبدیر سنه
نه سنده محبت قارا پول دئییل
نه من دیلنچی یم ال آچیم سنه
گئتمک ایستیرسن نه دانیش نه دین
یوخ اول اوزقلارتک دوماندا چنده
نه ییمی سئومیشدین دئییه بیلمدین
ایندیسه یوز عییب گرورسن منده
********************************
تللو
آراز اوسته ، بوز اوسته ، تللو
کباب یانار کؤز اوسته ، تللو
قوی منی اولدورسونلر ، تللو
بیر آلا گؤز قیز اوسته ، تللو
آمان تللو ، تللو جان تللو
جانیم تللو ، تللو جان تللو
آراز آخیر لیل ایله ، تللو
دسته دسته گول ایله ، تللو
من یاریمی سئویرم ، تللو
شیرین شیرین دیل ایله ، تللو
باغا گیردیم بار اوچون ، تللو
هئیوا اوچون ، نار اوچون ، تللو
اسیرگمه جانینی ، تللو
بو وفالی یار اوچون ، تللو
********************************
یاشا آذربایجان
چوخ کئچمیشم بو داغلاردان
دورنا گؤزلو بولاغلاردان
آیریلارمی کونول جاندان
آذربایجان ! آذربایجان !
یاشا یاشا آذربایجان !
آی آنام آذربایجان !
ائل بیلیر کی سن منیمسن
یوردوم ، یووام ، مسکنیمسن
آنام ، دوغما وطنیمسن
آذربایجان ! آذربایجان !
داغلارینین باشی قاردیر
آغ اؤرپگی بولودلاردیر
اوغلون ، قیزین بختیاردیر
آذربایجان ! آذربایجان !
********************************
اودونا چوخ یانمیشام
باشینا چوخ دولانمیشام
یولوندا دایانمیشام
یار گلدی ، یار گلدی ، یار گلدی
اوزونه اؤزوم قوربان
سؤزونه بو سؤزوم قوربان
گؤزونه گؤزوم قوربان
یار گلدی یار گلدی یار گلدی
الینده ایپک دسمال
یار گلدی قوربانی اولوم
چکمیشم حسرتینی
غمینی محبتینی
بو اودور یوخسا خیال ؟
یار گلدی یار گلدی یار گلدی
گئتمه مندن اوزاقا
کونلومو سالما فراقا
سئودیگیم آی ائل اوبا
یار گلدی یار گلدی یار گلدی
قویمارام بیرده گئده
یارینی حسرت لی ائده
قوی دییم من یئنه ده
یار گلدی یار گلدی یار گلدی
**********************************
گول چیچگی دره رم نار نار
الوان چلنگ هؤره رم نار نار
هردم سنی گؤرنده نار نار
اؤز بختیمی گؤره رم نار نار
داغلارا گون دوشیدی نار نار
دئمه : نئچون دوشیدی ؟ نار نار
بیزیم ائوین یانیندان نار نار
یولون هر گون دوشیدی نار نار
قانادلانیب اوچایدیم نار نار
غمدن اوزاق قاچایدیم نار نار
اوره گیمی بیر آخشام نار نار
سئودیگیمه آچایدیم نار نار
دوستو یاددان سئچیدیک نار نار
بوز بولاغدان ایچیدیک نار نار
باری بیزیم کوچه دن نار نار
بیر گون قوشا کئچیدیک نار نار
********************************
آی لولو
آی لولو ، قیزیل اوزوک فیروزه
آی لولو ، گئدین دیین خوروزه
آی لولو ، بو گئجه بانلاماسین
آی لولو ، یار گله جکدیر بیزه
آی لولو ، یار دویمه لری مرجان
آی لولو ، بو داغدا مارالیم وار
آی لولو ، اووچویام یاراغیم وار
آی لولو ، نه گئجه یوخوم گلیر
آی لولو ، نه گوندوز قراریم وار
آی لولو ، یار دویمه لری مرجان
آی لولو ، یونومو داغا وئررم
آی لولو ، داغا قاداغا وئررم
آی لولو ، اگر وصالا یئتسم
آی لولو ، جانیم صاداغا وئررم
آی لولو ، یار دویمه لری مرجان
********************************
راز آخار لیل ایله
دسته دسته گول ایله
من یاریمی سویرم
شیرین شیرین دیل ایله
باغچا لاری ساری گول
یاری غونچا یاری گول
گِج آچیلدین تِز سولدون
اولمایایدین باری گول
آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین
یری یری نیشان یار
یری عشقه دوشَن یار
ایلچی لری قیریلمیش
اوزو ایلچی دوشَن یار
آلما آتدیم نا رگلدی
کتان کوینک دار گلدی
قاپی یا کولگه دوشدی
ایه بیلدیم یار گلدی
آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین
سو آتدین یارا دَیدی
الیم دیوارا دَیدی
دیلیم منیم گوروسون
نه ده دیم یارا دَیدی
اِله بی اودا یانسین
پروانه اودا یانسین
من یاندیم یار اوزوندن
اِشینسین اودا یانسین
آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچی
********************************
آنا جان
آنا جان باغریمی قان ائیله میشم من
گؤزلریمی گریان ائیله میشم من
بیر آلا گؤزلو یارین عشقی یولوندا
اؤز جانیمی قوربان ائیله میشم من
آنا جان آغرین آلیم
آنا جان باشینا دؤنوم
قوی دولانیم من
منیم اؤز سئوگیلیمه
حیران اولوم من
گولو خندان کیمی دیر یارین لبلری
جیرانا بنزر اونون آلا گؤزلری
ایکی کلمه دانیشیب آیریلدی مندن
قلبیمه نور آلدی شیرین سؤزلری
آنا جان عشق اودونا یانمامیشام من
هله ده بیر تجروبه آلمامیشام من
نه یامان اولور یاردان آیری دوشنده
بلکه ده یاخشی یامان قانمامیشام من
**********************************
ائولری وار خانا خانا
ائولری وار آی آمان ، خانا خانا
من کول اولدوم آی آمان ، یانا یانا
یایلیغینین یانی بوتا
سالدی منی آی آمان ، یانار اودا
اوبالاری آی آمان ، اویماق اویماق
یالان سؤزدور آی آمان ، یاردان دویماق
اوزو گول لبلری قایماق
یالان سوزدور آی آمان ، یاردان دویماق
هئچ اولمازمیش آی آمان یاردان دویماق
یالان سوزدور یالان سوزدور یاردان دویماق
**********************************
داغلار گؤزلی
گؤزل سونا گئتمه دایان
اورک ده سؤزوم وار
گل ائیله مه باغریمی قان
گؤزونده گؤزوم وار
جانیم قوربان تئلینه
شیرین شیرین دیلینه
قاشین گؤزون زیل قارا
عاشیقی چکمه دارا
سنی گول کیمین درک
آی داغلار گوزلی
سینه میز اوستونده سرک
آی داغلار گوزلی
دومان چؤکدو داغ باشیندا
آی گؤزل گل بری
گل دولانیم من باشینا
آی گوزل گل بری
**********************************
اوره ییمده ن خبرسیز
ایتیردیم اوزوم سنی
بویلانیب یولا یئنه
آختاریر گوزوم سنی
من سنی بو دونیادا
نئجه سالماییم یادا
یاتیرام یوخومدادا
آختاریر گوزوم سنی
آختاریر...
سن آسمان من دنیز
آیریلمیشیغ داها بیز
یئنه منده ن خبرسیز
آختاریر گوزوم سنی
من سنی بو دونیادا
نئجه سالماییم یادا
یاتیرام یوخومدادا
آختاریر گوزوم سنی
آختاریر...
اوخویان :
باشاریقلی ایگیدیمیز رحیم شهریاری
**********************************
آذربایجان اوغلویام
اوزاق - اوزاق ائللرده آدیــــن وار عـــنوانین وار
داستانلارا سیغمایان شهرتین وار شانین وار
قــــهرمانــــلار ایچیـــنده نئچــــه قهرمانین وار
جوانشیرن، بابک ن نبی ین کـــوراوغلویان
آذربایجان اوغلویام
نیظامی لـــــر اؤولادی ، نسیمیلر نسلـــی یم
یوردوم اودلار یوردودور ، من گونش نفسلی یم
طبیعتیم بئله دیر، توی - بایرام هوســــلی یم
اوره یی دوست سوراقلی ، سوفره سی قوناقلییام
آذربایجان اوغلویام
وطن اولوب ازلدن صحبتیمده ، سؤزومده
وطنده اوجالیبدیر ، اؤولادیــــم دا اؤزوم ده
قوی دونیا باشدان - باشا جنت اولسون گؤزومده
اوره ییمله قانیملا ، بو توپراغا باغلییــــام
آذربایجان اوغلویام فرزند آذربایجانم
**********************************
آی قاداسی
قاشلارین هلال
آغ اوزونده خال
کؤرپه بیر مارال
آی قاداسی
لبلرین شکر
اولماسا اگر
کیم نازین چکر
آی قاداسی
یاندیم عشقینه
قوربانام سنه
ناز ائتمه منه
آی قاداسی
سئودیگیم نگار
آغ اوزونده خال
کورپه بیر مارال
آی قاداسی
**********************************
سارای
آرپا چایی آشدی داشدی*سئل سارانی آلدی قاشدی
جوت باجی نین گؤزو یاشدی*آپاردی سئللر سارانـــی
بیــــــــــــراوجا بویلو بالانی
گئدین دئیین خان چوبانا*گلمه سین بــو ایـــــل موغانا
گلــــــــسه باتار ناحـــــق قانا*آپاردی سئللر ســــارانی
بیــــــــــــراوجا بویلو بالانی
آرپا چایی درین اولماز* آخار ســـــــــولار ســـرین اولماز
سارا کیمی گلین اولماز* آپاردی سئللـــــر ســــــارانی
بیــــــــــــراوجا بویلو بالانی
**********************************
نازين اؤلدوره جك
گولوشون بام باشقا
جمالين تاماشا
نئيليم گؤزل قاشا
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازي اؤلدوره جك
نازي اؤلدوره جك
...
عطرين باهار يئلي
دوداقلار تر گولو
گل دوتوم من الين
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جه ك
نازين اؤلدوره جك
...
قمتين بير چينار
جمالين گئجه آي
اولماز سنه بير تاي
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
گولوشون بام باشقا
جمالين تاماشا
نئيليم گؤزل قاشا
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازي اؤلدوره جك
نازي اؤلدوره جك
...
عطرين باهار يئلي
دوداقلار تر گولو
گل دوتوم من الين
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جه ك
نازين اؤلدوره جك
...
قمتين بير چينار
جمالين گئجه آي
اولماز سنه بير تاي
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جك
...
**********************************
تویلار مبارک
تویو باشلیرام سازینان شیرین شیرین آوازینان
گلین گلیری نازینان تویلار مبارک مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
عروس یولوندا جاندان گئچه ره م من
نه گؤزلدیر بیزیم داماد همیشه اولا گؤنلو شاد
ائوی اولا دائم آباد تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
داماد یولوندا ، جاندان گئچه ره م من
چکیلین عروس یئریسین شوقو ائیوانی بوروسون
دئیینه ن دیلین قوروسون تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
داماد یولوندا ، جاندان گئچه ره م من
عروس گولدور یاناقلارین گولدن گؤزل دوداقلارین
خوش گلیبدیر فوناقلارین تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
عروس یولوندا ، جاندان گئچه ره م من
بازاردان آلدیم قازانی او قازانی بو قازانی
ساغ اولسون اوغلان دوغانی تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
داماد یولوندا جاندان گئچه ره م من
بازاردان آلدیم سئینی او سئینی ، بو سئینی
خوش گلیب آقا قئیینی تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
عروس یولوندا ، جاندان گئچه ره م من
**********************************
آی جانی یانمیش
اولدوزسان آیسان ، آی جانی یانمیش
چیچکلی یای سان ، آی جانی یانمیش
بیزی یارادان ، اولو تانری دان
سن منه پای سان ، آی جانی یانمیش
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
گول کیمی ترسن ، آی جانی یانمیش
نه بخده ورسن ، آی جانی یانمیش
یاناغی غونچه ، آغزی پوسته سن
یئریشی جئیران ، بویو بسته سن
وارمی دئولتیم ، قوی سنین اولسون
بیر جانیم قالیب ، اونو ایسته سن
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
جانلار آلاندی ، بو قاشین گؤزون
قلبیمه محرم ، هر شئیین سؤزون
سانکی دونیادان ، اوزولور الیم
بیر یول اوزومه گولنده اوزون
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
اوخویان : مناف آقایوف
***************************
آیریلیق ماهنی سی
فیکریندن گئجه لر یاتا بیلمیرم
بو فیکری باشیمدان آتا بیلمیرم
نئینیم کی سنه چاتا بیلمیرم
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
اوزوندور هیجرینده قارا گئجه لر
بیلمیرم من گئدیم هارا گئجه لر
ووروبدور قلبیمه یارا گئجه لر
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
یادیما دوشنده آلا گوزلرین
گویده اولدوزلاردان آلام خبرین
نئیله ییم کسیبدیر مندن نظرین
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
آیریلیق دردینی چکمه ین بیلمز
یاردان آیری دوشن گوز یاشین سیلمز
دئییرلر اینتظار خسته سی اولمز
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
نئجه کی ائلیمدن آیری دوشندن
سورار بیربیرینی گوروب بیلندن
حسرتله سیزلار یار داییم بو غمدن
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
ایل لردی اوزاقام آرخام ائلیم دن
بلبلم دوشموشم آیری گولوم دن
جور ایله آییریب شیرین دلیم دن
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
اوولوبدور بیگانه یاریم_ یولداشیم
غریبه ساییلیر سئوگیم – سیرداشیم
بوجاوان چاقیمدا آغاردیب باشیم
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
منی آغلاداندان گولوش ایسته رم
آیری دوشنیمله گوروش ایسته رم
حصاری ییخماقا یوروش ایسته رم
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
سئوگیلیک اولوبدور شانی فرهادین
سئوگی سی هاردادیر ،هانی فرهادین
دییه ره ک چیخاجاق جانی فرهادین
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
***************************
قالالی
بوگون آیین اوچودور
ده گولوم نانای آی نانی نای
گیرمه بستان ایچیدیر
یار ، گیرمه بستان ایچیدیر
دوداغلارین بال شکر
هئی ، دیلین بادام ایچیدیر
یار دیلین بادام ایچیدیر
قیز ، بئلین اینجه دیر ، آی اینجه
لبلرین غنچه دیر ، آی غنچه
دام اوستونده دامیمیز
ده گولوم نانای آی نانی نای
قوشا دیر ایوانیمیز
یار قوشادیر ایوانیمیز
سن اوردان چیخ من بوردان
هئی ، کور اولسون دوشمانیمیز
قوی کور اولسون دوشمانیمیز .
***************************
آی جانی یانمیش
اولدوزسان آیسان ، آی جانی یانمیش
چیچکلی یای سان ، آی جانی یانمیش
بیزی یارادان ، اولو تانری دان
سن منه پای سان ، آی جانی یانمیش
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
گول کیمی ترسن ، آی جانی یانمیش
نه بخده ورسن ، آی جانی یانمیش
یاناغی غونچه ، آغزی پوسته سن
یئریشی جئیران ، بویو بسته سن
وارمی دئولتیم ، قوی سنین اولسون
بیر جانیم قالیب ، اونو ایسته سن
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
جانلار آلاندی ، بو قاشین گؤزون
قلبیمه محرم ، هر شئیین سؤزون
سانکی دونیادان ، اوزولور الیم
بیر یول اوزومه گولنده اوزون
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
اوخویان : مناف آقایوف
***************************
یاخان دویمه له
سؤزلر : اصلی و کرم داستانین دان گوتورولموش دور .
ساللانیب گلن دیلبر
یاخان دویمه له دویمه له
منی درده سالان دیلبر
یاخان دویمه له دویمه له
دردین آلیم دردین آلیم
دردین آلیم دردینی
منی درده سالان دیلبر
یاخان دویمه له یاخان دویمه له
یاشیللیقدا قوزو ملر
قوزو ملر ، چوبان گولر
سن کیمی بیر یوسما دیلبر =>=>=>=> یوسما = ظریف ، قشنگ
یاخان دیمه له یاخان دویمه له
کرم سنه نلر دئمیش
او دیل دوداغینی یئمیش
کتان کؤینک ، بندی گوموش
یاخان دویمه له دیومه له
دردین آلیم دردین آلیم
دردین آلیم دردینی
کتان کوینک ، بندی گوموش
یاخان دویمه له دویمه له
سنه سؤزوم وار
***************************
سنه سؤزوم وار
آی قیز ، سنین بیزیم گول باغچادا نه ایشین وار
جئیران کیمی باخیشین ، دوروشون ، یئریشین وار
گئتمه منه رحم ائیله گولوم
دایان سنه سؤزوم وار
قوربان اولوم او گؤزلره
سالیبدیر منی دوزلره
باغچامیزدان دردیگیم گول
پیشکش اولسون سن گوزله
آی قیز سن گل بیزیم گول باغچانی ترک ائیلمه
گؤزلرینه ، آی قیز ، گوونمه سن ، فخر ائیلمه
بیر کونول وئر عاشیقینه
من فقیری ردد ائیلمه
***************************
ANA YÜRDÜM , AZƏRBAYCAN
بیر اوشاغام، آنام ســـن ســــن
خسته اولسام، داوام سن سن
آغاج اولسام،هاوام ســــن سن
اورک ائــــویم سنســـیز تــــالان
آنا یوردوم، آذربایجان
جئیران اولسام ، سن داغیمسان
بولبول اولسام،سن باغیمســــان
سونبول اولسام،تورپاغیمـــــسان
ســــرین سولار،سندن آخـــــان
آنا یوردوم آذربایجان
آغ بـــــــولوتلار، یور قانیندی
مـــــرد اوغوللار قوربانیـندی
یول گورسدن ، قورآنینـــدی
دوشمن لری ، درده سالان
آنا یوردوم آذربایجان
من آرازام ، ســن خزرسن
آغیزلاردا، چوخ گـــــزرسـن
هر آفت دن ، بر حذر سـن
قار-یاغیشلار ، سنه یاغان
آنا یوردوم ، آذربایجان
قول-قانادیم ، هوسیم سن
یورولمایان ، نفسیم ســـن
من اوره یم ، قفسیم سن
منه دایاق ، کومــک دوران
آنا یوردوم ، آذربایجان
من قوش اولسام ، سن پریم سن
زرگـــــر اولسام ، ســـن زریم سن
عاشیق اولسام ، دیل بریم ســـن
عاشیق لری ، ســــای سیز اولان
آنا یوردوم ، آذربایجان
گوزَللــــــرین ، گوزَلی ســـن
داد لی-دوزلـــو مزه لی سن
شاعیرین شعر ، غزلی سن
آدین سنـین ، دیلــــده قالان
آنا یوردوم ، آذربایجان
آنا یوردوم ، آذربایجان
***************************
الیمده سازین قوربانی
ائیله مه نازین قوربانی
اولارام گوزون قوربانی
ئولدورمه منی ؛ هی یاندیر ما منی ؛ هی
دور گل نازیله ؛ هی ؛ نازیله ، آبالام
صحبت - سازیله ؛ هی ؛ ساز ایله
دورگل نازیله ؛ هی ؛ ناز ایله
نه باخیر سان یانی – یانی
اولوم گوزلرین قوربانی
او للکی محبت هانی ؟
ئولدورمه منی ؛ هی یاندیر ما منی ؛ هی
دور گل نازیله ؛ هی ؛ نازیله ، آبالام
صحبت - سازیله ؛ هی ؛ ساز ایله
دورگل نازیله ؛ هی ؛ ناز ایله
***************************
گلمه گلمه گئت ؛ آی گولوم
آی دولاندی ، گئچدی گونوم
من سنین کیمی بی وفا
یاری نئیله رم ،آی گولوم
من چکرکن عشقه جفا
سن سورودون اوندا صفا
من سنین کیمی بی وفا
یاری مئیله رم ، آی گولوم
بولبولوم ئوزوم ،آی بالام
بیر گول ایسته رم آی گولوم
چکمه ین جفا آی بالام
یاری نئیله رم ؛آی گولوم
***************************
بو داغلارين مئشه سي
گؤزلدير بنووشه سي
كونولسوز گئده ن قيزين
آغلاماقدير پئشه سي
...
آمان فلك آخ فلك
دور باجادان با فلك
ياريم ائلچي گلمه سه
گئت ائويني ييخ فلك
..
داغدان دوزه يئنميشه م
آل الوان گئيينميشم
قوهوم قونشو نه لازيم
ياريم به يه نميشه م
...
قارا بوغلو ساچ اوغلان
قاپيميزي آچ اوغلان
آتام آنام ياتيبدير
مني گؤتور قاچ اوغلان
***************************
دارا زولفون
دارا زولفون سال هر یانا
گؤزلرین بنزر جئیرانا
بیر دنه زولفون وئرمه رم
شکی ، شیروان سالیانا
آی قیز منه بیر باخ باخ
هردن منه بیر باخ باخ
الیمده نارنج آشلارام
سئودیگیمه باغیشلارام
گؤزومو سنه دیکمیشم
گئتمه گیلئیه باشلارام
***************************
باغچا دا گول
شفق ساچیر گون بیزه
به به نه گوزل اولور
چیخاق تارلایا دوزه
به به نه گوزل اولور
قیزلار بو آل سحرله
گلین دوراق اوز اوزه
باغچالار گول آچیر
بولبوللر دیل آچیر
گئیینیر آل الوان
به به نه گوزل
به به نه گوزل
تارلالاردا بیز گرک
به به نه گوزل اولور
پامبیق ییغاق ، گول دَرَک
به به نه گوزل اولور
موغانین ثروتیندن
دوست ائللره گؤندَرَک
بوتون ائللر اویانسین
به به نه گوزل اولور
چؤللر نورا بویانسین
به به نه گوزل اولور
آغ قیزیل تایالاری
بولودلارا دایانسین
***************************
کوچه لره سو سپمیشم
یار گلنده توز اولماسین
ائله گلسین ، ائله گئدسین
آرامیزدا سوز اولماسین
بایار بیزه قوناق گله جک
بولمورهم نه واخ گله جک
سماوارا اود سالمیشام
استکانا قند سالمیشام
یاریم گئدیب ، تک قالمیشام
بایار بیزه قوناق گله جک
بولمورهم نه واخ گله جک
کاسالاری ایرفده دیر
هر بیره بیر طرفده دیر
گورمه میشم بیر هفته دیر
بایار بیزه قوناق گله جک
بولمورهم نه واخ گله جک
***************************
ده ره يه باخ
ده ره يه باخ ده ره يه
نئيچون باخدين به رييه
بابامين پاراسي يوخ
مني ائوله نديرمه يه
بلالي ياريم
نيسگيل لي ياريم
اونو بوراخ منه گل اولورمو يار
ايكي سئودا چكن لرين جزاسي وار
عاشقم گؤزلرينه
وورولدوم سؤزلرينه
اؤزوم قوربان اؤزونه
گؤزلريم گؤزلرينه
ادالي ياريم
نيسگيللي ياريم
اونو بوراخ منه گل يار
ايكي سئودا چكن لرين جزاسي وار
بودره نين اوزونو
چوبان قايتار قوزونو
گئت بابانا دئگينه ن
وئرسين منه قيزيني
بلالي يار
نيسگيللي يار
اونو بوراخ منه گل يار
ايكي سئودا چكن لرين جزاسي وار
***************************
بير چوبان قيزيني گؤردوم
بولاغ باشيندا آي آمان
قوشا خاللار وار اوزونده
وسمه قاشيندا آ گولوم
...
بير چوبان قيزين گؤردوم
الينده قئيچي آ بالام
نه آتام وار نه ده آنا
گؤنده ره م ائلچي آ گولوم
...
بير چوبان قيزيني گؤردوم
قوزو اوتارير آ بالام
چاره سيز يازيق جانيم
عمرون قورتارير آيالام
***************************
بولبو للر اوخور
بولبو للر اوخور ؛ چه چه ائدیر باغدا گول اوسته
آی اوغلان ؛ بو یو بسته ، گل اگلش چمن اوسته
سن مندن ئوپوش ایسته ، من دئیم گوزوم اوسته
آلتیندا بوزآت ؛ چیگنینده تفنگ ؛ الینده تاتاری
آی اوغلان سنی تانری ؛ دولان گل بیزه ساری
گئد رسن یولا ساللام ؛ قالارسان قادان آللام
په – په نه گوزل جاندیر ؛ مگر سروی رواندیر
آی قیز ؛ ئولدوم آماندیر ؛ منی باشا دولاندیر
اوزون قوی اوزوم اوسته ؛ اوره گیم دولو قاندیر
***************************
نازلی یاریم قارا گوزلی
جئیران ؛ جئیران باخار ئوزی
شفق سالان یاناقلاری
یاندیرار بایری دوزی
ناغارات
یاز اولجاغین باغلاردا گزه ر
قیزیل گولدن گورنه لر بزره
چیچکلر بزنمیش تئلینده
آه ، نه اینجه لیک وار بئلینده
گوی اوتلار اوستونده باتار
کتان کو نیک گوله باتار
کولک وورار آغ ئورپه یین
اویان ، بویانینا آتار
ناغارات
یاز اولجاغین باغلاردا گزه ر
قیزیل گولدن گورنه لر بزره
چیچکلر بزنمیش تئلینده
آه ، نه اینجه لیک وار بئلینده
***************************
تورک قیزی اوتوروب توخویور خالی
دیللرده ازبردیر حوسنو ، جمالی
اونو سئون نئیلر دونیادا مالی
صحبتی شیرین دیر سؤزو مزه لی
سؤزو مزه لی ، تورکون گوزلی ،تورکون گؤزلی
تورک قیزی اوتوروب تئلینی بَزَر
نیشانلی قیزلار لا دولانیب گَزَر
خومار باخیشلاری جانلاری اوزَر
تورک قیزی باتیبدیر شالا قوماشا
یئریشی آهو تک ، بؤیو تاماشا
عؤمرو خوشبخت کئچیر دولدوقجا یاشا
*****************************
گول باغچالار
گول باغچالار کیناریندا
قوشا گزیر گوزللر
اونلار توتموش اللرینده
عطیرلی قیزیل گوللر
گولور اونلار ، گولور باهار
سئوینیر اوره کلری
اونلارین خوش ماهنی لاری
اوخشاییر چیچک لری
اونلار سوسموش اولسالاردا
اورک لری دانیشیر
عشقین ماوی گؤیلرینده
اولدوزلاری باریشیر
***************************
لاي لاي دئديم اوجادان
سسيم چيخدي باجادان
آللاه سني ساخلاسين
چيچكدن، قيزيلجادان
بالاما قوربان اينكلر
بالام نه واقت (هاچان) ايمكلر؟
بالاما قوربان ايلانلار
بالام نه واقت ديل آنلار؟
بالا ، بالا ، بال دادي
بالا آدامي آلدادي
شيريني شيرين اولار
آجيسي دا بال دادي
لايلاسي شيرين بالا
يوخوسو درين بالا
تاريدان عهديم بودور
تويونو گؤروم بالا
***************************
کئچمه مندن
من عاشیق کئچمه مندن
چای مندن ، چشمه مندن
اینانما هر سؤزه سن
یازیغام کئچمه مندن
بو درد منی تنگ ائیلر ، سئوگیلیم
وورار باشا دنگ ائیلر ، سئوگیلیم
عشق عاشیقی اؤلدورمز
سارالدار بدرنگ ائیلر ، سئوگیلیم
باغا گیرسن ، بار مندن
هئیوا مندن نار مندن
بیلمیرم نه دئمیشم
اینجییبدیر یار مندن
من عاشیقم اوزونه
بونا سنین سؤزون نه ؟
سن مندن ال اوزمزدین
یاخدین اؤزگه سؤزونه
ساری بولبول
وطن باغی آل الواندیر
یوخ ایچینده خاری بولبول
عؤمور سورمه لی دوراندیر
سسین گلسین باری بولبول
سسین گلسین ساری بولبول
ساری بولبول ساری بولبول
اوخو قوشلار دیله گلسین
خوش نفسین ائله گلسین
یاریم گوله گوله گلسین
من چالاندا تاری بولبول
ساری بولبول ساری بولبول
گئیمیش دونون یاشیل چؤللر
هوسیندن آچیب گوللر
توکوب شیرین شیرین دیللر
گل اویاداق یاری بولبول
ساری بولبول ساری بولبول
بولبول سنین ایشین قاندی
عاشیقلر اودونا یاندی
ندن هر یئرین الواندی
کؤکسون آلتی ساری بولبول
ساری بولبول ساری بولبول
***************************
واقفم
بیر نازیک کماللی ، بیر نازیک ایشلی
شیرین کله جیلی ، شکر گولوشلو
بیر مرجان باخیشلی دوردانه دیشلی
بیر نازیک ایشلی
شکر گولوشلو
دوردانه دیشلی ، گل
بیر دورنا آوازلی ، بولبول نوالی
بیر عیسا نفسلی لقمان دوالی
بیر بنؤوشه ایگلی ، عنبر هوالی
بولبول نوالی
لقمان دوالی
عنبر هوالی ، گل
واقفم ، سئومیشم بیر شوخ دلبری
گؤزللر سرداری ، خوبلار سروری
آغیزلار تعریفی ، دیللر ازبری
بیر شوخ دلبری
خوبلار سروری
دیللر ازبری ، گل
***************************
عاشیقم
بیر سرو بویلو ، دوداغی غنچه
مارال باخیشلی یارا عاشیقم
اولارام گونده یوز یول قوربانی
بئله بیر گول عذارا عاشیقم
گئجه صبحه دک ائده رم ناله
دوشمز هئچ کونلوم اؤزگه خیاله
گردنی مینا ، آغزی پیاله
لهجه سی شیرین کارا عاشیقم
گولنده لبیندن بالی آخان
بزنیب سرخوش طاووس تک چیخان
نقاب آلتیندان پنهانی باخان
عجایب خوشرفتارا عاشیقم
***************************
دلی جئیران
سؤزلر : علی آغا واحد
گؤزلیم عاشیقینی سالما نظردن
حسرتیندن اولورم گل بیزه هردن
سنه چوخدان وورولوب بو دلی کونلوم
نئیله ییم کی خبرین یوخدو خبردن
گل منه ناز ائله مه آی دلی جئیران
او قارا گؤزلرینه اولموشام حیران
بیر دونوب باخماق ایله جانیمی آلدین
منی مجنون ائلییب چوللره سالدین
من ایناندیم سنه اؤز کونلومی وئردیم
منی آتیب گئدیب اغیار ایله قالدین
سن گزیرسن گؤزلیم غیرایله من سیز
یوخو گئتمز گؤزومه بیر گئجه سن سیز
اؤزون بیر یاخشی دوشون ، سئوگیلی دیلبر
هانسی بولبول یاشایار باغ و چمن سیز ؟؟
***************************
سئویرم سنی
سؤزلر : محمد راحیم
سن حیات باغچاسیندا
چیچکلنن اَمَلسن
ساده جه وارلیغین لا
گوزللردن گوزلسن
یوخ ، سنی اوخشاتمارام
نه شکره ، نه بالا
نه ترلانا ، توراجا
نه جئیرانا ، مارالا
سئویرم سنی
اینجیتمه منی
سئویرم سنی آی بالام
اینجیتمه منی
عشقه دوشن کونلومو
ائیله میسن قرارسیز
من سنی چوخ سئویرم
آی قارا بوغدایی قیز
***************************
Mən Sənə Yalvarmaram
Zeynəb Xanlarova
Yalvararam torpaga
Goye,aya,gunese
Buruyerem dunyani
Men alova,atese
Saralan ciceyime
Gulume yalvararam
Men sene yalvarmaram
Men sene yalvarmaram
Sesim tek sene catmir
Meni yer,goy esidir
Konlune yatmiramsa
Bu taleyin isidir
Bestden gelen ezaba
Zulume yalvararam
Men sene yalvarmaram
Men sene yalvarmaram
Quruyaram agac tek
Gozunun qabaginda
Sinmaram sax duraram
En kederli cagimda
Gel onu unut deyen
Diline yalvararam
Men sene yalvarmaram
Men sene yalvarmaram
***************************
Mənim əzizlərim
Neçə eldən obadan,
Hər nəğmən bir qızıl gül,
Azərbaycan diyəndə,
Otlanıb yandı könül
Neçə eldən obadan,
Hər nəğmən bir qızıl gül,
Azərbaycan diyəndə,
Otlanıb yandı könül
Xoş gördük əzizlərim,
Sizi gördü gözlərim,
Dünyanın xoşbəxtiyəm,
Mənim əzizlərim
Xoş gördük əzizlərim,
Sizi gördü gözlərim,
Dünyanın xoşbəxtiyəm,
Mənim əzizlərim
Mən yenə ürəyimdə,
Min arzu bitirmişəm,
Bu gözəl gecəmizə,
Nəğmələr gətirmişəm
Mən yenə ürəyimdə,
Min arzu bitirmişəm,
Bu gözəl gecəmizə,
Nəğmələr gətirmişəm
Xoş gördük əzizlərim,
Sizi gördü gözlərim,
Dünyanın xoşbəxtiyəm,
Mənim əzizlərim
***************************
Sədaqətim var
Mən sevim, Sən sevmə
Qoy belə olsun,
SƏnə söz deməyə nə cür`ətim var?
..Ürək səninkidir, özün bilərsən(?)
Mənimsə əhdimə sədaqətim var.
MƏn tək sevən hanı,
Səni dünyada?
Başımdan çıxmayır
Mənim bu sevda.
Ölsəm də açmaram sirrimi yada,
Sənnən yar, Sənə yar, şikayətim var...
Yaxşı tanımırsan məni hələ Sən
Yar saldı aşiqi bil dərdinə sən
MƏn çox dözümlü məhəbbətim var!
MƏn tək sevən hanı,
Səni dünyada?
Başımdan çıxmayır
Mənim bu sevda.
***************************
Yadıma Sən düşəndə
Dağları duman alanda,
Gözüm yollarda qalanda,
Yadıma Səni salanda,
Gül yanağım solmasınmı?
gozum yollarda qalanda
yadima seni salanda
gul yanagim solmasinmi?..
Əsən yeller, esen yeller
Sevgilimden mene xeber...
Solanda narin çiçəklər
Gözüm yaşla dolmasinmi?..
dolmasinmi,yar?..
Bu yerlərdən kechmez oldu
Dostçdushmeni sechmez oldu..
Eşqinə and içməz oldu..
Könlüm xarab olmasınmı?..
"Mən niyə baxıram yollara yenə?...
Sən ki bu yollardan dönən deyilsən..
Bir zaman qoymazdın ürəyim yana..
İndi bir dərdimi bilən deyilsən, deyilsən, deyilsən...
İnsan baş çıxarmaz bəzən özündən..
İnciyər dostunun acı sözündən..
Mən çox ağlasam da, Sənin üzündən,
Sən ki, göz yaşımı silən deyilsən.."
Əzən yeller, esen yeller
Sevgilimden mene xeber...
***************************
Bakı qızları
Bakının qara gözlü qızları,
Ulduzlu şəhərin ulduzları,
Sizlərə heyran olub çiçəklər,
Yollarda qalıb, közərib.
Siz könül odlayan,
Siz ürək odlayan
Arzusu xoş temiz,
Gözəllərsiz..
Bakının qara gözlü qızları
Gülər üzlü qızları
Şirin söz Bakı qızlarıı
la-la-laa )
Gəzib çox şəhərlər görmüşəm mən
Baxıb, çox gözəllər görmüşəm mən
Unutmadım heç zaman sizləri
Mehriban Bakı qızları
Siz könül odlayan,
Siz ürək odlayan
Arzusu xoş temiz,
Gözəllərsiz..
Bakının qara gözlü qızları
Gülər üzlü qızları
Şirin söz Bakı qızları
***************************
Bir payız gecəsi
Aygün Kazımova
Bir payız gecəsi ne uzun oldu,
Səhərim nə yaman gecikir mənim?
Baharım gəlməmiş çiçəyim soldu.
...
Budur qismətim
Gözlərim gözünə dikilir sənin,
Xəyalım yanına köçə bilməyir..
..
Bu payız gecəsi yaman uzandı
Yuxum tikan kimi baxtər gğözümə
Bir fikir közərir,
O fikri dandım..-
Bir gecəlik həsrət ömürmüş, demək..
Sirrimiz, sevdamız yatır dərində
Özüm-özüm üçün, unudulmuşam,
Mənim ki, intizar gecələrimdə
Sənə özümdən də yaxın olmuşam...
Bir fikir közərir,
O fikri dandım..-
Bir gecəlik həsrət ömürmüş, demək..
-
`Son söz`
Bir gün ötüb, keçənləri,
Çox düşünüb, yada salıb,
Qayıdarsan o sevgiyə..
O illərin nəğməsindən
Səninlə gəl bir yol açaq
Səninlə o illərə..
Mən bir bahar sevgisindən ayrı düşən gülə döndüm..
Sən bilmədən sənsizliyin həsrətindən külə döndüm..
Bəlkə bir gün ayrılıqdan uzaq düşən sevgi gəldi
Bu intizar, bu kədəri mən unudub sənə döndüm..
İndi düşün son söz sənin..
Ötüb, keçən o illərin heç bilmədin sən qədrini..
Həsrət düşüb ömrümüzə,
Biz inansaq sevgimize,
Sevinc tapar öz yerini..
Gəl bir baxaq ömrümüzdən keçən
O yollardan nələr qalıb?..
Gəl bir baxaq, bu ayrılıq bizim ömrümüzdən nələr alıb?!..
***************************
Matros
Uzaq səfərdə idi,
Gözü üfüqdə idi..
Sahilə can atırdı,
Sanki qəfəsdə idi..
Sahilə çıxdı matros,
Təzə eşq tapdı matros,
Daha bir qəlb yandırıb
Daha bir qəlb yandırıb
Gəmiyə döndü matros!
Neçə-neçə limanda,
Sevgilisi var idi,
Onun üçün hər gözəl,
Onun üçün hər gözəl,
Yeni bir aləm idi..
Unudurdu bir anda,
Köhnə sevgilisini,
Qayğısızdı həyatda,
Gəzirdi təzəsini...
Nə biləydi o anda
Elə bnir gün gələcək
Elə həmin limanda,
Elə həmin liamanda
Həmişəlik sevəcək?...
Sahilə çıxdı matros,
Təzə eşq tapdı matros,
Arzusun tapdı matros
Səfərlərin birində,
Səfərlərin birində
Sahildə qaldı matros..
Lakin bu məhəbbətin
Qisməti başqa oldu,
Bu dəfə isə adəti gözləyən özü oldu
Neçə-neçə ürəyin,
Həsrəti yada düşdü..
Öz bəxtiylə barışın
Özü özündən küsdü...
Sahilə çıxdı matros,
Təzə eşq tapdı matros,
Daha bir qəlb yandırıb
Daha bir qəlb yandırıb
Gəmiyə döndü matros!
***************************
Qısqanıram ft. Namiq Qaraçuxurlu
Men isteyirem ki, achasan sen ureyini....
Seninle gorushende ah, nece serbest oluram,
Belke de anlamiram, ozum ozume qesd oluram...
Atiram ish-gucumu qollarinda mest oluram,
Her ishim yaxshi gedir, ozumu bextever saniram (2)
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglaniram. (2)
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram. (2)
Chox sheyi danismiram qaraltmamaqchun qanini,
Sen bilirsen sevirem canimdan artiq canini
Ele hallarda olur ki gorurem noqsanivi
Danishim, danishmiyim ichimde alisib yaniram...
Aygun
Menim emellerimi noqsan hesab eylemisen,
Amma bu boyle deyil hey yaniram, odlaniram (2)
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglaniram.
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram
Men isterem, sen her an meni anlayasan...(2)
Namiq
Yagisin damlasinin piciltisin izleyirem,
O deyir “Yar gelen yollari temizleyirem”
Gecikirsen goruse sebr eliyib gozleyirem,
Gozum yollarda qalir, kolge dusur boylaniram (2)
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglainiram
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram...
Taliyir, parchaliyir koksumu suzgun baxisin,
Sonra bir yare qoyur uste aci davranisin,
Teki yagdirmiyasan basima hicran yagisin,
Mene xosdu hele bu goz yasimda islaniram..
Aygun
Asiqe sebr elemek, canansa naz yarasir,
Sen dozub sebr eliyirsen baxiram xoslaniram (2)
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglaniram.
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram
Men isterem, sen sevgimize inanasan...(2)
Namiq
Ele bir vaxt gelecek ki, xos heyat gorsenecek.
Chagiranda yarimi can deyerek dillenecek
Hele bilmir ne desin meni sevecek, oyrenecek.
Dusunub ozum-ozumu aldadiram, aldaniram...
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglainiram
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram (2)
***************************
İtgin Gəlin
Ölüm bu dünyanın o üzündədi,
Bu üzü dünyanın güldü, çiçəkdi.
Ölməzlik məhəbbət zirvəsindədi,
Məhəbbət əbədi ömür deməkdi.
Sızlama ürəyim, sən dözümlü ol,
Bu dünya həm acı, həm də şirindi.
Bir gözlə sən ağla, bir gözünlə gül,
Bu dünya əzabına dözənlərindi.
Hicranın yolları bitməz, tükənməz,
Vüsal yollarına qar ələnibdir.
Ömrümü eşqinə qurban deyən kəs,
Xəyanət əliylə güllələnibdir.
***************************
آلا گؤز
دوشه ر اوزده ن خالا گؤز
شیرین جانیم آلا گؤز
قارا گؤز آلداداندیر
یامان اولور آلا گؤز
آلا گؤز آلا گؤز
یامان اولور آلا گؤز
آلا گؤز آلا گؤز
یامان اولار آلا گؤز
بولبول گه زه ر یازییله
یاریم اوینار سازییله
هه رباخاندا نازییله
اوره ییمی چالا گؤز
آلا گؤز آلا گؤز
اوره ییمی چالا گؤز
آلا گؤز آلا گؤز
اوره ییمی چالا گؤز
یار باغینی گه زه ره م
گولله رینی اوزه ره م
هه ر ده ردینه دؤزه ره م
مه نیم اولا آلا گؤز
آلا گؤز آلا گؤز
مه نیم اولا آلا گؤز
آلا گؤز آلا گؤز
مه نیم اولا آلا گؤز
نئنیم نئنیم آلا گؤز
مه نیم اولا آلا گؤز
*****************************
قوچاق نبی
بوز آت سنی سرطووله ده باغلارام
آند ایچیرم سنی مخمل چوللارام
آی بوز آت چوللارام
اگر منی بو داعوادان قورتارسان
قیزیلدان ُ گوموشدن سنی ناللارام
آی بوز آت ناللارام
نبی نین بیغلاری ائشمه ائشمه دی
پاپاغی گولله دن دئشمه دئشمه دی
دئشمه دئشمه دی
نبی نین بوز آتین بیر آت کئچمه دی
قوی سنه دئسین لر آی نادان ، نبی
توفنگین هاوادا اوینادان ، نبی
اوینادان نبی
گون گلیبدیر گون اورتانین یئرینه
هجر خانیم قالخیب آتین بئلینه
آتین بئلینه
اشرفی میرواری دوزوب تئلینه
قوی سنه دئسینلر آی قاچاق نبی
هجری اؤزوندن آی قوچاق نبی
آی قوچاق نبی
قوچاق نبی
بوز آت سنی سرطووله ده باغلارام
آند ایچیرم سنی مخمل چوللارام
آی بوز آت چوللارام
اگر منی بو داعوادان قورتارسان
قیزیلدان ُ گوموشدن سنی ناللارام
آی بوز آت ناللارام
نبی نین بیغلاری ائشمه ائشمه دی
پاپاغی گولله دن دئشمه دئشمه دی
دئشمه دئشمه دی
نبی نین بوز آتین بیر آت کئچمه دی
قوی سنه دئسین لر آی نادان ، نبی
توفنگین هاوادا اوینادان ، نبی
اوینادان نبی
گون گلیبدیر گون اورتانین یئرینه
هجر خانیم قالخیب آتین بئلینه
آتین بئلینه
اشرفی میرواری دوزوب تئلینه
قوی سنه دئسینلر آی قاچاق نبی
هجری اؤزوندن آی قوچاق نبی
آی قوچاق نبی
*****************************
گوزلیم سنسن قلبیمین تاجی
گؤزومون نورو دردین علاجی
گؤزومون نورو دردین علاجی
اوجا داغ باشیندا جئیران یول ائیلر
اوره ییم باشیندا تیکان کول ائیلر
اوره ییم باشیندا تیکان کول ائیلر
یارالییام دگمه ، دگمه دگمه
کونلومون بوداغین اگمه ، اگمه
یارالییام دگمه ، دگمه دگمه
کونلومون بوداغین اگمه ، اگمه
اؤرته یین ساری گه ل مه نه ساری
تیکانی یوخ ائیله یارامی ساری
گوزلیم سنسن قلبیمین تاجی
گؤزومون نورو دردین علاجی
گؤزومون نورو دردین علاجی
یارالییام دگمه ، دگمه دگمه
کونلومون بوداغین اگمه ، اگمه
یارالییام دگمه ، دگمه دگمه
کونلومون بوداغین اگمه ، اگمه
گوزلیم سنسن گؤزومون نوری
جنتده یوخدور سنین تک حوری
اولدوردو منی یاریمین جوری
اونا من وورولدوم ، اونا من یار اولدوم
سئوگیلیمه دگمه ، دگمه
گولومون بوتاسین اگمه ، اگمه
اوجا داغ باشیندا جئیران یول ائیلر
اوره ییم باشینا پیکان یول ائیلر
سئون سئودیگینه جان قوربان ائیلر
اونا من وورولدوم ، اونا من یار اولدوم
*****************************
لیلا
گئتسن باغدان اگر
گوللر بوینون اَیَر
بولبول قان یاش توکر
آغزی شیرین شکر
اَللی ، گوللی لیلا
شیرین دیللی لیلا
آی قیز سئویرم لیلا
هئی هئی هئی هئی هئی
دئدیم آدین جئیران
جیران سنه حیران
عطرین باغدا جانان
آلیر سندن ریحان
قاشین گؤزون قارا
چکمه منی دارا
اَینینده آل خارا
جانیم قوربان یارا
*****************************
آی بری باخ ؛ بری باخ
پنجره نین میللری ؛ آی بری باخ ؛ بری باخ
آچیب قیزیل گوللری ؛ آی بری باخ ؛ بری باخ
اوغلانلاری یولدان ائیلرآی بری باخ ؛ بری باخ
قیزین شیرین دیللر آی بری باخ ؛ بری باخ
پنجره دن داش گلیر ،آی بری باخ ؛ بری باخ
خومار گوزدن یاش گلیر آی بری باخ ؛ بری باخ
سنه منه وئرسلرآی بری باخ ؛ بری باخ
هرگوره نه خوش گلیر آی بری باخ ؛ بری باخ
پنجره نی باغلاما آی بری باخ ؛ بری باخ
من گئدیرم ، آغلاما آی بری باخ ؛ بری باخ
گئدیپ گینه گله رم ، آی بری باخ ؛ بری باخ
ئوز گیه بئل بالاماآی بری باخ ؛ بری باخ
کول اوستونده قوش دورماز آی بری باخ ؛ بری باخ
کتان کوینک شوش دورمازآی بری باخ ؛ بری باخ
اوغلانین عادتیدیرآی بری باخ ؛ بری باخ
قیز قوینوندا دیش دورماز آی بری باخ ؛ بری باخ
*****************************
آنا اي جاندان عزيز
نئجه دؤزوم من سن سيز
دوشدوم غريب ائللره
قلبيم آغلير سن سيز
قلبيم آغلير سن سيز
...
آنا آنا عزيز آنا
نئجه اولدوم من غريب آنا
اولموشام ديداريندان نئجه بي نصيب آنا
نئجه بي نصيب آنا
...
تيتيريري آنا قلبيم گل بيزه
جانيم قوربان اولا او آغلار گؤزه
ائل ولونده قوشلار گلير سؤز سؤزه
چشمه سينده يارپيزلار چيخير دوزه
چشمه سينده يارپيزلار چيخير دوزه
...
آنا آنا عزيز آنا
نئجه اولدم من غريب آنا
اولموشام ديداريندان
نئجه بي نصيب آنا
نئجه بي نصيب آنا
*****************************
من گئجه تارلاسيندا
بيتميشه م چيچك كيمي
قارانليق هاواسيندا
ساچيم ايشيق تك پارلاق
پارلانميشام گوموش تك
اوچورام گويلرده من
قانادلانيب آغ قوش تك
هر كيم منه اوخشاسا
ايشيقلانار گويلرده
منيم كيمي ياشاسا
نغمه اولار ديللرده
هر كيم منه خوش باخسا
قارانليقدا ساچيلار
ايشيقلي بير گول كيمي
چيچك آچار آچيلار
هر كيم منه خور باخسا
قارانليقدا بوغولار
اوره يينده بايقوشلار
يووا سالار دوغولار
ابدي بير چيراغام
من اولدوزام سونمه زم
حقيقتين اوغروندا
اوز يولومدان دونمه زم
رامين جهانگيرزاده بيگيدلو
*****************************
دئييردين باهاردا گوروشه ريك بيز
باهار گلدي كئچدي سن گلمز اولدون
داشلارا مو ده يدي سندي عهديميز
آيلار ايللر كئچدي سن گلمز اولدون
گوزله ييره م من سن گلمز اولدون
دئييردين قاپينا قونارام قوش تك
قوشلار جه جه ووردو سن گلمز اولدون
ياشاق عشق ايله وجده گليريك
قوشلار اووا قوردو سن گلمز اولدون
سن گلمز اولدون
*****************************
قوی گولوم گلسین
من عاشیقم زیره سن
زعفران سان زیره سن
او گونه قوربان اولوم
سن قاپیدان گیره سن
قوی گولوم گلسین آی ننه
قوی یاریم گلسین آی ننه
قاپیدا دوران اوغلانا
بیر رحمین گلسین ننه
*****************************
قارا باغین دوزو وار
دوزلرینده قوزو وار
ایکی کونول بیر اولسا
کیمین اونا سؤزو وار ؟؟؟؟؟
گون دوغماسا آی باتماز
دردلی لر گئجه یاتماز
عالم منی آتسا دا
سئوگیلیم منی آتماز
*****************************
گئده ک گزه ک باغچادا
آی آمان ؛ آی آمان ؛ آی آمان ؛ آمان
دوشسون گوزللر یادا
آی آمان ؛ آی آمان ؛ آی آمان ؛ آمان
ناغارات
آه آمان یار الیندن
آل آمان یار الیندن
آه آمان یار الیندن
آل آمان یار الیندن
بو داغلارین اوزونده
آی آمان ؛ آی آمان ؛ آی آمان ؛ آمان
جئیران اوتلار دوزنده
آی آمان ؛ آی آمان ؛ آی آمان ؛ آمان
ناغارات
آه آمان یار الیندن
آل آمان یار الیندن
آه آمان یار الیندن
آل آمان یار الیندن
باغا گیردیم نار اوچون
آی آمان ؛ آی آمان ؛ آی آمان ؛ آمان
ناری دردیم یار اوچون
آی آمان ؛ آی آمان ؛ آی آمان ؛ آمان
ناغارات
آه آمان یار الیندن
آل آمان یار الیندن
آه آمان یار الیندن
آل آمان یار الیندن
*****************************
گئدک گزک باغچادا
گئدک گزک باغچادا
آی آمان ، آی آمان ، آی آمان
دوشسون گوزللر یادا
آی آمان ، آی آمان ، آی آمان
آی آمان یار الیندن
الامان یار الیندن
باغا گیردیم نار اوچون
آی آمان ، آی آمان ، آی آمان
ناری دردیم یار اوچون
آی آمان ، آی آمان ، آی آمان
*****************************
حیرانین اوللام
یئری یئری دوشون یار
یئری عشقه دوشن یار
ائلچی لری یورولوب
اؤزو ائلچی دوشن یار
اوغلان حیرانین اوللام
اوغلان جئیرانین اوللام
گئدرسن یولا ساللام
فالارسان قادان آللام
بنؤوشه دئیلم من
یئل وورا آییلم من
منه بی وفا دئمه
ایلقار سیز دئییلم من
عزیزیم یانار اودا
پروانه یانار اودا
دردیمی کیم ائشیتسه
حالیما یانار او دا
*****************************
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
بيلمييرسن سنه هر يولدا ايشيخ قيرميزيدي
وريليب بير قيزا ساندين اونو بخت اولدوزودي
سنه وئرمزلر اوني چونكي او تاجير قيزي دي
اولارين نينه گره كدير فوقارا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
آتاسي وئرميه جك آلنسادا صحبتي نيز
بئله حالدا قوشولوب قاچماغ اولار نيتي نيز
بالاجا بيرائوينيز واردي بويوك كيفلتينيز
اوسن ايله قوشولوب قاچسين هارا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
پولدا ساققال دئيي كي هر دفه چيخسين اوزووه
بئله گئتسه بير ايله اكقي تاخارسان گوزووه
سن هله سوباي سان باخا بيلميرسن اوزووه
ائولنيب جانيوي سالارسان آزارا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
گوياائولن لرين ايشلري چوخ ياخشي گئدير
ايشده امر ايلييللرائوده شكايت ائشيدير
بيرآيين مواجبين بير هفته يه ارزاق ائدير
هونه رين وارسا اگر چيخ بازارا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
سئو اوزون تك كاسيبي دوشمه باشقا سئودايه
سورا مجنون كيمي اوز دوتميياسان صحرايه
آپارا بيلمييب هئچ كيم اوبيرسي دونيايه
اليوين چيركي دي بوش شيدي پارا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
گيريردي عالي مكتبه كيمين واريدي پولي
كاسيبين بالاسي ايسه اونا باخيردي آغزي سولي
ييغدين اوز سندلريوي چيخان كيمي تست اصولي
طلبه اولماغ ايسته دين بير آرا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
گيره نده اينستودا چوخ كاسيب آرزيسينا چاتيب
قوتارير اينستوتي بازاردا مير ميوه ساتير
آلديغي ديپلمي دا ائوده توز ايچينده ياتير
اوخويور اذيت چكير بيكارا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
وارآدام چولده ياتير گل يئنه تشويش سيزدي
يوخ اونون هئچ كيمي تنها دي نوازش سيزدي
عادي جه فحله گوتورمورلر اوني ايشسيزدي
اونا باخ شوكر ائله پروردگارا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
يئنه نولوب سنه آي باختي قارا فحله بابا
ساچي آغ بوينو بكوك قلبي يارا فحله بابا
ائليم ين گوزه ل بالاسي ناميك
قالالی
*****************************
بوگون آیین اوچودور
ده گولوم نانای آی نانی نای
گیرمه بستان ایچیدیر
یار ، گیرمه بستان ایچیدیر
دوداغلارین بال شکر
هئی ، دیلین بادام ایچیدیر
یار دیلین بادام ایچیدیر
قیز ، بئلین اینجه دیر ، آی اینجه
لبلرین غنچه دیر ، آی غنچه
دام اوستونده دامیمیز
ده گولوم نانای آی نانی نای
قوشا دیر ایوانیمیز
یار قوشادیر ایوانیمیز
سن اوردان چیخ من بوردان
هئی ، کور اولسون دوشمانیمیز
قوی کور اولسون دوشمانیمیز
*****************************
گوللو قافیه
آچیق باشدا اگر اولسا بیر دیلبر
اوندا بو نشانه لر معین گرک :
اندامی آینه ، قدّی معتدل
سیاه زولفو قامتینه تن گرک
یاشادیقجا جوانلانا ائنلنه
بیر حجابدا بیر پرده ده ایلنه
نطق نفسیندن جانلار دیللنه
شیرین دانیشیان خوش گولن گرک
طاووس کیمی جلوه لنههر سحر
بزک وئره جمالینا سر به سر
دیندیرمه میش وئره کونولدن خبر
اشاره آنلاییب ، حال بیلن گرک
آخ ! ...
آی ترلان
دور سالان
بختور
من اوللام
یاناغی لاله نین یاناغی کیمی
لب لری یاقوتون کناری کیمی
بیر دنه طبیعی میرواری کیمی
باشدان آیاغادک آغ بدن گرک
*******************************
یارین بویون قوجاخلادیم یار آغلادی من آغلادیم
ییغیشدی قونشولار بوتون جار آغلادی من آغلادیم
طاریمدانار آغاشلاری منی گوروب دانشدیلار
بویومو زیتون اوخشادی نار آغلادی من آغلادیم
ائلیکه اسدی بیر خزان تالاندی گوللریم منیم
خبر چاتینجا بولبوله خار آغلادی من آغلادیم
اوره ک سوزون دیدیم تارا سیملر اولدی پارا پارا
یاواش یاواش سیزیللادی تار آغلادی من آغلادیم
دئیدیم کی حق منیمکیدی باشیمی چکدیلر دارا
طناب کسنده بوینومو دارآغلادی من آغلادیم
جعفریم بویوم بالا غم سینمده قا لاقالا
یار جانیمی آلا آلا یار آغلادی من آغلادیم
*******************************
سئوگیلی یار
سئوگیلی یاریم گؤزلرین
آلیب جانیمی نئیلییم ؟
عاشیقم سنه دیلبر
دوشوبدور سنه مئیلیم
آغ بوخاقدا خالین
گؤروب حیرانین اوللام
گل منی قوناق ائیله
گؤزل مهمانین اوللام
قوینون دا وار بیر جوت بار
آی بیری هئیوا بیری نار
سئوگیلیمسن گؤزل یار
آی قارا قاش قارا گؤز
ایلک باهار اولجاق اوخویور
بولبوللر چمن ایچره
کونلوم آچیلیر گؤرجک
یاری یاسمن ایچره
*******************************
چیچیک بوتوشورساعتلار
چیکنتلاردان یخلان بیز
ساعات بیر بیز اومبیر
گری آتیم لایان بیز
****
ایلر چاپر دورد مالا
چیم گریلا چیم قالا
آتمزلا باش باشا
مشل مشل یاتان بیز
****
نقدر سورجک بودوروم یتر اوساندق بیز
اِهی اوی اویان اولوسوم اویان
ائل اوچون بورشان اَللر وار اولسون
دونوب یومرولار
سویله بیرداها
دی دیلیب بولونن ائلیمیز بیر اولسون
****
یابانجی لابراتورلارلا
کاتالیز آتور اولان بیز
یادلی ماکی نالاردا
اَریب آسیمیله اولان بیز
****
آیرلانار دووشدو
کورلیک چاغلار سو وشدو
اَل قولتوک اوزو قارا
آغ دونیایا باخان بیز
****
اِهی تبریزیم، اِهی باکیم
اوتایم بوتایم بو تون آذربایجانیم
یتر اویدوم یتر سوسدوم
اویان اویان اویان اویان
*******************************
بو قالا،داشلی قالا (ترجمه)
داغلارا چن دوشنــده***وقتی بـــه کوهها مـــه می افتد
سونبوله دن دوشنده***وقتی دانه های گندم کامل میشود
روحــــوم بـدنده اوينار***روحم در بدنم می رقصد
يــاديما سن دوشنده***وقتی به یادم تو می افتی
بــــو قالا داشــــلي قالا***این قلعه ، قلعه سنگی
جينقيللي داشلي قالا***همه جایش سنگی این قلعه
قورخورام گئج گله سن***می ترسم دیر بیایی
گـــــؤزلريم ياشلي قالا***چشمانم خیس و گریان بماند
قيزيل گــول اولمايايدي***کاش گل سرخ نبود
ساراليب سولمايايدي***که زرد بشود و از بین برود
بير آيـــريليق بير اؤلـوم***کاش یکی جدایی و دیگری مرگ
هئــچ بيري اولمايايدي***اصلا هیچ وقت وجود نداشت
بـــو قـالا داشلـــي قــالا***این قلعه ، قلعه سنگی
جينقيللي داشـلي قالا***همه جایش سنگی این قلعه
قورخورام گئج گله سـن***می ترسم دیر بیایی
گـــــؤزلريم ياشلي قالا***چشمانم خیس و گریان بمان
*******************************
بیزیم یئرده دیر
عاشیق سؤز آچ گولدن چیچکدن
چمنلر زینتی بیزیم یئرده دیر
بولبوللر ذوق آلیر گوللریمیزدن
باهارین لذتی بیزیم یئرده دیر
چال اوخو شورایله چوبان بایاتی
سازیندا تعریف له بو شن حیاتی
عطیرلی گوللری باغی باهاتی
گوزللیک خلقتی بیزیم یئرده دیر
سازین کامانچانین قارمانین تارین
اوخویوب چالانین ، گولون باهارین
ادیبین ، شاعیرین ، هر صنعت کارین
ان بویوک قیمتی بیزیم یئرده دیر
*******************************
چال اوینا
گؤی گؤللرده اوزر قازلار
لاچین آی ووروب توکونو تؤزلار
دسته دسته گلیر قیزلار
گلیر آی نازلانا نازلانا
مهریبانیم گول اوغلان
دور اوینا چال اوینا
قشنگ اوغلان گوزل قیز دور اوینا
گوزل اوغلان قشنگ قیز چال اوینا
دوست باغیندا آچیلمیش گول
ساریلمیشدیر گوله بولبول
قیزلار سانجمیش تئلینه گول
گلیر آی نازلانا نازلانا
دوست باغیندا بیتر آلچالار
تئز چیچکله یر یئتر آلچالار
تویلاریمیزدا بئله فایدا وار
قیزلار اوینار ، اوغلانلار ال چالار
اوغلان لار اوینار قیزلار ال چالار
********************************
MİLLƏTİM
Niyə bu günə düşdün
Ay mənim məmləkətim?
Özümə düşmən olub
Aşıb-daşan sərvətim.
Bir vaxt sən də xan idin,
Vaxta hökmüran idin,
Dövlətlər quran idin,
İndi sənə nə nə oldu
A qullaşan millətim?
Daşından da zər bitər,
Yeddi arxana yetər.
Dilənçidən beşbetər
Yoxsullaşan millətim.
Namusuyla, arıyla,
Keçdiyi yollarıyla,
Böyük oğullarıyla
Oğullaşan millətim.
Savaş hünərləriylə,
Qəhrəman ərləriylə,
Böyük zəfərləriylə
Nağıllaşan millətim.
Dəmir qıran dişiylə,
İgidlik vərdişiylə,
Öz şanlı keçmişiylə
"Sağollaşan" millətim.
Bu xalqın öz övladı
Öz-özünü ovladı.
Səbrini buxovladı
Səbri daşan millətim.
Necə dözdün bir belə
Müsibətə, müşkülə?
Çəkdiyi sitəm ilə
A yollaşan millətim?
Nə gündəsən, nə gündə?
Qor qalmayıb külündə.
Qeyrətsizlər əlində
Bu gün çaşan millətim.
İstəyirəm çaşmaya,
Dərdiylə yollaşmaya,
Bir daha qullaşmaya
Xan oğlu, xan millətim.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
NAĞIL – HƏYAT
Anam olsan belə, ay anam, xeyli,
Səndən gileyliyəm, səndən gileyli...
Sən duymaq, düşünmək öyrətdin mənə,
Duyub-düşünməkdən azad olaydım.
Danışmaq öyrətdin sən öz körpənə
Nola, mən anadan lal doğulaydım.
Dilini bir ilə öyrəndim... nahaq!..
Öz dilim özümə kəsilib yağı.
Bütün ömrüm boyu çalışdım, ancaq
Öyrənə bilmədim danışmamağı...
Başıma bəladır mənim öz dilim,
Dənizəm, üzümə durub sahilim.
Yerimək öyrətdin tutub əlimdən,
Dolaşdım aranı, dolaşdım dağı.
Balana yerimək öyrədincə sən,
Gərək öyrədəydin yıxılmamağı...
Fikirlər yığılır beynimdə qat-qat,
Cavablar qorxulu, suallar-yasaq.
Həyatı qanana ögeydir həyat,
Onu qanmayana doğmadır ancaq.
Məni incidirlər bəzən qəsd ilə,
Ertəsi hər şeyi unuduram mən.
Girəvə düşəndə zalimə belə
Zülm edib, kam almaq gəlmir əlimdən.
Ana, quduzlaşır həyat, ilbəil,
Dalayır puç olan ümidlərimi.
Niyə isti deyil, mehriban deyil
Bu amansız həyat qucağın kimi?..
Hardasan, ay ana, bir gəl, mən yenə
Bəlalı başımı qoyum dizinə.
Mənə nağıl danış, dayansın anlar,
Görüm, nağıldakı o qəhrəmanlar
Cütbaşlı divləri nə təhər yıxır,
Nə təhər gizlənib, tilsimdən çıxır.
Bir danış, hardadır, görüm səadət?
Bizim yurdumuza o niyə gəlməz?
Danış, danış görüm, Məlik Məhəmməd
Zülmətdən işığa necə çıxdı bəs?
Danışma, ay anam, danışma, kiri,
Beynimə batmayır bu əfsanələr.
Divlər görmüşəm ki, nağıl divləri,
Onların yanında toyuğa bənzər.
Nadanlar görmüşəm, öz yolundakı
Dikə eniş deyir, düzə dik deyir.
Tülkülər görmüşəm, öz qolundakı
Dəmir zəncirlərə bilərzik deyir.
Atasını söyən, yada baş əyən
Rəhbərlər görmuşəm, qəddar, amansız.
Tikana gül deyən, gülə kol deyən
Qarılar görmüşəm dinsiz, imansız.
Quldurlar görmüşəm, özgə yer deyil,
Yurdunu talayıb, asudə yatmış.
Tacirlər görmüşəm, simuzər deyil,
“Malades” sözünə Vətəni satmış.
Dünyanı biləndən, duyandan bəri
Mənim gözlərimdən düşüb həyat da.
Nağılda gördüyüm qorxunc şeyləri,
Həyatda görmüşəm, anam, həyatda.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
NƏFSİMİZ
Bizdə bu soyaq qanları neylərdin ilahi ?
M. Ə. Sabir
Qacqının payına göz dikən alçaq,
Sənə hansı haqla mən insan deyim?
Millətin qanını soran qurumsaq,
Mən sənin adına soxulcan deyim.
Bəs hanı insanlıq, bəs hanı vicdan?
Tamah insanlıqdan qabağa düsdü?
Bəlkə də bu dövran dolandıgından
Qibləmiz gah sola, gab sağa düsdü.
Bu, sənin xalqına ürəyi yanan
Özgə bir millətin verdiyi paydı.
Ey öz millətinə yaddan yad olan,
Paya göz dikincə gözün çıxaydı.
Xalqının dərdinə özgələr qədər
Yanmadın, bəs bunu niyə qanmadın?
Yetim qismətini yeyib sərasər
O şisən qarnından heç utanmadın.
Biz necə məxluquq, anlamıram mən
Nəfsimiz ağırmıs qeyrətimizdən.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
NÖQSANDAN DA BETƏRMİŞ
Öz-özümü mənəm çəkən çarmıxa,
Nə biləydim, hökmü verən qədərmiş.
Öz içimdə hakim ilə vəkilin
Gecə-gündüz çəkişməsi hədərmiş.
Çox düşündüm: nədir qəsdim, niyyətim?
Hara çəkir görən məni fıtrətim?
Bu dünyadan mənim payım, qismətim
Sevincimdən oğurlanan kədərmiş.
Mən baxmadım nə yada, nə həmdəmə,
Nöqsanımı faş elədim aləmə.
Hey danladım öz-özümü... heç demə,
Mərdliyim də etirafa qədərmiş...
Vicdanımdan sordum: nədir etiraf?
Cavab verdi: bir tövbədir etiraf.
İndi bildim, əməlsiz bir etiraf
Günah kimi nöqsandan da betərmis.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
ÖZÜMDƏN NARAZIYAM
Təbiətin könül açan
Min rəngi, min səsi var.
Hər könülün min arzusu,
Min rəngli nəğməsi var.
Bu arzular, bu nəğmələr,
Bu səslər bir sa kimi-
Mənim solğun sözlərimdə
Heç dil açı bildimi?
Hissim dərin, sözüm solğun,
Qəlbim geniş, sinəm dar.
Məndər əvvəl doğlubdur
Sinəmdəki duyğular.
Səhv atılan addımları
Sonradan anlayıram;
Baxıb vicdan güzgüsünə,
Özümü danlayıram.
Siz ey yanlış addımlarım,
Məni dərdə saldınız
Mən sizlə döyüşdükcə
Gün-gündən çoxaldınız.
Mən haqq-hesab istəyirəm
Gecələr gündüzümdən;
Narahatam, narızıyam
Ömrüm boyu özümdən.
Bizim sənət dünyasının
Qırıq telli sazıyam;
Bircə bundan razıyam ki,
Özümdən narazıyam.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
Qapılar
Dil lal, gözleri kordur, qulağı kar qapılar
Özü gen olsa da istəklər üçün dar, qapılar.
Çözülür müşgülümüz rəsmi otaqlarda, fəqət
Üzünü haqlı təmənnalara bağlar, qapılar.
Sahibin vaxtı əgər yox isə bədbəxtlər üçün
Elə kandarda onun köksünü dağlar, qapılar.
Qapıdan incə təbəssümlə və arzularla girib
Çölə ağlar çıxanın halına ağlar, qapılar.
Nə bilək gizli otaqlardakı həngamələri,
Bizə naməlum olan sirrləri saxlar qapılar.
Qapılardan qovulan boynu bükük bəndələrin
Ahı dəhşətli olur, ah ilə laxlar qapılar.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
QƏRİBƏ DEYİLMİ?
Qəribə dünyadır, bəzən baş yarır
Ayağın dəstəyi taxta çəliklər.
Bəzən qul sahibi qula yalvarır
Dünyanı fırladır qəribəliklər.
- Dünya çalxalanır yenə dəniz tək.
- Bu böyük dünyanın dərdini çəkmək
Bizəmi qalıbdır?
- Vallah, nə deyim?
Sənə yox, mənəsə qalıb, neyləyim?
Qəribə deyilmi?
Sən sirr, mən də sirr.
Bu sirri bilmirik necə çözməli?
Kimi övladının dərdini çəkmir,
Kimi də xalqının dərdindən dəli!
Torpaq əldən getdi, ölkə talandı,
Sənin nə vecinə, günün ağ olsun.
Səninçün dünyada hər şey yalandı
Təki damağın çağ, canın sağ olsun.
Bu boyda millətin ağır günündə
Qaşını çatmaq da sənə əzabdır.
Qardaşın döyülsə gözün önündə
Deyərsən, nə hay-küy, nə şaphaşapdır?
Ayıra bilirsən xeyirdən şəri,
Mənfəət meydanı səninçin gendir.
Nə Vətən, nə millət?
Səndən ötəri
Harda xeyrin varsa, ora vətəndir.
Xalqın naləsinə qulaqların kar,
Millətin içində millətə yadsan.
Dərddən başımıza yağdı yağışlar,
Səni islatmadı, dərddən azadsan.
Bir qırıq dəymədi xeyrin özgəyə
Quru ağacdan da meyvə dərmisən.
Xeyrinin gözüylə baxdın hər şeyə
Dünyanı cibinə yerləşdirmisən.
Qışın çovğunu da sənə yaz gəlir
Əgər mənfəətin var isə bundan.
Xeyrindən özgə şey sənə vız gəlir
Araz açığından, Kür topuğundan.
Heç demə, dünyada dünyada kənar
Zamanın çölündə yaşayan da var...
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
QƏZƏL
'Gəl-gəl' deyə hicrində kaman tək mələdim mən,
Bir ömrü sənin eşqinə qurban elədim mən.
Asudə tifildin, nə qəmin vardı, nə dərdin,
Dərdimlə sənin gözlərini sürmələdim mən.
Hissim sənə 'gəl-gəl' dedi, əqlim dedi 'get-get'
Bu qanlı döyüşdən mənə imdad dilədim mən.
Eşqim də qaxınc oldu mənim başıma hər gün,
Bir eşqin ucundan nə qədər tənə yedim mən.
Öz hissini dustaq eləyən Bəxtiyar olmaz,
Öz eşqimə, öz könlümü zindan elədim mən.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
QIZIMA
Gəlirsən, gedirsən…
Gözüm önündə,
Bilmirsən nə sorur, nə deyir atan.
Üzündən, gözündən,
Hər bir sözündən
Qəlbini oxumaq istəyir atan.
Gəlirsən, gedirsən… heç nə sormuram,
Baxışlar danışır, baxışlar ancaq.
Bilmək istəyirəm, a mənim balam,
Səni isidirmi qonduğun budaq?
Qınama, bələdəm mən bu həyata,
Kim çərxi geriyə döndərə bilmiş?
Övlada qızıldan təxt verər ata,
Qızıldan bəxtini kim verə bilmiş?
Gəlirsən, gedirsən.
Dəyişmiş bizim
Sözümüz, sorğumuz…
Bu sən,
bu da mən
Elə gəlirsən ki, elə bil, qızım,
Bu evdə doğulub böyməmisən.
Bir az yad olmusan,
Bir az utancaq,
Əvvəlki ərkini istərəm yenə.
Gələndə qonaqsan, gedəndə qonaq,
Nə tez özgələşdi bu ocaq sənə?
Sənin xislətin də nə tez dəyişdi,
Demə gileyliyəm, yox, yox, şadam mən,
Sev ki, seviləsən…
Bizimki keçdi,
İndi sənin üçün narahatam mən.
Qoru hər ləkədən məhəbbətini,
Hər yerdə,
həmişə,
hər zaman, qızım.
Arxan-ata evi…
Səadətini
Yalnız ər evində tapasan, qızım.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
QORXU
Mənim sol əlimdə yanıq yeri var,
O mənə töhfədir körpəliyimdən.
Odun odluğundan xəbərsiz vaxtlar
əlimi manqalda yandırmışam mən.
Mənə "cız" dedilər,
Ancaq qorxmadım.
əlimi yandırıb tanıdım odu.
Mənim həyat ilə ilk tanışlığım
əlimi yandıran oddan başladı...
Oxşadı gözümü hələ uşaqkən
Ocağın al-əlvan alovu, közü
Dünyaya gələli, bilmirəm nədən
Nəyə vurulduqsa, yandırdı bizi...
Mən oddan qorxmadım yanana qədər;
Mən qorxu bilmədim qanana qədər.
Elə ki, yandım,
Odla oynamaqdan qorxdum, dayandım.
Başlandı qorxu-
Başlandı ehtiyat-
Başlandı həyat...
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
QUL BAZARI
Gəldi başımıza min qan, min qada
Bunlar tarixdən də bizə tanışdır.
Bəşərin quldarlıq zamanında da
Bu millət qul alıb, qul satmamışdır.
Nədir qul bazarı, hardan çıxdı bu?
Öz halal yurdunda millət qul oldu?
Qış ötdü, yaz gəldi, bitmədi yonca
Xəzana döndümü şirin xəyallar?
Oturab səkidə küçə boyunca
Müştəri gözləyir bu təzə qullar.
Bir parça çörəkçin bu bədbəxılərin
Açılır başına min cür oyunlar-
Səhərdən axşama qaya capmağa,
Zibil dasımağa hazırdı onlar.
"Gəl" - deyə çağırsan, əllisi birdən
Cumacaq üstünə daş səkilərdən.
Özün seç, çəkinmir qul olduğuna
Az, ya çox, nə versən sükrandır ona.
Qulun nə haqqı var "Bu azdır" deyə
Sahib ağasıyla çənə döyməyə?
Satdıq Qarabağı uf demədən biz
Satdıq otelləri, zavodları da.
Min cür sərvətimiz, var-dövlətimiz
Satıldı, el qaldı quruca yurdda.
Biri-birimizi satırıq bu gün
Ayıra bilmirik doğrmadan yadı.
Vərdişə çevrilib satmaq bizimçün
Daha satılmağa bir şey qalmadı.
Hərraca qoymuşuq bu məmləkəti,
İndi də satırıq namus, qeyrəti.
Ünvan ləkələndi, ad ləkələndi,
Tapdandı min illik şərəf də, şan da.
Amandır, qoymayın, satılır indi
Millətin mənliyi qul bazannda.
Varlı tanıyıram vicdanı miskin,
Qıymaz bircə quruş var-dövlətindən.
Bir acı doydurmaq, nadan nə bilsin
Savabdır yüz Kəbə ziyarətindən.
Durduğumuz yerdə biz addım sayıb,
İrəli getmədik bir addım belə.
Daim dilədiyi haqqa çatmayıb,
Bu millət nəyisə gözləyir hələ.
Durur illər boyu durduğu yerdə
Bu yolun əvvəli, axırı məchul.
Millətin yarısı yad ölkələrdə,
Yarısı doğmaca vətənində qul.
Adamlar talanır öz mənzilində
Əcnəbi sahibkar lap ağ eylədi.
Aldığı zavodda ana dilində
Danışmağı bizə yasaq eylədi.
Əcnəbi ağadır sanki bu yurda
Sinəm ayaqlara yol olmuş bu gun.
Eloğlum həm yurdda, həm də kənarda
Hakim əcnəbiyə qul olmus bu gün.
Onlar iş axtarır yaşamaq üçün
Bu adi istək də çox imiş məgər?
Bizdən iş istəyən bu möhtacların
Yaşamaq haqqı da yox imiş məgər?
İstiqlal qazanıb biz elə bildik,
Qurtardıq milləti qəhr edən oddan.
Amma bilmədik ki, məhrum edildik,
Dağlarda qurutdan, aranda tutdan.
Əzilir, soyulur bu xalq günbəgün,
Dözümdə, səbrdə, vallah, fil olduq.
Bəlkə bu milləti qul eləməkçün
Biz qan bahasına müstəqil olduq?
Ölkəm müstəmləkə, yada qul ikən
Millət gəlmələrə qul ki, deyildi.
İndi bu məmləkət müstəqil ikən
Millət qula dönüb sındı, əyildi.
Ünvan ləkələndi, ad ləkələndi,
Tapdandı min illik şərəf də, şan da.
Amandır, qoymayın, satılır indi
Millətin mənliyi qul bazarında.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
QÜRBƏT-VƏTƏN
Anamız birdirsə Vətən də birdir
Nə ana, nə Vətən iki olammaz.
Qürbətdə tapdığın xeyir də şərdir
Qəlbin bu xeyirdən isıqlanammaz.
Qürbətin xeyrinə ay aldanan kəs,
Vətənin şərinə kim ortaq olsun?
Vətəni özünə qürbət sanan kəs
Sənin anan ölüb, başın sağ olsun!
Hamı həşirdədir güzəranıyla
Ceyran belindədir bir loxma əppək.
Ana yaralıysa, oğul qanıyla
Onun yaraları yuyulsun gərək.
Yediyim, içdiyim dərddi, qəmdisə
Neyləmək? Bu ocaq, bu yurd mənimdir.
Göz yaşım axan yer qürbətimdisə,
Qanım axan yerlər, öz Vətənimdir.
Harda olursan ol, qəlbin fəhmi var
Səni torpaq çəkər, səni qan çəkər.
Qürbətdə Vətənçin gözü yaşlılar
Vətənin naminə canmdan keçər.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
SEVDİNSƏ…
Sevdinsə…Beş il, on beş il nədir,
Bütün ömrün boyu gözləyəcəksən.
Nə boyda zülm etsə sevgili sənə,
Sevdinsə…"hər zülmə döz",- deyəcəksən.
Sevdinsə…Kölgəyə dönüb hər zaman
Sən onu hər yerdə izləyəcəksən.
Sevdinsə…qəm içib, dərd udacaqsan,
Onu unutmağı unutacaqsan.
Zərərin xeyirdir, xeyirin zərər,
Sevdinsə…Günahın içində həqsan.
Onu unutmağa çalışsan, əgər.
Sən özün özünü unudacaqsan.
Sevdinsə…qanqalı gül biləcəksən.
Hər əsən yarpağa kövrələcəksən.
Sevdinsə…nə dünən, nə də bu günsən,
Sevdinsə…həmişə sən gələcəksən.
Sevdinsə…bir ömrün ilk sabahısan,
Dünyanın ən böyük xeyirxahısan.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
SEVGININ TILSIMINDƏN
Həyat bizim üçün çox ağır oldu,
Bizim halımız bu, rüzgarımız bu.
Bu qədər bağlıykən könul-könülə,
Qorxuram həyatın hər zərbəsindən.
Biz gərək çıxmayaq bircə dəm belə
Sevginin tilsimli cazibəsindən.
Bir kökdən cücərir hər istəyimiz,
Eyni bir taleyi tən bölüşmüşük.
Çəkmə taylarıtək sağ-sol idik biz,
Sonradan gör necə tayekeş duşmuşuk.
İstək başımızda döndu qaxınca,
Tənələr dəmbədəm xırpalar bizi.
Məhəbbət dəmində ucaldan uca,
Həyat qəpik-qəpik xırdalar bizi.
Gətir xatirinə gecə-gündüzü,
Biri qapqaradır, biri ağappaq.
Sevginin bu tayı sevginin özü,
Sevginin o tayı gileydir ancaq.
Sevginin tilsimli cazibəsindən
Gəl,
gülüm,
çıxmayaq,
aman, çıxmayaq!
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
SUAL
Zülmün sonu yox, haqq unudulmuşmu, ilahi?
Dünyada ədalət yasaq olmuşmu, ilahi?
Dillərdə yalan, amma könüllərdə həqiqət
Haqq zalimə, düz əyriyə qulmuşmu ilahi?
Meydan sulayan ağ yalanın al şərabından
Millət təpədən dırnağa sərxoşmu, ilahi?
Əzdikcə vətən oğlu vətən oğlunu qəsdən
Bilməm, əzənin qəlbi məgər daşmı, ilahi?
Vicdan kimi, insaf kimi hisslər içimizdən
Bir yolluq atılmşmı, qovulmusmu, ilahi?
Hər möcüzü idrak eləyərkən, bu bəlanı
Qanmaqda beyinlər bu qədər boşmu, ilahi?
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
TƏNHA MƏZAR
Yolun kənarında tənha bir məzar
Üstündə nə adı, nə soyadı var.
Ey yolçu, masını əylə bu yerdə
Soruş kimdir yatan tənha qəbirdə?
O, bir türk zabiti, qəhrəman, mətin!
Doğma qardaşına yardıma gəldi.
Qırğına tutulan millətimizin
Haqlı savaşına yardıma gəldi.
Uzaqdan hay verib sənin səsinə,
Gəldi, qayıtmadı öz ölkəsinə.
Düşmən səflərini o, soldan sağa
Biçib dəstəsiylə cəbhəni yardı.
Torpağın yolunda düşüb torpağa
Sənin torpağını sənə qaytardı.
Özü qoruduğu, həm can verdiyi
Yolun kənarında dəfn edildi o.
Uğrunda canını qurban verdiyi
Torpağı özünə vətən bildi o.
Yolçu, masınını bu yerdə əylə
O məzar önündə sən təzim eylə.
Səcdə qıl, dua ver onun ruhuna
Ayaq basdığın yer borcludur ona.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
VAYDIR ƏKDİYİNİZ
Ey cibi dolular, ürəyi boşlar,
Ey sərvət dəlisi, köhnə naxoşlar,
Ey qeyrət damarı kəsik gədalar,
Peysəri qatbaqat iddialılar,
Görən, olacaqmı sümürdüyünüz
Bu millət qanından doyan gününüz?
İp həmən o ipdir, halqa o halqa
Köhnə yolunuzla getdiniz yenə.
Qismətə şükr edən bu yazıq xalqa
Ümid yedirtdiniz çörək yerinə.
Sizin bir haqqınız, xalqın min haqqı,
Yoncanı gözlədik, bitmədi yazda.
Sizin yediyiniz millətin haqqı,
İlişib qalmadı boğazınızda.
Yeyin tısqırınca, yeyin ölüncə,
Bu millət əriyib çöpə dönüncə.
Ümid yeyə-yeyə hələ gözləyir,
Bu millət götürür hər cür zilləti.
Hələ ki, dinməzcə o, ümid yeyir,
Siz də bala-bala yeyin milləti.
Millətin qanıdır sərvətin, varın,
Siz öz kefinizdə, məmləkət darda.
Gecələr çadırda ac yatanların
Payını uduzun kazinolarda.
Millətin başına çatı salanlar
Nə insaf tanıyır, nə mürvət anlar.
Gözünüz doymadı dünya malından,
Siz ey susadıqca duz yalayanlar.
Bu qədər nəfs olar? Borc istədiniz
Çomağı çobandan, çəliyi kordan.
Yeyib doymadınız, doyub yediniz
Vallah, həm torpadan, həm də axurdan.
Vaydır əkdiyiniz, siz gül dərin.
Gizli saydığınız dolların səsi
Yetim evlərində kimsəsizlərin
Ahu-naləsidir, ahu-naləsi.
Vallah, gec-tezi var, billah, gec-tezi,
Bu ahlar, nalələr tutacaq sizi.
Tamahın dibi yox... Dağıdın, sökün,
Hələ yerinizdə cağbacağsınız.
Göydən Allah baxır, gələcək bir gün,
Yediyiniz qədər qusacaqsınız.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
VƏTƏN VAR
Hardaysa bu dəmdə
Dəryada batan var.
Vardırsa köməksiz
Fəryada çatan var.
Dünyada alandan
Əvvəlcə satan var.
Atəş öz-özündən
Birdən-birə yanmır.
Bir şey bu cahanda
İzsiz və səbəbsiz
Bihudə yaranmır.
Vardırsa, yaranmış,
Mütləq yaradan var.
Varsansa... özündən
Əvvəlcə atan var.
Dünya quru bir səs,
Qəm çəkməyə dəyməz.
Yüz-yüz itən olsun,
Min-bir də bitən var.
Şükr eyləyəlim ki,
Bizlərdən həm əvvəl,
Həm sonra Vətən var.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
VİCDAN XƏSTƏSİYIK
A vicdan əzabım, üsyan əzabım
öldürmə məni.
Musa Yaqub
Musa, vicdanından əlhəzardasan
Bu ovqat necə də mənə tanışdır.
Bizim qəlbimizi ağrıdan vicdan
Umulan kəsləri ağrıtmamışdır.
Dünya bir bilməcə, dünya bir təzad
Arifin dərdi çox, bir qəmxarı yox.
İxtiyar sahibi - vicdandan azad,
Vicdan sahibinin ixtiyarı yox.
Qənimi olsa da əyri, düzlərin
Doğruluq dərsini keçmə oğruya.
Xalqı çalıb çapan qeyrətsizlərin
Vicdanı varmı ki, bir an ağrıya?
Millət öz dərdinə əsir oldusa
Bizim qismətimiz iztirab, ələm,
Mən də sənin kimi, əzizim Musa,
Vicdan əzabmdan xəstə düşmüşəm.
Vətən qarşısmda bilək bir kərə
Hamının danılmaz haqqı, borcu var.
Millətin düşdüyü bu zillətlərə
Mən də günahkaram, sən də günahkar.
Gah olur, gördüyüm bu zillətləri,
Şahidi olduğum müsibətləri
Görmək istəməyib gözümü yumdum,
Onun əlacını özgədən umdum.
Mümkünmü?..
Deyincə, qaraldı qanım
Məni ilan kimi sancdı vicdanım.
Vicdanm səsindən dəng oluram mən
Ağrılar içində qovruluram mən.
"Əlimdən nə gələr?" deyincə ağrı
Azalır, ağlım da haqq verir mənə,
Gözümü yumduğum haqsızlıqları
Vicdansa birbəbir göstərir mənə.
Vicdan saldı məni bax belə dərdə
Mən ondan qaçanda qaçdım özümdən.
İçimdə başlanan çəkişmələrdə
Gizlənpaç oynadım vicdanımla mən.
Vicdan yaxşı seçir əyridən düzü
Yaxşıdan yamanı, dostdan düşməni,
O qovdu, mən qaçdım, itidir gözü
Harda gizləndimsə, o tapdı məni.
Vicdanım zamana uymur ki, uymur,
Məni yaşamağa qoymur ki, qoymur.
Bizim içimizi belə göynədən
Bizi əldən salıb bizi qəhr edən
Haqqın öz səsidir, haqqın öz səsi,
Vicdan xəstəsiyik, vicdan xəstəsi.
Gözümüz önündə haqq çiliklənir
Haqqın qəbri üstə nahaq diklənir.
Bağırdıq: - Dayanın, haqq divanı var.
Gördük, eşitmədi kimsə bu səsi.
Hələ üstümüzə çirkab atdılar
Olduq bu millətin"dönük bəndəsi"
İllər gəlib keçdi, ömür gödəldi,
Baharı gözlədik, təqvimlə gəldi.
Təqvim baharmı neyləyirik biz?
Könül bağçamızı basdı ot, alaq.
Ömrümüz boyunca gözlədiyimiz
Səadət gülləri açmadı ancaq.
Zülmün məhvərinə dolanır zaman
Göydəki buludlar insan ahıdır.
Göydə aramasm Allahı insan
Hər kəsin vicdanı öz Allahıdır.
Ay Musa, özünü yorma boş yerə
İş ki belə gedir, nə gerçək, nə haqq?
Allahı qəlbində görməyənlərə
Vicdan kəlməsini necə anladaq?
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
YADA ABİDƏLƏR UCALDIB DEDİK..
('416' poemasından.)
...Yada abidələr ucaldıb dedik:
Fəhləlik bizimdir, ustalıq sənin.
Çox zaman özgəyə qulluq elədik
Beyin bizim oldu, əsər özgənin.
Nadir də, Qacar da ölkələr aldı,
Vətən ucalmadı, özü ucaldı,
Öz doğma yurdunu ayağa saldı,
Şahlar bizim oldu, zəfər özgənin.
Saldıq özümüzü özümüz gözdən,
Kül ilə oynadıq əl çəkib közdən.
Ölkələr nur aldı şəfəqimizdən,
Günəş bizim oldu, səhər özgənin.
Mənim sərvətimə cahan göz dikdi,
Sərvətim, dövlətim ona gərəkdi.
Babam yer şumladı, babam yer əkdi,
Əmək bizim oldu, bəhər özgənin.
Açdı sinəsini bizə bu torpaq,
Aləmi bəzəyib lüt olduq ancaq.
Cıdırda çapsaq da hamıdan qabaq,
Hünər bizim oldu, nəmər özgənin,
Qızıl bizim oldu, kəmər özgənin.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
YAĞMASA...
İstəyim budur ki, yolum gen olsun
O nisyə gələcək qoy sənin olsun.
Vaxtın öz ünvanı, öz adıyam mən
İndinin, bu günün övladıyam mən.
Ümid-boynumuza keçən kəmənddir
Gözlə, öz-özünə -açilan deyil:
Əkdiyin o taxıl yağışa bənddir
Yağmasa, bir dənən beş olan deyil.
İstərəm xəyalım, yuxum çin olsun
İndi boş ümidlər ar gəlir mənə.
Səpdiyin o toxum qoy sənin olsun
Çörək ver mənə!
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
YUNUS İMRƏYƏ
- Bir yerdə ölub, bəs niyə min yerdə doğuldu?
- Eşqində yanırkən yenidən bir də doğuldu.
Şerindəki hikmətli sətirlərdə doğuldu.
- Bir yerdə ölüb, bəs niyə min yerdə məzar?
- Hər qazılır çünki könüllərdə məzarı.
Otlarda, çiçəklərdə və güllərdə məzarı.
- Əfsanəmi, gərçəkmi? Bu insan, necə insan?
- Varlıq səsidir, qopmuş o, türkün qopuzundan.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
منيم قستيمدير آلا تورانليق
گئجه يله گوندوزون آراسيندايام
قورولور ايچيمده ميزان- تره زي
او گوزله بو گوزون آراسيندايام
يوللار آيريجيندا چوخ تالانميشام
فيكيرلر الينده هاچالانميشام
تپه دن قورخموشام، دوزو دانميشام
ايندي داغلا دوزون آراسيندايام
ايليشيب قالميشام غم چالاسيندا
بير گوزه ل تيليسمين داش قالاسيندا
هميشه دهليزين آستاناسيندا
باييرلا دهليزين آراسيندايام
بختيار سينه دن نئچه من كئچير
بيري دردلي كئچير، بيري شن كئچير
مفتيللي چپرلر سينه مدن كئچير
باكيلا تبريزين آراسيندايام
یازان: بختيار وهاب زاده
****************************
ئوزومده ن ناراضییام
طه بیعه تین گؤیول آچان
مین ره نگی مین سه سی وار
هه ر گؤیولون مین آرزوسو
مین ره نگلی نه غمه سی وار
بو آرزولار , بو نه غمه له ر
بو سه سله ر بیر ساز کیمی
مه نیم سولقون سؤزله ریمده
هئچ دیل آچا بیلدیمی؟
حیسسیم ده رین , سؤزوم سولغون
قه لبیم گئنیش , سینه م دار
مه نده ن اووه ل دوغولوبدور
سینه مده کی دویغولار
سه هو آتیلان آددیملاری
سونرادان آنلاییرام
باخیب ویجدان گوزگوسونه
ئوزومو دانلاییرام
سیز ای یالنیش آددیملاریم
مه نی ده رده سالدیز
مه ن سیزله دؤیوشدوکجه
گونو گونده ن چوخالدینیز
مه ن حاقق –حساب ایسته ییره م
گئجه له ر گوندوزومده ن
ناراحاتام , ناراضییام
عؤمروم بویو ئوزومده ن
بیزیم صه نعه ت دونیاسینین
قیریخ تئللی سازییام
بیرجه بوندان راضییام کی
ئوزومده ن ناراضییام
یازان: بختيار وهاب زاده
****************************
احتیاط
بختیار وهاب زاده
احتیاط سؤزونده ن احتیاطلییام
احتیاط هه ر یئرده احتیاج اولمور
هه ر سؤزده ن ئوزونو قورویان ایلهام
آیاخدا سورونور , باشدا تاج اولمور
احتیاط گونده یازدیم گؤیولسوز
ائله سی قه لبله ره چه تین یول تاپیر
اوره کله جورأتله دئدیییم هه ر سؤز
هه له قورخاقلاردا آسان دیل تاپیر
صه نعه تین ایلهامین عشقین گور سه سی
قورخان اوره کله رده ن نییه گه ن دوشور؟
احتیاط گونده , سؤزون گولله سی
هه میشه هه ده فده ن دیده رگین دوشور
احتیاط گوده نله ر , آستا گئده نله ر
هئش سیزی گؤرمه دیم مه نزیل باشیندا
ای فیکیرین باشینا داش گیلله ده نله ر
الی بوش قالدینیز سیز ایل باشیندا
یولو گئده گئده آددیم سایانلار
یولونوز یاریدا نییه سه هو اولور
آنجاغ جیساره تله آدلیملایانلار
یا هه ر شئی آلیر یادا مه حو اولور
احتیاط بیر ته هه ر باش دولاندیرماخ
جیساره ت یا حه یات یا اؤلوم آنجاخ
احتیاط ویرقولدو نؤقطه دئییل یوخ
احتیاط چالاردیر , ره نگ اولا بیله ز
قورخو جیساره تده ن قورخودا, شه کسیز
اونون اولادیدیر , ایییدلیک هونه ر
آخی جیساره تسیز آخی اوره کسیز
قاپینی دؤیمه میش , هه له بیر ظه فه ر
جیساره ت چه تیندیر , احتیاط آسان
قورخودور آلچادان , آخی هه ر که سی
جورأتده ن قوخمویاخ , قورخاخ قورخودان
قورخو ایطاعه تین دایاخ نؤقطه سی
دولاندیم – یوز اؤلچوب بیر بیچه نده مه ن
یاشایا بیلمه دیم بیر جه آن آنجاخ
مه ن زییان چه کمه دیم جیساره تیمده ن
قورخودان قورخورام قورخودان آنجاخ
یازان: بختيار وهاب زاده
****************************
آمان هئي
کیمسه بیله نمز تانری داغین یاشینـــــی
دومان آلمیش آلتای لارین باشینـــــــی
اوچور موشدور باشدان دوولت قوشونو
ثروتینه اوز چوورمـــــوش زامان هئــــی
قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی
دؤرد بیر یانا داغیلمــــــیش تورک سوی لاری
سونموش اوجاق چوکوب گئتمیش بوی لاری
درددی ، درددی ، آخــــار بوز قیر چــای لاری
ساخلار ایچدن گیزلی امو گومـــــان هئـــــی
قوجا تورکون دوشدوغو گون یامــــان هئــی
آغ آنینــــا ، قــــــارا یــــازی یازیلمـــیش
یایلالاردا دویــــون درنه یی پوزولـــموش
گلین نرین گــــؤر ساچ لاری چوزولموش
یادا قالمیش دیلر ائللدن آمان هئــــــــی
قوجا تورکون دوشدوغو حال یامان هئی
داغدان داغا چارپیپ گئتمـــــــیش دوغاننار
قــــــایالاردا ایزی گالمــــــیش آغ قاننــــار
اردولارا بویرو وئرمـــــــز ایلـــــهام نــــــار
هاردا گالمیش سئللر ییخـــان فرمان هئی
قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئــــی
خاراب اولموش بوخاراسی ، باشکـــندی
ماتم توتموش سمرقندی ، داش کنــدی
کندی سویلر توچر گؤزدن یاش کنـــــدی
نه اوزان وار ، نه یازان نه شامان هئــــی
قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئـی
قازان باش گؤرت باتمیش، کیریل سورولموش
منیم بادام گؤزلو یاریـــــم سورولمــــــوش
قوهوم، قونشوم، بوتون واریم سورولموش
بولونورمو ســـــیبریا دا ایمـــــان هئـــــــی
قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئـــــی
تـــــورک ائللری بیـــر بیرینه یادلا نیـــــر
قازاق، قیرقیز، تورکمن ، اوزبک آدلا نیــر
آذری تورک یانـــار ایچــــدن اوددلا نیــــر
آنا یوردون ایچدن حالی دومان هئــــــی
قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی
گئچن چاغــلار یاتمیش ائللـــر آییلمــــاز
تارین چایی دوغـــرو یــــولا گویولمــــاز
هی سـسلنیـــر آمــو دریـــا دویولمــاز
سیر دریادا گالمامیشدی درمان هئــــی
قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی
خزر جوشار، خبـــر ســــالار کورونــــــه
آخیب گئدر کـور سورونــــه سورونــــــه
ایدیــل آغـــلار آلتــون اردو یئــد ینــــــــه
آرال دا اؤز وارلـــیغینان پـشمــان هئـــی
قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی
آذربایجان، درد ایچینـــده بــوغولــــموش
سئوننــری دیـــــار دیــــار گووولـــموش
آغلا شاعییر، آغلا یوردون داغیلمـــــیش
نِرده قوپوس ، نرده قیریغ کامان هئـــی
نرده بویوک وطن ، نـرده توران هئــــــی
قوجا تورکون دوشدوغو درد یامان هئی
یازان: بختيار وهاب زاده
****************************
به س بو نئجه گولوشدور؟ میرزه علی اکبر صابیره
وه طه ن اوچون آغلاماغ
سه نین پایینا دوشدو
گؤردویون ظولمه ت گئجه
ائشیددییین سؤیوشدو
آغاشدا بوداغ قورو
بودانانلار هؤیوشدور
گولدون بو ضیددییه ته
به س بو نئجه گولوشدو؟
ظولومله ر عه داله تی
ایتیردی ایلیم ایلیم
اینسان حاققی حوقوقو
آیاغ آتدا بیر کیلیم
گوناهکار , ایتتاهام چی
گوناهسیزسا موتته هیم
آشاغینین حاققینی
یوخاریلار بؤلوشدو
گولدون بو موصیبه ته
به س بو نئجه گولوشدو؟
بالالارین ائوده آج
ایچین چؤلون ائحتییاج
سه ن چؤره ک ایسته مه دین
سه ن عه داله ت ایسته دین
"مه ن گؤیده کی گونه شی
دانا بیلمیره م" دئدین
قودوز ایتله ر اوستونه
دؤرد طه ره فده ن هوروشدو
گولدون بو فه لاکه ته
به س بو نئجه گولوشدور؟
ایساره تین آغریسی
گؤیلونو داغلایار که ن
هه ر سه طیرین هه ر سؤزون
جه هاله تله دؤیوشدو
ئوره کده آغلاییر که ن
گولدون بو جه هاله ته
به س بو نئجه گولوشدور؟
به س بو نئجه گولوشدور؟
به س بو نئجه گولوشدور؟
یازان به ختییار واهاب زاده پاییز دوشونجه له ری کیتابیندان
****************************
سئویره م هاوانین توتولماغینی
او گونه ش دوغاجاغ , او گونه ش آنجاغ
سئویره م قیشدا سه ر ت اولماغینی
ایستی یای دوغاجاغ ایستی یای آنجاغ
سئویره م نیفره تین لاپ سون حه ددینی
او سئوگی دوغاجاغ او سئوگی آنجاغ
سئویره م ظولمونده مه شه ققه تینی
عه داله ت دوغاجاغ عه داله ت آنجاغ
یازان: بختيار وهاب زاده
****************************
قوجالدير انساني،قوجالدير زامان
اورگين آتشي،كؤزو قوجالمير
داغلاري-داشلاري قوجالدان زامان
بيلميرم بس نييه اؤزو قوجالمير
گئتدي باهاريميزؤيئر قيشا قالدير
دوزلر قارا قالديرؤياغيشا قالدير
بيزيم كي بير قورو باخيشا قالدير
نئيله يك آرزونون كؤزو قوجالمير
بختيار! دوشونك بيز درين-درين
خياللار محتشم،آرزولار شيرين
اصيل صنعتكارين،اصيل شاعيرين
اؤزو قوجالسادا،سؤزو قوجالمير
یازان: بختيار وهاب زاده
****************************
قورخو
منیم سول الیمده یانیق یئری وار
او منه تحفه دیر کؤرپه لیگیمدن
اودون اودلوغوندان خبرسیز واخلار
الیمی مانقالدا یاندیرمیشام من
...
منه جیز دئدیلر
آنجاق قورخمادیم
الیمی یاندیریب تانیدیم اودو
منیم حیاتیله ایلک تانیشلیغیم
الیمی یاندیران اوددان باشلادی
...
اوخشادی گؤزومو هله اوشاق کن
اوجاغین آل الوان آلاوی کؤزو
دونیایا گله لی بیلمیرم ندن
نییه وورولدوقسا یاندیریر بیزی
...
من اوددان قورخمادیم یاناناقدر
من قورخو بیلمه دیم قانانا قدر
ائله کی یاندیم
اودلا اویناماقدان قورخدوم دایاندیم
باشلاندی قورخو
باشلاندی احتیاط
باشلاندی حیات
یازان: بختيار وهاب زاده
****************************
قاليله
دئدي: يئر فيرلانير… اينانماديلار
اونلار اونا گولدي؛ اودا اونلارا
دئدي: حقيقته شوبهه نيز وارمي؟
دئديلر: حاق دئيه ن چکيلير دارا
او دئدي: فيرلانير؛ فيرلاناجاق يئر
بونا گولسه نيزده؛ گولمه سه نيزده
يئردن درس گوتوروب اولنه قدر
مگر فيرلانميريق حياتدا بيزده؟
فيرلانير سوزويله او بويوک اينسان
قيردي موهوماتين سرت بوزلاريني
عقلين بالتاسييلا ووردي باشيندان
سينديردي اوکوزون بوينوزلاريني
ميليون ايل دئديلر: قاشقا اوکوزله
چاتيبدير شرفه؛ شهرته دونيا
دئدي: يئر فيرلانير… يالنيز بو سوزله
تانيدي اوزونو ايلک دفعه دونيا
قاليله ((فيرلانير)) دئيه ندن بري
اوجالدي گويلردن يئرلره باخدي
هر جوره اويدورما؛ افسانه لري
عقلين آلوووندا يانديريدي؛ ياخدي
يئر فيرلانير دئيه؛ او چکدي فرياد
سوزونون گوجونو اوزوده بيلدي
ائله بيل؛ بير آنليق سوسوب کاينات
بو ايکي کلمه يه قولاق کسيلدي
دئدي: يئر فيرلانير- قاريشدي عالم
يئر دوردو؛ فيرلاندي مسجد- کليسا
دئدي: يئر فيرلانير؛ ائله بيل بو دم
تزه دن چکيلدي چارميخا عيسا…
دئدي: بو حوکمومه اينانيرام من
گره ک دگيشيله دونيانين آدي
دئدي: يئر فيرلانير!… بو ايکي سوزدن
پاپانين باشيندا؛ گوي گورولدادي
دئدي: يئر فيرلانير… بو ايکيجه سوز
مين بير سوال دوزدي ((اينجيل)) ين اوسته
پاپا غضبله نيب- داغ باساريق بيز
دئدي: بونو دئيه ن او ديلين اوسته
ديوانا چکديلر عاليمي درحال
دونياني دوشوندو؛ عشقيني آندي
بويوک جوردانوني يانديران تونقال
گوزونون اونونده گليب داياندي
مقدس کيتابا ال باسيب همان
دئدي: شککيم يوخدور؛ بو کيتاب حاقدير
آنجاق دوزو بودور: دئمه سمده من
يئر ائله فيرلانير فيرلاناجاقدير!
قلبه باخ؛ عشقه باخ! قورخوب اولومدن
او؛ اوز مسلکيندن گئري دونمه دي
حياتين نامينه سورونمه رم من
مسلکيم نامينه اوله رم دئدي
بشر تاريخينده بلالي انسان
ايکي قطب اونونده چوخ دايانيبدير
حاقدان ياپيشانلار گئچيب حياتدان
حياتدان قوپمايان؛ حاققي دانيبدير
قاليله ي! هله ليک کشفين بير يانا
اونون قيمتيني عاليملر بيلر
سن حاقدان دونمه دين حيات نامينه
بوندادير بويوکلوک؛ بوندادير هنر!
بو هنر اونونده باش اييرم من
اوتن زامانلارلا فيکريم اوپوشدو
اولوم آياغيندا ((انا الحق)) دئيه ن
منيم ((نسيمي)) مده ياديما دوشدو
یازان: بختيار وهاب زاده
****************************
AĞIL BAŞQA, ÜRƏK BAŞQA
Bir-birinə bənzəsə də,
Yel başqadır, külək başqa.
Ətri də xoş, rəngi də xoş
Gül başqadır, çiçək başqa.
Hər diki yoxuş bilmə, gəl,
Hər meyi meyxoş bilmə, gəl.
Hər uçanı quş bilmə, gəl
Quş başqadır, böcək başqa.
Hər dərdinə ortaq mənəm,
Hər ağrını tən bölənəm,
Sən çəkənsən, mən gələnəm
Oəmi başqa, yedək başqa.
Haqqın yolu-öz yolumdur,
Əyilməyən düz yolumdur,
Xeyirlə şər sağ - solumdur
Şeytan başqa, mələk başqa.
Bir diləyə mən calandım,
Gah qazandım, gah talandım,
Ömrüm boyu haçalandım
Ağıl başqa, ürək başqa.
Dilək oldu mənim adım,
Pərvazlandı qol-qanadım,
Ҫatmadı səbrim, inadım
Әməl başqa, dilək başqa.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
ALLAHDAN QANAD İSTƏDİM
(son variant)
Allahdan qanad istədim,
Allah mənə xəyal verdi.
Bu qanadlı xəyal mənə
Yaşamağa macal verdi.
Allahdan fərəh istədim,
Allah mənə kədər verdi.
Bu kədərim, qədərimə
Tamam başqa qədər verdi.
Allahdan ağıl istədim,
Allah mənə ürək verdi.
Bu ürək mənim ömrümə
Qəm üstündən qəm gətirdi.
Allahdan dözüm istədim,
Allah mənə qəzəb verdi.
Mən Allahdan rəhm istədim,
Mənə bollu əzab verdi.
Mən Allahdan haqq istədim,
Zülmünü gen-bol eylədi.
Əzabların kotanına
O, sinəmi yol eylədi.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
AXI, DÜNYA FIRLANIR
Vaxtın dəyirmanında daş əridi, qum oldu,
Tarixə atdığıımız qayıtdı, lüzum oldu.
Dünənin həqiqəti bu gün tərs yozum oldu,
Niyə də yozulmasın, axı, dünya fırlanır.
Çox ovlaqlar içində çox ovları ovladım,
Aşıb-daşan arzumu mən artıq cilovladım.
Mən atamı ötmüşəm, məni ötür övladım,
Bu, belə də olmalı, axı, dünya fırlanır.
Dünən düz sandığımı bu gün əyri sanıram.
Bəzən olur, özümdən özüm oğurlanıram.
Hər il başqa arzunun başına fırlanıram,
Niyə də fırlanmayım, axı, dünya fırlanır...
Çox əyilən görmüşəm, əyilməyən başları.
Sular duruldu, gördük dibindəki daşları
Ünvanmı dəyişdi dünənin alqışları;
Niyə də dəyişməsin, axı, dünya fırlanır...
Necə dönür bu dövran, necə dönür bu gərdiş,
Tazılarm üstünə dovşanlar da gülərmiş.
Dünya bina olandan hər şey dəyişilərmiş,
Dəyişməsin neyləsin, axı, dünya fırlanır.
əbədini dünyada mən əbədi sanmadım,
Bir atəşə tutuşdum, min atəşə yanmadım,
Bütlər gəldi və getdi, birinə inanmadım
Niyə inanmalıyam, axı, dünya fırlanır.
Fırlandıqca bu dünya, yox da dönüb var olur,
Quruyan çeşmələrdən sular yenə car olur.
Bu dünyanm xeyri də, şəri də təkrar olur,
Niyə təkrar olmasın? Axı, dünya fırlanır.
Min-min illər bu dünya beləcə fırlansa da,
Bir yuvanın bülbülü min budağa qonsa da,
Aylar, illər, fəsillər bir-birini dansa da,
Dəyişməzdir əqidəm, çox da dünya fırlanır,
Nə qədər istəyirsə, min o qədər fırlana,
Qarşıma gah şər çıxa, gah xeyir dığırlana.
Çərxi-fələk istəyir lap dolana tərsinə,
əqidəmi heç nəyə dəyişmərəm mən yenə.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
AĞIL BAŞQA, ÜRƏK BAŞQA
Bir-birinə bənzəsə də,
Yel başqadır, külək başqa.
Ətri də xoş, rəngi də xoş
Gül başqadır, çiçək başqa.
Hər diki yoxuş bilmə, gəl,
Hər meyi meyxoş bilmə, gəl.
Hər uçanı quş bilmə, gəl
Quş başqadır, böcək başqa.
Hər dərdinə ortaq mənəm,
Hər ağrını tən bölənəm,
Sən çəkənsən, mən gələnəm
Oəmi başqa, yedək başqa.
Haqqın yolu-öz yolumdur,
Əyilməyən düz yolumdur,
Xeyirlə şər sağ - solumdur
Şeytan başqa, mələk başqa.
Bir diləyə mən calandım,
Gah qazandım, gah talandım,
Ömrüm boyu haçalandım
Ağıl başqa, ürək başqa.
Dilək oldu mənim adım,
Pərvazlandı qol-qanadım,
Ҫatmadı səbrim, inadım
Әməl başqa, dilək başqa.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
ALLAHDAN QANAD İSTƏDİM
(son variant)
Allahdan qanad istədim,
Allah mənə xəyal verdi.
Bu qanadlı xəyal mənə
Yaşamağa macal verdi.
Allahdan fərəh istədim,
Allah mənə kədər verdi.
Bu kədərim, qədərimə
Tamam başqa qədər verdi.
Allahdan ağıl istədim,
Allah mənə ürək verdi.
Bu ürək mənim ömrümə
Qəm üstündən qəm gətirdi.
Allahdan dözüm istədim,
Allah mənə qəzəb verdi.
Mən Allahdan rəhm istədim,
Mənə bollu əzab verdi.
Mən Allahdan haqq istədim,
Zülmünü gen-bol eylədi.
Əzabların kotanına
O, sinəmi yol eylədi.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
AXI, DÜNYA FIRLANIR
Vaxtın dəyirmanında daş əridi, qum oldu,
Tarixə atdığıımız qayıtdı, lüzum oldu.
Dünənin həqiqəti bu gün tərs yozum oldu,
Niyə də yozulmasın, axı, dünya fırlanır.
Çox ovlaqlar içində çox ovları ovladım,
Aşıb-daşan arzumu mən artıq cilovladım.
Mən atamı ötmüşəm, məni ötür övladım,
Bu, belə də olmalı, axı, dünya fırlanır.
Dünən düz sandığımı bu gün əyri sanıram.
Bəzən olur, özümdən özüm oğurlanıram.
Hər il başqa arzunun başına fırlanıram,
Niyə də fırlanmayım, axı, dünya fırlanır...
Çox əyilən görmüşəm, əyilməyən başları.
Sular duruldu, gördük dibindəki daşları
Ünvanmı dəyişdi dünənin alqışları;
Niyə də dəyişməsin, axı, dünya fırlanır...
Necə dönür bu dövran, necə dönür bu gərdiş,
Tazılarm üstünə dovşanlar da gülərmiş.
Dünya bina olandan hər şey dəyişilərmiş,
Dəyişməsin neyləsin, axı, dünya fırlanır.
əbədini dünyada mən əbədi sanmadım,
Bir atəşə tutuşdum, min atəşə yanmadım,
Bütlər gəldi və getdi, birinə inanmadım
Niyə inanmalıyam, axı, dünya fırlanır.
Fırlandıqca bu dünya, yox da dönüb var olur,
Quruyan çeşmələrdən sular yenə car olur.
Bu dünyanm xeyri də, şəri də təkrar olur,
Niyə təkrar olmasın? Axı, dünya fırlanır.
Min-min illər bu dünya beləcə fırlansa da,
Bir yuvanın bülbülü min budağa qonsa da,
Aylar, illər, fəsillər bir-birini dansa da,
Dəyişməzdir əqidəm, çox da dünya fırlanır,
Nə qədər istəyirsə, min o qədər fırlana,
Qarşıma gah şər çıxa, gah xeyir dığırlana.
Çərxi-fələk istəyir lap dolana tərsinə,
əqidəmi heç nəyə dəyişmərəm mən yenə.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
ALLAH
İdrakda yol açmış gecədən gündüzə Allah,
Güldürməsən öz könlünü, gülməz üzə Allah.
Dünyaya şəfəqlər kimi tanrım səpələnmiş,
Qəlbin gözü yanmasa, görünməz gözə Allah.
Allah! Bilirik cism deyil, bəs nədir Allah?
Ən yüksək olan haqda, həqiqətdir Allah.
Dondunsa təkamül və gözəllik qabağında,
Dərk et bu, təəccübdə, bu heyrətdədir Allah.
Bildik, bilirik, gizlidir insadakı qüdrət,
Hər kəs onu fəhm etməsə, acizdir o, əlbət.
İnsanın əzəl borcudur insanlığa hörmət,
İnsanlığa hörmətdə, ləyaqətdədir Allah.
Gerçək də budur: gizlidir hər zərrədə vəhdət.
Bir zərrə ikən küllə qovuşmaq ulu niyyət.
Gördüklərimiz zahirdir, bətnə nüfuz et!
Bətndəki, cövhərdəki fitrətdədir Allah.
Fitrət də yatır sözdə, sözün öz yükü fikrim.
Seçmiş, seçəcək daima tükdən tükü fikrim.
Mən bir ağacam, yarpağı sözlər, kökü fikrim,
Sözlərdə deyil, sözdəki hikmətdədir Allah.
İnsan! Təpədən dırnağa sən arzu, diləksən,
Nəfsində duyumsuz, fəqət eşqində mələksən.
Zülmün üzünə haqq deyilən şilləni çəksən,
Şilləndə möhürlənmiş o qeyrətdədir Allah.
Cahil enər alçaqlığa, öz qəlbinə yenməz,
Vicdandan əgər dönsə də, xeyrindən o dönməz.
Zülmətdə, cəhalətdə, ədavətdə o görünməz,
İlqarda, sədaqətdə, məhəbbətdədir Allah.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
BABASI KIMI
Mənim bir gözəl
Körpə nəvəm var.
O da Bəxtiyar,
Mən də Bəxtiyar.
Biz baba-nəvə
Adaşıq, adaş.
O, mənə vüqar,
Mən ona sirdaş.
Mən bir ağacam,
Nəvəm qol-budaq.
Mən onun kökü,
O,məndə yarpaq.
Xalqa vuruldum
Mən şair oldum,
Bilmirəm ancaq
O nə olacaq?
Nə olur olsun,
Kim olur olsun,
Babası kimi
Xalqa vurulsun.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
BIR QƏRIBƏ YUXU GÖRDUM…
Ömür yolum- içimdəki vuruşlarım.
Mübarizəm-talem ilə yarışlarım.
Qədərimin yazıları-alnımdakı qırışlarım.
Kaş onları pozan ola!
Təzəsini istəyimcə yazan ola!
Tutuşmuşam, çaxmaq yoxdur alışmağa,
Qaynayıram, təpərim yox, nə coşmağa, nə daşmağa.
Ürəyimin sözlərini oba-oba danışmağa
Dədə Qorqud timsalında ozan ola,
Bir qəribə yuxu gördüm, istəyimcə yozan ola!
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
AĞIL BAŞQA, ÜRƏK BAŞQA
Bir-birinə bənzəsə də,
Yel başqadır, külək başqa.
Ətri də xoş, rəngi də xoş
Gül başqadır, çiçək başqa.
Hər diki yoxuş bilmə, gəl,
Hər meyi meyxoş bilmə, gəl.
Hər uçanı quş bilmə, gəl
Quş başqadır, böcək başqa.
Hər dərdinə ortaq mənəm,
Hər ağrını tən bölənəm,
Sən çəkənsən, mən gələnəm
Oəmi başqa, yedək başqa.
Haqqın yolu-öz yolumdur,
Əyilməyən düz yolumdur,
Xeyirlə şər sağ - solumdur
Şeytan başqa, mələk başqa.
Bir diləyə mən calandım,
Gah qazandım, gah talandım,
Ömrüm boyu haçalandım
Ağıl başqa, ürək başqa.
Dilək oldu mənim adım,
Pərvazlandı qol-qanadım,
Ҫatmadı səbrim, inadım
Әməl başqa, dilək başqa.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
ALLAHDAN QANAD İSTƏDİM
(son variant)
Allahdan qanad istədim,
Allah mənə xəyal verdi.
Bu qanadlı xəyal mənə
Yaşamağa macal verdi.
Allahdan fərəh istədim,
Allah mənə kədər verdi.
Bu kədərim, qədərimə
Tamam başqa qədər verdi.
Allahdan ağıl istədim,
Allah mənə ürək verdi.
Bu ürək mənim ömrümə
Qəm üstündən qəm gətirdi.
Allahdan dözüm istədim,
Allah mənə qəzəb verdi.
Mən Allahdan rəhm istədim,
Mənə bollu əzab verdi.
Mən Allahdan haqq istədim,
Zülmünü gen-bol eylədi.
Əzabların kotanına
O, sinəmi yol eylədi.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
ANAM ÖLDÜMÜ?
Nə tez əllərini üzdün dünyadan,
Balanı tək qoyub hara getdin sən?
Necə yox olurmuş bir anda insan,
Elə bil dünyada heç yox imişsən.
Günəş qürub etdi... otaq qaraldı,
Bir anda yox oldun sən xəyal kimi.
İndi düşünürəm: Səndən nə qaldı,
Könlümdə xatirən qara xal kimi.
Məni boya-başa yetirdin, ana
Bizə borclu bildik hər zaman səni.
Sən məni dünyaya gətirdin, ana,
Mənsə yola saldım dünyadan səni.
Sən mənə beşikdə laylay çalmısan
Bu gün laylay çalım sənə məndəmi?
Sənin şirin-şirin laylalarmı
Mən sənə qaytarım cənazəndəmi?
"Yuxun şirin olsun" - deyərdin mənə,
"Yuxun şirin olsun" - deyimmi sənə?
Gərək mən başına dönəm-dolanım,
Məni həyat üçün yatıran anam,
Söylə ölümçün
Necə yatırım
Səni mən bu gün?
Bu necə dünyadır, anlamıram mən,
Cilvəsi cürbəcür, rəngi cürbəcür
Dünən nəfəsiylə səni isidən
Bu gün buza dönüb, daşa dönübdür.
Bu necə dünyadır,
İnsan oğlunun
Xəyalı göydədir, özü yerdədir,
Sağ ikən çiynində həyatın yükü,
Öləndə cəsədi çiyinlərdədir...
Bu necə dünyadır, bu necə dünya,
Ölümü həqiqət, həyatı röya.
Dərdimin, qəmimin səndin ortağı, .
Niyə üz döndərdin, bəs niyə məndən?
"Dərdin mənə gəlsin!" - deyərdin axı,
Niyə dərd caladın dərdimə bəs sən?..
Anam, heç kəs səni incitməmişdir,
Mən səni,
mən səni incidən qədər.
İndi kimə açım dərdimi bir-bir,
Kim mənim dərdimə yanar sən qədər?
Evin hər küncündə görünür yerin.
Gözüm axtarcıdır, ana, ay ana,
"Nənəm hanı?" - deyir körpə Azərin,
Mən nə cavab verim, ona, ay ana?
Bilmirəm, bilmirəm bu ölüm nədir, Həyat var ikən?
Nəfəsin, ay anam, hələ evdədir,
Özün yer altında daşa dönmüsən.
Bu gün yeddin oldu...
anam, yeddi gün,
Bizimlə bərabər ağlar otaqlar.
Sənə,
yalnız sənə,
sənə deməkçün
Könlümdə nə qədər mənim sözüm var.
"Kimləri çağıraq bu gün yeddiyə?"
Xalalar, bacılar soruşur məndən.
Anamdan soruşaq, o bilər deyə,
Sənin otağına üz tuturam mən.
Anam, tapşırıldın ana torpağa,
Bu ölüm, sinəmə çəkdi dağ mənim.
Sən mənim arxamda bənzərdin dağa,
Elə bil arxamdan uçdu dağ mənim.
Qızımın adıdır sənin öz adın.
Bu da göz dağıdır mənə bu gün də.
Son dəfə sən mənə baxıb ağladın,
Surətim məzara getdi gözündə...
Ömrü başa vurdun altmış yaşında.
Altmışın üstündə durub yaşın da.
Artıq sənin üçün dayanan zaman
Mənimçün dolanır...
Gün olur axşam.
Vaxt keçir, sən məndən uzaqlaşırsan,
Mən sənə günbəgün yaxmlaşıram.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
AXI, DÜNYA FIRLANIR
Vaxtın dəyirmanında daş əridi, qum oldu,
Tarixə atdığıımız qayıtdı, lüzum oldu.
Dünənin həqiqəti bu gün tərs yozum oldu,
Niyə də yozulmasın, axı, dünya fırlanır.
Çox ovlaqlar içində çox ovları ovladım,
Aşıb-daşan arzumu mən artıq cilovladım.
Mən atamı ötmüşəm, məni ötür övladım,
Bu, belə də olmalı, axı, dünya fırlanır.
Dünən düz sandığımı bu gün əyri sanıram.
Bəzən olur, özümdən özüm oğurlanıram.
Hər il başqa arzunun başına fırlanıram,
Niyə də fırlanmayım, axı, dünya fırlanır...
Çox əyilən görmüşəm, əyilməyən başları.
Sular duruldu, gördük dibindəki daşları
Ünvanmı dəyişdi dünənin alqışları;
Niyə də dəyişməsin, axı, dünya fırlanır...
Necə dönür bu dövran, necə dönür bu gərdiş,
Tazılarm üstünə dovşanlar da gülərmiş.
Dünya bina olandan hər şey dəyişilərmiş,
Dəyişməsin neyləsin, axı, dünya fırlanır.
əbədini dünyada mən əbədi sanmadım,
Bir atəşə tutuşdum, min atəşə yanmadım,
Bütlər gəldi və getdi, birinə inanmadım
Niyə inanmalıyam, axı, dünya fırlanır.
Fırlandıqca bu dünya, yox da dönüb var olur,
Quruyan çeşmələrdən sular yenə car olur.
Bu dünyanm xeyri də, şəri də təkrar olur,
Niyə təkrar olmasın? Axı, dünya fırlanır.
Min-min illər bu dünya beləcə fırlansa da,
Bir yuvanın bülbülü min budağa qonsa da,
Aylar, illər, fəsillər bir-birini dansa da,
Dəyişməzdir əqidəm, çox da dünya fırlanır,
Nə qədər istəyirsə, min o qədər fırlana,
Qarşıma gah şər çıxa, gah xeyir dığırlana.
Çərxi-fələk istəyir lap dolana tərsinə,
əqidəmi heç nəyə dəyişmərəm mən yenə.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
AZƏRBAYCAN-TÜRKİYƏ
(Cavanşir Quliyev musiqi bəstələmişdir)
Bir ananın iki oğlu,
Bir amalın iki qolu.
O da ulu, bu da ulu
Azərbaycan-Türkiyə.
Dinimiz bir, dilimiz bir,
Ayımız bir, ilimiz bir,
Eşqimiz bir, yolumuz bir
Azərbaycan-Türkiyə.
Bir millətik, iki dövlət
Eyni arzu, eyni niyyət.
Hər ikisi cümhuriyyət
Azərbaycan-Türkiyə.
Birdir bizim hər halımız—
Sevincimiz-məlalımız.
Bayraqlarda hilalımız
Azərbaycan-Türkiyə.
Ana yurdda-yuva qurdum,
Ata yurda könül verdim.
Ana yurdum, ata yurdum
Azərbaycan-Türkiyə.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
BAHAR HAVASIYLA
Qanadlı xəyallar göylərdən endi
Nə çırpıntı qaldı, nə istək, həvəs.
Qocaldım, könlümdən hər şey silindi
Sənin buraxdığın izlər silinməz.
Mənə qısqanardı bir vaxtlar hamı
Könlüm o günləri necə əzizlər.
Təzədən yasadır mənə dünyamı
Ömrümün açdığı cığırı - izlər.
O izlər könlümə çəkilən dağım,
Fərəhim, kədərim, xeyrim, şərimdir.
O izlər - içimdə gizli sığnağım,
Könlümdən süzülən sətirlərimdir.
Ömür yollarımın bir qarışında
Ayrı düsmərnişəm hisslərimdən.
Keçib bu izlərdən ömrün qışında
Bahar havasıyla yaşayıram mən.
Hələ bu dünyada nə qədər sağam,
Mən bu hava ilə yaşayacağam.
Ölərsəm, o izlər yaşanmış ömrün
Ayaq izlərinə dönəcək bir gün.
,çççğəııııııəııı
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
BAYATILAR
Əzizim dərdə mərdim,
Düşməsin dərdə mərdim.
Mənə dərman neyləsin?
Tifilkən dərd əmərdim.
Bayatilar! Sözə ənbər qatılar,
Damarımda nəbz kimi atılar.
Bayatının atəşindən, odundan
Ürəyimdə neçə tonqal çatılar.
Bayatılar! Sinə dağı, göz dağı,
Məhəbbətin tüstülənən ocağı.
Bir millətin kimliyini bildirən,
Nəfəsindən ləpələnən bayrağı!
Bayatının boyasına boyandım,
Söz - qibləmdir, söz - eşqimdir, söz andım.
Bayatının tilsiminə düşüncə
Vallah şair ölduğuma utandım.
Aprel, 1998 bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
BAYRAQ
Torpağım üstünə kölgələr salan
Mənim varlığımın cilası-bayraq.
Zəfərdən doğulmuş
Göytürkdən qalan
Qurdbaşlı bayrağın balası bayraq.
Üçrəngli bayrağın kölgəsində mən
Qaraca torpağı vətən görmüşəm.
Zəfər güllərini dövri-qədimdən
Bayraq işığında bitən görmüşəm.
Bayraq mənliyimdir, bayraq kimliyim,
Bayraq-öz yurduma öz hakimliyim.
Harda əcdadımın ayaq izi var,
Bu zəfər bayrağım orda dikəlsin.
Keçdiyi yerlərdə dağlar, yamaclar
Onun hüzuruna salama gəlsin.
Tarixdən qədimdir, zamandan qoca
Mənim bayrağıma sancılan hilal.
Aləmə nur saçdı tarix boyunca
Məbədlər başma tac olan hilal.
Daim ucalasan! Savas günündə
Əsgər silahıyla səni tən görüm.
Yalnız zəfər çalmış şəhid önündə
Səni alqış üçün əyilən görüm.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
BİR SALAMA DƏYMƏDİ
Bu gün mən səni gördüm,
Salam vermək istədim,
Üzünü yana tutdun.
Söylə, illərdən bəri
Qəlbimizin bir duyub
bir vurduğu illəri,
Axı, nə tez unutdun?
Beş ildə gözümüzdən axan o qanlı sellər,
Bir salama dəymədi?
Heç üzümə baxmadan yanımdan necə keçdin?
Sən eşqin salamını qorxuyamı deyişdin?
Yoxsa sən öz əhdinə, ilqarına ağ oldun?
O qədər yaxın ikən, bu qədər uzaq oldun.
Şirin gülüşlərimiz, acı fəğanlarımız
Bir salama dəymədi?
Qayğılı anlarımız, qayğısız anlarımız
Bir salama dəymədi?
Sən neylədin, bir düşün!
Yalnız indi anladım; ah, sən daha mənimçün
Əlçatmaz bir çiçəksən,
Yaşanmış günlərim tək geri dönməyəcəksən!...
Qop ey tufan, əs ey yel! Xəzəl olum, tökülüm
Düz beş il ürəyimdə
Bəslədiyim məhəbbət, bir salama dəymədi.
Bir günlük həsrətimə dözə bilməyən gülüm,
Bəs nə oldu? Bu həsrət bir salama dəymədi?
Getdin, dalınca baxdım, can ayrıldı canımdan,
Sən necə etinasız ötə bildin yanımdan?
Ah çəkdim, başım üstə yarpaqlar əsdi, gülüm,
Sənin qəlbin əsmədi.
Arxana da baxmadın!
Niyə sənin yolunu məhəbbətin kesmədi?...
Qazancımız de, bumu?
Deyilməmiş o salam əlvidamız oldumu?
Sən mənə zülm eylədin, mənə zülm yaraşır.
Bir salama dəyməyən eşqə ölüm yaraşır!
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
BÖL GÖRÜM
'Bəxtim, mənə yar ol', deyib çağlaram,
Yar olmasa de bəxtiyar ol görüm.
Gələcəyə ümidimi bağlaram,
Bir an sonra nə olacaq, bil, görüm.
Yaz ayları çağıldayan selmisən?
Bu dünyanı oyuncaqmı bilmisən?
Həyat səni güldürəndə gülmüsən,
Hünərin var, ağladanda gül görüm.
Dünyamızı yasa, toya bölmüşük,
Sevdamızı oda, suya bölmüşük,
Ömrümüzü günə, aya bölmüşük,
Min arzuya, min diləyə böl görüm.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
CƏLALƏDDIN MÖVLANAYA BƏNZƏTMƏLƏR
Mən yoxam, adicə bir adam, Allah,
Sənə catmaq üçün fəryadam, Allah.
Qul azad olanda şad olmalıdır
Qulun olduğuma mən şadam, Allah.
Dövr eylədikcə gizlicə axşam-səhər zaman,
Minlərlə aşikarları pünhan edər zaman.
Eşqində sağ qalanlar ölür, ölmədən qabaq
Eşqimdə ölmüşəm, diri qalmaqçün hər zaman.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
YUXULUYAM, YUXULU
Boşalıram, dolmuram
Çaşdırmışam sağ-solu.
Axtarıram bulmuram Allaha gedən yolu.
Necə çatım mən ona?
Şeytan girir min dona.
Dag atır haqq yoluna
Azır Allahın qulu.
Özüm özümə qənim
İçimdədir düşmənim.
Yolumu kəsmiş mənim
Bağ çəpəri, dağ kolu.
Hər bütə ram olmuram,
Dönüb səcdə qılmıram.
Daş dəyir, ayılmıram
Yuxuluyam, yuxulu.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
DAĞDA ŞƏLALƏ KIMI
Bir rəngi yox, göylərin min rəngini sevirəm,
Bir gülü yox, güllərin çələngini sevirəm.
Mən çıxmağa təpə yox, uсa dağ istəyirəm,
Həyatı həyat kimi yaşamaq istəyirəm !
Göydə qurub çağı da, dan yeri də gözəldir,
Həyatın sevinсi də, kədəri də gözəldir.
Həyat- bir сıdır düzü, bir döyüş meydanıdır,
Hər kəsi öz сürəti, öz hünəri tanıdır !
Bu meydanda heyf ki, daim eniş axtaran,
“Azсa aşım, ağramaz başım” – deyənlər də var.
Kədərdəki nəşəni, zövqü anlamayanlar
Həyatın nəşəsindən, fərəhindən nə anlar?
Hər kədəri səadət, hər sevinсi qəm izlər,
Əsl könül həm qəmi, həm sevinсi əzizlər.
Təlatümsüz ürəklər qovuq kimi boş olur,
Daim sevinс axtaran daim qəmə tuş olur.
Düşmənəm yaltaqlanıb təpəyə dağ deyənə,
“Bu dünyada birtəhər qoy yaşayaq”-deyənə.
Ah,birtəhər!.. Lüğətə bu söz hardan gəlmədir?
Yaşamaq yaşamaqdır ! Bəs bu “birtəhər” nədir?
Mən düşmənəm, düşmənəm belə “ölü сanlar“a,
Gündən qaçıb həmişə kölgə axtaranlara...
Onlar ortada yeyib, qıraqdası gəzdilər,
Namusu xərсləməkdən, onlar çəkinməzdilər.
Onlar orta yolu tutub, nə “hə”, nə də “yox”- dedilər,
Havaya nə “istidir”, nə də ki, “soyuq”- dedilər.
Onlar ölçüb-biçdilər hər bir şeyi dərindən,
Özgəsini hürküdüb, qorxdular özlərindən.
Onlar qazdan ayıqdı...
Onlar havaya baxdı:
Gah yağışa, gah qara,
Gah qışa, gah bahara,
Gah axşama, gah da ki, səhərə dəm tutdular,
Özlərini düşünüb, özgəni unutdular.
Səslərdən səs aldılar, öz səsləri olmadı,
Yaşadalar ölütək, nəfəsləri olmadı...
Getdilər iş dalınсa, ürəkləri getmədi...
Gəzdilər... Hey gəzdilər
Ayaq səslərinisə tək özləri eşitdi,
bir kimsə eşitmədi...
Atlarını daşlığa salıb səyirtmədilər,
Adları kişi oldu, ömründə birсə kərə
kişilik etmədilər.
Onlar öləndə belə kimsə xəbər tutmadı.
Bu səssiz, küysüz ölüm kimsəni ağlatmadı.
Çoxdan ölmüş zənn edir axı hamı onları.
Diri ikən, sağ ikən,
Öz səsi olmayanın ölümü səssiz keçər,
Min-min dəfə ölənin matəmi yassız keçər.
Qardaş, min duyğu ötsün ürəyindən bir anda,
Sən qımışma güləndə, inləmə ağlayanda.
Ağlasan, hönkür ağla, gülsən, qəhqəhə çək gül,
Gülsən də, ağlasan da, tamam doysun qoy könül.
Yaşamaq istəmirəm sürünüb dizin-dizin,
İstəyirəm ən uсa zirvələrə mən qonam.
Xəfif sakitliyini neyləyirəm dənizin,
Onun qasırğasına, dalğasına vurğunam !
Qoy döysün yağış məni,
boran məni,
qar məni,
Həyatın boranları daim yaşadar məni.
İstəmirəm həyatım sakitсə bir otaqda
gəlib keçsin lal kimi...
İstəyirəm döyüşəm qayaların başında
düşmənlə qartal kimi.
Baxçadakı arx kimi ötüb həzin nəğmələr,
axmağı istəmirəm.
Səyyah olub həyata seyirçi bir nəzərlə
baxmağı istəmirəm.
Çağlamaq istəyirəm dağda şəlalə kimi,
Səpilmək istəyirəm çöllərə lalə kimi.
Dərya olub, nəhr olub, çalxalanmaq istəyirəm,
Göylərdə ulduz kimi mən yanmaq istəyirəm.
Şığımaq istəyirəm başsız küləklər kimi,
Bəslənmək istəyirəm bütün ürəklərdə mən
arzu, diləklər kimi.
Bir rəngi yox, göylərin min rəngini sevirəm,
Bir gülü yox, güllərin çələngini sevirəm.
Mən çıxmağa təpə yox, uсa dağ istəyirəm,
Həyatı həyat kimi yaşamaq istəyirəm,
Yaşamaq istəyirəm !
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
Deyilmi ?
Ömür başdan-başa, beşikdən-qəbrə
Həyat sevinci, qəmi deyilmi ?
Ölüm bir ömürlük iztirabların-
Ağrının, acının cəmi deyilmi ?
Mənəvi dünyaya qalxıb ucalmaq
Qanadlı duyğuya qismətdir ancaq.
Beləysə, ömürdən, gündən kam almaq
Hər kəsin arzusu, kamı deyilmi ?
Keçir məqamlar da gündə yüz əldən
Hansı gizli əldir pozan, düzəldən.
Sənin güvəndiyin dənya əzəldən
Əkilən, biçilən zəmi deyilmi ?
Ayaqlar altında yer oldu tapdaq,
Sirrini, məğzini bilmədik ancaq.
Tapdıq etdiyimiz bu qara torpaq
Əbədi mənzilin damı deyilmi ?
Damımız üstündə gəzər, hey gəzər,
Hərə ürəyincə bir mənzil bəzər.
Torpağı sormaqdan etmədik həzər,
Bu da ağlımızın kəmi deyilmi ?
Ötəri mənzildə qədər hökm edər,
Kimimiz bal içər, kimimiz zəhər:
Əbədi mənzildə hamı - bir nəfər,
Bir nəfər özü də hamı deyilmi ?
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
DÜNYANIN..
Baş çıxarmaq həm çətindir, həm asan
İblisindən, mələyindən dünyanın.
Adəm satdı bir buğdaya cənnəti,
Tora düşdü kələyindən dünyanın.
Nə gözəldir, ürək geniş, söz açıq,
Yaşamadım bir sevdamı yarımçıq.
Əzab adlı dəyirmandan narın çıx,
Keçəcəksən ələyindən dünyanın.
Arzum üçün mələyən bir cüyürdüm,
O təpədən bu təpəyə yüyürdüm.
Niyə qorxum kəfənindən?
Nə gördüm
Beşiyindən, bələyindən dünyanın?
Ey Bəxtiyar, zaman ömrü əridər,
Ölümümüz axan vaxta borc ödər.
Arxasınca palaz kimi sürüdər
Bərk yapışsan ətəyindən dünyanın.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
Əsarət - Azadlıq
Əsarət odunda bişdi nəslimiz,
Azadlıq eşqinə yandıq, yaxıldıq.
Çatıb azadlığa, bu məbəddə biz,
Şükür namazını qıbləsiz qıldıq.
İndi biz azadıq, bizi bir zaman,
Şeytandan qoruyan abır-həyadan.
Azadıq düşmənə qəzəbdən, kindən,
Millət hədəf olub öz nifrətinə.
Qurtarıb özgənin əsarətindən
Düşdük özümüzün əsarətinə.
Azadlıq rəhmdən, insafdan da biz,
Millətin haqqıya üzbəüz olduq.
Ana yurdumuzun qansız, rəhmsiz,
Qəddar talançısı özümüz olduq.
Yoxdur əvəzimiz yalançılıqda,
Bu ona şər atır, o, buna böhtan.
Yurdu dağıtmaqda, talançılıqda,
Azadlıq qorxudan, Allah xofundan.
İndi azadlığım mənə qənimdir,
Bu gizli oyundan baş açmır fələk.
Məni kor quyudan çıxaran kəndir,
İndi boğazıma keçib halqa tək...
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
GERÇƏK GÜNAHKARDIR
Qəribə əyyamdır, üz astar olmuş,
Bazarda satan çox, amma alan yox.
Mənim ürəyimdə indi yel vurub,
Yengələr oynayır, çəpik çalan yox.
Azadlıq qollarda bir kəmənd olub,
İndi qarğalar da gülə bənd olub,
Fələyin gərdişi tərs-avand olub,
Gerçək günahkardır, amma yalan yox.
Maşallah, çıxmışıq göyün seyrinə,
Bilən yox bu işin şəri, xeyrinə.
Qılan səcdə qılır tək öz xeyrinə
Haqqa səcdə ilə namaz qılan yox.
Bir ovuc torpaqdır hamının sonu,
Sağ ikən bir kimsə düsünmür bunu.
Hamımız acgözük, Allah xofunu
Qəlbinə, ruhuna, vallah, salan yox.
Ölülər diridir, dirilər ölü,
İstidir dünyanın odundan külü.
Doğru danışanın kəsilir dili
Öldürən haqlıdır, indi ölən yox.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
Gizlidir
Qışda bahar, baharda qış,
Seldə, suda od gizlidir.
Ağ buludda yamyaşıl ot,
Yaşıl otda süd gizlidir.
Nədir bu dərd, nədir bu qəm ?
Gah bilirəm, gah bilmirəm.
Hər sevincdə bir dərd, ələm,
Hər dərddə umud gizlidir.
Vardan-yoxa bu dövrədə,
Küllü gördüm bir zərrədə.
Bir damcıda, bir qətrədə
Bu boyda vücud gizlidir.
Hər görüşdən bir intizar,
Hər sevincdən bir qəm doğar,
Hər sükutda bir haray var,
Harayda sükut gizlidir.
Hər hakimin məhkumu var,
Hər cökənin hücumu var.
Hər cütdə təkin tumu var,
Hər təkdə bir cüt gizlidir.
Gerçəyi var hər yalanın,
Gen yolu var hər dalanın.
Min bütə səcdə qılanın
Qəbində bir büt gizlidir.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
GÖR NECƏ GÜCLÜSƏN!..
I
Yatmaq istəyirəm...sənsizliyimi
Yuxu dənizində batıram deyə.
Yuxumsa kölgəni öz kölgəm kimi
İzləyir, qısqanıb səni hər şeyə.
Yuxum qaçaq düşüb məndən yan gəzir,
Yuxum küçələrdə sərgərdan gəzir.
Həsrətin asılıb kirpiklərimdən.
Yuxum da gəlmir ki, heç olmasa mən
İtirim, batırım səni yuxumda.
Məndən vəfalıymış sənə yuxum da.
Yuxum qaçaq düşüb yatammıram mən,
Yuxum qorxub qaçıb fikirlərimdən...
II
Gəzmək istəyirəm... sənsizliyimi
Yollarda itirim, unudum tamam.
Hara gedirəmsə, xatirən kimi
Ağır bir yük ilə qarşılaşıram.
Səni itirmişəm,
neyləyim ancaq
Hər zaman, hər yerdə görünür yerin.
Yox, dözə bilmirəm,
dərd ondadır ki,
Özündən ağırdır xatirələrin.
Şirin xatirələr bir tikan kimi
Yollara səpilib dəstəbədəstə.
Xatirən tikandır, cızır qəlbimi,
Yoxluğun duz səpir yaramın üstə.
Yaddaşım elə bir günəş ki, gün ki,
Dünəni nur kimi görürəm aydın.
Deyirəm, yaddaşım elə ölsün ki,
Mənə dünənimi xatırlatmasın!
III
Gülmək istəyirəm... ürəyimdəki
Hönkürtü səsini batırmaq üçün.
Bilmirdim, məhəbbət bir cəllad təki
Mənim gülüşümü öldürmüş bütün.
Yandırdı könlümü bu soyuqluğun,
Var ikən, sağ ikən yox olmuşam mən.
Gör necə güclüsən, sənin yoxluğun,
Mənim varlığımı aldı əlimdən...
Başımda tufan var, könlümdə çovğun,
Arzu da, fikir də qaldı yarıda,
Gör necə güclüsən,
sənin yoxluğun
Mənə ögey etdi doğmaları da.
Fərəhim, sevincim dünəndə qaldı,
Dərdimdə, qəmimdə yaşarsan mənim.
- Yoxluğun gör necə qələbə çaldı,
Bu günüm ölüdür,
yaşar dünənim!
Çaldım öz könlümü ayrı simdə mən;
İlişib qalmışam dünənimdə mən.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
Görən hara gedir ?
Qorxu kölgəsinə sığınmış bu gün
Sədaqət, diyanət, məhəbbət, Allah.
Yalan hakim olub, böhtan gözətçi,
Çürüyür zindanda həqiqət, Allah.
Əyri əyriliyi yeridir daşa,
Keçib əyrilikdə hamıdan başa.
Doğru həsrət qalıb isti bir aşa,
Görən hara gedir bu millət, Allah.
Həftələr dəyişdi, gönlər dəyişdi,
Tərəflər dəyişdi, yönlər dəyişdi.
Qiblələr dəyişdi, dinlər dəyişdi,
İtə ot verilir, ata ət, Allah.
Ünvanı dəyişib rəzalətin də,
Qaymaq da satılır şor qiymətində.
İndi sədaqətin səltanətində,
Əyləşib hökm edir xəyanət, Allah.
Ha çığır, ha bağır, yalan ayılmaz,
Yaxşını yamandan ayıran olmaz.
Satsan, üzünə də baxan tapılmaz,
Necə ucuzlaşıb ləyaqət, Allah.
Yalanlar həqiqət qiyafəsində,
Yeklər cövlan edir şeş xanəsində.
Oğrular, əyrilər zəmanəsində,
Əyrilik sayılır, fərasət, Allah.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
GÖRMÜR, GÖRÜR
O, namaz üstündə əl açıb göyə
Allaha üz tutub, "Ya rəbbim", - deyə
Onun duasına qarısır ahı
O, bu dəm elə bil görür Allahı,
Gözə görünməzdir onun pənahı
Köməkcün əlini açmaz bir kəsə.
Necə gorə bilər, axı, Allahı
Allah, o mömünün ürəyindəsə?
Görmür Allahını namaz qılanlar
Allahsa, onları görür bu anlar.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
YARƏB
Rəhm eylə özün sən mənim övladıma, yarəb,
Rəhm eylə mənim naləmə, fəryadıma, yarəb.
Məhrum eləmə sən onu dünya işığından,
Sənsən pənahım, sən yetiş imdadıma, yarəb.
Səndən umuram, ummuşam hər dərdimə çarə,
Bu xisləti mən borcluyam öz zatıma, yarəb.
Şükr eyləmişəm mən ki, qədər-qismətə daim.
Döndərmə qədər-qisməti cəlladıma, yarəb.
Xoşbəxt qulunun Bəxtiyar adlanması səndən,
Uyğun elə sən taleyimi adıma, yarəb.
Rəhm eylə, özün sən mənim övladıma, yarəb,
Rəhm eylə mənim naləmə, fəryadıma, yarəb.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
GÜLÜSTAN
Azərbaycanın birliyi və istiqlaliyyəti
uğrunda çarpışan Səttar xan,
Şeyx Məhəmməd Xiyabani
və Pişəvərinin əziz xatirəsinə
I-ci Hissə
İpək yaylığıyla o, asta-asta
Silib eynəyini gözünə taxdı.
əyilib yavaşca masanın üstə
Bir möhürə baxdı, bir qola baxdı.
Kağıza həvəslə o da qol atdı,
Dodağı altından gülümsəyərək.
Bir qələm əsrlik hicran yaratdı,
Bir xalqı yarıya böldü qılınc tək.
Öz sivri ucuyla bu lələk qələm
Dəldi sinəsini Azərbaycanın.
Başını qaldırdı,
Ancaq dəmbədəm
Kəsdilər səsini Azərbaycanın.
O güldü kağıza qol çəkən zaman,
Qıydı ürəklərin hicran səsinə.
O güldü haqq üçün daim çarpışan
Bir xalqın tarixi faciəsinə.
Əyləşib kənarda topsaqqal ağa,
Hərdən mütərcimə suallar verir.
Çevrilir gah sola, baxır gah sağa,
Başını yellədib təsbeh çevirir.
Qoyulan sərtlərə razıyıq deyə,
Tərəflər qol çəkdi müahidəyə...
Tərəflər kim idi? Hər ikisi yad!
Yadlarmı edəcək bu xalqa imdad?!
Qoy qalxsın ayağa ruhu Tomrisin,
Babəkin qılıncı parlasın yenə.
Onlar bu şərtlərə sözünü desin,
Zənciri kim vurdu şir biləyinə?
Hanı bu ellərin mərd oğulları?
Açın bərələri, açın yolları.
Bəs hanı bu əsrin öz Koroğlusu-
Qılınc Koroğlusu, söz Koroğlusu?
Babaların şəni, şərəfi, əlbət,
Bizə əmanətdir, böyük əmanət...
Yoxmu qanımızda xalqın qeyrəti?
Belə saxlayarlar bəs əmanəti?
Qoy ildırım çaxsın, titrəsin cahan!
Ürəklər qəzəbdən
coşsun, partlasın.
Daim haqq yolunda qılınc qaldıran
İgid babaların goru çatlasın.
Qoy əysin başını vüqarlı dağlar,
Matəmi başlandı böyük bir elin.
Mərsiyə söyləsin axar bulaqlar,
Ağılar çağırsın bu gün qız, gəlin!..
Tərəflər sakitdir, qəzəbli deyil,
Məhv olan qoy olsun, onlara nə var.
İmzalar atılır bir-bir, elə bil,
Sevgi məktubuna qol çəkir onlar.
Atıb imzasını hər kəs varağa,
əyləşir sakitcə keçib yerinə.
Eynəkli cənabla, təsbehli ağa,
Qalxıb əl də verir biri-birinə.
Onların birləşən bu əllərilə
Ayrılır ikiyə bir el, bir Vətən.
Axıdıb gözündən yaş gilə-gilə,
Bu dəhşətli hala nə deyir Vətən?
Bir deyən olmadı, durun ağalar!
Axı, bu ölkənin öz sahibi var.
Siz nə yazırsınız bayaqdan bəri,-
Bəs hanı bu yurdun öz sahibləri?
Bəs hanı həqiqət, bəs hanı qanun?
Qocadır bu yurdun tarixi, yaşı.
Bəs hanı köksünə sərhəd qoyduğun,
Bir vahid ölkənin iki qardaşı?
Görək bu hicrana, bu müsibətə,
Onların sözü nə, qərəzi nədir?
Bu xalq əzəl gündən düşüb zillətə,
Öz dogma yurdunda yoxsa kölədir?
Necə ayırdınız dırnağı ətdən-
Ürəyi bədəndən, canı cəsəddən?
Axı, kim bu haqqı vermişdir Sizə,
Sizi kim çağırmış Vətənimizə?
Neçə vaxt səngərdə hey ulaşdılar,
Gülüstan kəndində sövdalaşdılar.
Bir ölkə ikiyə
Ayrılsın deyə!..
Göy də guruldamış deyirlər o gün,
Çölləri, düzləri buludlar sarmış.
O göy gurultusu ulu Babəkin Ruhuymuş,
hönkürüb fəryad qoparmış.
Gülüstan kəndinin gül-çiçəkləri
Bir günün içində soldu-saraldı.
"Gülüstan" bağlandı, o gündən bəri,
Bu kəndin alnında bir ləkə qaldı.
Bağrı köz-köz oldu "Yanıq Kərəmin"
Tellər inildədi, yandı, nə yandı.
Aşığın sazında daha bir həzin,
Daha bir yanıqlı pərdə yarandı.
Həmin gün ölkəni apardı sel, su,
Tutuldu çöhrəsi günün, ayın da.
Qoca Nəbatinin eşqi, arzusu,
O gün batmadımı Arpa çayında?
Ağlayıb dağlardan əsən küləklər,
Bu məşum xəbəri aləmə yaydı.
Sanki dilə gəldi güllər, çiçəklər:
"Bu isə qol qoyan qollar sınaydı".
Arazın suları qəzəbli, daşqın,
Sirin nəğmələri ahdır, haraydır.
Vətən quşa bənzər, qanadlarının
Biri bu taydırsa, biri o taydır.
Quş iki qanadla uçar, yüksələr,
Mən necə yüksəlim tək qanadımla?
Ürəklər bu dərddən tüğyana gələr,
Axar gözümüzdən yaş damla-damla.
Cənablar, bir anlıq düşündünüzmü?
Verdiyiniz hökmün ağırlığını?
Bu hökmün dəhşəti əllimi, yüzmü?
Biz necə götürək bu göz dağını?..
Başı kəsiləndə bu məğrur elin
Qəlbin ağrısını hiss etdinizmi -
Qoca Füzulinin, igid Babəkin
Etiraz səsini eşitdinizmi?
Cənablar, bir damcı mürəkkəblə siz
Düsünün, nələrə qol çəkmişsiniz?
Bir damcı mürəkkəb, bir vətəndaşı
Qanına bulayıb ikiyə böldü.
Bir damcı mürəkkəb olub göz yaşı
İllərlə gözlərdən axdı, töküldü.
Min ləkə vurdular şərəfimizə
Verdik, sahibimiz yenə "ver" - dedi.
Lap yaxsı eləyib doğrudan, bizə
Biri "baran" - dedi, biri "xər" - dedi.
Bizi həm yedilər, həm də mindilər,
Amma dalımızca gileyləndilər.
Hökmü gör nə qədər böyükmüş anın
Möhür də basdılar varağa təkrar.
Yox, varağın deyil, Azərbaycanın
Köksünə dağ boyda dağ basdı onlar.
İmzalı, möhürlü ey cansız varaq,
Nə qədər böyükmüs qüvvətin, gücün.
Əsrlər boyunca vuruşduq, ancaq
Sarsıda bilmədik hökmünü bir gün.
Ey kağız parçası, əvvəl heç ikən,
Yazılıb, qollanıb yoxdan var oldun.
Böyük bir millətin başını kəsən,
Qolunu bağlayan hökmdar oldun.
Bir eli ikiyə paraladın sən
Özün kağız İkən paralanmadın.
Köksünə yazılan qəlb atəşindən,
Niyə alıçmadın, niyə yanmadın?
Araz sərhəd oldu, əsdi küləklər,
Sular yatağında qalxdı, köpürdü.
Üstü dama-dama taxta dirəklər,
Çayın kənarında səf çəkib durdu.
Sular, sizdən təmiz nə var dünyada?
Ləkədən xalidir axı qəlbiniz.
Bağrınız alışıb niyə yanmadı
Bu çirkin əmələ qol qoyanda siz?
Ey Araz, səpirsən göz yaşı sən də,
Keçdikcə üstündən çölün, çəmənin.
Səni arzulara sədd eyləyəndə,
Niyə qurumadı suların sənin?
Dayanıb Arazın bu tayında mən
"Can qardaş" deyirəm, o da "can" deyir.
Ey zaman, sorğuma cavab ver, nədən
Səsim yetən yerə, əlim yetməyir?..
Qarışıb gözümdə, qarışıb aləm
Dərd-dərdi doğrayır, qəm-qəmdən keçir.
Arazın üstündən keçə bilmirəm,
Araz dərdim olub sinəmdən keçir.
Taxta dirəkləri torpağa deyil,
Qoydular Füzuli divanı üstə.
Yarıya bölündü yüz, yüz əlli il
Gəraylı, bayatı, muğam, şikəstə.
Dəmir çəpərləri eşqim, diləyim,
Tarixim, ənənəm üstə qoydular.
Yarıya bölündü canım, ürəyim,
Yarıya bölündü Arazda sular.
Taxta dirəkləri qoydular ax, ax!
Qəlbimin, ruhumun, dilimin üstə.
Biz güldük, ağladıq, yenə də ancaq
Bir sazın, bir telin, bir simin üstə.
Ürəkdən ürəyə körpü? Bir dayan!
Dərdimiz dinirsə, bir sazın üstə
Şəhriyar yaralı misralarından
Körpü salmadımı Arazın üstə?!
Bu taydan o taya axışdı sel tək
Gözə görünməyən könül telləri.
Bu selin önünü nə çay, nə dirək
Kəsə bilməmişdir yüz ildən bəri.
Ağalar bilmədi birdir bu torpaq
Təbriz də, Bakı da Azərbaycandır.
Bir elin ruhunu, dilini ancaq
Kağızlar üstündə bölmək asandır.
Böl, kağız üstündə, böl, gecə-gündüz,
Torpağın üstünə dirəklər də düz,
Gücünü, əzmini tök də meydana,
Qosundan, silahdan sədd çək hər yana.
Torpağı ikiyə bölərsən, ancaq
Çətindir bədəni candan ayırmaq!
Ayırmaq kimsəyə gəlməsin asan
Bir xalqın bir olan dərdi-sərini.
O taydan bu taya Mustafa Payan
Oxuyur Vahidin qəzəllərini.
Dolandı zəmanə, döndü qərinə,
Şairlər od tökdü yenə dilindən.
Vurğunun o həsrət nəğmələrinə
Şəhriyar səs verdi Təbriz elindən:
"Heydər baba, göylər qara dumandı,
Günlərimiz bir-birindən yamandı.
Bir-birindən ayrılmayın, amandır,
Yaxşılığı əlimizdən aldılar,
Yaxşı bizi yaman günə saldılar.
Bir uçaydım bu çırpınan yelinən,
Qovuşaydım dağdan aşan selinən,
Ağlaşaydım uzaq düşən elinən.
Bir görəydim ayrılığı kim saldı,
Ölkəmizdə kim qırıldı, kim qaldı".
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
GÜMAN QALIB ALLAHA
Talan olmuş bir zaman ürəklərdə bəslənən,
Ümid ilə süslənən
O arzular, o kamlar.
Körpülərin üstündən indi sel sular keçir,
Altındansa, adamlar.
İndi yalan and olub
Hər şey tərs-avand olub.
Yayın oğlan çağında
Buludlar yaman dolub.
Hamı düz yoldan qaçıb, əyri yola işləyir
Saatın əqrəbləri soldan sağa işləmir,
Sağdan sola işləyir.
Bu qaranlıq gecənin hələ sonu görünmür
Səhər dönür axşama, gecə səhərə dönmür.
Gündüzləri alışıb, gecələri sönmüşük
Biz ağılla hiss edib, ürəklə düşünmüşük.
Özümüzə qayıdır atdığımız oxumuz
"Toxam" - deyir acımız, "acam" - deyir toxumuz.
Alçalmağı heç kəsin toxunmur vüqarına
Qol götürüb oynayır bu millət ac qarına.
Bir-birinə uyuşmur sozümüzlə içimiz
Toyda ağı söyləyib, yasda gülüsürük biz.
"Xoşbəxtəm" deyənlərə dilənçi qaçqınımız
Çadırından hay verir.
Ona bu "xoşbəxtliyi" bəxş eləyən kəslərə
Öz ömründən pay verir.
Nə gerimiz bəllidir, nə irəlimiz bizim
Əlirnizin yerinə işləyir səhər, axşam
Yalnız dilimiz bizim.
Nə arxada, nə öndə məlum bir yerimiz yox
Hara getdiyimizdən vallah, xəbərimiz yox.
Biz bir şeyi bilmədik:
Hər əsrin öz damarı, hər günün öz rüzgarı!
Bu günün qıfılına düşə bilməz, dünənin
Pas bağlamış açarı.
Ürək qalıb o tayda, güman qalıb bu tayda
Bir işıq istəyirik iynənin ucu boyda.
Ümidə də güman yox, ümid gümandan baha
Üzlər göyə tikilmiş, güman qalıb Allaha.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
HÖRÜMÇƏK TOR BAĞLADI
Tariximiz danıldı,
Uydurma tarix ilə kimliyimiz anıldı-
Öz kökünü bilməyən gözü küllü bu millət
Zamanın yollarında hər addımda yanıldıö
Uydurma tarix bizi anamızdan ayırıb,
Yad anadan alınmış bələkdə qundaqladı.
Özülümüz laxladı.
Bu xalqın tarixini düz bildirən, düz yazan
Tarix kitablarında hörümçək tor bağladı.
Kimə deyək dərdini bu dövranın, bu günün?
Vəzifəyə sümsənən,
Vəzifə kürsüsünün
Birinci pilləsində bu mərkəzdən noxtalandı.
Kişiliyi vardısa, bu anda axtalandı…
Ürəkdəki cəsarət,
mərdanəlik,
dəyanət
talandı,
tapdalandı.
Məğrur keçmişimizdən üzüldü əllərimiz,
Şərəf bildik özgəyə qul olmağı yoxsa biz?
Hər cürə zülmü udduq.
Köləliyi qazanıb, kişiliyi unutduq.
Vicdan, düzlük, həqiqət sürgün oldu bu yerdən,
Yaltaqlıq və xəyanət silahını yağladı.
Cəsarət qılıncının ağzı düşdü kəsərdən,
Qəbzəsində, qınında hörümçək tor bağladı.
Dilimiz yasaq oldu.
Ruhumuz qəlbimizdə əbədi dustaq oldu.
Ruhsuz yaşadıqca biz
Vicdanımız, eşqimiz
üzümüzə ağ oldu.
Biz beləcə yaşadıq, yaşamadıq, süründük,
Əməlimizdə deyil, sözümüzdə göründük.
Ruhumuz qan ağladı,
Məscid qapılarında hörümçək tor bağladı.
Həqiqət dilə gəldi,
Dildə ilişdi, qaldı.
Həqiqətin üstünə yalanlar kölgə saldı.
Vuruşmadıq, barışdıq
Biz "azadlıq" adlanın bir uydurma nağılla.
Ölən düşüncələrlə qəlbimiz yas saxladı,
Həqiqəti deməkdən elə qorxduq…
Ağılla
Həqiqət arasında hörümçək tor bağladı.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
İBADƏT
Artıq dönüb dövran, dəyişib zaman
Gəlmək istəyirəm haqqa səcdəyə,
İmdad istəməkçün indi tanrıdan
Hər gecə əllərim uzanır göyə:
- İlahi, qəlbimi açıram sənə,
Çin eylə sən mənim röyalarımı.
Diz çöküb önündə gəldim səcdənə,
Qəbul et sən mənim dualarımı.
İbadət! Allahla pünhani söhbət,
İbadət - öz arzum, öz niyyətimdir.
Amma bacarmadım, yaş ötüb.. fəqət
Mənim dualarım ibadətimdir.
Allaha duama, namaz yerinə
Başqa cür ibadət, başqa yol - dedim.
Qol, boyun! Bağlıdır biri-birinə .
Boynun öz yüküdür sınmış qol - dedim.
"Çoxdur günahları ömür yolunun"
Neylərəm bu sözü mənə el desə?
Mən nəyə gərəyəm sınımış qolumun
Yükünü, cövrünü boynum çəkməsə?
Yaman üstələdi günah tövbəni,
Ruh da nəfsimizdə yox olmuş bizim.
İlahi, o qədər unutduq səni,
Bəsirət gözümüz tutulmuş bizim,
Durdu üzümüzə günahlarımız,
Bəndəlik etmədi tanrıya bəndə.
Səni yaxşı gündə unutduq, yalnız
Düşdün yadımıza dara düşəndə.
Dünyanın qəribə oyunları var,
Dünən aldananlar aldadır bu gün.
Dünən səni danıb rütbə alanlar
Səni təbliğ edən molladır bu gün.
Ya Rəbbim, sən özün kömək ol bizə,
İşıq saç qaranlıq ürəyimizə.
Biz bu var dünyada yaşarkən yoxuq,
Sən yox ikən varsan, biz varkən yoxuq.
Bizə bir kəramət bəxş elə yoxdan,
Tanıyaq yolunu, qılaq səcdəni.
Ey gözə görünməz, ey yeri pünhan,
Könül gözümüzlə biz görək səni.
Bizim qəlbimizə nur ver, ilahi,
Bizi haqq yoluna döndər, ilahi.
Sənin köməyinə möhtacıq bu gün,
Eşit fəryadımı, eşit naləmi.
Bizim dərdimizə ortaq et bu gün
Bizim dərdimizə lal-kar aləmi.
Özün görürsən ki, bu gen dünyada
Haqqımız tapdanır hər addım başı.
Təkləndik, əl açaq indi biz yada?
axı, göz yaşımız əridir daşı.
Dözdük bu on ili, dözərik yenə,
Başqa bir hikmətdir təntidən məni:
Məəttəl qalmışam sənin səbrinə,
Sözüm küfdürsə, əfv et sən məni.
Qaldı yad əlində namus, arımız,
Millət unudulmuş, xalq unudulmuş.
Bir loxma çörəkçün övladlarımız
Özgə qapılarda didərgin olmuş.
Dəyanət, ləyaqət qalmadı bizdə,
Hər gün gəlmələrlə dolur məmləkət.
Öz doğma, öz halal vətənimizdə
Gəlmə sahibkara əl açır millət.
Fəhlə maaşını alammır nədən?
On qat artıq alır yad oğulları.
Bizim ac fəhlənin göynərtisindən
Göyərir gəlmənin gömgöy dolları.
Bu millətverilən quru vədəyə,
Yaddan gələn paya şükran edilmiş.
İçilən bol suya, bomboş mədəyə
Udduğu havaya şükran edilmiş.
Doğma məmləkətdə, doğma diyarda
Bu xalqı həyansız qoyma, Allahım,
Cırıq çadırlarda, şaxtada, qarda
Donan körpələrə qıyma, Allahım.
Hamı yalanlardan cəzanə gəlmiş,
Riyalar, boyalar basıb ölkəni.
Bir qarın çörəyə möhtac edilmiş
Bu xalqın üstünə çək öz kölgəni.
Elə hey sabaha baxdıq bu gündən
İşartı görünmür, qarşı dumandır.
Ən adi, ən kiçik haqqımızla sən
Bizi imtahana çəkmə, amandır.
Gəl bu imtahandan sən qurtar bizi,
Ya Rəbbim, ağıl ver, kamal ver bizə.
Çoxdan unutmuşuq düşmənimizi,
Düşmən kəsilmişik bir-birimizə.
Yol bir olmalıdır, əqidə birsə,
Neçə təriqətə bölünmüşük biz.
Ailədə tirəlik - didişmədirsə,
Millətdə tirəlik - fəlakətimiz!
Vətən bir, millət bir, yollar cürbəcür,
Əqidə - ağ yalan, məqsəd - kürsüdür.
Köhnə bayatıya, köhnə səs-küyə
Təzə ad verdilər, ünvan verdilər.
Gözə kül üfürüb uca kürsüyə
Əqidə paltarı geyindirdilər.
Tarix səhnəsindən qorxuram silə
Biri-birimizə bu nifrət bizi.
Əfv et suçumuzu, bizə rəhm elə,
Bu dərin uçrumdan xilas et bizi.
Nə hiylə tanıdı, nə tələ millət,
Sənin anan ölsün, a belə millət.
Bizi endirdilər göylərdən yerə,
Qaytar tariximin qızıl çağını.
İlahi, hökmünlə qaldır göylərə
İslam bayrağını, türk bayrağını.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
İKİ KOR
Bir kor tanıyıram, gözü korsa da, özü kor deyil.
Bəzən qəm odunda qovrulursa da,
Ağlına, hissinə o nankor deyil.
Gecəli-gündüzlü yazır, oxuyur,
Ağlınm gözüylə o görür, duyur.
Ancaq... biri də var... kor deyilsə də,
gözü görməyir.
Dostu göz önündə öldürülsə də,
görmədim deyir...
Yaxşıya ortaqdır, yamanı görmür,
O, saata baxır, zamanı görmür.
Fikrini, hissini ucadan deməz,
bəzən gördüyünü görmək istəməz.
Gözləri görməyən kor deyil hələ,
Görmək istəməyən kordur, deyərdim.
Belə müqəvvaya, belə cahilə
Həyatın özü də gordur, deyərdim.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
INSAN - GÖYDƏ AY KIMIDİR...
Çəmənlikdə gül-çiçəyin
Sağ-solunda ələfi var.
Dünyada hər bədbəxtliyin
Həm zərəri, həm nəfi var.
Vaxt hakimlər hakimidir,
Həyat, varkən yox kimidir.
Yaydan çıxan ox kimidir,
Hər ömrün öz hədəfi var.
Ürəkdədir sözün kökü,
Ayıra bil tükdən tükü,
Çox ağırdır amal yükü,
Çəkə bilsən şərəfi var.
Ürək fikrin tilsimidir,
Hər qatı bir lay kimidir.
İnsan - göydə Ay kimidir,
Görünməyən tərəfi var.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
M.Ə.RƏSULZADƏNİN XATİRƏSİNƏ
Heykəl var-məzara gömülsün gərək,
Məzar var, heykəli ucalmalıydı.
N.Həsənzadə
Bu torpağın özü boyda
Bu torpağa məhəbbətlə doluydun.
Bu torpağın yolunda da
Sən öz canını qoydun.
Borclu ikən Vətən sənə, xalq sənə
Hər şey döndu tərsinə.
Bu torpaqdan verəmmədik
Bir məzarlıq yer sənə.
Zamana bax! Bu torpağı
Bir“sağ ol”a satana,
Xəyanətin kölgəsində
rahat-rahat yatana
Bu milləti ölümlərlə
imtahana çəkənə
Məmləkəti başdan-başa
talayana, sökənə
Heykəllər ucaltmışıq.
Özümüzü bəyənməyib
“Beynəlmiləl” laylasına yatmışıq.
Yatdığımız bəs etməzmi?
Ayılaq bir, görək bir
Xeyir nədir, şər nədir?
Riyalara,boyalara
yetmiş ildir uymuşuq.
Gör kimin əvəzinə
kimə heykəl qoymuşuq.
Ancaq ana təbiətdə
Bir əzəli qayda var:
Bünövrəsi eşq olmayanın
Tunc olsa da tez uçar.
Heykəl-məzar!
Biri- zora söykənibdir
Biri-haqqa, şərəfə!
Davamlıdır
qəlbimizə köçüb gələn o məzar.
Postamenti nifrət olan
yüz heykəldən yüz dəfə!
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
MƏN TÜRKƏM
Sən bizi aldatdın illərdən bəri,
Mən çərxi-fələkdən dərs götürmüşəm.
Özgə anasından süd əmənləri,
Özgə qulluğunda duran görmüşəm.
Bəsdir dözdüyümüz ölümdən betər,
Köhnə bazardakı köhnə nırxa.
Milləti yüz yerə caladın, yetər,
Yüz arxın suyunu qatma bir arxa.
Əslimi, nəslimi tanıyıram mən,
Qarışıq deyiləm, özümdən hürkəm.
Sən kimsən, sən nəsən, özün bilərsən,
Mən ilk qaynağımdan türk oğlu türkəm!
Sübutdur, dəlildir, ağlın qibləsi,
Dəyişə bilərsən ağlımı ancaq.
Canım çıxanadək qəlbimin səsi,
“Türkəm”-gerçəyini pıçıldayacaq.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
MƏN - OZÜMUN DUŞMƏNI
Mən kiməm? Bu sualı
Hər il ad günlərimdə
öz-özümə vermişəm
Cavab tapa bilməyib
Bu sualın önündə
Başımı endirmişəm.
Mən kiməm?
Mən nəçiyəm?
Eşqim, diləklərim nə?
Niyə gəldim dünyaya,
Bu dünyada yerim nə?
Sağ ikən də bilmirəm
Ölüyəm, diriyəm mən?
Əvvəlini, sonunu
Dərk etməyən, ən adi,
Kəslərdən biriyəm mən.
İmkanla arzuların
Arasmda vurnuxan
Saat kəfkiriyəm mən.
Zamanın dəhrəsilə
Qanadlı arzuları
Budanan bir bəndəyəm.
Mən bir üzü ağamsa,
Bir üzü şərməndəyəm.
Mən özümün düşməni!
Hər gün çəkir çarmıxa
Öz içimdə mən, məni.
Mən özümçün həmişə
Baxdıqca sirri artan
Müəmmalı şəkiləm.
Özümə ittihamçı, özgəsinə vəkiləm.
Bildiyim bu qədərmiş
Məni məndən gizlədən
O suallar hədərmiş.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
MƏNDƏN XƏBƏRSİZ
Ömrün fəsilləri tez başa gəldi
Yayı bəhərlidir, qışı bəhərsiz.
Bir vaxt ayıldım ki, heydən düşmüşəm
İllər öz atını çapdı yəhərsiz.
Amal olan yerə baş qoyan illər
Toran gözlərimə yaş qoyan illər
Ey yaşım üstünə yaş qoyan illər,
Hara qaçırsınız məndən xəbərsiz?
Ey ömür! Görünür artıq sahilin
Əlin qısaldıqca uzanar dilin.
Ömurdən verdiyim yetmiş üç ilin
Zəhəri yetərli, balı yetərsiz.
Öz çiyin yüküdür hər kəsin yaşı
Dərdi-sirdasıdır, fıkri-yoldaşı
Dönüb xislətimə qəhər, göz yaşı.
Sevinc də, kədər də ötmür qəhərsiz.
Fikirlər selində axandan bəri
Ayıra bildimmi xeyirdən şəri?
Tökülmüş ömrümün yarpaq illəri
Bağçası viranə, bağı çəpərsiz.
Könlil o könüldür qoca yaşımda
Fikirlər qaynaşır yenə başımda
Yenə hücumdayam söz savaşmda
Sözüm təpərlidir, özüm təpərsiz.
bəxtiyar vahabzadə
*********************************************
اوختایین عزاسیندا
بودور کی داغلارين آرديندا ، دان يئری آغارير
و ييرتيلير گئجه نين گؤی حرير پرده لری.
سحر زامانی درين بير خياله سانکی دالير،
نسيم اسير، شيريلدير سهند چشمه لری.
بودور کی باغلار ايچينده، گؤرونمه ين بير قوش،
ياواشجا ناله ائدير، آه ، وطن فضاسيندا،
قيزيل قانا بويانان اوختايين عزاسيندا.
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
توخوجو اوستا اولورسام دا ، ايپيم يوخ، ايپه ييم
يوخدو بير پونزا اينان يئددی دييرماندا اونوم.
آزميشام سيسلی گئچيدلرده ، بودور قاش قارالير،
منی اودماق هوس ايله ، آغيز آچميش اوچوروم.
گئجه دير، قافيله يوللاندی قارانليقدا ، آمان!
قوشولوم يولجولارا؟ يوخسا يول اوستونده دوروم؟
بير قاريش يئر ده صاحابسيز دئيير ...ائی تانری دئنه،
من ده ييرتيق چاديری هانسی جهننمده قوروم؟
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
گؤزه ل
قارانليق گئجه ده ، توفان قوپاركن،
ايلديريم تك ندن چاخمادين گؤزه ل؟
بورغو دؤنركن آيريليق گؤنو
نه اوچون آرخانا، باخمادين گؤزه ل؟
اوزون گئجه لر، آه سني گؤزله ديم،
سحر قوشلارىيله سني سسله ديم
باخچامدا نسترن گولو بسله ديم
دورو بولاغ اولوب آخمادين گؤزه ل.
بوروندون ايپه يه، بزه ندين گلين
آي كيمي گئجه ني گوندوز ائيله دين
بير تك چيراق ائوده ياخمادين گؤزه ل
دفتريمده سنه ناقيشلار ووردوم
مئشه لر ايچينده آلاچيق قوردوم
ندن باغيمدا ائي قارا گؤزلو «روم»
ساچلارينا بير گول تاخمادين گؤزه ل؟
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
خیام:
ساقی گل و سبزه بس طربناک شدست
دریاب که هفته ی دگر خاک شدست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شدست و سبزه خاشاک شدست
ساهر:
ساقی! چمن ايچره باخ! آچيب گول و چيچک
گوللر سولاجاق گونشده بير هفته يه دک
گل، توک شراب ايچ کی سن باخينجا ، بو ياشيل
اوتلار قورويوب ،گول ده غوبارا دؤنه جک!
خیام:
این کوزه چو من عاشق زاری بوده ست
در بند سرزلف نگار ی بوده ست
وین دسته که در گردن او می بینی
دستیست که در گردن یاری بوده ست.
ساهر:
من تک اوره يی باغلی اولان قارا تئله
بو مئی کوزه سی عاشيق ايميش بير گؤزه له
اول قولپلارا باخمايين، کی عاشيق قولودور
واختىيله دولارميش اونو بير اينجه بئله.
خیام:
هنگام سفیده دم خروس سحری
دانی که چرا کند همی نوحه گری؟
یعنی که نمودند در آئینه ی صبح
کز عمردمی گذشت و تو بی خبری.
ساهر:
هر صوبح اوجالار خوروزلارين اينجه سسی
اول اينجه سسين بودور درين فلسفه سی:
سن آنلامادان آيناسی ايچره سحرين
بير سايه گؤروندو...کئچدی عؤمرون نفسی.
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
گئجه كئچميش ياريدان
بو يازى ادبيات وئبلاگيندان (اردم) ندان آلينيبدير
گئجه كئچميش ياريدان، گؤزوم يولدا ..يوللاردا
بو قارانليق گئجه ده نه گئدن وار نه گلن ،
هاوا دورقون ، يئل اسمز ، پرده لري اوينادان ؛
او قلمكار پرده يي٬ چاپقين خيال سن مي سن ؟
گئجه كئچميش ياريدان چيراغيمين شؤعله سي ،
آلا قارانليقلاردا بير اولدوز تك سؤنمه ده ،
گؤرمه ديم اوزاقدان سؤنوك ، ساري بير اولدوز ،
طالئعيم اولدوزو اوفوقلره يئنمه ده …
سحر اوزاق ، يول اوزاق ، طيليسيملي آرزولار ،
ظولمتلرين ايچينده توزلو قالميش، بوش قالميش
كاروان كئچمز او يولدان ، آيدينلاتماز آي اونو ،
بير گئجه دير كي ، اونا آيريليق كؤلگه سالميش .
ساحيره يالنيز دئييلسن ، ماوي گؤيون آلتيندا ،
گئجه لري ياتمايان و يوللارا گؤز تيكن ،
بير چوخلاري سنين تك ايتيپ گئتدي بو يولدا ،
سؤنؤب كئچن كؤلگه تك، ساحيرسن٬ تك دئييلسن
باشا چاتميش بو گئجه ، خوروز سسي اوجالير ،
يولو دومان بوروموش ، نه گئدن وار نه گلن .
هاوا دورقون ، يئل اسمز٬ پرده لري اوينادان ،
بو آيريليق چاغيندا ، ائى نازنين سن مي سن ؟
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
بيزيم توركو شيرين ديل دير
Bizim Türkü şirin dildir
حبيب ساحير-تئهران-1344-1357
آنا گولدور٬ بير گون سولار Ana güldür, bir gün solar
آنا ديلى شيرين اولار Ana dili şirin olar
بيزيم توركو شيرين ديلدير Bizim Türkü şirin dildir
خوش صدالى٬ زنگين ديلدير Xoş sədalı, zəngin dildir
ديل گونشدير٬ ايشيق ساچار Dil günəşdir, ışıq saçar
آزادليغا قاپى آچار Azadlığa qapı açar
يادين ديلى بويوندوروق Yadın dili boyunduruq
بير گئچيددير بوروق بوروق Bir geçiddir buruq buruq
بويوندوروق خالقى بوغار Boyunduruq xalqı boğar
گئچيدلرده قولدور سويار Geçidlərdə quldur soyar
قوى يادلاشسين سئناتورلار Qoy yadlaşsın senatorlar
خالقى سويان تاجير٬ توججار Xalqı soyan tacir tüccar
يالتاق شاعير يولون آزسين Yaltaq şair yolun azsın
تكجه فارسى غزل يازسين! Təkcə Farsı qəzəl yazsın
گئرچه يه هو!!!
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
مندن سالام دئيين گؤزه ل تبريزه!
Məndən salam deyin gözəl Təbrizə
حبيب ساهير
١٩٨٥-١٩٠٣
شفقلرده اوچان آخشام قوشلارى Şəfəqlərdə uçan axşam quşları
مندن سالام دئيين گؤزه ل تبريزه! Məndən salam deyin gözəl Təbriz'ə
قاتار ايله گئده ن وطنه سارى Qatar ilə gedən vətənə sarı
آرخاداشلار٬ بير باش وورون دا بيزه! Arxadaşlar, bir baş vurun da bizə
آچين منيم تاختا سينيق قاپيمى Açın mənim taxta sınıq qapımı
گؤرون عزيز آنام يولدان گلدىمى؟ Görün əziz anam yoldan gəldi mi
اوشاقلاريم گؤرون٬ اونوتموش غمى Uşaqlarım görün unutmuş qəmi
يوخسا اؤلوم٬ آجليق وئريب ديز ديزه؟ Yoxsa ölüm aclıq verib diz dizə
بيراخمايين ائويم نمدن چوروسون Biraxmayın evim nəmdən çürüsün
قويون صبا توزلارينى سوپورسون Qoyun səba tozlarını süpürsün
قيزيل گولون نورو اونو بوروسون Qızıl gülün nuru onu bürüsün
توخونمايين بنؤوشه يه٬ نرگيزه Toxunmayın bənövşəyə, nərgisə
دومان چؤكوب اوفوقلارى قارالتدى Duman çöküb ufuqları qaraltdı
منه غوربت بير جهننم ياراتدى Mənə qurbət bir cəhənnəm yaratdı
خزان يئلى باغچاميزى سارالتدى Xəzan yeli baxçamızı saraltdı
داها نه لر دئييم٬ دوستلار من سيزه؟….. Daha nələr deyim dostlar mən sizə
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
ساهير
بير سوسوز قالميش آغاج تك قورودوم غربتده
تئز آياقدان دوشه ره ك، تئز ده قوجالدين ساهير
ياخشي گونلر مگر افسانه ايميش عالمده
يوخسا سن خار اولوبان پيس گونه قالدين، ساهير
بير ياوا شئعر-و غزل قوشماق اوچون ايل گئجه ني
شام ـ چيراق يانديراراق فيكرته دالدين، ساهير
سن كي ايللر بويو قزوينده تانينماز قالدين
ياخشي تئهراندا اؤزون ديللره سالدين، ساهير
هامي گوللندي ، عزيز اولدو بابا يوردوندا
سن ده غوربتده سولوب…..موزدونو آلدين ساهير
خسته ليك دؤرد نالا گلدي …ائويمه گيردي… آمان
چاره، درمان قاپيسين بوش يئره چالدين ، ساهير
(تهران) 7/10/1359
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
قورخـما! بو ماوی گؤی آلتیندا یانان آل گونشین
و اوفوقلرده گوله ن آل شفقین سؤنمه یه جک
ایلک باهارین آچاجاق گول
اوته جک بولبوللر
دونیامیز بیر ده بو عالمده خزان گؤرمه یه جک
دونیا دوردوقجا سهندˊین اوجا بورجوندا یانان
اول گؤموش رنگلی آی، یوللاری آیدینلاداجاق
آخاجاق نهرلرین
هم آچاجاق لالهلرین
بیر ده ائولرده اینان سؤنمه یه جک اود و اوجاق
ائی منیم شانلی ائلیم
حور وطنیم
آل گونشیم
آی قادینلار
آنالار
بیر ده آچین پنجره نی
صوبح آچیلماقدادی
صوبحون یئلی داغلاردان اسیر
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
آرزی
ايسترم غملی و طوفانلی گئجه يولچولارا
بير فانوس تک يا دا قوطب اولدوزو تک
رهبر اولام. ايسترم يای گونو چؤللرده آخار
بير سو اولوب،
دوم-دورو گؤز ياشی تک يولدا
چوخور ايچره دولام. ايستهمم نقش-و نيگاريم قالا،
شئعريم اوخونا
ايسترم بير سيزی، حسرت تک
اورکلرده قالام.
اونودورسا منی ائل، چکمه سه تاريخ آديمی
ايسترم آی تکی يورد اوسته
گئجه شؤوق سالام.
تئهران ۱۳/۱/۱۳۵
Arzı
İstərəm qəmli və tufanlı gecə yolçulara
Bir fanus tək ya da qutb ulduzu tək
Rəhbər olam
İstərəm yay günü çöllərdə axar
Bir su olub
Dum-duru gözyaşı tək yolda
Çuxur içrə dolam
İstəməm nəqş-u nigarım qala
Şe'rim oxuna
İstərəm bir sızı tək, həsrət tək
Ürəklərdə qalam
Unudursa məni el, çəkməsə tarix adımı
İstərəm ay təki yurd üstə
Gecə şövq salam
تئهران ۱۳/۱/۱۳۵
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
بيزيم توركو شيرين ديل دير
آنا گولدور٬ بير گون سولار
آنا ديلى شيرين اولار
بيزيم توركو شيرين ديلدير
خوش صدالى٬ زنگين ديلدير
ديل گونشدير٬ ايشيق ساچار
آزادليغا قاپى آچار
يادين ديلى بويوندوروق
بير گئچيددير بوروق بوروق
بويوندوروق خالقى بوغار
گئچيدلرده قولدور سويار
قوى يادلاشسين سئناتورلار
خالقى سويان تاجير٬ توججار
يالتاق شاعير يولون آزسين
تكجه فارسى غزل يازسين!
حبيب ساحير
Bizim Türkü şirin dildir
Ana güldür, bir gün solar
Ana dili şirin olar
Bizim Türkü şirin dildir
Xoş sədalı, zəngin dildir
Dil günəşdir, ışıq saçar
Azadlığa qapı açar
Yadın dili boyunduruq
Bir geçiddir buruq buruq
Boyunduruq xalqı boğar
Geçidlərdə quldur soyar
Qoy yadlaşsın senatorlar
Xalqı soyan tacir tüccar
Yaltaq şair yolun azsın
! Təkcə Farsı qəzəl yazsın
Aəbib sahir
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
اسير ائللرين شاعيری Əsir ellərin şairi
بینهايت بو گؤيون آلتيندا altında Binəhayət bu göyün
بيزه بير قوببه-يی فيروزه ده يوخ! Bizə bir qübbə-yi firuzə də yox
يانار افلاکده مينلرجه چيراق، Yanar əflakdə minlərcə çıraq
بيزه بير شمع، بير آويزه ده يوخ! Bizə bir şəm', bir avizə də yox
بو قده ر اولدوز آراسيندا بيزه arasında bizə Bu qədər ulduz
يئددی گؤيلرده بير اولدوز يوخوموش! Yeddi göylərdə bir ulduz yoxumuş
بؤلدولر قوشلاری عالمده مگر، Böldülər quşları aləmdə məgər
بيزه ده چاتدی او آغلار بايقوش؟! Bizə də çatdı o ağlar bayquş
قووالارکن منی هر گون مئحنت gün mehnət Qovalarkən məni hər
قاپيمی دؤيمهدهدير هر گئجه غم. Qapımı döymədədir hər gecə qəm
هامی آزاده ائلين شاعيری وار Hamı azadə elin şairi var
من اسير ائللرين آه! شاعيرىيم. Mən əsir ellərin ah! şairiyəm
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
فيريدون ايبراهيمی یه
ایل دؤنومون توتان يوخدور،
یوخدور سنی یادا سالان
قبرین اوسته گؤی اوت بیتدی،
ائی ناموراد یازیق جاوان!
آسیلدیغین گوندن بری
ماتملیدیر گؤی گولوستان
دولاشارکن شومال یئلی،
یوردون قیزیل بایراغیندا
ائللر ایله اود یاندیردین
بابکیلر اوجاغیندا.
لاکین افسوس سون ایشیق تک
سؤندون حیات چیراغیندا...
نه ائللرین مکتبینده
کیتابینی آچان اولدو
نه یازدیغین قیزیل یازی
رواج تاپیب، دستان اولدو.
لاکین سانما بو عصیرده
هر شئی بیتیب نيسیان اولدو.
گونون یئددی رنگی اریر
قیزیل اٶزه ن سولاریندا
سنین ایزین، کؤلگه ن قالمیش
آستارا`نین باهاریندا.
فاشیزم هله حؤکوم سورور
قیزیل اودلار ديیاریندا...
مکتبلرده آنا دیلین
اوخوتدوران اوستا یوخدور
اوردو – اوردو اویماقلاردا
اسیر چوخدور، آزاد یوخدور،
گئچیب چیراق، سؤنوب اوجاق،
خارابا چوخ، آباد یوخدور...
گئتدیم بابا ديیارینا،
گؤردوم بایقوش فیکره دالیب،
قبرین اوسته آخشام چاغی،
پاییز گونو، شفق سالیب
سندن یولداش خاطیره لر
درین سیزی جاندا قالیب
عزراییله قیلینج چکیم،
یئنه بیر گون اؤله جه يه م
چیراق کیمی یا بیر آخشام
یا بیر سحه ر سؤنه جه يه م
بیلیره م کی یئر آلتیندا
توز تورپاغا دؤنه جه يه م
بونلا بئله امینه م کی،
نور ظولمتی بوغاجاقدیر
ان نهایت اوفوقلاردان،
قیزیل گونه ش دوغاجاقدیر
داش نه قده ر برک اولسا دا،
ایستی سویوق اوغاجاقدیر
Firidun İbrahimi’nin
İldönümün tutan yoxdur
Yoxdur səni yada salan
Qəbrin üstə göy ot bitdi,
Ey namurad yazıq cavan
Asıldığın gündən bəri
Matəmlidir göy gülüstan
Dolaşarkən şumal yeli,
Yurdun qızıl bayrağında
Ellər ilə od yandırdın
Babəkilər ocağında
Lakin əfsus son ışıq tək
Söndün həyat çırağında
Nə ellərin məktəbində
Kitabını açan oldu
Nə yazdığın qızıl yazı,
Rəvac tapıb dəstan oldu
Lakin sanma bu əsirdə,
Hər şey bitib nisyan oldu
Günün yeddi rəngi ərir
Qızılözən sularında
Sənin izin, kölgən qalmış
Astara’nın baharında
Faşizm hələ höküm sürür
Qızıl odlar diyarında
Məktəblərdə anadilin
Oxutduran usta yoxdur
Ordu ordu oymaqlarda
Əsir çoxdur, azad yoxdur
Geçib çıraq, sönüb ocaq,
Xaraba çox, abad yoxdur
Getdim baba diyarına,
Gördüm bayquş fikrə dalıb
Qəbrin üstə axşam çağı,
Payız günü şəfəq salıb
Səndən yoldaş xatirələr,
Dərin sızı canda qalıb
Əzrayilə qılınc çəkim,
Yenə bir gün öləcəyəm
Çıraq kimi, ya bir axşam,
Ya bir səhər öləcəyəm
Bilirəm ki yer altında
Toz torpağa dönəcəyəm
Bunla belə əminəm ki
Nur zülməti boğacaqdır
Ən nəhayət ufuqlardan
Qızıl günəş doğacaqdır
Daş nə qədər bərk olsa da,
İsti soyuq oğacaqdır
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
اورميه
جننت سوراغين توتما بو ويرانه ده سن
بير گون گوذر ائت آخار سولار شهريندن
قويسايدي فلك اوزوم ديياريندان اينان
هئچ بير كؤنول آنلاماز نه دير درد-و ميحن
آي پارچالانار سويا دوشنده گئجه لر،
آي قاش ـ گؤز ائدر اييده لي كنده گئجه لر
گول عطري بورور كئچنده جانان يولدان
گوللر آچار او ائدنده خنده گئجه لر
رضائيه آدلانان
اورمييانين رنگي سولدو
خاراب قالدي ياشيل سالماس
او گوندن كي ، شاپور اولدو
من ديله مم فارس قارداشيم
باغلارينين گولو سولسون
لاكين شيراز، كيرمان سيزين
تبريز ـ سراب بيزيم اولسون
خويدان گئده ر جاجيملارين الواني
رئىدن گلير شاعيرلرين ديواني
هيندوستاندان راجه گلير، فيل گلير
فارسيستاندان بيزلره ده ديل گلير
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
بو گونده اودلاديلار آذري كيتابلاري. آه!
بو قانلي فاجيعه دن اولمادي جهان آگاه؟
او يئنگي دونيالي اربابلارين سئوينديردي
سيچان دليكلريني اول ساتين آلان آگاه
گونش باتيب دار آچاركن اوفوقده قانلي چيچك
بوگون اؤتوب كئچه جكسه باشقا غملي گونلرده
بيزه ديوان توتان اول آرييالي فاشيستلره اول
ديوان توتوب گلجكده تلافي ائيله يه جك
زوالا اوغراماز اصلا بو اود ديياري دوشون!
بولوددا قالسا دا سؤنمز اوفوقده قيرميزي گون
گول آچ قارا له چه يين ائي آنا وطن! ائللر
حاضيرلاشير توي ائده قورتولوش زمانه اوچون
23/9/1352
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
آنالار گونو
زيندانلاردا عزيز اوغلو چوروين
آياقلارين داليسيجا سورونن
يوخسا عطري سالونلارين بوروين
آنالارين گونودور؟
عؤمور بويو پالچيق ائوده ياشايان
ات يئرينه هر گون يئين پيشميش قان
سوت امري سوسوز قالان چوخ جاوان
آنالارين گونودور؟
گؤزل قيز قالالاردا ساتيلان
اسكي كيمي سونرا چؤله آتيلان
يوخسا اوغلو سولطان ، قيزي شارلاتان
آنالارين گونودور؟
بو اؤلكه ده عرصه اولموش حلقه وار
قارا لچك، قارا گونلو آنالار
بئله گونده عزيز قيزيم نه آنلار؟
او گونلر كي ، قيزيل گونش دوغاجاق
قيزيل بايراق قاناديني آچاجاق
آليشاجاق سؤنن بير چوخ اود ـ اوجاق
ييخيلاركن گونسوز، آيسيز ، شهسيز
او گونلرده اسارتدن قورتولان
آنالارين گونودور
بير اوسكوك ياغ قاليبدير قيراقدا
اودون يانيب كؤز قاليبدي اوجاقدا
قارا قيشدي، آجليق بيداد ائيله يير
بولود قاري قارا يئره اله يير
پالچيق ائوده ياتيب سولغون اوشاقلار
كولك اولور دام ـ باجادا ياغير قار
قارا گئييب باهار تكين بير گلين
قاري آنا يولا ديكيب گؤزلرين
الوان چيراق يانار ايكن سارايدا
دار آغاجي قورولوبدور بو تايدا
يئنكي دونيا بيزيم خاني چاغيرير
زيندانلاردا زنجيرليلر باغيدير…
گؤي اوزوندن سانكي اولدوز اله نيب
“پرسپوليس“ خاراباسي بزه نيب
رققاصه لر گليبديلر گيلاندان
گؤزه ل ـ گؤزه ل آكتيريسلر هر ياندان
28/9/1352
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
بو گونده اودلاديلار آذري كيتابلاري. آه!
بو قانلي فاجيعه دن اولمادي جهان آگاه؟
او يئنگي دونيالي اربابلارين سئوينديردي
سيچان دليكلريني اول ساتين آلان آگاه
گونش باتيب دار آچاركن اوفوقده قانلي چيچك
بوگون اؤتوب كئچه جكسه باشقا غملي گونلرده
بيزه ديوان توتان اول آرييالي فاشيستلره اول
ديوان توتوب گلجكده تلافي ائيله يه جك
زوالا اوغراماز اصلا بو اود ديياري دوشون!
بولوددا قالسا دا سؤنمز اوفوقده قيرميزي گون
گول آچ قارا له چه يين ائي آنا وطن! ائللر
حاضيرلاشير توي ائده قورتولوش زمانه اوچون
23/9/1352
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
اي يوردداشيم! آنا وطنين ماتمينده باخ
دوشمن چيراق ياخيب نئچه ايللردي توي توتور
طوفانلي سام تكين قورودور بوستاني ، باغي
دهشتلي اژدها كيمي، او ، هر شئيى اوتور
باخ غربدن قوپان او اسارت دومانلاري
گوللو ، گونشلي ، باغچالاري، داغلاري بورور
سسسيز مزارليغا چئويره ن اود ديياريني
ايبليس-ى نابيكار! هله سلطنت سورور
شام يانديرير دا شاعير ائوينده ، غزل يازير
كئچميشده دونيادان كؤچن اول ياري اؤزله يير
ظولمت چؤكوبدو سانكي قييامت قارانليغي
هركس چكيب باشين قينينا صوبحو گؤزله يير
ائللر سؤنن اوجاقلاري اودلانديران زامان
ساغدان و سولدان ايتلري كؤشدورتدولر بيزه
مغريبده آرخاداشلارين آه، ياتمادان توزو
مشريقده پوسقودا اوتوران گيردي تبريزه
اودلار دييارينين ازلي، قانلي دوشماني
فارسلاشديرير سياست ايله آذر ائللرين
او، آنلاماز كي، كولتوروموز سئل كيمي آخار
هرگيز اونو آلماز اولور گوجلو سئللرين
قالمازدي داش ـ داش اوسته اگر تورك شاهلاري
ايران آديىلا مكتبي قورماسايديلار
يانمازدي تات اوجاغي، ديريلمزدي بير ده فارس
خانلار عربلر اؤنونده دورماسايديلار
سن سانما مردليك و شرف قالخيب اورتادان
مردانه ليك مرامىيميش اسكي خانلارين
بيليم نده ندي يوردداشيم؟ هرگون و هر گئجه
فارسين سيخيلمادان ائشيديرسن يالانلارين؟
توركون اولا ـ اولا گؤزه ل آهنگلي ديلي
تورك ائللري ديين نه اوچون فارسي اؤيره نير؟
اينسان حوقوقونو قورويان قورقودان سورون
ايرانداكي بو شوبهه سياست نه دير؟ نه دير؟
اينسان قول اولماييب، دوشونر اؤز ووقارينى
قول اولمايان ايتيرمز اولور قدر و قييمتين
غم ائتمه ، بو سحر دوغاجاق قيرميزي گونش
آنا ديليمين يئلي اسه جكدير سرين ـ سرين
تهران 21/8 /1350
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
سالخيم سؤيودلرين ساچي اولموش ايپك ـ ايپك
صوبحون نسيمي اسدي، اويان ائي قارا چيچك
رؤيالارين درين دنيزي بوغدو بيزلري
شئعريمده بلليدير گئجه نين غملي ايزلري
ظولمت توتوبدور گؤزلريني ، قورخورام گؤزه ل
سن آچماسان دا گؤزلريني، باغلاسين اجل
سن اولماسان قيزيل چيراغين قورتولور ياغي
سن اولماسان گول آچماز اولور شئعريمين باغي
سن سن خياليمين باهاري، گولو٬ باغچاسي
سن سيز جهاندا نئيله رم من سعادتي
آي گون بوتون جهاندا ائيله سه فلك
من ده قارا گولو سئچرم، اي قارا چيچك
10/10/1343
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
آنلاتديلار
گئت مكتبه ، اوشاق اوخوت ،
درسدن سونرا ، دؤن ائوينه
خوشدور داخما
قارانليغا ، غرق اولوبان
پارلاق قيزيل گونه باخما،
يادا قول اول ،
درده آليش ،
فارسجا دانيش .
اسيرلييي ، درويش لييي تلقين ائيله
اوشاقلارا
Anlatdılar...
Get məktəbə uşaq oxut,
Dərsdən sonra, dön evinə
Xoşdur daxma...
Qaranlığa qərq oluban
Parlaq qızıl günə baxma
Ya da, qul ol,
Dərdə alış,
Farsca danış.
Əsirliyi, dərvişliyi təlqin eylə
Uşaqlara.
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
متنی آيدينسا حياتين کيتابی mətni aydınsa həyatın kitabı
ائحتيياج يوخسا دا تفسيره اگر Ehtiyac yoxsa da təfsirə əgər
يازاجاقلار من اؤلندن سونرا Yazacaqlar mən öləndən sonra
اونا موبهم و اوزون حاشييهلر. Ona mübhəm və uzun haşiyələr
او حواديثله دولو بير اثری O həvadislə dolu bir əsəri
اوخوماز اولدو منيم اقرانيم Oxumaz oldu mənim əqranım
طاق-ى نيسياندا قاليب، توزلاندی Taq-i nisyanda qalıb, tozlandı
جيلدی ييپرانمیش اولان "ديوان"يم. Cildi yıpranmış olan Divan'ım
چوخ کيتاب وار اونو ناققيشلا بزهر Çox kitab var onu naqqışla bəzər
اينجه اللرله سمنبو جانان، İncə əllərlə səmənbu canan
آمما گؤز ياشلاريلا ايسلانميش Amma göz yaşlarıla ıslanmış
بو کيتابين بوتون اووراقی٬ اينان! Bu kitabın bütün övraqı, inan
بير باهار آخشامی "ديباچه" يازيب Bir bahar axşamı dibaçə yazıb
اونا موستوفی-ى ديوان-ى قضا Ona musovfi-yi divan-i qəza
من اؤلورکن اونا بير "سون" قوياجاق Mən ölürkən ona bir son qoyacaq
بير خزان يا کی غمآلوده شيتا... Bir xəzan ya ki qəmaludə şita
تئهران ۲۵/۷/۱۳۳۷
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
يانديرين مني
حبيب ساهر
گونشدن قوووروب٬ سورونوب يئرده
ياري چوروموشم، ياري يانميشام
خيال ايسه آليب سيرمالي پرده
تدريجي اؤلومو حيات سانميشام
گلين آ دوستلار، طيليسمي قيرين
بوگون اؤلمزسم ده ، اؤلوره م يارين
آه … يئتر چورومك ، مني يانديرين
كولومو سووورون چؤكه ركن آخشام
نه دورو سولارا٬ نه ده سئللره
سووورون كولومو٬ وئرين يئللره
سون باهاردا قوشون ساري گوللره
؟؟؟؟؟؟؟
كولومو سووورون، سوووورون گئتسين
هر بير ذرره سي اود، گونشه يئتسين
قارا گونلرين دستاني بيتسين
يوخومدو ابدي حياتا اينام
باسديرمايين مني تورپاغا٬ دوستلار
بو قارا تورپاقدان دا مگر نه چيخار؟
ايستمم تورپاغيم گولله نسين باهار
باهارلا شنله نمز غملي سرانجام
مني بو دونيادا اولورسا سئوين
سورخاب داغلارينا اولورسا گئدين
گئجه ياريلاري يانديرين گون
من قيزيل آلووون ايچينده وارام
توي ـ دويون اولورسا آذر ائلينده
ايسترم ياشايام ائللر قلبينده
شئعريم ازبر اولسون خالقين ديلينده
ايسترم خاطيره ده ابدي قالام
تبريز 12/5/1347
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
OTUR EVDƏ!
Otur evdə, bürün kürkə,
Dağda vardı boran,şair.
Qarabağda xalan varmış,
Xalan sənə qurban,şair.
İşıq gördün o taylarda,
Sən də sönük çıraq yaxdın.
Gündən yanan zəmi gördün,
Bulud olub, şimşək çaxdın.
Bilirsən ki, yurdumuzda
Qıvrılıbdı yad əjdaha
Nədən bizim şəhri, hərif,
“Bəla gərdan” etdin şaha?
İllər boyu yurddan uzaq
Azdırmışdı şeytan səni,
Ey yaramaz, səni duydum,
Girov qoydun gər vətəni.
O taylılar sazın döydü,
TÜRK dilin sözün gördü.
Bu taydakı ellər isə
Aydın “iki üzün” gördü.
Duydum təbin güllənibdir,
Bizim dildə qoşman boldu.
Ağlayaraq demisən ki:
“Göz yaşımdan Araz doldu”.
Hansı Araz? O Araz ki,
Qərq olubdu qızıl qanda.
O Araz ki, qan ağlamış,
Firidunlar asılanda...
Get, aşnalıq qatma artıq,
Yad sənindir,sən də yadın.
Yaslı payız üz verirkən
Cəlladları alqışladın.
Burax aşsın-daşsın Araz,
Sən get şaha mədhiyyə yaz.
El düşmanı, dil düşmanı,
Gəl aldatma el-obanı.
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
MAHNI
Qar əridi, axar sular nilləndi,
Çay-çəmən öcək-böcək dilləndi.
Bağ-bağçada yenə badam gülləndi,
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?
Kim alnına qara yazı yazandı?
Az ömürdə qara günlər uzandı.
Bura qürbət, nə Lalə, Şamqazandı,
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?
Gün qızardı, sular oldu zərnigar,
Daşdan-daşa çaldı bizi ruzigar.
Yağış yağdı, yenə gəldi ilk bahar,
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?
İllər boyu hökm sürdü fars,
Əsir olduq, toy-düyünlər oldu yas.
Boyundakı zəncirləri basdı pas,
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?
Hankı ocaq keçdi, hankı odlandı?
Şeir, qəzəl dəftərləri tozlandı.
Demək “insan hüquqları” yalandı!
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?
Qar əridi, sel suları atlandı,
Dəli könlün hər dərdlərə qatlandı.
Yazıq cismim iynələrə saplandı...
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?
1968
sahir
ماهني
قار اريدي٬ آخار سولار نيلله ندي
چاي چمنده اؤجوك-بؤجوك ديلله ندي
باغ باخچادا يئنه بادام گولله ندي
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟
كيم آلنينا قارا يازي يازاندي؟
آز عؤمرومده قارا گونلر اوزاندي
بورا غوربت٬ نه لاله شامقازان´دي
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟
گون قيزاردي٬ سولار اولدو زرنيگار
داشدان-داشا چالدي بيزي روزيگار
ياغيش ياغدي٬ يئنه گلدي ايلك باهار
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟
ايللر بويو بيزه حؤكوم سوردو فارس
اسير اولدوق٬ توي دويونلر اولدو ياس
بويونداكي زنجيرلري باسدي پاس
هاني يوللار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟
هانكي اوجاق گئچدي؟ هانكي اودلاندي؟
شئعير غزل دفترلري توزلاندي
دئمك اينسان حوقوقلاري يالاندي
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟
قار اريدي٬ سئل سولاري آتلاندي
دلي كؤنلوم هر دردلره قاتلاندي
يازيق جيسميم ايينه لره ساپلاندي
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
İŞÇİ
İsti gündə buğda əkdin,
Yoldan keçən karvanlara
Satdın firovun...
Sal daşlardan ehkam tikdin,
Bu dünyadan köçər ikən,
Süd gölündə yatsın firovun.
Təxt qayırdın sultanlara,
Olsun bir gün:
Qızın kəniz, oğlun qulam,
Gümüş, altun qəndillərlə,
Məbədləri işıqlatdın,
“On fərmanı” - Tanrı sözün,
Yazsın xaxam...
Zəncir, zindan qayırdın ki,
Yoldaşların zəncirlənsin,
Bağ becərtdin, üzümünü,
Səhər, axşam xanlar yesin!
Ağlamadı!
Yalan sözə inanasan!
Xəncər, qılınc qayırdın ki,
Meydanlarda tökülsün qan.
Kəhriz qazdın ərbab üçün,
Bostanlığın susuz qalsın,
Başmqa tikdin xanımlara,
Özün gəzdin ayaqyalın.
Köçüb getdin Calusa ki,
Toxuasan güllü ipək.
Toy-düyündə şah qızına,
Mələkəyə olsun bəzək...
Qara yerin göbəyindən,
Fışqıranda qara altun,
Sən çalışdın gecə-gündüz,
Yəhudilər yandırsınlar,
Ərəblərin yurd-yuvasın.
Qoymadılar, dərs oxuyub,
Aydınlaşıb anlayasan.
Aç gözünü, qardaş, bir bax!
Kələk qurub yolda düşman!
Nə vaxtacan səni, qardaş,
Əfsanələr yuxuladacaq?
Dur ayağa!..
Qoyma, çöldən əsən, yeldə sönsün ocaq!..
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
YURD MAHNISI
Bir yerdə savaş qopsa da,
Bir yerdə barışdı.
Bax ASTARADA güllü bahar,
XOYDA da qışdı.
Əlvandı sarı dağlarımız
Sanki naxışdı.
Başdan-başa AZƏRBAYCAN
Baği-canandı.
Mavi XƏZƏRİN pərdəsi
Min rəng çalandı.
El ordusudur, qalası
Qarlı SAVALANDI.
Yurdumda axar çaylar,
Üzüm bağları vardır.
Qışlaqları var,
Ətirli yaylaqları vardır
Ulduzlu gecə,
Güllü səhər çağları vardır.
TƏBRİZİ gülşən.
Getsən bilirəm,ƏRDƏBİLƏ
Bir səhər erkən
Hər yerdə elin
Nəqşü nigarın görəcəksən.
Aldanma şirin söz desə xan,
Yoxdu vəfası.
Xan, bir əzəli düşmənimizdir,
Bizə asi.
Damdan düşüb artıq
O hərifin yerə tası!
Dur yer keşigində, igidim!
Bax, oyanıq ol!
Xan südlü inək istəyir,
Ərbabı da petrol.
Vermə, bu hərif keflidi,ha!
Öz evinə yol.
Mən söyləmərəm həsrətə qatlan,
Sitəmə döz.
Bir çox analar yollara
İllərlə tikib göz.
Xan versə də azadlıq
İnanma! Nə yalan söz!
Gəl keçmə vətəndən,
Yada bel bağlama, qardaş!
Dövran belə getməz, qalmaz
Daş üzərə daş!
Şimşək kimi çax!
Sel kimi ax!
Çalxalanıb daş!
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
TƏRƏHHATA İNANMA!
Ana güldür bir gün solur,
Ana dili şirin olur.
Bizim TÜRKİ şirin dildir,
Xoş sədalı zəngin dildir.
Dil-günəşdir, işıq saçar,
Səadətə qapı açar.
Yadın dili: "boyunduruq”!
Bir keçiddir: buruq-buruq.
Qoy yadlaşsın senatorlar,
Xalqı soyan tacir-tüccar.
Yaltaq şair yolun azsın,
Mədhiyyələr şaha yazsın,
Gəl atəşə, qızım yanma
Tərəhhata çox inanma!
Zənci danmaz öz dilini,
Hindi sevər öz elini.
Kimsə yolun çaşıb açmaz.
TÜRKİ deyib farsi yazmaz!
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
Şum Tale
Azmışam sisli keçidlərdə,
Budur
Qaş qaralır,
Məni udmaq həvəsilə ağız açmış uçurum.
Gecədir,
Qafilə yollandı qaranlıqda,
Aman!
Qoşulum yolculara,
Yoxsa yol üstündə durum?!
Bir qarış yer də sahibsiz deyil ey tanrı,
Denən:
Mən də yırtıq çadırı hansı cəhənnəmdə qurum?!
Hamı taleysiz olurmuş bu geniş aləmdə,
Yoxsa şairlərin ey tanrı olur taleyi şum?!
Həbib sahi - حبیب ساحیر
****************************************
*يار منيمله يار اولسون ، کول ديبی ديار اولسون
* يارا ساغالار ، يئری قالار
*يارا وار باغلارلار ، يارا وار داغلارلار
*ياراسی آواند اولانين طبيبی قاباغينا چيخار
* ياراقسيز ايگيد بوينوزسوز قوچ کميدير
*ياری گؤر ، اؤزون دانيش ، ائو ييخار آرا سؤزو
*ياريماديق اودوندان ، کور اولدوق توستوسوندن
*يازانا باخما ، يازديغينا باخ
*يازانی اؤزوندن ، پوزانی اؤزوندن
*يازدا ايلاندان قورخان، قيشدا چاتيدان قورخار
*يازدا باشی بيشَنين قيشدا آشی بيشر
*يازدا بوزا يئريکلَيَن ، قيشدا گؤبَليه يئريکلر
*يازدا ياتان ، قيشدا اوشويَر
*يازوار، قيش وار ، نه توکنمز ايش وار
*يازيدان قاچماق اولماز
* ياش آغاج تئز اَييلر
* ياش دا قورو اودنا يانار
*ياشينا باخما ، باشينا باخ
*ياغ ايچينده بؤيرک کيمی اوزور( کنايه)
*ياغ گئدر ياغ اوسته ، يارما ياوان قالار
*ياغ يئه ، ياخادا گز
*ياغ ياخشی ياغدير ، حاييف کی ، ايت دريسينده دير
*ياغمادی ياغيش ، بيتمَدی قاميش
*ياغماسادا گورولدار
*ياغی اود اَريدر، قاری گون
*ياغی ياغ اوستوندن تؤکر ، يارمانی ياوان قويار
*ياغيش ايسلادار، گون قورودوار
* ياغيش ايله يئر گؤيرر، آلقيش ايله ار اؤيونر
*ياغيش ياغار، يئر دويماز
*ياغيشدان چيخديق ، ياغمورا دوشدوک
* ياغيشدان قاچان دولويا دوشر
*ياغيشدان قورتولدوق ، دامجييا دوشدوک
*يالان آياق توتار آمما يئريمز
*يالان اوز قارالدار
*يالان جوجرر ، آمما بيتمز
*يالانچی چوخ آند ايچر
*يالانچی شاهيدی اوزاقدا ايستر
*موللا ساداغا وئرمز
*موللا( ملّا) آلاجاغينی اونوتماز
*موللانی مسجيد ده ، سرخوشو ميخانادا تاپارسان
*موللانين جيبی درين اولار
*ميخاناچيدان شاهيد ايستَديلر ، سرخوشو گؤستردی
*ميخانادا يازلان مکتوب جهنّمده اوخونار
*ميدانا گيرن کؤپک کؤتکدتن قورخماز
*ميل وئرمه ائولييه ، ائوه گئدر اونودار
*ميلچک ميردار اولماز گؤيول بولانديار
*ميمونون بالاسی اوّلجه يئرير، سونرا ايمکلر
*نار اوستونده تورپ يئمزلر
*ناشی اوغرو اؤزونو سامانليغا وورار
* ناماز مئيلی اولانين قولاغی آزاندا اولار
*نامرده ياخا وئرمه ، مرده آرخا اول
* نامردين چؤرَيی ديزينين اوسته اولار
* نامردين گؤزو دار اولار
* نامردين کورپوسونده ن کئچمه قوی آپارسین سئل سنی
* نامردين ایپی ایله قویویا گیرمه
*نامه يازماق آساندير، يئتيرمک چتين
*ننه ائوين کؤتويودور
*ننه ياريم دنَه ايله ده کئچينر
*نوبه بيزه گلنده چيراغين ياغی قورتارار
*نوبه يئتيمه چاتاندا قاشيغين دسته سی سينار
*نوبه يئتيمه چاتاندا يا حريفين پولو قوتارار ، يا چيراغين ياغی
*نوخودلارين حسابينا باخاندا گؤرونور هئچ بايرام اولماياجاق
*نور گؤزده اولار
*نوروز گولو ايله بنووشه بير بيرينی گؤرمزلر
*نوروزدان سونرا قيرخ گون کؤتوک يانار
*نوه ائولاددان شيريندير
* نه دوغراسان آشينا ، او چيخار قاشيغينا
* نه سالسان آشان ، او چيخار قاشيغان
*نه شاشقين اول باسيل ، نه داشقين اول آسيل
* نه وارلييا بورجلو اول، نه يوخسولدان آلاجاقلی
* نيّت هارا منزيل اورا
*وئرديگين ال ايله آل!
*وئرن آشی ايچيلر ، قابينا دا سيچارلار
*وئرن ال آلان الين اوستونده اولار
* وئريب يامان اولونجا ، وئرمَييب يامان اول
* واخت انسانا هر شئی اؤيرَدَر
*واخت غنيمتدير
*واختسيز بانلايان خوروزون باشينی کسرلر
*واختسيز گلن قوناق اؤز کيسه سيندن يئير
*واختيندا گؤرولمَميش ايش هميشه گؤرولممَيش قالار
*واختينی ايتيرَن بختينی ايتيرر
*واردير پولون هامی قولون ، يوخدور پولون آچيقدير يولون
*وارلی اولوب غم غصّه ايله ياشاماقدانسا ، کاسيب اولوب شاد خرّم ياشاماق ياخشيدير
* وارلی اومدوغونو يئيه ر، کاسيب اولدوغونو
*وارلی کيسه سينی دؤير، کاسيب ديزينی
*وارلی هاواخ آجاندا، یوخسول هاواخ تاپاندا
* وارلی نين الينی بيچاق کسسه ، يوخسول کؤنَگينی پارچالار
* وارلی نين چؤرَگی کاسيبين چنَه سينی يورار
* وارلی واريندان پای وئرسه ، وارسيزدا وارلی اولار
* وارلی يوخسوللاشاندا اللی ايل دستگاهينی پوزماز
* وارليغين سونو اسله يوخلوغون سونو بيردير
* وارليليغا تَلسَن کاسيبليغا تئز دوشر
* وارلينين آروادی اؤلنده يورغان دؤشَگی تزَلنَر، کاسيبين آروادی اؤلنده يورغان
دؤشکسيزقالار
* وارلينين تورپاغيندان چای کئچر ، کاسيبيندان يول
*وارلينين خوروزودا يومورتلايار
*وارلينين کؤنلو اولونجايا قدَرکاسيبين جانی چيخار
* وارين اوجوز ايسه ، اؤزون باهالی اول
*وارينی وئرَنين کيسه سی بوش قالار
*وارین وئره ن اوتانماز
* وای اونداديرکی ، وارلی ائوينه يوخسول گيره
* وجدان بازاردا ساتيلماز
*وزيری قارغا اولانين آغزی زيبيلليکده اولار
* وطن ويرانه ده اولسا ، جنّتدير
* وطنه محبّت ايمان اثری دير
* وطنی سئومَيَن انسان اولماز ، اولسا ، اول شخصده وجدان اولماز
* وورا بيلمَيَن داشين بؤيويوندن ياپيشار
* هئچ کيمين آهی يئرده قالماز
* هارادا دوه نين قويروغو ، اوراداد ائششگين قولاغی
* هارايا ميخ چاليرام ( چاخيرام) ، پاپاغينی آسير
* هاردا آشدی ، اوردا باشدی
* هاردا قاميش ، اورادا جاميش
* هاردا گؤردون درويش ، اوردا اولار نيکبت ايش
* هر نه اَکسن ، اونودا بيچرسن
* هر نه ايله اؤلچورسن ، اونلادا اؤلچولورسن
* هر نه تؤکسن آشينا ، او چيخار قاشيغينا
*هره نين اؤز روزوسو وار
*يئتميش ايکی دره دن سو گتيرر
* يئتنه يئتير يئتمَيَنه داش آتير
* يئتيمه اؤيود وئرن چوخ اولار، چؤرک وئرن آز
* يئتيمه وای وای دئيَن چوخ اولار، چؤرک وئرن آز اولار
* يئتيمين آغزی آشا چاتاندا ، باشی داشا چاتار
* يئددی آیداا بير قاريش ، بير آيدا يئددی قاريش ؟!
* يئددی آرخين سويونوبير آرخا جالامازلار
* يئددی دره قوخولارين تولکوبيلر
* يئددی سينده نه ايديسه ، يئتميشينده ده اودور
* يئددی فرسيز اوغولدان بير فرسيز قيز ياخشيدير
*يئددی قوردابير چاريق نئيلَسين ؟
* کيتابين کؤهنه سی ، ليباسين تازاسی
*کيچيکدن يالنيش ، بؤيوکدن باغيش
*کيچيکلره حرمت ائيله ، بؤيوکلردن حرمت قازان
*کيچيگين کيچيک دردی وار ، بؤيويون بؤيوک
* کيچيگين کيچيک يئری وار، بؤيويون بؤيوک
* کيرپيک گؤ زون چَپَری دير
*کيری کير آچار ، سرّی سرّ
* کيشی اؤز تايی ايله گزر
* کيشی اؤز سؤزونون آغاسی اولار
*کيشی بيلمَديگينی آياغی آلتينا ييغسا ، باشی عرشه دَيَر
*کيشی توپوردویون یالاماز
* کيشی سؤزونو اؤزه دئير
*کيشی سئوديگينين نازينی چکر
*کيشی کيشی دن قورخماز ريال آمما اوتانار
*کيشيده صبر اولماليدير
*کيشيده غيرت اولسا ، تورپاغی قيزيلا دؤندَرر
*کيشينی ياخشی ساخلار ، ياخشی آرواد ، ياخشی آت
*کيشينين آلنی آچيق گرک
* کيشينين اؤزونه باخما ، سؤزونه باخ
*کيشينين باشينا گلن ، آغزيندان چيخاندير
*کيشينين جيبی ايکی اولسا ، آرواد آلماق فيکرينه دوشر
* کيشينين حرمتی اؤز الينده دير
* کيشينين ديلينه قارقيش گلمز
* کيشينين سؤزو ايله ايشی بير اولار
*کيشينين مالی گؤز قاباغيندا
*کيم آرباسيندا گئديرسن ، اونون ماهنيسينی اوخو
* کيم ائششک اولار بيز اونا پالان اولاريق
* کيم گوجلودور حق اونوندور
*کيمسه کيمسه نين قسمتينی يئمز
* کيمسه نامرده محتاج اولماسين ( آلقيش دير)
* کيمسه نين آهی کيمسَيه قالماز
*کيمسه نين تيکه سی کيمسه نين قارنيندا قالماز
*کيمينه قات قات ، کيمينه آج يات
* کيمين اوّلی ، کيمين آخيری
*کيمينين ايلکی ، کينين سونو
*کيمي باشيندا تاج ، کيمی آج يالاواج
*کيمينين ساجی اولار ، کيمينين اَلَيی( الَک)
*گؤردون هامی کور، سن ده اول کور
* گؤرمَميشين بير اوغلو اولدو ، چکدی داششاقلارين چيخارتدی
* گؤرن گونو وار(کنايه)
* گؤزه لليک باشا بلادير
*گؤيچک( گؤيجه) قونجوق کيمده دير منيم گؤزوم اوندادير
* گدادان پای اولماز
*گدادان بورج آلما ، يا تويدا ايستر ، يا بايرامدا
*گزر ديوانه ديوانه پاراسيز درويش
* گلين اوينايا بيلمير ، دئيير يئراَيری دير
* لئيلک گونونو تک تکله کئچيردر، لئش گؤرنده قوزغونا دؤنر
*لوتو لوتو سؤزونه اينانار
* لوتو گؤتو ياش گؤرمز
* لوتو لوتونو آلداتماز
* لوتولوغو اوّله سالانين ، سونراسی يولچو) ديلنچی( اولار
* لوتونون ديلينی لوتو بيلر
*لوتده نه وار لاتا وئره
* لوغما قارين دويورماز ، حرمت آرتيرار
* لياقت عاغيلدادير، اصل نصبله دئييل
* مئشه آيی سيز اولماز
*مئشه چاققالسيز اولماز
*مئشه ده آغاجين دوزونو کَسرلر(سئچرلر)
*مئيوه لی آغاجا قوش قونار
*ماشا وار ايکن الينی يانديرما
*مال آدامين دوشمنی دير
*مال انسانا ، انسان مالا امانتدير
*مال باشا بلادير
*مال مالی قازانار
*مال يئمزين مالين يئيرلر
*مال يئمزين مالينی يئيرلر، گورونادا سيچارلار
*مال ييغينجا عاغيل ييغ
*مالی مال ايله اؤلچرلر جانی جانلا
*مالينی ديشين وار ايکن يئه
* مالينی يئمَيَنين مالينی يئيرلر، آرلوسونو ده سؤيرلر
* محبّت اورَکدن سيلينمز
* محّبت گؤزده اولماز ، کؤنولده اولار
* محبّت له دوغرولوق مغلوب ائديلمز
*مرد اؤزوندن بيلر ، نامرد يولداشيندان
* مرد ايگيد تک قالماقدان قورخماز
* مرد کيشی چؤرَگينی داشدان چيخاردار
*مردين سوفره سی آچيق اولار
* مسجيد شامينی ( شمع) يئيَن پيشيک کور اولار
* مشتری نين عاغلی گؤزونده اولار
* مشتری نين گؤزو ساتيجی نين الينده اولار
*معرفتسيز ملّت ياشامازت
*مکروه يئيَنه حرام سوز ياراشار
*من مسجيده گلمرم، سن ميخانايا هاردا گؤروشَک؟!
*منّت ايله بهشته گئتمکدنسه ، منّتسيز جهنّمه گئتمک ياخشيدير
*منّت قدر آغير يوک اولماز
*منّتلی پيلوودان ، منّتسيز پئندير چؤرک ياخشيدير
*موللا ائويندن آش ، کور گؤزوندن ياش چيخماز
* موللا چؤرَگی، ايلان آياغی گؤرنمز
* موللا دورو سودان قايماق توتار ( ييغار)
* قويون اؤز يئرينده کؤکَلر
* قيز آلا گؤز ايله باخماسين فقط قولاق ايله ائشيتسين
* قيز آنادان قورخماسا ، اؤيود آلماز
* قيز آنادان گؤرمَيينجه اؤيود آلماز
* قيز آناسی ائلچی گؤزلر
* قيز ائوی ناز ائوی
* قيز ائوين قوناغيدير ، واخت گلر، گئدر
* قيزلار بير گونشدير، اوغلانلارسا آيپارچاسی
* قيزی اؤز خوشونا قويسان ، يا مطربه گئدر ، يا زورناچييا
* قيزی سالدين بئشيگه ، جهازينی چک ائشيگه
*قيزيشيماديق ايستی سينه ، کور اولدوق توستوسونه
* قيزيل اينک قارا قاباق گلينه سود وئرمز
*قيزيم سنه دئييرم ، گلينيم سن ائشيت
* قيزيم يانيمدا، عاغليم باشيمدا
* قيزين قسمتی آتانين دولتی
* قيزين دویمه ین دیزین دویه ر
* قيش چيخدی درد چيخدی ،کئچيلر يازا چيخدی
* قيشدا کورکلو ايله گزمه ، يايدا مولکلو ايله
* قيشدا يورغانسيز ، يايدا آيرانسيزاولما
*قيلينج ياراسی ساغالار ، ديل ياراسی ساغالماز
* قيمتدن دوشمک ايستميرسنسه ، هئچ کسين قيمتدن دوشمَسينه چاليشما
*کؤپک ائله کؤپکدير، خالچاسی قيزيلدان اولسادا
*کؤپک تايا ديبينده ياتار ، ائله بيلر اؤز کؤلگه سيدير
* کؤپک صاحيبينی تانييار
* کؤپک قوجالاندا ، قوردا گولونج اولار
* قوجا ایت قئردا یئم اولار
* کؤپکسير سورويه قورد دادانار
* کؤپگين اييه دوشنی تولادان برک قاچار
* کؤپگين قارنی توخ اولسا، گئجه اولدوزا هورر
* کؤپه سودسوز بؤيومز، پامبيق سوسوز
* کئچل باخار گوزگويه آدين قويار اؤزگَيه
* کئچل چاره بيلسه ، اؤز باشينا ائيلر
* کئچل حالوا يئير ، پولونا منّت
* کئچل سويا گئتمز
* کئچن واختا ال يئتيشمز
* کئچی جان هاييندا ، قصّاب پيی آختارير
* کئچی نين باشی گيجيشنده بوينوزون چوبانين چوماغينا سورتر
* کئچی نين قوتورو گؤزه ده ن دن سو ايچر
* کؤمگی ايگيده سؤزله ، ضعيفه ال ايله ائت
* کؤهلن آت يئرينده توز قوپار
*کار اؤزونه قازانانی ائشيدر
*کار ائشيتمز ، ياراشديرار، کور ائشيتمز ، قوراشديرار
* کار ايکی دفعه گولر
*کار کؤنلونده ينی آنلار
* کارائشيتديگينی ، کور توتدوغونو بوراخماز
* کاساد بازارين گليری اولماز
* کاسيب گئيَنده سوروشارلار: هارداندير؟ وارلی گئييننده دئيرلر: مبارکدير!
* کاسيبی ساجی آخيردا قيزارار
* کاسيبين بير اوغلو اولدو ، او دا بوينو اَيری
*کباب قانلی ايگيد جانلی
*کبابی کؤز اؤلدورر، ايگيدی سؤز
*کبينيم حلال ، جانيم آزاد
*کرايه اوتوردوغو بس دئييل ، تويوق جوجه ده ساخلايير
*کره يئين ده چيخار يازا ، تره يئين ده
* کس بارماغينی چيخ بازارا ، علاج تاپان چوخ اولار
*کسيک باش بيتمز ، بيتسه ده ييه سينه خير وئرمز
*کسيلن باشين زولفو اوچون آغلامازلار
*کفگير قازانين ديبينی ائشيب
*کفن اوجوز( مفته ) اولاندا آدام اؤزونو اؤلدورمز
*کفن موفته اولاندا آدام اؤزونو اؤلدورمز
*کفن موفته دير، ييخيل اؤل
*کفن هاوايی اولاندا آدام اؤزونو اؤلدورمز
*کفنی وار ايدی ، گورو دا اولسون ؟ !
*کَلک ايله گلن کولک ايله گئدر
*کَله کله لر نئيلَدی کی، کرتَنکله لر نئيلَسين
* کناردان باخان ياخشی گؤرر
* کناردان باخانا گوله ش آسان گله ر
*کنده موللا گليب ،کيم اؤلور ، اؤلسون
*کوتان نه بيلير اؤکوز نه چکير؟
*کور اوغلونو توتماغا بير کئچل حمزه گرک
* کور ايت کؤلگه سيندن قورخار
* کور ايتيرديگی يئرده تاپار
*کور توتدوغون بوراخماز
*کور کورو تاپار ، سو چوخورو
* کور نه ايستر؟ ايکی گؤز ، بير اَيری ، بيری دوز
*کورا گئجه گوندوز بيردير
*کورَن آداملا ، کگورَن آتا ياخين دوشمه
*کورَه يه دوشمَين دمير يومشالماز
*کوسا گئتدی ساققال گتيرمگه بيغی دا قويدو گلدی
*کوسَنه پای دوشمز
*کوسَنين پايين يئيرلر
*کولک هر دم بير يانا اسر
*کولکده ياتانين جين آتی اولار
*کولکلی گونده خيرمان سووورمازلار
*کولون آلتيندا کؤز اولار
*کيتاب وئرَنين بير الينی کسرلر ، قايتارانين ايکی الينی
* قارنی توخون قايغيسی اولماز
*قاری ( داری) قاباغينا تؤکمکله دوه پامبيقدان چيخماز
*قاری نين ساچی آغ اولار ، اورَيی قارا
*قاريشقانين ائوينده قطره ، طوفاندير
*قارين توخ اولاندا چوخ شئی يادا دوشر
* قارين دويوران آشی گؤز تانييار
*قارين دويورانی گؤز تانييار
*قارييا قيز ائوی ياراشماز
*قازان اولسون ، دولو اولسون ، يئيَن تاپيلار
*قازان ديبی يالايانين آداخليسی گؤيچک اولار
* قازان قاپاقسيز اولماز ، ايگيد پاپاقسيز
* قازان قاراسی گئدر ، اوز قاراسی يوخ
*قازانان قازانديغينی يئسه ، خانلار ، بَيلر آجيندان اؤلر
*قازاناينا گؤره قاينات آشينی
*قازانجيم آتا آنامين ، اؤيرنديگيم اؤزومون
*قازانمايينجا قازان قايناماز
*قاشقاسی بؤيوک اولانين سؤزو جوخ دانيشيلار
*قالخان ييخيلانا باخماز
*قان ثبوت سوز قايناماز
*قانماز آرواد اولماقدانسا ، چرچييَه اولاق اولماق ياخشيدير
* قايا اوچماسا دره دَپه دولماز
* قايا اوچماسا دره دولماز
*قاينانا بير چيچک ، هر سؤزو گئرچک
*قلم توتان ال دامنده قالماز
*قلم سؤزدن کسگين دير
*قلم سلطاندير ، اهلی قلمه روتبه وئيرير
*قلم قيلينجدان ايتی دير
*قلم يازانی قيلينج پوزا بيلمز
*قناعت خزينه دير
* قوتور قويندان بير چگه يون ده غنيمتدير
*قوجا تولکو حيله باز اولار
* قوجا چاققال اولاماز
* قوجاليق گلدی گئتمزدير ، جوانليق گئتدی گلمزدير
*قوجاليق هونر اولسايدی ، شيطان پيغمبر اولاردی
*قوجايا حرمت ائله ، سن ده قوجالارسان
*قوچ اوغلان داييا چکر قيز ؛ خالايا
* قوچ قوزو قوربانليق اوچوندور
*قوچا بوينوزو آغيرليق ائيلَمز
*قوچا قويروق يوک اولماز
* قودورموش کؤپگين عمرو قيرخ گون اولار
*قوربانسيز بايرام اولماز
*قوربانی بيز ائيلديک ) وئرديک( ياغيش ياغدی قاراداغا
*قورخا قورخا جنّته گئدينجه ، گوله گوله جهنّمه گئت
*قورخاق گونده يوز يول اؤلر، ايگيد عمرونده بير يول
* قورویان گؤزه چؤپ دوشر
*قورخو اولمايان يئرده نظام انتظام اولماز
* قورد آج گؤز اولار
* قورد بالاسی قورد اولار ائششک بالاسی قودوق
*قورد دومانی سئور
*قورد قوجالاندا توپلانا مسخره اولار
*قورد کئچييه دَيمسه، کئچی مکّيه گئدر
* قورد يوواسيندن سوموک اسگيک اولماز
*قوردان قورخان قويون ساخلاماز
*قورد دومانلیق آختارار
* قوردول پاخلانين کور دا آليجيسی اولار
* قوردون آغينادا لعنت بوزونا دا
* قورونان گؤزه تئز چؤپ دوشر
* قورونون اودونا ياش دا يانار
*قوزو چوبان اوچون دئييل ، چوبان قوزو اوچوندور
*قوزوسونا قييمايان ، کباب يئيه بيلمز
*قوزونو تقصيری قوردون اجماسيدير
*قوشا قيزيل قفس زنداندير
*قوشدان قورخان داری اَکمز
* قوشون ائرکک ديشيسين اووچو تانييار
*قوناغا " چؤرک يئييرسن؟ " دئمزلر
*قوناغا " گئت" دئمزلر ، پالازی آلتيندان چکرلر
*قوناغا گؤره سفره آچارلار
*قوناغی قونشويا تانيدارسان ، هر ايکيسندن محروم اولارسان
*قوناغين آغزينا باخارلار ، آتينا يئم وئررلر
*قوناغين کؤنلوندن کئچن ، ائو ييه سينين کؤنلوندن کئچمز
*قوناق حياسيز اولسا ، ائو ييه سينی ائودن قووار
*قوناق دئديگين صاباح گلسين آخشام گئتسين
*قوناق سيز ائو اوغورسوز اولار
*قوناق قوناغی ايستمز، ائو ييه سی هئچ بيرينی
*قوناق قوناغی سئومز، ائو صاحيبی هئچ بيرينی
* قوناق کؤچری قوشدور
*قوناقسيز ائو سوسوز دَييرمان
*قونشو آشی)پايی( دادلی اولار
*قونشو قونشونون گولونه محتاجدير
*قونشون پيسدير کؤچ قورتار، ديشين آغرييرچک قورتار، آروادين پيسدير بوشا قورتار.
*قونشونون باشی شيشدی ، قايغيسی بيزه دوشدو
*قو ناق ائوه گيرينجه اوتانار، ائو ييه سی سونرا
* قوّه هر شئيی سينديرار ، عاغيل قوّه نی
* قويو قازان اوّل اؤزو دوشر
* قويودا ياتير ، اؤ زونو مناره ده گؤرور
* سويووق دميری تاپداماقلا دوزلمز
* سيچان سيديگينين) سودويونون( ده دريا خيری وار
* سيچانی اؤلدورمک پيشيگه اويوندورسرّ ساخلاماق مردليکدير
*سيرکه توند اولاندا اؤز قابينی پارتلادار
*سيرکه نين اؤز قابينا ضرری وار
*سيزين ائوده يئيک ، بيزيم ائوده اويناياق
*سيلاح صاحيبينه ده دوشمندير
*سينان قول ساغالار، سينان قلب ساغالماز
*سينيق قابدا سو قالماز
*شا عير گؤردويون يازار
* شافتالی گلمَميش ، تاباغی گلدی
* شام ) شمع ( اؤز ديبينه ايشيق وئرمز
*شام ) شمع ( باشيندان يانار
* شام ) شمع ( يانماسا ، پروانه باشينا دولانماز
* شاه وزير الی ايله اوتوروب دورار
* شاهلا پيلوو يئميرم کی ، بيغيم ياغا باتار
*شاهين دا دوه لری آياق يالين گزر
*شاهين(توغان( ايله دوه اوولانماز
*شايعه هر يانی گزر
* شر دئمَسن ، خير گلمز
*شرطی شوخومدا کس خرمنده شنه دعواسی چيخماسين
*شرطی شوردا کس ، خيرماندا يابالاشماياسان
*شريک ياخشی اولسايدی ، آللاه اؤزونه ياراداردی
*شريکلی قازان گئجه قاينار
*شفا حقدندير ، حکيم سبب دير
* شکايت عاجيزليک علامتی دير
*شيرين ديل آداما دوست قازانديرار
*شيرين سؤز بالدان شيريندير
*شيطان اولماسا ، قورد قويونلا گزر
*شيطانين آجيغی ياخشی آدامدان گلرشيطانلا اورتاق اولان بوغدا اَکر سامان بيچر
* شيطانين دوستلوغو ، دار گونلره قَدَردير
* صاحيب سيز قويونو قورد يئير
* صاحيب سيز مال يئتيمدير
* صاحيبيندن قاباق بوستانا گيرمه
* صبر آجيدير ، مئيوه سی شيرين
*صبر آغاجی هر باغدا گؤيرمز
* صبر ائدن مورادينا يئتشر
* صحبت ايله قارييان ، غمدن غصبه دن آزاد اولار
* صداقت قهرمانين زينتی دير
* صنعت قولدا قيزيل بيلرزيکدير
* صنعت انسانين خزينه سيدير
* ضررين ياريسيندان قاييتماق قازانجدير
*ضرورت انسانا هر شئی اؤيردر
*طاماحکارليق باشا بلادير
*طاماحکاری يالانچی آلدادار
*طاماحکارين گؤزونو تورپاق دولدورار
*طماحکار اؤز نفسينين قولودور
*ظاليمين ظلمو ياديندا قالماز
*ظاليمين عمری آز اولار
*ظاهری گؤزلليک قالارقی دئييل
*ظلم ايله آباد اولان عدل ايله ويران اولار
*ظلم ايله برباد اولان عدل ايله آباد اولار
*ظلم يئرده قالماز
* ظلمون آخيری اولماز
*عمرون برکتی ياخشی عمل ايله دير
* قاب سيرکَيه گؤره دير
*قاباغينا تولکو چيخانين ايشی آواند اولار( اينام دير)
*قاتراندان اولماز شکر ، بير داماری جينسينه چکر
*قاتير شيللاق آتار ، چونکی آتاسی ائششکدير
*قاچ ثوابدان ، گيرمه گوناها
*قار سوسوزلوغو سوندورمز ، قووورقا قا رين دويورماز
*قار سويوندان قايماق اولماز
*قار نه قدر چوخ ياغسا ، يئنه يازا قاتلماز
* قارا باخانين گؤزو قاماشار
*قارا خبر تئز دويولور
*قارا خبر تئز ياييلير
*قارا دولاغا قيرميزی پاپيش تيکمزلر
*قارا ساچلينين آهی يئرده قالماز
*قارا قوشا خير اؤز ديمديگيندن چاتار
*قارا قيزين بختی اولسايدی ، آنادان آغ دوغولاردی
*قارا گونون عؤمرو آز اولار
*قارقا قازی تقليد ائتدی ، قاريلتيسينی دا ايتيردی
*قارانليقدا حالوا يئيَنين سرّينی آللاه بيلر
*قارپيز دويولماق اوچون دئييل ، سرينليک اوچوندور
*قارپيز کسمکله اورَک بؤيومز
*قارت کؤپک يئدَيه گلمز
*قارتال ميلچک توتماز
*قارتالی اوچوشوندان تانيماق اولار
*قارداش قارداشی پيچاقلار ، سونرا دؤنوب قوجاقلار
• قارداش قارداشين پيس گونونو ايسته ده ، اؤلومونو ايستمَز
• قارداشا باخارلار ، باجيسين آلارلار
• قارغا دؤشونو چکمکله قاز اولماز
• قارغا نين سسی چيخاندا قار گلر
• قارغادان گؤزل قوش ايستَديلر ، بالاسينی گؤستردی
• قارقا ايله دوست اولانين ديمديگی چوخدان چکيلمز
• قارقا وکيلی اولان قوشون ديمديگيس
• سؤز قوشدور، بوراخارسان اوچار گئدر
• سؤز قيلينجدان کسگيندير
• سؤز گوموش اولسا ، سکوت قيزيلدير
• سؤز وار آدامی مست ائيلر، سؤز وار مستی آييلدار
• سؤز وار خسته نی ساغالدار، سؤز وار آدامی يارلار
• سؤز يئرينده دئيسن گرک
• سؤزو آت ، ييه سی گ
• سؤزو آت يئره ، گئدر يئرينی تاپار
• سؤزو آت يئره سؤز صاحيبی گؤتورر
• سؤزو آغزيندا بيشير، سونرادئه
• سؤزو مقاميتدا دئه
• سؤزون آجيسی زهردن ده بَتردير
• سؤزون ايله ايشين بير اولسون
• سؤزون دوزو داشدان کئچر
• سؤزون دوزونو اوشاقدان خبر آل
• سؤزون قيسساسی دَيرلی اولار
• سؤزون ياخشيسی بالدان شيرين اولار
• سؤزونو بيلمَين اغيز باشا توخماق ووردورار
• سئودانی سئودا ايله يويارلار
• سئوگی آدامی يانديرار
• سئوگی اود دئييل ، آمما اوددان ياماندير
• سئونی سئويلن اينجيدير
• سؤيلَينَه باخما ، سؤيلَنيلنه باخ
• سؤيوددن صندل ايی گلمز
• ساچ اورکدن سو ايچر
• ساچ صفادان اوزانار ، ديرناق جفادان
• ساخلا سامانی، گلر زمانی
• ساخلا گؤنو ، گلر گونو
• ساز اولان يئرده سؤزو سازا وئررلر
• ساغ الين اولسا سول اله احتياجی وار
• ساغ الين رنجی اولسا سول اله حرامدير
• ساغساغان ککليگه باخار، اؤز يئريشين دَييشر
• ساغلام روح ساغلام بدندن اولار
• ساغلامليغين قدرينی خسته لر بيلر
• ساغليق ان بؤيوک وارليقدير
• ساغليق سلطانليقدير
• ساققال آداما قاضی ليق وئرمز
• ساققالدا فيض اولسايدی، کيچييه کرام الّدين آغا دئيرديلر
• ساققيز چئينمکله قارين دويماز
• ساکيت باشين آغريسی اولماز
• ساييلان گون تئز کئچر
• سپيلمَين بوغدا گؤيرمز
• سحرين شرّی آخشامين خيريندن ياخشيدير
• سرت اول ، مرد اول
• سرخوش بيری ايکی گؤرر
• سرخوش سرخوشو ميخانادا گؤرر
• سرخوشون مکتوبو ميخانادا اوخونار
• سس وئر ، سرّ وئرمه
• سفارش ايله حجّ قبول اولماز
• سفالت چاليشقان آدامين قاپيسيندان ياخار
• سفره دن الينی ساخلا مجليسدن ديلينی
• سکگيز گون عمره دوققوز گون چاليشماق لاريمدير
• سکگيز ميخا دوققوز آت باغلامازلار
• سن دوغرو اول اشيری بلاسينی تاپار
• سن موللايا گئدنده ، من موللادان گليرديم
• سن يئريندن ترپَنينجه داغ داش ديله گلر ) کنايه (
• سنه هر کيم داش آتسا ، سن اونا چؤرک آت
• سنين کين يئيَک منيم کين اويناداق
• سو آخديغی يئره تؤکولر
• سو اولان يئرده آبادليق اولار
• سو ايله آد ايله شوخلوق اولماز
• سو بولانمايينجا ،دورولماز
• سو سويا قاريشاندا گوجلو اولار
• سو گؤتورمکله دريادان سو اکسيک اولماز
• سو گؤزوندن بولانار
• سو گؤزه دن بولانار
• سوباشدان بولانار
• سوبايليق سلطانليقدير
• سود وئرن اينگی کسمزلر
• سودا باتان ايلانادا ساريلار
• سودا بوغولان سامان چؤپوندن ياپيشار
• سودان آيريلان باليغين اوددان قورخوسو اولماز
• سودان خير اولسا ، قورباغا اؤدَهايا دؤنر
• سودده آغزی يانان ، قاتيغی پوفلَيه پوفلَيه ايجر
• سودلو قويون سورودن آيريلماز
• سودون دادينی قيسير اَمَن دانا بيلر
• سورو چوبانسيز اولماز
• سورودن آيريلان قويونو قورد يئير
• سورويه قورد گلنده کؤپگی يوخو توتار
• سوساميش ايت کهريزه باخار
• سوسوز آغاج مئيوه وئرمز
• سوغان اجی اولسادا ، سفره ده اؤز يئری وار
• سوفی سوغان يئمز ، تاچسا قابيغينی دا قويماز
• سويوق دمير دؤيولمز
• سويوق دميری تاپدامازلار
• سويون اوّلی بولانتی گلر
• دعانی بيز ائلميشيک ياغيش گؤر هارا ياغير؟
• دعوا اوچون بير قاضی ، اثبات اوچون بير شاهيد( ترجمه کيميدير)
• دعوا داغارجيق اوسته دير
• دعوا گونونده ايگيد گرک دالدالانماسين
• دعواچی قاضی ايسه ، عرضه نی آللاها ياز
• دعوادا آراداکينين گؤزو چيخار
• دعوادا آغاج آرداداکينا دَير
• دعوادا حالوا پايلامازلار
• دعوادا قيلينج بورج وئريلمز
• دعوالی يئرده اوت بيتمز
• دعوانی قيلينج آرالار
• دعوانی قيلينج کَسر ، سئودانی پول
• دم دم گتيرر ، غم غم
• دم دمی گتيرر، غم ده غمی
• دَنی ائللردن سويو گؤللردن
• دَنی مندن يئير، باشقا يئرده يومورتار
• دَنی يانيندا ، سويو يانيندا
• دوتلييه ساخسی لازيم اولاندا ، کاسيب کوزه سينی سينديرار
• دوروب گئتديک قيشلاغا ، اومود قالدی يايلاغا
• دوز چؤرک قدرينی بيلمَين ايتدن ده آلچاقدير
• دوز چؤرک ايتمز
• دوز چؤرگين قدرينی بيلمک گرک
• دوز يئرينه بوز يالاما
• دوز يئييب دوز قابينی سينديرما
• دوزدان لذيذ ، سودان عزيز ، بير شئی يوخدور
• دوزون دوز اولسون
• دوعانی بيز ائيلديک ، ياغيش ياغدی قارا اداغا
• دولت آداما آياغی ايله گلمز
• دولت باشا بلادير
• دولتلی دن خير اولماز ، گوردان مازارات ( آنلاشيلمادی)
• دولتلی کاسيب اولسا قيرخ ايل ايی گئتمز
• دولتلی ليگه تَلَسن ، کاسيبليغا تئز دوشر
• دولتلی يانين قاشيياندا ، کاسيب ائله بيلر اونا پول وئرير
• دولتلينين ديلی اوزون اولار، الی قيسسا
• دولتلييه بلی ، يئخسئلا دلی دئيرلر
• دولتلييه ساخسی لازيم اولاندا ، کاسيب کاساسينی سينديرار
• دولته اعتبار يوخدور
• دولته بئل باغلاما
• دولتيلی نين ايتی ياتماز ، کاسيبين س...... ياتماز
• دولتين ان ياخشيسی عاغيلدير
• دولتين ده دوشر دوشمزی اولار
• دووشان داغدان کوسموش ، داغين خبری يوخ
• دووشان کيچيک قولاغی بؤيوک
• دووشانين گومانی قولاغينا گلر
• دَهنه نی درين قاز، سويو گور گلسين
• ديرناغی ماياسيندان کسمزلر
• ديرناغين وارسا ، باشينی قاشی
• ذرّه جه عشقی اولان دونياجا تابی گرک
• ذرّه قَدر ايمان ، دونيا قَدَر گوناه
• راحات اوتورانا نه ولی گلر ، نه حاکيم
• رشوت جهنّمين آچاريدير
• رشوت قاپيدان گيررسه ، ايمان باجادان چيخار
• رشون آچار دامو قاپيسين
• روزوسو گلن زامان کؤپگين يوخوسو توتار
• زامان بير چايدير آخار ، دورماز
• زحمت تورپاقدا ، نعمت سفره ده
• زحمت چکمَين راحاتليغين قدرينی بيلمز
• زحمت چکن بال يئير
• زحمتسيز ايش اولماز
• زر اولاناين زورو دا اولار
• زر ايله اولان ، زور ايله اولماز
• زرگر دوکانينين توزدا قيزيل اولار
• زرله گؤزلليک آلماق اولماز
• زمان ايله حسابلاشماق گرک
• زمان زمانا اويماز
• زمان کئچر سؤز قالار
• زمانا اويوشماق گرک
• زمانی قايتارماق اولماز
• زمستان چکمه ين بولبول باهارين قدرينی بيلمز
• زندان ( سندان) اولوب آلتدا قاماقدانسا ، چکيج اول ، اوستده اول
• زندانا صبر ائيليَن ، آخيردا تاختا چيخار
• زور اويونو پوزور
• زور ايله کؤپک سورويه گئتمز
• زور ايله گؤزلليک اولماز
• زور قويونو پوزور
• زور گلسه فند باجادان قاچار
• زورا داغلار دايانماز
• زورلا سورويه گئدن کؤپک فايدا وئرمز
• زورناچی اوغلو زورناچی اولار
• زورنانين سسی اوزاقدان خوش گلر
• زيان آغودان آجيدير
• زيرک قوش ديمديگيندن تليَه دوشر
• زيرکليک جؤمردليک گتيرر
• سئرچه دن قورخان داری اکمز
• سؤز چوخ اولان يئرده يالان دا چوخ اولار
• سؤز صانديغا گيرمز
• تولکو وار باش قوپارير ، قوردون آدی بد نامدير
• تويدان سونرا حنانی گؤته ياخارلار
• تويدان سونرا ناغارانين فايداسی اولماز
• تويوغو بير خالوار بوغدانين ايچينه سالسان ، يئنه ائشَلنمگيندن قالماز
• تيکه قارين دويورماز؛ محبّت آرتيرار
• جرگه دن قالان قوتور اولار
• جيدا ايله قولاغا پامبيق يئتيرمک اولماز
• جيدانی اوغورلايان يئرينی بيلر
• جيدانی چووالدا گيزلتمک اولماز
• چؤمچه قازانين تکينی دئشيب
• چؤمچه قازانين ديبينه داياندی
• چؤمچه قازانين ديبينه دَيير
• چاخير ايچن مالينی ايتيرر، بنگ چکن عاغلينيچ
• چاخير پاخير آچاندير
• چاخيری ايچ شير بؤيرو ييرتماغا ، ايچمه قارغالار گؤزونو دَلسين
• چاخيری تؤکسن سيچانين بوغازينا ، گئدر پيشيگين پئشوازينا
• چاخيری تؤکسن کئچينين گؤتونه قوردون پئشوازينا گئدر
• چاخيری کئچينين بوغازينا تؤکسن واريب داغلاری آشار
• چاخيری لالا وئرسن لال ديل آچار
• چاردا آلتيندا هر آرواد گؤزلدير
• چالخالانديقجا زمان نئهره کيمی ، ياغ ياغ اوسته گئدير ، يارما ياوان قالار
• چوخ يئکه سيچيب ، باشيندان دا ديشلَيير
• چوخ يوماقلا قارا پالاز آغارماز
آتالار سؤزو
آللاه داغینا باخار قار سالار
Allah dağına baxar qar salar
اؤرتولو بازار دوستلوغو پوزار
Örtülü bazar dosluöu pozar
ائرکهجدهنده سوت ساغير
Erkəcdəndə süt sağır
ائرکهک ائششهگ قودوخ دولانديرماز
Erkək eşşək qodux dolandırmaz
اؤزوندن گؤتی قیللییه دادانماییبسان
Özündən götü qilliyə dadanmayıbsan
اؤزگه اؤزگهنين نامازين اوستورا- اوستورا قيلهر
Özgə özgənin namazın ostura-ostura qilər
اؤزگه تایاسیندا یومورتاییر
Özgə tayasında yumurtayır
اؤزگییه گلی آلا گؤزلی قلم قاش بیزه گلی دابانی جیریق دلیگی یاش
Özgiyə gəli ala gözli qələm qaş bizə gəli dabanı cırıq dəligi yaş
اؤزونه اوماج اووانمیر اؤزگییه اریشته کسیر
Özünə omac ovanmır özgiyə əriştə kəsir
ائششهگه دئديلهر دوغدون يوکون يونگوللهشدي، دئدي: هاچان بير آزدا چوخالدي
Eşşəgə dedilər doğdun yükün yüngülləşdi,dedi: haçan bır azda çoxaldı
ائششهگه گوجو چاتمير پالاني سؤکور
Eşşəgə gücü çatmır palanı sökür
ائششهگيميز اؤلوب باشي قيزيلدهندي
Eşşəgimiz ölüb başı qizildan dir
ائششهک آنقيرار ياز کئچهر
Eşşək anqırar yaz keçər
ائششهک ساتان کوششهک آلا بيلمه ز
Eşşək satan küşşək ala bilməz
ائل گوجو؛ سئل گوجو
El gücü sel gücü
ائله قاچير آدام دئيير ناخيرچي اليندهن قودوخ قوتولوب
Elə qaçır adam deyir naxırçı əlindən qodux qutulub
اؤلو ائششهگ گزير نالين چکه
Ölü eşşək gəzir nalın çəkə
اؤلوسو اؤلهن اوووندو، شيوهنه گئدهن اووونمادي
Ölüsü ölən ovundu şivənə gedən ovunmadı
اؤکوزو جوته سورهرلر دییهر آتا بابا پئشؤن
Öküzü cütə sürərlər diyərlər ata-baba peşön
آت آلماميش آخير چکير
At almamış axır çəkir
آت اولان گونو آت، آري اولان گونو آري
At olan günü at,arı olan günü arı
آت تؤیله میخین چیخارتسا بیر یئره وورسا ایکی اؤزونه وورار
At töylə mıxın çıxartsa bır yerə vursa iki özünə vurar
ات قوتولاندان سورا باتمان آلان چوخ اولار
Ət qutulandan sora batman alan çox olar
اتينن سوموگون آراسينا گيرمک اولماز
ətinən sümügün arasına gırmək olmaz
آتامين اؤلمه گيننهن قورخميرام، قورخيرام عزرائيل قاپيمي تانييا
Atamın ölməgindən qorxmıram, qorxıram əzrayıl qapımı tanıya
آتدان دوشور؛ يههردهن دوشمور
Atdan düşür yəhərdən düşmür
آتی آغزینا گؤره ناللارلار: فارسجا دییه رلر”خلایق هر چه لایق”
Atı ağzına görə nallarlar
آج تويوق ياتار يوخودا داري گؤرهر
Ac toyuq yatar yuxuda darı görər
آج قورد تکین گؤزـ گؤزه دوروبلار
Ac qurd təkin göz-gözə durublar
آچیق ؤتون قانلیسیدیر
Açıq götün qanlısı dir
آدام یکینهن آلدادیر ائششهگ یکینهن یکیر
Adam sikinən aldadır eşşək sikinən sikir
آدام باشينا کول الهسهده اوجا يئردهن الييه
Adam başına kül ələsədə uca yerdən əliyə
آدام دئيير ائششهگين قولاغينا ياسين اوخويورسان
Adam deyir eşşək qulağına yasın oxuyursan
آدام کي سووو کوزهده گؤردي، گونو باجادا هئچ ايش اوسته گئدمهز
Adam kı suvu küzədə gördi, günü bacada heç iş ustə gedməz
آدون ندي رشيد آغير دئ، آغير ائشيد
Adun nədi rəşid, ağır de ağır eşid
ارخ ايشتهمهميش سو بوشلاسون داغيلار گئدر
ərx iştəməmiş su boşlason dağılar gedər
آرواد وار آرپا اونوننان آش ائلهر، آرواددا وار کرتيک باشين ياش ائلهر
Arvad var arpa unundan aş elər, arvad da var kərtik başın yaş elər
آز دانيش ناز دانيش
Az daniş naz daniş
آسلانين ائرکهک ديشي سي اولماز
Aslanin erkək dişi si olmaz
آغ اولسون، داغ اولسون
Ağ olsun dağ olsun
آغاج بار گتديکجه باش ايهر
Ağac bar gətdikcə baş əyər
آغاجي ايچيندن قورد يئيهر
Ağacı içindən qurd yiyər
آغاجين بارين يئييب قابيغين سويمازلار
Ağacın barın yeyib qabığın soymazlar
آغريمييه ن باشا سققيز ياپيشديرمازلار
Ağrimiyən(?) başa səqqiz yapışdırmazlar
آغريمييهن باشا دسمال باغلامازلار
Ağrimiyən(?) başa dəsmal bağlamazlar
آغرييان ديشي چکه للـهر
Ağrıyan dişi çəkəllər
آغزووو ووردون حاراما؛ چومچهني توت قالاما
Ağzuvu vurdun harama, çömçəni tut qalama
آغلاشماسین باشارمییان اؤلوسون گور با گور سالار
Ağlaşmasın başarmıyan ölüsün gor ba gor salar
آغيز دييهر گؤت يييهر
Ağız diyər göt yiyər
آغ گؤتونهن قارا گؤت چایدان کئچهنده بیلینهر
Ağ götünən qara göt çaydan keçəndə bilinər
ال الي يووار الده قاييديب اوزو يووار
Əl əli yuvar əldə qayıdıb üzü yuvar
آلتداکي قاییدیب اوسته کينين اوزونه توپورور
Altdakı qayıdıb üstə kinin üzünə tüpürür
آلچاقدا ياتاني سئل آپارار، اوجادا ياتاني يئل
Alçaq da yatanı sel aparar uca da yatanı yel
آللاه قازاناننان آلار وئرهر بئجهرهنه
Allah qazanannan alar verər becərənə
آللاهدان اوزولمييهنه اؤلوم يوخدور
Allahdan üzülmiyənə ölüm yoxdur
اللی شیشهکلی گئتدی اوش کئچیلییه آیرانا
Əlli şişəkli getdi üş keçiliyə ayrana
الووو یو اوزووو گؤتور (والسلام)
Əluvu yu üzüvu götür
اوت اؤز کؤکونون اوسته بیتهر
Ot öz kökünun ustə bitər
اوت قيشه سامان قيرخ بئشه
Ot qişə saman qirx beşə
اوزده آشيغام دالدادا آغلييهن
Üzdə aşığam daldada ağliyən
اوزون آدامين آغلي توپوغوندا اولار
Uzun adamin ağlı topuğunda olar
اوستو بزهك ايچي تزهك
Ustu bəzək içi təzək
اوشاق سيچدي بير يئره گلين ياخدي مين يئره
Uşaq siçdi bır yerə gəlin yaxdı mın yerə
اوغرو اؤزو ائو اولماز ائو صاحابين ائوليقدهن سالار
Oğru özü ev olmaz, ev sahabın evliğdən salar
اوغرو یادینا داش سالیب
Oğru yadına daş salmaq
اولوبدور گؤت ياراسي
Olubdur göt yarası
اوندان کور پيشيک ده خئيير گورمه ز
Ondan kor pişikdə xeyir görməz
ايت هورهر کاروان کئچهر
It hürər karvan keçər
ايتدهنده بير تيکه چؤرهک بورجلودور(بورشلودور)
Itdəndə bır tikə çörək borcludur
ايتين قودوران يئرينه گئديب چيخيب
Itin quduran yerinə gedib çixib
ايتينهن قورد دوزه ليشسه واي چوبانين حالينا
Itinən qurd düzəlişsə vay çobanın halına
ايتينهن قوردونان يولداش اولوب
Itinən qurdunan yoldaş olub
ائششهک آنقيرار ياز کئچهر
Eşşək anqırar yaz keçər
ايگنه ايله گور ائشير
Ignə ilə gor eşir
ايلان يارپيزدان قاچار
Ilan yarpızdan qaçar
اينسانين اؤزون گؤرميش يا دا کر کثافه تين
Insanın özün görmış ya da kər kəsafətin
ایپ گلهر دوغاناغدان کئچهر
Ip gələr doğanağdan keçər
ایتدهن قورخور اوغورلوغا گئدهنمیر
Itdən qorxur oğurluğa gedənmir
ایتی قورتدان سئچمهک اولمور
Iti qurtdan seçmək olmur
ایلان گؤروب عقرهبه پناه آپارماق
Ilan görüb əğərəbə pənah aparmaq
بئش بارماغين بئشيده بير اولماز
Beş barmağin beçidə bır olmaz
بئش میثقال پوخو یوخدور گئدیر شاه باغینا یچمهغه
Beş mısqal poxu yoxdur gedir şah bağına siçməğə
باجاناق باجاناغی گؤرهنده گؤتی گؤینهر
Bacanaq bacanağı görəndə götı göynər
باشينا بير اويون گتدي کي توي دا اوستورانين باشينا گلمئييب
Başına bır oyun gətdi kı toy da osturanın başına gəlmeyib
باغا يول گئدهنمير بيرينده بئلينه چاتير
Bağa yol gedənmir birində belinə çatır
باغدا اريک واريدي سلام عليک واريدي باغدان اريک قوتولدو سلام عليک قوتولدو
Bağda ərik varıdı səlam əlik varıdı; bağdan ərik qutuldu səlam əlik qutuldu
بالام بالامين بالاسي ياريسي بالامين پاراسي ياريسي ايلانين پاراسي
Balam balamın balası yarısı balamın parası yarısı ilanın parasi
بو يونون سحري ده وار
Bu günün səhəri də var
بوغاز باشا بلادي اولماسا کربلادي
Boğaz başa bəladı olmasa kərbəladı
بولاغ گرهک اؤزوننهن بولاغ اولا سو تؤکمه غينهن بولاغ اوماز
Bulaq gərək özünnən bulaq ola su tökməğinən bulaq olmaz
بير آتيم باريتي وار
Bir atım barıtı var
بير الينهن مين قارپيز توتوب
Bir əlinən min qarpız tutub
بير باشي وار مين سئوداسي
Bir başı var min sevdasi
بير تيکه چورهگي اووسانايا دوشوب
Bir tikə çörəgi ovsanaya düşüb
بير کوتوگون اوستونده ميندهنه شويور دوغرانار
Bir kötügün üstündə min dənə şüyür doğranar
بير کويشهنده ايکي دووشان ماييز دوشسه اوردا خئير - برهکهت قالماز
Bir köyşəndə iki dovşan mayız düşsə orda xeyr – bərəkət qalmaz
بيرليک هاردا ديرليک اوردا
Birlik harda dirlik orda
بیتده جیندهدهن چیخهر
Bit də cində dən çixər
بیر اولسون پیر اولسون
Bir olsun pir olsun
بیر باتمان دنه سینیب تزه دئییر اریک شورباسی دیر
Bir batman dənə sınıb təzə deyir ərik şorbası dir
بیر یووان گؤرسین بیر گؤتورهن
Bir yuvan görsin bir götürən
پاي (اوجوز) اتين شورباسي اولماز
Pay (ücüz) ətin şorbası olmaz
پاي بؤلهن يا شوزومما اولار يا مغبون
Pay bölən ya şuzumma olar ya məğbün
پاييز اولاندا ائششهگي وئر ائششهگه يازدا ائششهگي ائششهگدهن آل
Payız olanda eşşəgi ver eşşəgə yazda eşşəgdən eşşəg al
پوخ يييهن ايتين چومچه سي بئلينده اولار
Pox yiyən itin çömöəsi belində olar
پوسودانین قاباغیندا سیچمهسون دییهر گؤتو یوخدور
Pusudanın qabağinda sıçməson diyər götü yoxdur
پيچاق وورسون قاني چيخماز
Pıçaq vurson qanı çıxmaz
پيشيگه دئسون پوخون داوادي سيچهر قويلار
Pişigə deson poxun davadı siçər quylar
پيشيگي دووارا قيسنه سون قاييدار اوزووو جيرار
Pişigi duvara qisnəson qayıdar uzuvu cırar
تاري وئرهنين قاباغينا ال وئرمک اولماز، تاري آلانين قاباغين آلماق اولماز
Tarı verənin qabağına əl vermək olmaz tarı alanın qabağın almaq olmaz
تاري يازاني بنده پوزا بيلمه ز
Tarı yazanı bəndə poza bilməz
تانيش اتيمي يئسه ده سوموگومو توبرايا ييغهر
Tanış ətimi yesə də sümügümü tobraya yiğər
تخت اوسته اوتوران بخت اوسته اوتورار
Təxt üstə outuran bəxt üstə oturar
تزه دئيير اريک شورباسي نين دنهسي وار
Təzə deyir ərik şorbasının dənəsi var
تولکو تولکويه بويوردي تولکوده قويروغونا
Tülkü tülküyə buyurdu tülküdə quyruğuna
تولکو سوواقلي باغا گيرمه ز
Tülkü suvaqlı bağa girməz
تولکويه دئديلهر هاني شاهيدون دئدي قويروغوم
Tülkü yə dedilər şahıdun dedi quyruğum
توي اولا توي بیي ائوده قالا
Toy ola toy bəyi evdə qala
توي اولا تويوقلار ائوده قالا
Toy ola toyuqlar evdə qala
توي گؤرمه ديک توي باجاسيندان باخديک کي
Toy görmədik toy bacasın dan baxdık kı
تويوق گئدر پوخودا گئدر
Toyuq gedər poxuda gedər
تويوق گئديب قازين يئريشين يئريسه جرجيگي جيريلهر
Toyuq gedib qaz yerişin yerisə cərcigi cırılər
تک الدهن سس چيخمه ز
Tək əldən səs çıxmaz
جان وئرهر مال وئرمهز
Can verər mal verməz
جين آزيدي جينليکدهن بيريدي چيخدي کوللوکدهن
Cin azıdı cinlikdən biridə çıxdı küllükdən
چؤرهک اولماسادا ال چؤرهگي اولار
Çörək olmasa da əl çörəgi olar
چادراسيزليقدان ائوده قالميشيميش
Çadrasızlıq dan evdə qalmışımış
چاغيريلان يئره ارينمه، چاغيرميييهن يئره گؤرونمه
Çağrılan yerə ərinmə çağırmıyən yerə görünmə
چايدان کئچهنده گوت-گوته دهييبلهر
Çaydan keçəndə göt götə dəyiblər
چوخ گزهن چوخ بيلهر
Çox gəzən çox bilər
چوخ يئمهک آدامي آز يئمه غدهنده سالار
Çox yemək adamı az yeməğdən də salar
چولو اوغورلييهن يئرين بيلهر
Çulu üğürliyən yerin bilər
چيخان قان داماردا دورماز
Çıxan qan dammar da durmaz
حشهمنهن دالي قالدون چپيش ساخلا اکيننهن دالي قالدون آرپا اک
Həşəmdən dalı qaldun çəpiş saxla əkinnən dalı qaldun arpa ək
خالخا يار گئدهري نار گلي بيزه کور گئدهري کار گلي
Xalxa yar gedəri nar gəli, bizə kor gedəri kar
خججه باجیم بزهکلی قالدی
Xəccə bacım bəzəkli qaldı
خستهني گؤرهن آغلار
Xəstəni(oturaq, əlil, yerə düşmüş) görən ağlar
خوشلوقونان ايلاني ييرتيقدان چيخارتماق اولار
Xoşluğunan ılanı yırtıqdan çıxartmaq olar
دئدي نئجه سن بير سؤز دئييم چاتداياسان، دئدي نئجه سن آنلامايام پارتداياسان
Dedi necə sən bir söz deyim çatdayasan, dedi necə sən anlamayam partdayasan
دئديلهر ايش، قيز دئدي اره گئدهجم، گلين دئدي آيريلاجام، قوجا دئدي اؤلهجم، اولدو قيش، نه قيز اره گئتدي، نه گلين آيريلدي، نده قوجا اؤلدو ايشده يئرينده قالدي
Dedilər iş qiz dedi ərə gedəcəm, gəlin dedi ayrılacam, qoca dedi üləcəm, oldu qiş nə qiz ərə getdi, nə gəlin ayrıldı, nədə qoca öldü işdə yerində qaldı
دئديم ائشيده سن دا، قانمييه سن کي
Dedim eşidənsən da! qanmıy
دؤیمه تخته قاپینی دؤیهللـهر دمیر قاپووو
Döymə təxtə qapını döyəllər dəmir qapuvu
داري دونيادا يئددي ارخه دهن بير چووالي يوخدور
Darı dunyada yetdi ərxədən bir çuvalı vardır
دالدادا کلي يه گلهن گؤز قاباغيندا دوغار
Daldada kəli yə gələn göz qabağında doğar
دالدان آتان توپوغا ده يهر
Daldan atan topuğa dəyər
دالی داشی قاباغا کئچیب
Dalı daşı qabağa keçib
دامارا گؤره قان آلارلار
Damara görə qan alarlar
دامینان شام آراسیندا قالیب
Damınan şam arasında qalıb
دايچا آت اولونجا ييه سي مات اولار
Dayça at olunca yiyəsi mat olar
دريازچي اولمييهن! (بیزیم دئییمده) يئرده دريازچي دير
Dəryazçı olmayan yerdə dəryazçı dir
دلييه حالوا گيجه بال نئينهر
Dəliyə halva gicə bal neylər
دلييه يئل وئر الينه بئل وئر
Dəliyə yel ver əlinə bel ver
ده ييرمانين بوغازينا اؤلو سالاسان ديري چيخار
Dəyirmanın boğazına ölü salasn diri çıxar
دوز يئييب دوز قابين سينديرمک
Duz yeyib duz qabın sindirmək
دوز يولون يئرييهنمير دولايي يه شيللاغ آتير
Düz yolun yeriyənmir dolayı yə şıllağ atır
دوستونان دوشمهني دارا دوشهنده تاني
Dostunan düşməni dara düşəndə tanı
دولانان اياغا داش ده يهر
Dolanan əyağa daş dəyər
دوه ديزين به يهنهر ننه قيزين
Dəvə dizin bəyənər, nənə qizin
دوه گؤردون قيغين گؤرمه دون
Dəvə gördün qiğin görmədün
دوه لر بوغوشسا قار ياغار
Dəvələr boğuşsa qar yağar
دوييه دئديلهر بوينون ايريدي، دئدي هارام دوزدي؟
Dəviyə dedilər boynun əyridi, dedi haram düzdü
ديرناغينان اتين آراسينا گيرمک اولماز
Dırnağınan ətin arasına girmək olmaz
سار یئرینه سارخان ایلهشیب
Sar yerinə sarxan əyləşib
سامان سنين دگيل سامانليق کي سنيندير
Saman sənin dəgil samanliq kı sənin dir
سرپ ايتي قورد آپارار
Sərp iti qurd aparar
سسي قويودان گلير
Səsi quyu dan gəlir
سفئيين باشيندا يونجا کولو بيتمهز
Səfeyin başinda yonca kolu bitməz
سفئيين بوينوزو اولماز
Səfeyin buynuzu olmaz
سو سنهگي سودا سينهر
Su sənəgi suda sinər
سوبايليق سولطانليقدي
Subaylıq sultanlıq dir
سؤزو آنلايانا دييه سن
Sözü Anlayana Diyəsən
سولانان قار قالخانماز
Sulanan Qar Qalxanmaz
سووون قاباغي هارا گئدسه دالي دا اورا گئدهر
Suvun Qabağı Hara Gedsə Dalı Da Ora Gedər
سويوب سويوب قويروغونا چاتاندا موندارلاييب
Soyub Soyub Quyruğuna Çatanda Mudarlayıb
سيکينهن چوواني آنلامير
Sikinən Çuvanı Anlamır
شامسیز یاتار دعواسیز یاتماز
Şamsız Yatır Davasız Yatmır
شانسيما کوللو کوپه ده چيخمهز
Şansıma Küllü Küpədə Çıxməz
صاف دولانار شرط اودي کي ناصافي دولانديراسان
Saf Dolanar Şərt Odı Kı Nasafı Dolandırasan
عزيزيم عزيز، تربيهم اوندان عزيز
Əzizim Zəiz, Tərbiyəm Ondan Əziz
عومرو آز دالي ياز (یاز عومرو آز: بونون قاباغیندا پاییز دیر کی دییه رلر عومرو اوزون و پای اوزه ن دیر)
Ömrü Az Dalı Yaz (Yaz Ömrü Az)
فهيم لي اوغول نئينير دده مالين فهيم سيز اوغول نئينير
Fəhimli Oğul Neynir Dədə Malın, Fəhimsiz Oğul Neynir
قاتير کيمين دير بوينينا مين بوينووا ميندير
Qatır Kimin Dir Boynına Min Boynuva Mindir
قارداشلار ساواشدي ابله لر ايناندي
Qardaşlar Savaşdı, Əbləhlər Inandı
قازان قازانا دئيير گؤتون قارادي
Qazan qazana deyir götün qaradı
قازماني قيزيلدهنده باشلاسون گينه گوهن ديبي قازار
Qazmanı qizildən də başlasan ginə gəvən dıbı qazar
قالان ايشه قار ياغار
Qalan işə qar yağar
قان ائلييهن قان ائلهمئييب خبر آپاران قان ائلئييب
Qan eliyən qan eləmeyib, xəbər aparan qan eleyib
قلبي يئره سو چيخماز
Qəlbi yerə su çıxmaz
قوچ اکه چپيش تکه
Qoç əkə çəpiş təkə
قودوخلو ائششهک کاروانا گئدمهز
Qoduxlu eşşək karvana gedməz
قوربان اولوم او داوایا (دعوا) اوستوننهن بیرگون سوووشا
Qurban olum o davaya üstünnən bir gün sovuşa
قورتدالارسان قوردو چيخهر
Qurtdalarsan qurdu çixər
قورتدان قوتولمامیش قولئیبانییه توش گلدیک
Qurtdan qutulmamış quleybanı yə tuş gəldik
قورد آغزيننان چيخيب
Qurd ağzınnan çixib
قورد اورهگي يئييب
Qurd ürəgi yeyib
قورد بالاسي قورد اولار
Qurd balası qurd olar
قورد دئدون قولاغلاري گؤرسهندي
Qurd dedün qulağı görsəndi
قورد دومانليق گزهر
Qurd dumanlıq gəzər
قورد گلدی اویون پوزولدی
Qurd gəldi oyun pozuldı
قورد يوواسيندان سوموک اسکيک اولماز
Qurd yuvasından sümük əskik olmaz
قوررهت دوغرییان آغلار
Qürrət doğrayan ağlar
قورو قبره قوللوق ائلهمهک
Quru qəbrə qulluq eləmək
قولاغ گونده بير سؤز ائشيدمهسه کار اولار
Qulaq gündə bir söz eşidməsə kar olar
قونشوم قونشو اولسا کور قيزيم اره گئدر
Qonşum qonşu olsa kor qizim ərə gedər
قونشييه اومود اولان شامسيز قالار
Qonşı yə ümüd olan şamsız qalar
قويون قوزوسونون اياغين باسلاماز
Qoyun quzusu nun əyağın baslamaz
قيريلهن قوشونناندي
Qirilən qoşunnandı
قيز قاپيسي شاه قاپيسي
Qiz qapısı şah qapısı
قيزيم سنه دئييرهم گلينيم ائشيد
Qizim sənə deyirəm gəlinim eşid
قيش بير گونده قيشليغين بيلديرهر
Qiş bir gündə qişliğin bildirər
قيش گئدهر اوزو قاراليق کؤموره قالار
Qiş gedər üzü qaralıq kömürə qalar
قيليج ياراسي توختار ديل ياراسي توختاماز
Qilic yarası toxtar, dil yarası toxtamaz
قينهمهغه قاري اؤکوز
Qəynəməğə qarı öküz
قیش گؤرمییهن بولبول یازین قدرینی بیلمهز
Qiş görmiyən bülbül yazın qədrini bilməz
گئتديک گلين گؤرمه غه، گلين گئتدي تزهک ييغمهغه
Getdik gəlin görməğə, gəlin getdı təzək yiğməğə
گئجهنین گوللـهسی گونوزون تؤهمهتیننهن یاخچیدیر
Gecənin gülləsi günüzün töhmətin nən yaxçı dir
گؤرمهمیش آدام چیی چوغوندور
Görməmiş adam çiy çoğundur
گؤزه لليک اوندور دوققوزو دوندور
Gözəllik ondur, doqquzu dondur
گزهن اياغا داش ده يهر
Gəzən əyağa daş dəyər
گلمیشدیم وورام قویمازسان قاچام
Gəlmişdim vuram qoymazsan qaçam
گلين توشدو تويچو سيشدي (سيچدي)
Gəlin tüşdü toyçu siçdi
گوجو چاتاني وورور چاتمايانادا بير داش آتير
Gücü çatanı vurur çatmayana da bir daş atır
گون وار گون وار
Gün var, gün var
لالین دیلین آناسی بیلهر
Lalın dilin anası bilər
مئه ده شئه گلهر
Mehdə şeh gələr
مال يييه سينه اوخشاماسا حارامدير
Mal yiyəsinə oxşamasa haram dır
مسجيد قورولماميش کور قاپي دا دوروب
Məscid qurulmamış kor qapı da durub
من آغا سن آغا اينهکلهري کيم ساغا
Mən ağa sən ağa inəkləri kim sağa
موس موس دئيينجا دئنه موصطفي
Mus mus deyincə denə mustafa
مين يئييجون اولسون بير دئييجون اولماسين
Min yeyicün olsun, bir deyicün olmasin
تانیمایان قويي يه داش آتماق اولماز
Tanımayan quyı yə daş atmaq olmaz
ننه سينه باخ قيزين آل قيراغينا باخ بئزين آل
Nənə sinə bax qizin al, qırağina bax bezin al
نه الده دورور نه دیبده ( قدیم اؤکوز ایله جوت سورنده گؤروردین اؤکوزلرین بعضی سی جوت ده دورمورلار و یا خرمن سورنده خرمنه گئدمیرلر،و ایندیسه او آداما کی هئچ سؤزه دورمورلار نه یاخچی یه نه یامانا دییه رلر )
Nə əldə durur nə dibdə
نه ايشيم ايشدير، نه اليم بوشدور
Nə işim işdir, nə əlim boşdur
نه ايشين وار تولکيده تولکي سني هورکيده
Nə işin var tülküdə tülkü səni hürkidə
نه تؤکسون آشووا او چیخهر قاششوغووا
Nə tökson aşuva o çixər qaşşuğuva
نه سيکديغيميزدهن يارانديک نده سيکيلديغيميزدهن
Nə sikdiğimiz dən yarandık, nədə sikildiğimiz dən
نه قدهر پیس اولا یاخین (فامیل) نه قدهر اوزاق اولا یول (یاخچی)
Nə qədər pi sola yaxın ( qohum qardaş) nə qədər uzaq ola yol (yaxçı)
نه ياسيميز ياسا اوخشايير نه تويوموز
Nə yasımız yasa oxşayır nə toyumuz (toya oxşayır)
نه یاغان کیمی یاغیر نه آچان کیمی آچیر
Nə yağan kimi yağır, nə açan kimi açır
نوه اومودونه قالان دامدا قالار
Nəvə ümüdünə qalan damda qalar
هاممیدان قاباق اوچدوک هامیدان دالی دوشدوک
Hamı dan qabaq üçdük, hamı dan dalı düşdük
هاميني بزهر اؤزو لوت گزهر
Hamını bəzər özü lüt gəzər
های اولدو هوی اولدو هامیسی یالان اولدو
Hay oldu huy oldu hamısı yalan oldu
هر آنقيرانا آخير چکسون بوردان اصفهاناجاق آخير اولار
Hər anqırana axır çəkson burdan İsfahanacaq axır olar
هم داییسی گیله گئدیر هم دایچاسین اؤرگهدیر
Həm dayısı gilə gedir həm dayçasın örgədir
هم رحماندی هم شیطان
Həm rəhmandı, həm şeytan
وئرمه سه خاليق نئينه سين مخلوق
Verməsə xalıq neynəsin məxluq
ورياني سووا وئريب
Vəryanı suva verib
يئمه غينهن دويماديق يالاماغينان دوياجاق؟
Yeməğinən doymadıq yalamağınan doyacaq?
ياخچي ليق ائله آت دريايا باليق دا بيلمه سه خاليق بيلهر
Yaxçılıq elə at daryaya, balıq da bilməsə xalıq bilər
ياد آغلار يالان آغلار
Yad ağlar yalan ağlar
ياد ايتين قويروغو الينده اولار
Yad itin quyruğu əlində olar
يارالي بارماغا ايشهمه ز (بیر قیرانلیق خئییر ایش گؤرمه ز)
Yaralı barmağa işəməz
ياز عومرو آز
Yaz ömrü az
ياس توي کاسيبا بيردير
Yas toy kasıba bir dir
ياغلي چؤرهک گزير
Yağlı çörək gəzir
يالقوزهک جاناوار کيمين گوزه گيرير
Yalquzək canavar kimin gözə girir
يانسين چيراغي گلسين ايشيغي
Yansın çırağı, gəlsin işiği
يورغانووا گؤره قيچووي اوزاد
Yorğanuva görə qıçuvu uzad
يوز اؤلچ، بير بيچ
Yüz ölç, bir biç
اینه ک ائوین گیزلین تیکه سی دیر: یاغلی چؤرگی و خئیروبرکتدیر
Inək evin gizlin tikəsi dir
باغلی قاپیدان مین بلا حیفظ اولار
Bağlı qapıdan min bəla hifz olar
بو لای لایی بیلیسه ن اؤزون نییه یاتمیسان
Bu lay-layı bilisən özün niyə yatmısan
بورجلی بورجلی نین سالیغین (ساغلیغین) ایسته ر
Borclı borclı nin salığın (sağlığın) istər
بیر ایشی بیتیرمایینجاق او بیری ایشی باشلاما
Bir işi bıtırmayıncaq o biri işi başlama
پیس؟؟ دوشمن، دوست قازانماق فورصت دالیندا
Pis düşmən, dost qazanmaq fürsət dalında
تانریدان قورخمییان بنده ده ن قورخماز
Tanrıdan qorxmıyan bəndədən qorxmaz
تک الده ن سس چیخماز
Tək əldən səs çıxmaz
تکه؟(کته؟) قارین دوییرماز، محبت آرتیرار
Təkə (kətə) qarın doyırmaz məhəbbət artırar
تولکونون عریضه سی اوخونونجاق دریسی باشیندان فوروق چیخه ر: تا شکوائیه روباه خوانده شود پوست از سرش بیرون کشند.
Tülkünün ərizəsi oxununcaq dərisi başından furuq çixər
جاوانلیقدا داش داشی، قوجالیقدا ایچ آشی
Cavanlıqda daş daşı, qocalıqda iç aşı
جزیره ده چاققال آزیدی، بیریده گمی چی ایله ن گلدی
Cəzirədə çaqqal azıdı biridə gəmiçi ilən gəldi
جهد ائله دوست قازان، دوشمن اوجاق باشیندادیر
Cəhd elə dost qazan, düşmən ocaq başındadır
چاققال وار باش کسیر، قوردون آدی بدنام دی
Çaqqal var baş kəsir qurdun adı bədnam dı
چوخ یئمه آشی، قاپییاجاق یولداشی
Çox yemə aşı qapıyacaq yoldaşı
حارامی گله نده گؤز قیزارار، حارامی گئده نده اوز قیزارار
Haramı gələndə göz qızarar, haramı gedəndə üz qizarar
حسن سوخدو دگیرمانی دگیل کی: چیه چه خبره این قدر رفت وآمد؟ مگه این جا آسیاب حسن سوخدو!! است
Həsən soxdu dəyirmanı dəgil kı
دانا چیخمه میش بیزوو چیخیر؟
Dana çixməmiş bızov çixir
درتلی درد الینده ن داغا چیخدی، دئدیلر بختورلیقده ندی
Dərtli dərd əlindən dağa çıxdı, dedilər bəxtıvər lik dəndi
دره سیز داغ اولماز
Dərə siz dağ olmaz
دمیر قاپینیندا آغاج قاپی یا ایشی دوشه ر
Dəmir qapınında ağac qapı ya işi düşər
دوز آغاج اییلمه ز، ایری آغاج دوزه لمه ز
Düz ağac əyilməz əyri ağac düzəlməz
دووشانی اره بی ایله ن توتارلار؟؟
Dovşanı ərəbi ilən tutarlar
الده بئش بارماق بیر اولماز
əldə beş barmaq bir olmaz
سؤز ائشیدمک ادبده ندیر
Söz eşidmək ədəbdən dir
ساخلا منی جاوانلیقدا، ساخلاییم سنی قوجالیقدا
Saxla məni cavanlıqda, saxlayım səni qocalıqda
سنه گؤینه دیگیم داغلار، سنه ده قار یاغارمیش
Sənə göynədiyim dağlar sənə də qar yağarmış
سوووروب سوووروب کولونه قاتدی
Sovurub sovurub külünə qatdı
سوووروق سوووروبسان، چولدان سووورماغون ندی؟
Sovuruq sovurubsan çuldan sovurmağun nədi
صبری ایله ن حالوا پیشه ر یای قوراسیندان، بسله سن اطلس اولار توت یاپراغیندان
Səbri ilən halva pişər yay qorasından, bəsləsən ətləs olar tut yaprağından
قاپووو باغلا قونشووو اوغرو توتما
Qapuvu bağla, qonşuvu oğru tutma
قاتیر کیمین دیر بوینونا مین، بوینووا میندیر: خوبی و بدی براش فرقی ندارد.
Qatır kimin dir boynuna min biynuva mindir
قورو قبره قوللوق ائله مک: آب در هاون کوبیدن
Quru qəbrə qulluq eləmək
قیسمت اولسا گله ر جهاندان، قیسمت اولماسا دوشه ر آغیزدان
Qismət olsa gələr cahandan, qismət olmasa düaər ağızdan
قیش گئده ر اوزو قارالیق کؤموره قالار
Qiş gedər üzü qaralıq kömürə qalar
قیلینج او قیلینجیدی، قول او قول دگیل
Qilinc o qilincidi, qol o qol dəgil
کئچله دئديلهر باشووو يودون، دئدي يودومدا دره ديمده
Keçələ dedilər başuvu yudun, dedi yudumda dərədimdə
کئچی جان قایغیسیندا قصاب پیی گزیر
Keçi can qayğı sında qassab piy gəzir
کار ائشيدمه ز يان يورار
Kar eşidməz yan yorar
کاسيب پارا تاپدي يئر تاپمادي يئر تاپدي پارا تاپمادي
Kasıb para tapdı yer tapmadı, yer tapdı para tapmadı
کاسيب يئييش گئييشين بيلسه کاسيب اولماز
Kasıb yeyiş geyişin bilsə kasıb olmaz
کاسيبين ائوينين آشاغيسي يوخاريسي اولماز
Kasıbın evinin aşağı yuxarı sı olmaz
کاسيبين چورهگي قوتولاندان سورا تنديري آليشار
Kasıbın çörəgi qutulandan sora təndiri alışar
کور آتين کور نال بندي اولار
Kor atın kor nalbəndı olar
کور پيشيگين گوزين باغلئيير
Kor pişigin gözün bağlar
کور قوشون يوواسين آللاه الينن قويار
Kor quşun yuvasın allah əlinən qoyar
کور نه ايستهر آللاهدان؛ بير جوت گؤز، بيري ايري بيري دوز
Kor nə istər allahdan bir cüt göz, biri əyri biri düz
کوسا کئتدی بوق قازانا، ساققالیندا اوسته قویدو گلدی
Kosa getdi buq qazana saqqalında ustə qoydu gəldi
کول ديبينده دووشان ياتار
Kol dibində dovşan yatar
کیشی اود اولار، آرواد سو
Kişi od olar, arvad su
کیشی بنادی، آرواد فهله
Kişi bənnadı, arvad fəhlə
کیشی سئلدی آرواد گؤل
Kişi seldı, arvad göl
گؤزد ه ن توک قاپماق: فرصت طلب بودن، ییرتیجی اولماق
Gözdən tük qapmaq
گمی ایشین گمی چی بیله ر
Gəmi işin gəmiçi bilər
گمیده اوتوروب گمی چی نه ن دعوا ائدیر
Gəmıdə oturub gəmiçi ilən dava edir
گونه باخان کیمی گونده مین یئره چؤنیر
Günə baxan kimi gündə min yerə çönir
لوند لوندی تاپار؛ گؤت آتان گؤت آتانی: کبوتر با کبوتر باز با باز
Ləvənd ləvəndi tapar, göt atan göt atanı
مئیمونین سو خیرتده گینه چیخسه، بالاسین قویار ایاغی آلتینا
Meymünin su xirtdəginə çixsə, balasın qoyar əyağı altına
محمد (ص) امتی دامودا قالماز، دامودان چیخسه جانی دا قالماز
Məhəmməd ümməti damuda qalmaz, damudan çixsə canı da qalmaz
مین دوزه ن، مین بیرده دوزه ر
Min düzən, min birdə düzər
نه ایشین وار تولکوده تولکو سنی هورکوده: اوندا دییه رلر کی بیر نفر اونا باغلی اولمایان ایشیه قاریشیب و اوندان ضرر گؤره.
Nə işin var tülküdə tülkü sənə hürküdə
نه تؤکسون آشووا، چیخار قاشوغووا
Nə töksən aşuva, çıxar qaşuğuva
وار ائوی، کرم ائوی، یوخ ائوی درد- ورم ائوی
Var evi, kərəm evi, yox evi dərd-vərəm evi
هئچ کس اؤز آیرانینا تورش دئمه ز؟
Heç kəs öz ayranına türş deməz
هایینان گله ن، هویونان گئده ر
Hayınan gələn huyunan gedər
هر آغارانا قار دئمه زلر
Hər ağarana qar deməzlər
یئتهنه یئتیر یئتمییهنه بیرداش آتیر
Yetənə yetir, yetmiyənə bir daş atır
یا حسن کئچهل یا کئچهل حسن
Ya həsən keçəl, ya keçəl həsən
یا داوایا(دعوا) قاللیک یا شاوایا
Ya davaya qallık, ya şavaya
یاخچی اوشدوک پیس دوشدوک
Yaxçı üşdük, pis tüşdük
یاد ایتین قویروغو آدامین الینده قالار
Yad itin quyruğu adamın əlində qalar
یاغار یاغار گون چیخار
Yağar yağar gün çıxar
یاغشیدان ایستانمامیشام دامجی منه نئی نییه جک
Yağışdan ıstanmamışam, damcı mənə neyniyəcek
یاغیشدان قوتولوب، دامجی یا توش گلدیک
Yağışdan qutulub damcı ya tüş gəldik
یالانچینین ائوی اودلاندی، هئچ کس اینانمادی
Yalançının evi odlandı, heç kəs ınanmadı
یالانچینین ایپینین اوستونه اودون ییغماق اولماز
Yalançının ipinin üstə odun yığmaq olmaz
یانماسا یانماز
Yanmasa yanmaz
یاوان یییه نیم اولسون یامان دییه نیم اولماسین
Yavan yiyənim olsun, yaman diyənim olmasın
یای وار قیش وار، هله چوخ ایش وار
Yay var qiş var, hələ çox iş var
یایدا باشی قاینامایانین، قیشده چوماغی قایناماز؟
Yayda başı qaynamayanın qişdə çomağı qaynamaz
یایین داشیدا قیشده کارا گلهر
Yayın daşı da qış də kara gələr
الین رنگه قویماق: باشینا بؤرک قویماق، الین بوزا وئرمک
əlin rəngə qoymaq
یولونان گئدهن یورولماز
Yolunan gedən yorulmaz
یومورتاسین دیشینه چالیب
Yumurtasın dişinə çalıb
یومورتانین آغیر یونگولون حساب ائدیر
-------------------------------------------------------
*اسنه ماغ اسنه ماغي گتيرر
*واي سامانليق داشينا
*كؤرتوددوغون بوراخماز
*قوچ ايگیت دايي سيناچكر،خاتون قيزخالاسينا
*دين سيزين كي ايمانسيزدي
*اولمه ائششكيم يونجابيتينجه ک
*بوشلي بوشلونون ساغليغين ايستر
*مالين بك ساخلاقونشون اوغري توتما
*چولمك ديغيرلاناردوواغين تاپار
*اصيل ايتمزياغ ايئيمز
*مال گئدربيرياناايمان گئدرمين يانا
*دالدان آتان داش تؤپوغادئير
*سؤزسؤزي گتيررآرشين بئزي
*چك زحمت گؤرلذت
*چؤخ دولانان چؤخ بولر
*چؤخ دولانان تؤپوغاداش دئير
*دوه اوينويانداقارياغار
*نانجيبه چالاسي يا گئتمه
*اششك ساتان كؤششك آلانماز
*قونشي پايي ياخچي دي بيرگون سنده بيرگون منده
*قونشي قونشوياباخارجانيني اوداياخار
*خؤروزيؤخويدي سحرآچيلميردي؟
*جوجه ني پائيزداسایاللار
*ياغ يؤغوتداندي،يؤغوت ياغدان
*گلين اؤينويانماز ديئراوتاق ايري دي
*موساهيبين باب ائيله،گؤرن دئسين هابئيله
*قارا قارقانين بالاسي اؤزونه شيرين دي
*ايگنه هامي ني بئزر اؤزي لوت گئزر
*كردارلي كردارين ئيئر،كردارسيزلار كؤينك گيه ر
*حالواحالوادئمگيلن اغيزشيرين اؤلماز
*چيراخ اوز دوره سينه ايشيق سالار
*چيراخ اوز دیبینه ايشيق سالماز
*دلي دلي يه باخار،چوماغين ايري توتار
*دلي دلينی گوره نده چوماغين گیزله در
*دلي يه يئل وئرالينه بئل وئر
*سوزي آت يئره صاحابي گؤتورر
*سوزي باجان دئمه باجين باجيسي وار
*كار ائشيتمز اويدورار
*آج تويوخ يوخيسندا داري گورر
*دالدان آتيلان داش تو پوخدان دئيير
*اوركن نه قدر اوزون اولسادا دوغاناقدان كئچر
*ايت هورر كاروان كئچر
*ال الي يووار الده اوزو
*دوز يولون يئريه بيلمير شوخوملوقدا شیللاغ آتیر
*قاشيني قائيران دئيردي ووردي گوزيني چيخاردي
*قاش آلماق یئرینه گوزون چيخارددي
*بيچاق دسته سيني كسمز
*ايلان هر يئرده ايري گئتسه اوز يوواسينا دوز گئدر
*كچل باخار گوزگيه آديني قويار اوزگيه
*دووه اوينياندا قار ياغار
*پيشيگين آغيزي اته چاتماز دئير مینداردي
*بير ساعتدي تنبكي يانير الان دئير نه توستيسيدي
* بير ساعتدي لیلی مجنون ناغیلی دئییره م دئییر لیلی اوغلانی ؟قیزدی؟
*باغدا اريك واريدي سلام عليك واريدي باغدان اريك كوتاردي سلام عليك كوتاردي
*گلين اوينيا بيلمز دئير اتاق ايريدي
*گلين اوجاقا گلر
*قوناق قوناقي ايسته مز ائو ييه سي هر اكيسيني
*تزه يونجا ائششگه باش آغريسي گتيرر
*سره دن قالان قوتور اولار
*ائل گوجي سئل گوجي
*درمانچي آجينان اولير كووزه (درمانچينين سهمي ) گوتيرمير
*خياطين اگر اينه سينن ساپي ایتمه سيدي گونده اون دست كت شلوار تيكردي
*كچلين آديني قوياللار زلفعلي كورين آديني قوياللار نورعلي
*كور توتديقيني بور آخماز
*اوجوزلي اتين شورباسي اولماز
*الله ايكي يومروغو بير باشا وورماز
*بوننان فاتيا تومان اولماز
*سو آخيب يولون تاپار
*قازان هللنيب قاپاغين تاپار
*قازان قازانا ديير ديبين قارادي
*ايگيد اوغلان داييسينا چئكر خانم قيز خالاسينا
*مثلده معرفت اولماز
*هم خداني ايستير هم خرماني
*ايش گورديرنين دي گورنين دگيل**ايري اوتيراق دوز دانيشاق
*دلي قوييا بير داش آتار يوز آغيلي چيخاردا بيلمز
*تولا ايتدنده میندار اولار
*يئر برك اولاندا اوكوز اوكوزدن اينجي ير
*ساخلا ساماني گلر زاماني
*ايت ايتدديگين ترك ائتسه ده سومسونمه یين ترك ائتمز
*يورقانا بورون ائلینن سورون
*كئچينين قوتورو بولاقين گوزينن سو ايچر
*يئميشين ياخچيسينی چاققال يئير
*جوجه ني پائيز آخيرنده سا ياللار
چادراسيزليخدان ائوده قاليبدي
*جالانان سو بير داها كوزيه دولماز
*جوجه يومرتادان چيخار قابيقيني بئگنمز
*قوز قابیغیندان چيخمامیش قابيقيني بئگنمز
*دوز يئيب دوزقابيني سيندرمازلار
*صبريله قوورادان حلوا پيشر
*ايله بيل آغزينا قويوت آتيبدير
*ياخاما سانجاق ساچميیوبسان كي
*كورا نه گئجه نه گوندوز
*كورا گئجه گوندوز بیردیر
*دونياني بوغدا توتسادا كهليگين روزيسي چينقيلدير
*ادام اومدوغو يئردن كوسر
*دردلي دئينگن اولار
*باشدا آغيل اولماسا بدن عذابدا اولار
*ائل اوز دلي سيني بور آخماز
*چراغ ديبينه ايشيق سالماز
*خالقا ايت هورسه بيزه چاققال هورر
*گونشويا اومودو اولان شامسيز قالار
*کئجه ده ن اودونا گئده ن چوخ اولار
*جواهر جيندا آراسيندا اولار
*بونون ايپينين اوستينه اودون يغماق اولماز
*ده وه اویناسا قار یاغار
*ده وه نی آپاران ائششکدیر
*ده وه ده ن بیر قیل دا قنیمتدیر
*ده وه نی ایتیریب کرششه یی آختاریر
*ده نی ساتان ائششک آلابیلمه ز
*ده وه نین آیاغی آلتیندا قاریشقا ازیلمه ز
*ده وه چینه ن قوهوم اولانین دروازاسی گن گرک
*ده وه نی چؤمچه ینه ن سووارمازلار
*گئجه گئدر گونوز گلر
*گئجه گئدر گئجه گلر
*گئجه سول یاتان سحر سول دورار
*گئجه نین خئیریندن گونوزون شری یاخجی دیر
*گئجه سیلاحلی گونوز کولاهلی گرک
*گئجه گونوزوموز بیر اولوب
*کاسیب گئیسه دییه رلر هاردان تاپدین ، دولتدی گئیسه دییه رلر مبارکدیر
*کاسیبین گونو ایتین گونو
*کاسیب پول تاپسادا یئر تاپماز
*کاسیبین دوواری آلچاق اولار
*کاسیبین گؤزو توخ اولار
*کاسیبین سؤزو ، یورغونون گؤزو
*کاسیبی ده وه اوستونده بووه سانجار
*کاسیبین بیر اوغلو اولدو اونوندا بوینو ایری اولدو
*کاسیبا قول اول وارلییا اوغول اولما
*کاسیب اوشاغی گؤرمه میش بالاسی اولمویاسان
*ائششه ک هارا دوشک هارا
*ائششه یین توخوم چیتداماسینا باخ
*ائششه یین تیتاب یئمه سینه باخ
*همدان اوزاخ کردیسی یوخون
*پیچاق اوز دسته سین کسمز
*ائششه کی باغلاسان آت یانونا یا هایین گوتوره ر یاخویون
*ال الی یووار ، ال ده دؤنه ر اوزو یووار
*اؤز مالیم گؤرسه نمیر ، اؤزگه مالی سالانیب
*اِئزِم که گِرنمیَه، خَلقِن که سالانِدِه.
*آج قارین ، آجی آیران وعدههای توخالی
*اود دئدیم دیلیم یاندی
*ایتین ایاغیندان تیکان چیخاردیر
*ایری اوتوراق دوز دانیشاق
*اوزو به زکلی ، ایچی ته زکلی
*الینده ن سو داممیر (نیرقز)
*اودا گلمیسن سویا ؟
*باش آپاریرسان؟
*تویوق نه قدیر کؤکله نسه اوقده رده بوزدومو دارالار
*داغدا جئیران گؤرسه دیر(ال یئتمز سوز)
*قونشو قونشودان سحر اویانماغی اؤرگه نه ر
*هرکیم ائششه ک اولدو سنده پالانی اول
*آتداکی داش دوروب اوسته کی داش دورمور
*ائویمدن چیخیر قارنیما گئدیر
**آشاغی دا ایله شمیر ، یوخاریدا یئر یوخدو
*آت آلمامیش آخور چک
*آت مینه نینی تانیر
*آته مینه نیندی دون گییه نیندی
*آت ا لن دوشه ر
*ایگیت آتینان , قوش قاناتیینان
*آج کیشی٬ داش دا یییه ر
*آچلمه میش سوفره بیر عيبي وار٫ آچیلان سوفره نین مين بير
*آرپا اکن٬ بوغدا درمز
*آدامين آلنينا هر نمه يازميشلار٬ ائله اودور
*آغ ايتين٫ قارا گونی
*آغريمايان باشا٬ دسمال باغلامازلار
*آغ توپورجك گؤره نده٫ اونا خيال ايكى قيرانليقدير
*آغ يارما٬ قارا گون اوچوندور
*آغاج گؤره نده٫ هيز ايت قاچار
*آل آپارميش(آلیبانی)
*آبیر یاز گؤیی دئييل كى گئنه گؤيه ره
*آبرينى يئميش٫ حيانى سيچميش
*قارا باخت داغلارا چیخسا ، داغلاری دومان آلار
*قیزیم سنه دئییره م گلینیم سن ائشیت
*بؤیوک باشین ، بؤیوک بلاسی اولار
*قویونو قازان گن قازار ، درین قازار ، اؤزونه قازار
*ساخلا سامانی ، گلر زامانی
**همیشه شعبان ، بیر گونده رمضان
*اغزیندان سود ایسی گلیر
*اویناشدان گلیب ار باشی یاریر
*یومورتاسیندان چیخمامیشدان باش یاریر
*قونشوم منی یاد ائله سین ، بیر ایچی بوش گیردکانلا .
*ده وه دن ده بیر قیل غنیمتدیر .
*مه چیدین قاپیسی آچیقدیر ، ایتین اوزونه نه گلیب
*اولو ائششکده ن نال چکیر
*کئچل داوا بیلسه ، اؤز باشینا یاخار
*ضررین یارسیندان قاییتماق ، منفعتدیر
*نیسیه گیرمه ز کیسییه
*قیش چیخار ، اوزو قارالیق کؤموره قالار
*قارا گونون عمرو آز اولار
*نفسی ایستی یئردن چیخیر
*عجله ایشینه شئیطان قاریشار
*هئچ کیم اؤز قاتیغینا تورش دئمه ز
*پیچاق اؤز دسته سینی که سمه ز
*قورددان قورخان ، قویون ساخلاماز
*گؤیلو بالیق اتی ایسته یه ن … قویار بوز اوستونه
*الا ایتده ن مشهوردور
*دئیه سن جانین قاشینیر
*یا حسن کئچل ، یا کئچل حسن
*قارداشلار شاواشدی ، آخماخلار ایناندی
*خاتین قیز خالاسینا ، قوچ ایگیت دایی سینا
*هوره ن ایت قاپماز
*ده وه یه دئدیلر بئلین ایری دیر ، دئدی هارام دوزدو ؟
*کور الله دان نه ایسته ر ایکی گؤز ، بیری ایری بیری دوز
*ائششه ییم اؤلمه یونجا بیتینجه ن ، یونجام سارالما ، توربا تیکینجه ن
*ایلان سانجان آلاجا ایپدن قورخار
*ایلان سانجان آلاقاتمادان قورخار
*قوناق قوناغی ایسته مه ز ائو ییه سی هئچ بیریسین
*ایلان یئییب اژدها اولوب
*یاغیشدان قورتولوب دولویا دوشدوک
*به ی وئره ن آتین دیشله رینی سایمازلار
*یاخینا گلمه اییین گلیر ، اوزاغا گئتمه جانیم چیخیر
*باخما اوزونون قاراسینا ، باخ آنلینین سیتارا سینا
*گیر مجنونون گؤزونه باخ لیلینین اوزونه
*الینده کی داشا باخیم گوزونده کی یاشا؟
*گؤزل آغا چوخ گؤزلیدی ، بیرده بیر چیچه ک چیخارتدی
*اؤلمه ک اگر اؤلمه کدیر، بونه جان وئرمه کدیر
*اؤلمه ک اؤلمه کدیر، نه خیریلداماخ
*اؤلسون او پیس کی یئرینه یاخجی سی گه له جه ک
*قوربانام او پیسه کی یئرینه یاخجی سی گه له جه ک
*دئییر تویوغون بیر قیچی وار
*اؤزووه بیر اینه باتیر اؤزگویه بیر چووالدیز
*سینان قول ، بویوندان آسلانار
*ائله یئرده یاتماز آلتینا سو چیخا
*چؤمچه اشدان ایستی اولوب
*خلیفه کیسه سیندن باغیشلیر
*تولکویه دئدیلر شاهیدین کیمدی ؟ دئدی قویروغوم
*پیچاق ویرسان قانی چیخماز
*بؤرکووی قوی قاباغیوا
*سنین کیمی دوستو اولانا دشمن لازیم دئییل
*کیمسه آتاسی اؤلن قدر یاسلی دئییل
*لالین دیلینی آناسی بیلر
*----------------------------------------------------------------------
* يالانچی طاماحکاری توولار
* يالانچی نين ائوی ياندی هئچ کيم اينانمادی
* يالانچی نين ايپی ايله قويويا دوشن قويودا قالار
* يالانچی نين منزيلی اولماز
* يالانچی نين يادداشی اولماز
* يالانچيليق اوز قيزاردار
* يالانچينی ائوينَجَن قووارلار
* يالانچينی تومانينين باغی قيريلانا قدر قووارلار
* يالانلا پيلوو پيشسه ، دنيز قَدر ياغی مندن
* يالانين عمری آ زاولار
* يالدان توتا بيلمَين ، قويروقدان هئچ توتا بيلمز
* يالوارماقلا دونوز داريدان چيخماز
*يامان آرواد ، دئيينگن اولار
* يامانلیخ اولماسا ياخشيليغين قيمتی بيلينمز
* يامان قونشو، يامان آرواد ، يامان آت ، بيريندن کؤچ ،بيرين بوشا ، بيرين سات
* يامان گونون عؤمرو آز اولار
* يامان گونه صبر ائدن ، ياخشی گونه تئز چاتار
* يامان يئيَنين اولسون ،يامان دئيَنين اولماسين
* يانان يئردن توشتو چيخار
* يانديرديغين شامی سؤندورمه
* يانغينا کؤروکله گئتمزلر
* يانغيندان چيخديق ، آولووا دوشدوک
* يانيغين نه يی وار کی ، يولوغا وئرسين؟ !
* يانيندا ياتدی، پالچيغا باتدی
* ياواش گئدن چوخ گئدر
* ياواش گئدن يورولماز
* ياوان اتين شورباسی اولماز
* يای ايشينی قيشدا گؤر، قيش ايشينی يايدا
* يای کاسيبين هم آتاسيدير ، هم آناسی
* يای گونونون ياغيشی، قيش گونونون ياوانليغيدير
* يای وار، قيش وار ، هله چوخ ايش وار
* يای وار، قيش وار ، نه تله سیک ايش وار
* يايدا آيران تاپمايان قيشدا يورغان تاپماز
* يايدا کؤلگه خوش ، قيشدا چووال بوش
* يايدا کؤلگه خوش ، قيشدا خارال بوش
* يايدا کؤلگه ده ياتان قيشدا قار اوسته ياتار
* يوخ اولسون يوخسوللوق، وارليغا نه دارليق ؟ !
* يوخ يئردن ايستمزلر
* يوخا چاره يوخدور
* يوخاری باخيب غم ائيلَيينجه ، آشاغی باخيب دم ائيله
* يوخاری باشدا يئرر يوخدور، آشاغی باشدا اوتورمور
*يوخدان آللاه دا بئزاردير
* يوخدويا قلم ايشلمَز
* يوخسوللوغا دوشمَيَن وارليليعين قدرينی بيلمز
* يوخسوللوق آداما چوخ شئی اؤيرَدر
* يوخو اؤلومون قارداشيدير
* يوخو، يوخو گتيرر
* يورددان چيخسان دا ، ائلدن چيخما
* يورغانينا گؤره آياغينی اوزات
* يورغاندان آياغينی چوخ اوزاتسان آیاغین اوشویه ر
* يورغون ائششگه " هوشا" خوش گلر
* يورولموش آتا قامچی وورسان ، شيللاق آتار
* يوروين ييخيلماغينا باخماز
* يوز ائشيتمکدن بير گؤرمک ياخشيدير
* يوز اؤلچ ، بير بيچ
* يوز اولسون، دوز اولسون
* يوز ايگنه ييغسام ، بير چووالدوز اولماز
* يوز ايگيرمی دؤرد مين پيغمبره يالوارينجا، تک آللاها يالوار
* يوز ايل گرک قانقال اوتلاياسان کی، آغزين دوه آغزينا اوخشاسين
* يوز بيليگين اولسا دا ، بير بيلن له دانيش
* يوز تولکو بيرآسلان يئرينی ، يئددی اوغول بير دده يئرينی وئرمز
* يوز قايغی بير بورج اؤدَمز
* يوز ماما ييغيلسا ، گوج دوغانا دوشر
* يوز نامرد بير مرده قوربان اولسون!
* يوز وور دئيَندن ، بير ووران ياخشيدير
* يول ايله گئدن يورولماز
* يول بؤيويوندور ، سو کيجيگيندير
* يول ياخين ، يوک يونگول
* يولجو يولدا گرک
* يولچودان يولچويا پای دوشمز
* يولچونويولدان ائيله مزلر
* يولچونو يولدان ائتمزلر
* يولدا يولداش ، ائوده قارداش
* يولداش يولداش ايله تن گرک، تن اولماسا گئن گرک
*يولداشينی منه دئ سنين کيم اولدوغونو دئييم
*يولدان ايرَلی يولداش ، ائودن ايرَلی قارداش
*يولدان چيخسان ، ائلدن چيخما
*يولدان چيخماق عيب دئييل، يولا گلمَمک عيبدير
*يولدان قال ، يولداشدان قالما
*يووشان بسلمَکله چمنزار اولماز
*ييخيلان آغاجا بالتا چالان چوخ اولار
*ييخيلانا داش چالان چوخ اولار
* يئددی قونشو بير قازانا محتاجدير
* يئر ييه سيز اولاندا ، دونوز تپَيه چيخار
* يئره دوشمکله گوهر قيمتدن دوشمز
* يئرينه ايشَمگی بس دئييل ، شيرين چای دا ايسَيير
* يئل اَسنده يئللنَر، يول گؤرنده يوللانار
*يئل اَسيب ، قوز تؤکولوب
*يئل ايله گلن ، سئل ايله گئدر
*يئل ايله گلن يئل ايله گئدر
*يئل قايادان نه آپارار؟
*يئل وورور يئلنگه لر اوينايير
*يئمَسه اللی ايل بسدير
*يئمک ايله دويمايان ، يالاماق ايله نئجه دويار؟
*يئمکله دويمادين ، يالاماقلا دوياجاقسان
*يئمه یین دادی دوزدادير، دونيانين دادی گؤزده
*يئمگين اوستاسی ، ايشلمَگين خسته سی
* يئمَگين قوسماغی دا اولار
* يئمَگين قولو ، ايشلمَگين خسته سی اولما
* يئمَگينی يالنيز يئيَن يوکونواؤزو قالديرار
* يئمَميسن قاز اتينی بيلميرسن لذّتينی
* يئمَيَنين مالينی يئيرلر، اؤلوسونو ده سؤيه رلر
* يئيرسن ائله يئه کی ، ديشلرينه ضرر دَيمَسين
* يئيرسن قاز اتينی، گؤررسن لذّتينی
* يئمه ییبسن قاز اتينی، گؤرمه ییبسن لذّتينی
*يئيه رسن قسمتيندير، يئمه زسن اؤزون بيلرسن
*يئيرسن قوّتين آرتار، وئررسن حرمتين
* يئييلميش يئييلير، قوناغيم کوسولوگئدير!
*يا اليمی کس ، يا اَتَگيمی
*يا اوونچو اؤلر ، يا دَييرمانچی
* يا باغ اَتَگی ، يا داغ اَتَگی
*يا بو دوه نی گوودمَه لی ، يا بو دونيادان گئتمَلی
* يا بيل، يا بير بيلندن سوروش
*يا توربا ييرتيلار ، يا داغارجيق
*يا داليما مين ، يا دالينا ميندير
*يا دولت باشا ، يا قوزغون لئشه
*يا دوه اؤلر، يا دوه چی ، يا دا اوستونده کی حاجی
*يا کئچل حسن ، يا حسن کئچل
*يا ولوله دن ، يا زلزله دن
*يا هه ، يا يوخ
*ياتاغان آسلاندان گزيَن پيشيک ياخشيدير
*ياتان آسلان اولسا دا، فرصت اوياغيندير
*ياتان اؤکوزه يئم يوخدور
*ياتان ايلانين قويروغونو باسما
*ياتيب يوخودا حالوا گؤروب
*ياخشيليغا ياخشيليق هر کيشينين ايشيدير ، يامانليغا ياخشيليق مرد کيشينين ايشيدير
*ياخشيليغا يامانليغ؟کور ائششه یه سامانلیخ؟
* ياخينداکی علف ، اوزاقداکی آرپادان ياخشيدير
*ياخينی قويوب اوزاقدان دانيشما
*ياد گليب قوهوم اولونجا ، قوهوم ياد اولور
* يار دردينی يار چکر
**يار قاداسينی يار آلار
*يار گئتدی ، يئری قالدی
چولاق آت سيّده نذيرئير
• چيبين ميندار( مردار) دئييل اورَک بولانديرار
• چيراق اؤز ديبينه( دوره سينه) ايشيق وئرمز(سالماز)
• حالين پيسدير اؤل قورتار
• حاييف قيمته قالماز
• خارادا چالغی ، اورادا قالغی
• خاراللارا سيغمايان جانيم ، توربا داغارجيغا سيخيلدی
• خالتانی آسلان بوينونا وورمازلار
• خورَگين دادی آغيزدادير
• خورَيی دويونجا يئمه ، گؤزون دالينجا قالماسين
• خورُيين ياخشيسی حاضر اولانيدير
• خيمير خيمير ، هميشه خيمير
• خينا گئجه سی هامی خينا بويانار
• خينالی اَل جيبه قويولماز
• دئييلَجک سؤزو فيکيرلش، سونرا دئه
• دئييلَجک سؤزو قارنيندا ساخلاما
• دئييلميش سؤزدن دئييلمَميش ياخشيدير
• دئييلن سؤز ياديگاردير
• داتدلی سؤز دينلَنَر، دادسيز سؤز اَسنَدَر
• دادسيز شوربايا دوز دا کار ائلَمَز
• دادلی سؤز جان آرزوسو، داسيز سؤز باش آغريسی
• دادماقلا مال توکنمز
• دادماميسان قاز اتينی نه بيلَسَ لذّتينی؟
• داز کئچلدن خوشلانار
• دازين ايستَديگی قارا ساچ اولار
• داش داشا سؤيکَنر ديوار اولار
• داش دويوارين قولاغی وار
• داش دَيَنه بلليدير ، يول گئدنه
• داش آت قوللارين آچيلسين
• داش آتان بللی باش آتان بللی
• داش آتانا چؤرک آت
• داش آتيب باشينی توتوب
• داش اورَکلی دوشمنين اورَگينی يارار يومشاقليق
• داش اوسته اکين اولماز
• داش اولسايدی سيخارديم ، تورپاغيديم دايانديم
• داش اولما ، بوش اول
• داش بير يئرده قوز بير يئرده
• داش بير يئرده قالانادا گؤيرر
• داش داشی ديرناق داشا ، سيز ساواشا بيز تاماشا
• داش داشی سينديرماز
• داش قيزلار باغرينا ، گئجه لر يالقيز ياتار
• داش يومشاق نه اولسا يئير( کنايه(
• داش يومشالار ، دوشمن يومشالماز
• داشلاردا ديله گلير
• داشی داشا ، باشی باشا وورارلار
• داشين خيرداسی بؤيومز ، آدامين خيرداسی بؤيوير
• داشينما سو اسله دَييرمان ايشلمَز
• داغ ييخيلماسا دره دولماز
• دالشينما سو ايله باغ سالينماز
• دامازليغينی يئين تامارزی قالار
• دانيشانی آدام بيلير، هورَنی ايت
• دانيشماق دانانی قوردا وئرر
• دانيشماق گوموش اولسا ، دانيشماماق قيزيلدير
• دانيشيرام دا پيس اولور ، دانيشميرام دا
• داوا آجی فايداسی شيرين اولار
• دايچا آت اولونجا ييه سی مات اولار
• دايچا نه قدر برک قاچسا ، آرابانی چکن آتدير، آت
• دده مين دامين ييخميشام کی ، قار کوَرمَييَم
• در ديوارين دا قولاغی وار
• درزی اؤز ييرتيغينی ياماماز
• درزينين ماياسی ايگنه ساپدير
• درزيه کؤچ دئديلر : ايگنه سينی سانجدی
• دعانی بيز ائلَديک ياغيش ياغدی قاراداغا!
• بارسيز آغاجا داش آتمازلار
• بارلی آغاجين باشينا دولانارلار
• بارماغين هانسينی کسسن ، آغريسی بيردير
• بازار آتا آنا تانيماز
• بازار ايچينده ايت قولاغی کسمزلر
• بازار باققالسيز اولماز، مئشه چاققالسيز اولماز
• بازار چؤرَيی چوخ اولسون ، بازاردا اولسون
• بازار شيطان يوواسيدير
• بازار قورولدو ، حساب دورولدو
• بازار يانسين ، آمما منه بير مانات قازانج اولسون
• بازارا گئدر ياغيش ياغار، دَييرمانا گئدر قيرغين اولار
• بازاردا بئز اوجوز اولاندا آدام اؤزونو اؤلدورمز
• بازاری کاساد اولانا مَردَنه گرک اولسون
• باش ياراندان چوخ قمه توتان وار
• باغا چاناغيندا چيخدی ، چاناغينی بَينمدی
• باغا يول گئده بيلمز ، ائوينی بئلينده گزديرر
• بالا قوشون آغزی بؤيوک اولار
• بالالی قارغايا پای دوشمز
• باهاسينا پول وئرميشم ، گؤزلريم ده چيخسادا يئيرم
• باهاليقدا چؤرَگينی اَسيرگَيَن اوجوزلوقدا يالقيز قالار
• بد آت اؤزونو گؤزلر ، ياخشی آت ايگيدی
• بد اؤزوده بير رنگدير
• بد ائولاد خطايا اورجاح اولار
• بد اصيلدن اصيل اولماز، بوينونمجا قيزيل قالا
• بد اصيلدن اصيل اولماز، قاچان قيزدان خانيم!
• بد اصيلی باشا چکرسن ، سوروشر آياغا دوشر
• بکمز ساتانا دا لعنت، بکمز آلانادا !
• بلد چيله گئدن يورولماز
• بلدچييه يول گؤسترمزلر
• بوغاز منيم ، قارين اؤزگه نين( کنايه )
• بولانماسا ، دوردولماز
• بير کسين نصيبين او بيری کس يئمز
• بيری ياغيش اولدو ، سن تورپاق اول
• بيريئرده اوتورما کی ، آلتينا سو چيخسين ( دئييم)
• پئندير يئيَن سو آختارار
• پاپاقچينين پاپاغی ييرتيق اولار
• پاپاقچينين کؤنلو اولسا ، بير دَريدن دوققوز پاپاق تيکر
• پاران اوجوز ايسه ، اؤزون باهالی اول
• پاسلی دميردن قيلينج اولماز
• پای بؤلَنه پای قالماز
• پای پايلايان پاييندان اولار
• پايينی يالقيز يئيَن پايينی ديشی ايله توتار
• پلنگه ات يئمگی ، کئچييَه اوت يئمگی اؤيرتمزلر
• پول پولو قازانار پول پولو گتيرر
• پول وئرسن ماللا منبردهن دوشر
• پولو سايديقجان آزالار
• پيادا آتلييا گولر
• پيادا گلندن آت آلماغی اؤيرنمه
• پيرينی تانيمايانين عاقبتی پيس اولار
• پيشيک آتاسينين خيرينه سيچان توتماز
• پيشيک آرخاسينی يئره وورماز
• پيشيک اؤلوب سيچانلارين بايراميدير
• پيشيک ائودن چيخاندا ، سيچانلار باش قالديرار
• پيشيک بالاسی اؤزونو آناسينين دؤشونده گيزلَدر
• پيشيگين دردی ايتی اؤلدورر
• پيشيگين قانادی اولسايدی سئچه دن علامت قالمازدی
• پيشيگين گؤزو سيچان دئشيگينده اولار
• تئز پاريلدايان تئزده سؤنر
• تئز قاچان ،تئز يورولار
• تارلادا ايزی اولماياناين سفره ده اوزو اولماز
• تازيسيز اووا گئدن ائوه دووشانسيز قاييدار
• تازينی خالتاسی ايله تانييارلار
• تازينين توپال اولدوغو دووشانين قولاغينا يئتيشيب
• تانری ائششگی تانييب ، بوينوز وئرمَييب
• تانری قورويانی قورد يئمز
• تاوا دليک ياغ توتماز ، تاختا چوروک ميخ توتماتز
• تاووس قوشونو توکونه گؤره کَسرلر
• تجارت دوستلوق کؤرپوسودور
• تَزه ائوه کؤچنده ، کؤهنه ائوين اوجاغيندا کول گؤتررلر
• تقدير ايله يازيلان ، تدبير ايله پوزولماز
• تک آغاجدان باغ اولماز
• تک ال ايله دويون دويونلَنمز
• تک الدن سس چيخماز
• تک داشدان دووار اولماز
• تک قويوندان سورو اولماز
• تک گزن دانانی قورد يئير
• تکرار بيلگين آناسيدير
• تکليک آللاها ياراشار
• تکه ده قوچ هونری اولماز
• تنبل داغدا قار گؤردو ، يورغانينا بوروندو
• تنبل ديلنچی نين قارداشيدير
• توخ ايت آج بَی دن ياخشيدير
• توخ ايکن يئين، ديشی ايله اؤزونه قبير قازير
*تورپاغين قاراسی اوز آغاردار
*تورپاقنان اوينايان آج قالماز
*تولانين قويروغونو کسمکله کؤپک اولماز
*اسنه ماغ اسنه ماغي گتيرر
*اولمه ائششكيم يونجابيتينجه ک
*اصيل ايتمزياغ ايئيمز
*اششك ساتان كؤششك آلانماز
*ايگنه هامي ني بئزر اؤزي لوت گئزر
*اوركن نه قدر اوزون اولسادا دوغاناقدان كئچر
*آج تويوخ يوخيسندا داري گورر
*ال الي يووار الده اوزو
*ايت هورر كاروان كئچر
*ايلان هر يئرده ايري گئتسه اوز يوواسينا دوز گئدر
*ائل گوجي سئل گوجي
*الله ايكي يومروغو بير باشا وورماز
*ايگيد اوغلان داييسينا چئكر خانم قيز خالاسينا
*ايش گورديرنين دي گورنين دگيل**ايري اوتيراق دوز دانيشاق
*ايت ايتدديگين ترك ائتسه ده سومسونمه یين ترك ائتمز
*ايله بيل آغزينا قويوت آتيبدير
*ادام اومدوغو يئردن كوسر
*ائل اوز دلي سيني بور آخماز
*ائششه یین توخوم چیتداماسینا باخ
*ائششه یین تیتاب یئمه سینه باخ
*ائششه کی باغلاسان آت یانونا یا هایین گوتوره ر یاخویون
*ال الی یووار ، ال ده دؤنه ر اوزو یووار
*اؤز مالیم گؤرسه نمیر ، اؤزگه مالی سالانیب
*اِئزِم که گِرنمیَه، خَلقِن که سالانِدِه.
*آج قارین ، آجی آیران وعدههای توخالی
*اود دئدیم دیلیم یاندی
*ایتین ایاغیندان تیکان چیخاردیر
*ایری اوتوراق دوز دانیشاق
*اوزو به زکلی ، ایچی ته زکلی
*الینده ن سو داممیر (نیرقز)
*اودا گلمیسن سویا ؟
*آتداکی داش دوروب اوسته کی داش دورمور
*ائویمدن چیخیر قارنیما گئدیر
**آشاغی دا ایله شمیر ، یوخاریدا یئر یوخدو
*آت آلمامیش آخور چک
*آت مینه نینی تانیر
*آته مینه نیندی دون گییه نیندی
*آت ا لن دوشه ر
*ایگیت آتینان , قوش قاناتیینان
*آج کیشی٬ داش دا یییه ر
*آچلمه میش سوفره بیر عيبي وار٫ آچیلان سوفره نین مين بير
*آرپا اکن٬ بوغدا درمز
*آدامين آلنينا هر نمه يازميشلار٬ ائله اودور
*آغ ايتين٫ قارا گونی
*آغريمايان باشا٬ دسمال باغلامازلار
*آغ توپورجك گؤره نده٫ اونا خيال ايكى قيرانليقدير
*آغ يارما٬ قارا گون اوچوندور
*آغاج گؤره نده٫ هيز ايت قاچار
*آل آپارميش(آلیبانی)
*آبیر یاز گؤیی دئييل كى گئنه گؤيه ره
*آبرينى يئميش٫ حيانى سيچميش
*اغزیندان سود ایسی گلیر
*اویناشدان گلیب ار باشی یاریر
*اولو ائششکده ن نال چکیر
*الا ایتده ن مشهوردور
*ائششه ییم اؤلمه یونجا بیتینجه ن ، یونجام سارالما ، توربا تیکینجه ن
*ایلان سانجان آلاجا ایپدن قورخار
*ایلان سانجان آلاقاتمادان قورخار
*ایلان یئییب اژدها اولوب
*الینده کی داشا باخیم گوزونده کی یاشا؟
*اؤلمه ک اگر اؤلمه کدیر، بونه جان وئرمه کدیر
*اؤلمه ک اؤلمه کدیر، نه خیریلداماخ
*اؤلسون او پیس کی یئرینه یاخجی سی گه له جه ک
*اؤزووه بیر اینه باتیر اؤزگویه بیر چووالدیز
*ائله یئرده یاتماز آلتینا سو چیخا
*آج تویوق یاتار یوخودا داری گؤره ر
*الینده کی داشا باخیم گوزونده کی یاشا؟
*اؤلمه ک اگر اؤلمه کدیر، بونه جان وئرمه کدیر
*اؤلمه ک اؤلمه کدیر، نه خیریلداماخ
*اؤلسون او پیس کی یئرینه یاخجی سی گه له جه ک
*اؤزووه بیر اینه باتیر اؤزگویه بیر چووالدیز
*ائله یئرده یاتماز آلتینا سو چیخا
*آج تویوق یاتار یوخودا داری گؤره ر
*اولاجاغا چاره يوخدور
*اولاماغينی بيلمَيَن کؤپک ، سورويه قورد گتيرر
*اولان اولدو ، توربا دولدو
*اولان دؤرد باغلار، اولمايان درد باغلار
*اولاندا گؤز قيزارار ، اولماياندا اوز
*اولدوز چوخسا ، آی بيردير
*اولمايانين بير دردی وار ، اولانين اون بير
*اوّلی ميدان اولانين آخيری زندان اولار
*اون اؤلچ بير بيچ
* اون ايکی اماما يالوارينجا ، بير آللاها يالمار
*اويناشا اومود اولان اَرسيز قالار ، قونشويا اومود اولان شامسیز
*اويناشدان اَر اولماز
*اويناماق بيلمز ، يئريم داردی دئير
*اهل کمال معرفت غصّه نی چوخ يئسين گرک ، قارقا وکيل اولان قوشون ، حقّی دی پوخ يئسين گرک
*ايت ياتار قارا آغاج کؤلگه سينده دئير بس اؤز کؤلگه سيدير
*ايت ياتار قايا کؤلگه سينده ، دئير بس اؤز کؤلگه سيدير
*ايت ييه سينی تانيمير ( مئتافور: شولوقلوق(
*ايت ييه سينی تانييار
*ايتی چؤرک تنديردن ، منّتی يوخ پنديردن
*ايتی ييه سينه تانيتديرير
*ايتيب، آختارانی يوخدور
*ايرمی گليری اولوب، ايرمی بيرخرجی اولانين وای حالينا
*ايرميسينده يئل چکن ، آلتميشيندا سيزلار
*ايستَدی قا شن دوزلده ووردو ، گؤزون چيخارتدی
*ايستی سئون توستوسونه دؤزر
*ايستَييرسن قوجاليقدا حرمتين اولسون ، جوانليقدا قوجالار حرمت ائيله
* ايشی باشلاماميش آخيرينی ) سونونو( دوشون
* ايگيد اؤلر آدی قالار، مخنّثين نه يی قالار؟
* ايگيد اؤلر اونو) شهرت( قالار ، اؤکوز اؤلر گونو قالار
*ايگيد اودور، آتدان دوشوب آتلانا ، ايگيد اودور، خر عذابا قاتلانا
*ايگيد اودورکی، آپارديغينی گتيرسين
*ايگيد اوغول جوان ائيلر آتانی
*ايگيد اوغول دوشمنه اَييلمز
*ايگيد ايلقاريندان دؤنمز، دوه اووساريندان
*ايگيد اَييلدی اؤلدو
*ايگيد باسديغين کسمز
*ايگيد جانلی ، کباب قانلی
*ايگيد قووغاسيز اولماز
*ايگيد لقبله تانينار
*ايگيد ليگين ده يئری وار
*ايگيد مئيداندا معلوم اولار
*ايگيد يارسيز اؤلمز
*ايگيد يوز ياشار، فرصت بير دوشر
*ايگيده هونرينه گؤره آد وئررلر
*ايگيدی ياخشی ساخلار، ياخشی آرواد ، ياخشی آت
*ايگيديم ايگيد اولسون ، کول ديبی ائويم اولسون
*ايگيدين الی ايشده گرک
*ايگيدين ايگيددن احتياطی آرتيقدير
*ايگيدين باشی قالدا گرک !
*ايگيدين خنجری قينيندا قالماز
*ايگيدين منزيلی بير اولار ، نامردين منزيلی اولماز
* ايل باهاريندان بيلينر
* ايل وار بير گونه دَير، گون وار بير ايله دَير
* ايل وار بير گونه دَيمز، گ.ن وتر بير ايله دَير
* ايلان آدامين توپوغونوگؤزلر، آدام ايلانين باشينی
* ايلان آغزيندان قورتاردی ، قورباغا آغزينا دوشدو
*ايلان آغزيندان قورتولوب ، اَژدها آغزينا دوشدو
*ايلان آياغی ، قاريشقا گؤزو، موللا چؤرَگی، کيم گؤروب؟ !
*ايلان اولدوز گؤرمَسه اؤلمز
*ايلان چيخديغی باجانی ياخشی تانييار
*ايلان دوزلمَيينجه يوواسينا گيرمز
*ايلان قابيغينی دَييشر، خاصيّتينی دَييشمز
*ايلان ووران آلا چاتيدان دا قورخار
*ايلان ووران ياتار ، آج ياتماز
* ايلان هر يئره ده اَيری گئدسه ، اؤز يوواسينا دوز گئدر
* ايلان يولو اَيری گئدر، يوواسينا دوز گودر
* ايلانا آغونو کَرتَنکله وئرر
* ايلانی اؤزگه الی ايله توتمازلار
* ايلانی سيد احمد الی ايله توتارلار
* ايلانی يارالی بوراخمازلار
* ايلانين آجيغی يارپيزدان گلر،هارا گئدسه اونونلا اوز اوزه چيخار
* ايلانين آغينا دا لعنت ،قاراسينا دا
* ايلانين باشينی اؤزگه الی ايله اَز
*ايلانين بوغازينا گيرَن چيخماز
*ايلانين قوسدوغونو يوخ ، باشينی اَزرلر
*ايلده باشا گلمَين ، ديلده باشا گلر
*ايلقاريندان دؤنن نامرددير
*ايللر قوجالتماز انسانی غصّه قوجالدار
*ايی لنميش اته ميلچک قونار
*ايلنميش سويو ايچمزلر
* ايلين آخير چرشنبه سی کيمينه دوشر، کيمينه يوخ
*ايلين ياخشی اولاجاغی باهاريندان بللی
* اَينينده دونو يوخ ، باشيندا پاپاق اختارير
*ايیی بيلمَين تولا دريسينی کولا وئمز
*بار وئرن آغاجا داش آتارلار
* آجيقلی ديلَنچی نين تورباسی بوش قالار
* آخيردا گولن ياخشی گولر
*آخيرده گلن قاپينی اؤرتر
*آخيری فنا اولاجاق ايشی هئچ باشلاما
*آدامين آغزی آشا چاتاندا ، باشی داشا دَيَر
*آراليق اويونون آراليقدا اوينارلار
*آراليق سؤزو ائو ييخار
*آراليق مالی آرادا يئييلر
*آرواد کيشينين قولتوق ساعاتی دير
*آرواد مالی قاب دستمالی
*آروادا شريک اول، مالا شريک اولما
* آريق آتا قويروغو دا يوکدور
* آريق آتا يوک چاتمازلار
* آريق آتدا تَپر چوخ ، يئريمَيه هونر يوخ
*آريق اؤکوزه بيچاق اولماز( آريق اؤکوز کسيلمز(
* آز اولسون ، دوز اولسون
* آز يئه هميشه يئه
* آزانچی چکر سويوغو ، موللا يئير تويوغو
* آزاندا گئت شيطان ائوينه
* آستا آتين تَپيگی بَرک دَير
* آستا گئدن منزيل کسر
* آستا گئدن يورولماز، يورويَن يولدا قالار
* آشيق گؤردويون سؤيلر
* آغاج بار وئرديکجه ، باشين آشاغی تيکر
* آغاج توتان باش ياراندان چوخدور
* آغاج گتيرَنين اوّل اؤزون وورارلار
* آغاجين ايکی باشی وار
* آللاه قوناغينين اؤز قسمتنی وار
*آليجی نين گؤزو ساتيجی دا اولار
*آوازين ياخشی گلير ، اوخودوغون قرآن اولسا
*اؤ کوزو اولانا ، گؤن بورج وئرمزلر
*اؤرتولو بازار دوستلوغو پوزار
*ائرتَيه قالان ، بلادان قورخما ائرتَيه قالان ، آرخايا قالار
* اؤردک اتين قاز اتين ، يئيَن بيلر لإّتين
*اؤردک گليب قاز اولماز، گلين گليب قيز اولماز
* اؤردَگی باغلاماغا ايپک گرک ، يار ايله اويناماغااورَک گرک
*اؤردَگی سو ايله قورخوتمازلار
*ائرمنی دن شاهيد ايستَديلر ، اوزوم آياقلايان گتيردی
* اؤز آدينی اؤزگه لره قويما
*اؤز اؤزونه ائيلَيَنه چاره يوخدور
* اؤز ائولرينين تولکوسو ، اؤزگه ائوينين آسلانی دير
*اؤز ائويمين نؤکرييَم ، اؤزگه ائوينين آغاسی
* اؤز ائوينده اؤز باشينی باغلايا بيلمير ، اؤزگه ائوينده گلين باشی باغلايير
*اؤز چؤرَگينی اؤزگه سوفره سينده يئمه
*اؤز عاغلينی اؤزگه عاغلينا وئرمه
*اؤز قدرينی بيلمَيَنين قدرينی اؤزگه سی ده بيلمز
*اؤز قورو چؤرَييم ، اؤزگه نين پيلوووندان ) چيلوو( ياخشيدير
*اؤز کؤوشنينده اوتلايان مال آج قالماز
*اؤز گؤزونده بايقوشون بالاسی ، تاووس قوشوندان دا گؤزلدير
*اؤز گؤزونده تيری گؤرمور، اؤزگه گؤزونده قيل سئچير
*اؤز گؤزونده ديرَگی گؤرمور، اؤزگه گؤزونده چؤپو گؤرور
* اؤزو عدالتلی اولانين قاضييا احتياجی اولماز
*اؤزو قازانمايان مال قدرينی بيلمز
*اؤزو ييخيلان آغلاماز
*اؤزون باخما سؤزونه باخ
*اؤزوندن قوّتلی ايله آياق چکمه
• اؤزونده اولماياندا قونشويا گئدرسن ، قونشوندا اولماياندا هارا گئدرسن ؟
• اؤزونو ياستا بيلسن ، يولداشينی اؤلموش بيل
• اؤزونو باشقاسينا نرديوان ائيلَمه
• اؤزونه حرمت قويمايان ، اؤزگَيه ده حرمت قويماز
• اؤزونه قييماديغينی ، اؤزگيَه ده قييما
• ائششک نه بيلير زعفران نه دير؟
• اؤکوز اؤزونه يونجا اَکنده باشی آغرييار
• اؤکوز اؤلدو، اورتاق آيريلدی
• اؤکوز اؤلر گونو قالار، ايگيد اؤلر اونو( شهرت( قالار
• اؤکوز اؤلمَيينجه اينگه قيمت اولماز
• اؤکوز اولاجاق دانا پوخوندان بيلينر
*اؤکوزو اولانا بورج گون وئرلر
* اؤلموش آتا يوک چاتمازلار
*اؤلموش آسلانا دووشانلار دا هجوم ائيلر
*اؤلموش آسلاندان ,کؤپک ياخشيدير
*اؤلموش دوه نين دريسی بير ائششگه يوکدور
*اؤلَنين بورجونو باققال ديريلره يوکلر
*اؤلو آسلانين ساققالينی يولارلار
*اؤلوسو اولان بير گون آغلار ، دليسی اولان هر گون آغلار
*اؤلوم قاش ايله گؤز آراسيندادير
* اؤلوم وار آرلوم کيمی ، اؤلوم وار ظولوم( ظلم) کيمی
* اؤلونو بير دفعه يويارلار
* اؤلونون وصيّتی اؤزو ايله گئدر
* ائله ائيله کی ، بيرده بازارا شور ساتان گلسين ( دئييم)
*ائله ايش توت کی، ايچيندن قنبر قولو چيخماسين( دئييم)
* ائله باغين بئله ده مئيوه سی اولار
* ائله تيکه گؤتور کی ، اودا بيلَسن( دئييم(
* ائله دون گئيمک گرک کی ، ياماغی ائوده تاپيلا
* ائله جر ، ياماغی تاپيلا
*ائله سؤز دئه کی ، کالی تؤکولسون دَيميشی قالسين) دئييم(
*ائله سؤز دئيير کی ، پيشميش تويوغون گولمگی گلير) دئييم)
* ائله قازانين بئله ده آشی اولار( دئييم)
*اؤيرنمَيه عار اولماز
* اؤيودو آلمايانا وئرلر
*ائله چؤمچه نين بئله ده قازانی اولار( متافور دور)
* احتياج انسانی هر ايشه قويار
* ارز ايشينی اؤزون گؤر
* ارکوزو اولانا يول گؤسترن چوخ اولار
* اغاج بهشتدن چيخيب
ATALAR SÖZÜ
Qalanı klik et
Abır istəsən çox demə, sağlıq istəsən çox yemə.
Ac toyuq yuxusunda darı qörər.
Aclıq sofiliyi pozar.
Aclıqda darı cörəyi halvadan sirin olar.
Aclıqdan kimsı ölməz, ölən toxluqdan ölər.
Aclıqdan quduranı saxlamaq olar, toxluqdan quduranı saxlamaq olamz.
Acını dadmayan sirini bilməz.
Adam adamdı olmasa da pulu, eşşək eşşəkdi olmasa çulu.
Adam aşını – işini bilməlidir.
Adam var – adamlarin naxşidi, adam var – eşşək ondan yaxşıdı.
Adam yanıla – yanıla öyrənir.
Adamı qılınc öldürməz, tənəli söz öldürər.
Adamı söz, kababı köz yandırar.
Adamın adı çıxınca canı çıxsa yaxşıdır.
Adamın başına nə gəlsə dilindəndir.
Adət qanun deyil, amma qanun qədər hökmü var.
Adilin qəzəbındən qorxmaq gərək, zalımın sükutudan.
Ağ divara hansı rəng çəksən tutar.
Ağ evi görəndə qara evı yaddan çıxartma.
Ağ qoyun, qara qoyun keçid başında bəlli olar.
Ağ parçaya ləkə tez düşər.
Ağılları bazara çıxardıblar, hər kəs yenə öz ağlın tapıb.
Ağıllı arvad ara, ağılsız arvad vara qaçar.
Ağıllı bildiyini söyləməz, dəli söylədiyini bilməz.
Ağıllı düşmən nadan dostdan yaxşıdır.
Ağıllı düşməndən qorxma, dəli dostdan qorx.
Ağıllı gördüyünü, ağılsız eşitdiyini söylər.
Ağıllıynan çəkişmək cahilnan halva yeməkdən yaxşıdır.
Ağır qazan gec qaynar.
Ağılsız dostdan ağıllı düşmən yaxşıdır.
Ağır otur, “ağa” desinlər.
Ağladan yanına get, güldürən yanına getmə.
Ağlam ölü üçün, ağla dəli üçün.
Ağlamakqla gülmək bacı-qardaşdı.
Ağlamayan uşağa süd verməzlər.
Ağlarsa anam ağlar, qalanı yalan ağlar.
Ağlayanın bir dərdi var, gülənin beş.
Ağlayışın bilməyən ölüsün murdarlayar.
Axar su murdarləq götürməz.
Axmaq it aya hürər.
Axsaq eşşəyin kor nalbəndi olar.
Axşamdan sonra gələn qonağin yeyəcəyi soğandır.
Axsamın xeyrindənsə sabahın şəri.
Al almaya daş atan çox olar.
Alan aldanmaz, satan aldanar.
Aldığı bir iynədi, dəmirin batmanın yoxlayır.
Ala it çaqqalın dayısıdı.
Alçaq ata hamı minər.
Alçaq dağa qar yağmaz?!
Alçaq yerdə təpəcik özün dağ sanar.
Allah bir qapını bağlayanda bir qapını açar.
Allah bu əli o ələ möhtac eləməsin.
Allah boynuzsuz qoçun qisasın buynuzlu qoçda qoymaz.
“Allah” deyən namurad qalmaz.
Allah dəvəyə qanad versəydi, dam – divarı yıxardı.
Allah əsilsizə düşürtməsin.
Allah min dərd verib, min bir dərman.
Allah möminə hər şey bağışlar.
Allah saxlayanı qurd yeməz.
Allah tənbəli sevməz.
Allah var, rəhmi da var.
Allah verəndə bacadan da tökər.
Allah yolunda yox, şeytan yolunda çox.
Allah inanmayana bəndələr də inanmaz.
Allahdan nə gəlsə xoşdur.
Anasına bax qızını al, qırağına bax bezini al.
Anlamaza hörmət elərsən, deyərI məndən qorxdu.
Anlayana milçək sazdır, anlamayana zurna da azdır.
Araba aşandan sonra yol göstərən çox olar.
Arxa su gələnəcən qurbağanın canı çıxar.
Arı qəhrin çəkməyən balın qədrini bilməz.
Arifə bircə işarə də bəsdir.
Armudun yaxşısını meşədə ayı yeyər.
Arsızın üzünə tüpürüblər, “yağış yağır” demiş.
Arvad iki olanda ev süpürülməmiş qalar.
Arvad var ev yığar, arvad var ev yıxar.
Aslan qocalanda başına çaqqal-çuqqal toplaşar.
Aslanın balası aslan olar.
At ilə yola çıxan eşşəyin vay halına.
At oğurlanandan sonra axur nəyə gərək?
At olanda ot olmur, ot olanda at.
At ölər – meydan qalar, igid ölər – şan qalar.
Ata nal çalındığın görəndə qurbağa ayaqlarını uzatdı.
Attdan düşüb eşşəyə minməzlər.
Atı satıb eşşək alıb, dumbula-dum, dumbula-dum!
Atını bağla dirəyə, sonra Tanrıya tapşır.
Atlı qonq itli qonqdan yaxşıdır.
Atnan qatır savaşdı, arada eşşək öldü.
Avazın yaxşı gəlir, oxuduğun Quran olsa.
Ay işığına it hürər.
Ayda-ildə bir namaz, onu da şeytan qoymaz.
Ay gedən it, gəl məni tut.
Ay qaynana, heç gəlin olmamısan?
Ayıya dayı deyərlər körpünü keçincən.
Azı bilməyən çoxu heç bilməz.
Bacanaq bacanağı görəndə qaşınma tutar.
Baxmaqla öyrənmək olsa, ittdən qəssab olardı.
Balını ye, arısını soruşma.
Başaçığın qaçacağı yer – papaqçı olar.
Baş – başa vermyincə, daş yerindən qopmaz.
Başladığın işi yarımçıq qoyma.
Bəy don geydi, hamı dedi: mübarək olsun. Yoxsul geydi, hamı dedi: hardan gətirdin?
Bilən az deyər, biməyən yüz.
Bimədiyin bildiyindən çoxdu.
Bilməmək ayıb deyil, soruşmamaq ayıbdı.
Bir ağacda gül də bitər, tikan da.
Bir aya yeddi oğulu dolandırdı, yeddi oğlan bir atanı dolandırmadı.
Bir çörək özün ye, birin də Allah yolunda ver.
Bir dadanandan qorx, bir qudurandan.
Bir dana bir naxırı korlar.
Bir daşla divar olmaz.
Bir dəfə aldanmışda qəbahət aldadanın, iki dəfə aldanmışda qəbahət aldananın.
Bir dərdlinin dərmanı o dərdə düşəndən al.
Bir gün duz yediyin yerə qırx gün salam ver.
Bir it hürməklə karvan qayıtmaz.
Bir küllükdə iki xoruz banlamaz.
Biri od olanda biri su olsun gərək.
Biri ölməsə, biri dirilməz.
Birin gör - fikir elə, birin gör – şükür elə.
Boş araba çox səs salar.
Boş sünbülün başı yuxarı olar.
Böyük balıq kiçik balığı yeyər.
Böyük böyüklüyün bilməsə, kiçik də kiçikliyin bilməz.
Böyük loxma çeynə, böyük söz danışma.
Böyüksüz evdə xeyir-bərəkət olmaz.
Böyüyün tanımayan qibləsin də biməz.
Bu cırım, bu cındırım, mən durum necə sındırım?
Bu darı o aclığa çatmaz.
Dəni məndən yeyir, başqa yerdə yumurtlayır.
Dil var bal - gətirər, dil var – bəla gətirər.
Dirini öldürmık olar, ölünü diriltmək olmaz.
Dost başa baxar, düşmən ayağa.
Turkəmənlər
Açlyk näme iýdirmez, dokluk näme diýdirmez
Arin arden,yerin yerden parhy kop
Agaç miwe berse, baþy aþak
Ajysy bolmadygyn, süyjüsi bolmaz.
Akmaga bergiň bolsa, ýa toýda dilär ýa ýasda.
Az bolsun, uz bolsun.
Azapsyz yerin ady yok.
Aýakgabyň dar bolsa, giň jahandan ne peýda
Ayrylmaz gonsyna unutgysyz söz aytma.
Akyl yasda bolmaz, basda bolar.
Akylla-ysarat, akmaga-kötek.
Arkaly köpek gurt alar.
At alma, eyer al.
At ürken yerinden, är gorkan yerinden.
Ata kesbi-ogla halal.
Atylan ok dasdan gaytmaz.
Är dogan ýerini küýsär, it doýan ýerini
Bal tutan barmagyny yalar.
Balyk tora düşende aklyna aýlanar
Baryny beren uyalmaz.
Basa bela iki barmak dilden geler.
Başganyň elinden çörek iýen doýmaz
Baş gitse aýak hem durmaz
Başyňa düşse başmakçy bolarsyň
Baý ajyganda iýer, garyp tapanda
Bedew-jul içinde, göwher kül içinde.
Bijeli oglan aglamaz.
Bilegi guychli birini yikar,bilimi guychli munini.
Bir okana bar, bir hem dokana.
Bir elde iki garpyz tutdurmaz.
Bir yazykdan är ölmez, hiç yazyksyz är bolmaz.
Bir göz aglasa, beýleki göz gülmez
Bir goýundan iki deri alynmaz
Bir gül bilen ýaz bolmaz
Bir it görüp üýrer, müň it görmän
Bu günki serçe düynki serçä “jik-jik” öwreder.
Bulanmasa durlanmaz
Çagyrylan yere irinme, çagyrylmadyk yerde görünme.
Çala esiden çatma yykar, öte esiden-öy.
Çekismän, bekismez.
Çüýrük tagta çüý tutmaz
Dagdan arkasy bolanyn, dasdan yüregi bolar.
Dagy-dasy yel pozar, adam arasyny söz pozar.
Dil bilen orak orsan, bil agyrmaz.
Dileýäniň bir ýüzi gara, bermäýäniň iki ýüzi
Don biçerler yenli-yanly, dost tutarlar önli-sonly.
Dostuny egleme nepden galmasyn,
Dusmany saklama, syryn bilmesin.
Dusmanyn peseçe bolsa, pilçe gör.
Düye garrasa, kösegine eyerer.
Düyä münüp, hataba bukma.
Enesini gör-de gyzyny al, gyrasyny gör-de bizini al.
Eşegiň aňňyrmaýany bolmaz
Är-ayalyn urusy-yaz gününin yagysy.
Gazana yanassan, garasy yokar.
Galpyn gazany gaynamaz, gaynasa-da baynamaz.
Gamysy gowsak tutsan, el gyyar.
Garry hem bolsa gyz ýagşy, egri hem bolsa ýol ýagşy
Gel diýmek aňsat, git diýmek kyn
Genesli don gysga bolmaz.
Gorkana gosa görner.
Göwni açygyn-yoly açyk.
Göwün göwünden suw içer, gamys-bogundan.
Göge tüykürsen, yüzüne düser.
Guyma gursak bolmasa, dürtme gursak neylesin.
Gurt gören itin agzy bir bolar.
Gülme gonsyna, geler basyna.
Jany ýanan eşek, atdan ýüwrük bolar
Jomart ýaryny berer, gorkak baryny
Haywan ysgasa-ysgasa, adam sorasa-sorasa.
Hasaply dost uzak gider.
Içmeklini ursaň, ýalaňaç gorkar
Iki at depiser, arasynda esek öler.
Il agzyny yygyp bolmaz, çelek agzyny bogup bolmaz.
Ilim-günüm bolmasa, Ayym, Günüm dogmasyn.
It üyrer, kerwen geçer.
It doýan güni ogurlyk eder
It ýok ýerde doňuz oýnar
Kesmesen, ganamaz.
Kör hasasyn bir aldyrar.
Kötek güyçli bolsa, yün gazyk yere gider.
Maslahatly biçilen don gysga bolmaz.
Mellekçä yer bersen, yer eyesini yerden çykarar.
Mert özünden görer, namart-yoldasyndan.
Mün gaygy bir is bitirmez.
Myhman-atandan uly.
Myhman birinji gün-gyzyl, ikinji gün-kümüs, üçünji gün-mis, dördünji gün-pis.
Oglan howlugar, tudana wagtynda biser.
Ogrulyk eden uyalmaz, üstüne gelen uyalar.
Ody özüne bas, ötmese-kesekä.
Oturmakdan iş bitmez, garry mama diş bitmez
Öwrenisen yagy-urusmaga yagsy.
Öli arslandan-diri syçan.
Önüm bolandan, sonum bolsun.
Pis pisi tapar, suw-pesi.
Pişik ölse, syçanlar toý eder
Serçeden gorkan-dary ekmez.
Sonky tüykülik-sakgal ezmez.
Sorap berenden-urup ber.
Söyenisen yykylmaz.
Süytde agzy bisen-suwy üfläp içer.
Süyde sine seretsen, gan görner.
Sygryn sahyna ursan, endamy syzlar.
Tapan-begener, tanan-alar.
Tomus depesi gaynamadygyn-gys gazany gaynamaz.
Tyg yarasy biter, söz yarasy bitmez.
Uly baslar, kiçi islär.
Yekänin çany çykmaz.
Yorganyna görä ayak uzat.
Yigide mün dürli hünär hem az.
Yigidi dostundan tana.
Yykylan göresden goymaz.
Yagsy niyet-yarym döwlet.
Yakma bisersin, gazma düsersin.
Yalançy yarymaz, ogry bayymaz.
Yamandan boyuny satyn al.
Ýaş ýetmiş, iş bitmiş
Yatan öküze iym yok.
Ýüki agyr eşek aňňyrmaz
Zelelin yaryndan gaytmak hem peyda
---------------------------------------------------------
گوزل زنگان
گوزل زنگان شهرلرین باشیدی
لعل و مرجان توپراغیدی داشیدی
ایران اوزوک زنگان اوزوک قاشیدی
سلام زنگان سلام آرزیم دیله گیم
سن اولماسان قدرت تاپماز بیله گیم
گزمه لیدی زنگان چله خانا سی
گورمه لیدی سولطانیه بناسی
آی قهرمان ایگیت لرین آناسی
سلام سیزه سلام سیزین ائلیزه
سلام گوزل گویچک تورکو دیلیزه
گوزل زنگان سنه اوره ک یانان یوخ
دردلریوی درک ائله ییب قانان یوخ
آنا یوردو سنی دوغرو سانان یوخ
باخانی وار اصفهانین کاشانین
یوخ کیمسه سی آنام یوردو زنگانین
اویرنجی لر گلیب بوردا یاشاللار
اوزلرینی دولدوراللار داشاللار
آتی مینیب دولاییدان آشللار
زنگان باخار گوزگوسونه اوزونه
یاش چیله نر چیلله خانا دوزونه
آچ قوللارین سال بوینوما جان کیمی
قوی چالیشیم داماریندا قان کیمی
ائل غمینده قلبیم اولوب شان کیمی
بیر شاعیرم اوره ک باغلی ائلیمه
چالیشیرام فرهنگیمه دیلیمه
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
گئنه آرغین گئنه یورغون گئنه بیر غملی اؤره ک
یارالی قوش کیمی چیرپینمادادیر
گینه نیسگیلی اؤره ک یانمادادیر
کؤز گؤز اوسته قالانیر نئیله مه لی
آلیشیر دالغالانیر نئیله مه لی
سرمی نه آتا بیلدی نه آنا
گئدیرم چله خانا-چله خانا
من گرک یار یانان اودلاردا یانام
یار دئیب یار دولانام
نه روا عشقی دانام-من باها نغمه سیم
نغمه آدیم -گلمیشم عشق زلیخا یارادیم
هانی لیلی-هاتنی شیرین
قویام خسرتلی باشی دیزلرینه
بی باخام غمله دولان گؤزلرینه
دئیم عاشیق اودی اودلاردا یانا-
ننه دئیم چله خانا-چله خانا
گئدیرم دونیا بویو داردی منه
یانماسام عشق اودونا عاردی منه
آجیمیش عشقی شیرین لشدیره ره م
آیری دوشموش ائلی بیرلشدیره ره م
داغیت اؤلکمده دیسین قوشلاریمیز
اوخشاسینلار بیزی تای توشلاریمیز
قوی دیریلسین اؤلن احساسلاریمیز
من او غفلت جاداسین تاژلامادیم
یانمیان لامژا کیمی لاپلامادیم
نازلی یار گئدی ایاق ساخلامادیم
یار ائشیکدن اؤزون اودلاندیردی
من ایچیم یاندی منی یاندردی
سانما نغمه ال آیاق چالمادادیر
یارین عشقی جانیمی آلمادادیر
عشق سلطانی فرج وئرسه بیزه
سئل اولوب گؤز یاشی دؤنمز دنیزه
شیشه عمری چالیب سیندیرارام
عشق اوتوندا اؤزومی یاندیرارام
دولدوروب کاسه صبری جالارام
چیخارام داغلارا های های سالارام
نازلی یار گئتسه نه جور تک قالارام
ایسته ییر باشیمه دنیا دولانا
گئدیرم چیله خانا- چیله خانا
وامقین جاندان گئچن عذراسی یام
من یانان مجنونیمین لیلاسی یام
نغمه والاسی یام عاشق شیداسیام
عشقیده فرهاد وشیرینن باشام
اصلی یه عشق عالمینده یولداشام
کیم بوکر دونیا باغین باغچاسینا
کیم بوکر عشقی عاقیل بوغچاسینا
سانما یین عشق اؤلوبدیر دیریدی
نغمه عاشیق سیراسینان بیریدی
تاپارام عشقیمی هر یئر ده اولا
قویمارام تک دولانیب رنگی سولا
ایندی کی گئتمه لی یم هر نه اولا
عشق دریادی عاقیل قطره سیدی
نغمه نین سون سسی عاشیق سسی دی
منه دونیاده ااشز عشقیم بسیدی
سؤیله مندن گنه بیر غملی سلام
سئودیگیمنن منی آیری سالانا
گئدیرم چله خانا- چیله خانا
سن آغیر داغ کیمی داغلار باشیسان
بیر عوموردور سینه ده غم داشیسان
سن کی زنگانیلارین یولداشیسان
بیر چیغیر بلکه یاتانلار اویانا
گئدیرم چله خانا-چله خانا
«نسیمی» نین قانی یام
منه حقارتیلن باخمایین ، غزل کانی یام ،
واراق – واراق داغیلان ائلده ، شعر دیوانی یام ،
منیم ویقاریمی گئت ، چیلله خانه دن خبر آل ،
اخی فرج کیمی یم ، منده عشق سولطانی یام ،
یاشیل چمنده بیتن ، سینه داغلی بیر لا لایام ،
«فضولی» نغمه سی یم من ، «نسیمی» نین قانی یام ،
اولار کی عاشق دلخسته دیر ، تانیللا منی ،
بو اؤلکه ده اؤلن عاشیقلرین ، چیخان جانی یام ،
آری کیمی دولانین گوللر اوسته ، بار گتیرین ،
آنام دیلی شیره دیر ، من او شیره نین شانی یام ،
بو فخردیر منه تورکو ائلیمدی ، تورکو دیلیم ،
منم بسیمدی فقط ، سهروردینی تانی یام ،
بیر حقی باتمیش ائلین سینه داغلی شاعیری یم ،
غزلچی « جعفری » یم ، اؤلکه مین آدی سانی یام ،
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
«هایلانیر
هايلانير كيمسه كي ايستير ياشيل اولسون وطنيم
ساري دؤش بولبولوم اؤلدو ياسا باتدي چمنيم
زارزار آغلاييبان بير بله آغلاتما مني
بو باغين باغباني واردير نه سنيندير نه منيم
من گرك آغلايام اؤز حاليما هردم گؤرورم
قويلانير تورپاغا بير بير دوشونوب ديل بيلنيم
من ده بو گللر آرا بير نئچه گون قالمالي يام
نوبتيم گلدي گئدم بير اؤزومم بير كفنيم
خرمن همتيميز اود توتوب اودلانمادي
يئله سورولدو سامانيم سئله دارتيلدي دنيم
تاپلانير حق سؤزون اوستونده كيم ايستير دانيشا
هولالانميش كولش اولسامدا ازيلدي
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
Yar ağladı mən ağladım
Yarın boyün ğücağladım
Yar ağladı mən ağladım
Yığışdı ğonşular bütün
Car ağladı mən ağladım
Başında ğar ğalan dağa
danışdım ayrılıq sözün
Bir ah çəkib başında kı
ğar ağladı mən ağladım
Tarımda nar ağacları
məni ğörüb danışdılar
Boyumu zeytun oxşadı
nar ağladı mən ağladım
elə Ki əsdi Bir xəzan
talandi ğüllərim mənim
xəbər çatınca bülbülə
xar ağladı mən ağladım
ürək süzün dedim tara
sim lər oldu para para
Yavaş yavaş sızıldadı
Tar ağladi men ağladım
Dedim ki həğ mənim ki di
Başımı çəkdilər dara
Tənəf kəsəndə boynumu
Dar ağladı mən ağladim
cəfəriyəm boyum baLa
Ürəkdə ğam qala qala
Yar canımı ala ala
yar ağladi mən ağladım
huşəng cəəfəri
****************************
Ağ atım
Ağ atım qolqanatım
at qədəmin yurtma yeri
aş təpələrdən
sıldırım tək sərələrdən
selə sınmış dərələrdən
bu nə dumandı gözəl kəhliyimi hstir ayırsın fərələrdən
qeyrətim cuşə gəlir qəmli xəbərdən
ağ atım qorma xətərdən
Ağ atım qolqanatım
Şihə çək qoy səsivə
Bəlkə yatanlarda oyansın
Yatmağın vaxti deyil dursun utansın
Yatanın ömrü talansın
Taza nə,lin var atım
Çal bu dağın sinəsinə qoy paralansın
Çal dağın sinəsi batsın , yaralansın
Daşıdaşdan aralansın
Ağ atım qolqanatım
Daş qayadan aşma çətindi
Qabağ üz yoqquşadı qaşma çətindi
Dağa dırmaşma çətindi
Daşa sovxaşma çətindi
Baxma yolları çətindi oranın heybəti yoxdur
Ağ atım himmət elə
Qeyrəti yoxdur
Hələ üz yoqquşalar çoxdu qabaxda
Aşmağ olmaz bu ayaxda
Ağ atım qolqanatım
Bəsdi ayax saxlama gün batdı qaraldı
Gün geçıb dağ dalına rəngi saraldı
Dağın üstün duman aldı
ağ atlım bəs bu nə haldı
bura yarqandı atım durma amandı
Ağ atım qolqanatım
At qədəm aydınlığa sari
Hörküşən ovlarılan , çıx sərə yollari yuxari
Qar qalan dağlara sal bir nəfəsin
Qoy ərisin buz kimi çiynindəki qari
Sulari axlara sal bəlkə suvarsın
Quru qalmış obalari
Qoy böyük göldə üzüşsünlə yaşıl baş sonalari
Ağ atım
Cəhd elə bari
Səny tari
Ağ atım qolqanatım
Təb,imin dəryası coşqundu
Yel əsdir ləpələnsin
Qoy çalım səxrələrə dalğamı dalğam səpələnsin
Qoy yağış tək quruyan dağlarınüstundə ələnsin
Hərzə otlari aparsın
Lala bitsin
Hamı güllər təzələnsin
Gülü bülbül yiyələnsin
Ağ atım qolqanatım
At qədəmin qə,eye babək dən aşax
Qara günlən savaşax
At gölündən səs atıb babəkin halın soruşax
Yenə tufanda coşax
Dəryalar tək qovuşax
Ağ atım qolqanatım
Şeyhə çək qoy səsivə
Hacərini tərkinə çəksin nəbi gəlsin
Qoy koroğli atını dağlara salsın
Eşidib şeyhəni gəlsin
əldə kəsgin qılıcıyla
Boyasın qanə keçəl həmzəni gəlsin
Qoy kərəm saazını salsın döşünə çöllərə düşsun
Hay səsi ellərə düşsun
Degilən qəmli kərəm istər əyər , əslini gəlsin
Düşmənin bəlkə kəsək nəslini gəlsin
Qoy bu dağlarda böyük həlhələ düşsün
Dağlara vəlvələ düşsün
Ağ atım qolqanatım
Mənə bir qalğı atamdan bu vərəndildi bunu çiynimə sallam
Qqaradağ başını allam
Ora bir vəlvələ sallam
Ağ atım durma yubansan dalı qallam
Ağ atım qolqanatım
Biz əyər qolleye simorğudan aşsax bizə azdı
Baxma yollar natarazdı
Baxma bu qarlı DƏMAVƏND , bu QAFQAZ , bu HARAZdi
Baxma dağda hava tutqundi dyazdı
Baxma bu qışdı bu tazdı
Ağ atım at qədəmin dərya dayazdı
Dəryanı geçsən əyər şəhri niyazdı
Orda hər qan ki töküldü yerə azadlığı yazdı
Bəşər azadlığa bazdı
Ağ atım qolqanatım
Orda dölbərçin otu dört pır açıbdı
Orda dillənməyə dil , tazə şirin dillər açıbdı
Orda bağlarda bütün güllər açıbdı
Ağ atım at qədəm aydınlığa sari
Şair cəfərli
****************************************
یار آغلادی من آغلادیم
یارین بویون قوجاخلادیم
یارآغلادی من آغلادیم
ییغشدی قونشولار بوتون
جار آغلادی من آغلادیم
باشیندا قارلی داغلارا
دانشدیم آیرلیق سوزون
بیر آه چکیب باشینداکی
قار آغلادی من آغلادیم
طاریمدا نار آغاجلاری
منی گوروب دانیشدیلار
بویومو زیتون اوشاخدی
نار آغلادی من آغلادیم
ایله که اسدی بیر خزان
تالاندی گوللیرم منیم
خبر چاتینجا بولبوله
خار آغلادی من آغلادیم
اورک سوزون دئدیم تارا
سیملر اولدی پارا پارا
یاواش یاواش سیزیلدادی
تا آغلادی من آغلادیم
دئدیم کی حق منیم کی دیر
باشیمی چکدیلر دارا
طنف سیخاندا بوینومو
دار آغلادی من آغلادیم
جعفری یم بویوم بالا
اورکده غم قالا قالا
یار جانمی آلا آلا
یار آغلادی من آغلادیم
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
*** حاققیمیزی ***
بوزا یازمیشدی قیز اوغلانلی بیزیم حاققیمیزی
اریدیر بیر بئیینی قانلی بیزیم حاققیمیزی
پایلاییر تک کوللارا یارپاقلاریمی
دیلی ، آغزی ، الی قرآنلی بیزیم حاققیمیزی
گؤردوگون اوتدو ، دماوند قیمیللانمادی هئچ
یئنه اوتماز دئدی ایرانلی ، بیزیم حاققیمیزی
نییه گؤیلرده بولوددان ال آتیب آلمیرسان
ساوالان ای باشی طوفانلی بیزیم حاققیمیزی
دوتوبان نیسگیل الیندن دئدی خرمنلره باخ
سووورور گؤ نئجه سهمانلی بیزیم حاقیمیزی
ال آتیب ایندی قلمدن غزل ایستیر دفتر
اورداکی داندیلا دیوانلی بیزیم حاققیمیزی
قویمایین بارماغی حسرت قالا بال بارداغینا
یاخمایین کوللارا شان- شانلی بیزیم حاققیمیزی
گئجه بیر پالچیقا باتمیش کوچه دن سس گلدی
کورلادین آی کدر ایمانلی بیزیم حاققیمیزی
کتده بیر هیسلی دام التدا بویو عنبرچه قادین
ائله سؤیلوردو یاریم جانلی بیزیم حاققیمیزی
Qaynax: http://www.altshift.mihanblog.com/
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
شراب ناب
ايچيديم بير شراب ناب عشقي
گوزون تک کاسه ي پيمانه لرده
منه زيبا پرستليک عادت اولدو
گوزوم قالدي رخ جانانه لرده
هوشوم باشدان چيخير قالمير قراريم
قارا زلفون گورنده شانه لرده
اگر مجنون عشق اولسان منيم تک
بيلردين وار نه حال ديوانه لرده
من اوندا مست عشقم گل دانيشدير
سوراغيم دوتگيلان ميخانه لرده
عزيز ليکده مني کاش بير گوريدين
الان بير بايقوشام ويرانه لرده
خرابه گوشه سينده وار بير عالم
که يوخدور مجلس شاهانه لرده
منيم سن منبع الهاميم اولسان
آديم دائيم قالار افسانه لرده
اوخوردي جعفري شعر آغلاشيردي
نه بير ايشگين لري بيگانه لرده
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
شکیل
بير ائلي بوراندا قاردا چکه جم
بيرائلي باهاردا واردا چکه جم
بير شکيل چکه جم گوزگيله سينه
آرزيلار دوزوله سيل سيله سينه
بير باهار سالاجام قيش چيله سينه
بير لالا خونچاسين قاردا چکه جم
بير داغي چکه جم دومان ايچينده
بير ياخشي بيتره م يامان ايچينده
بير حققي دوغرولدام گومان ايچينده
شاختادا بير آغاج باردا چکه جم
بير سئلي چکه جم سارا قوينوندا
بير ائلي يارديم سيز يارا قوينوندا
بير ديلي ديلچک سيز داردا چکه جم
تيکيلي بير آغيز چکه جم بوما
بیر درین باخیش کی فیکیره جوما
یوللایام شکیلین تهرانا قوما
بیر ائلین یوخلوقون واردا چکه جم
بیر ایشیق چکه جم اوزاقدان آتیب
بیر دنیز چکه جم دنیزه باتیب
بیر ائلی چکه جم مین ایلدی یاتیب
وارلیغین بیلمیره م هاردا چکه جم
نیله ییم دیل سیز بیر باش چکه نمیرم
ائلیمین گوزونده یاش چکه نمیرم
بو ائلین ماهنی سین تاردا چکه جم
ائلیمی باهاردا واردا چکه جم
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
آچين آققيشقالاري
آچين آققيشقالاري
هاوالار تك اوره گيم دولقون دور
قورويان داغلارا ياغماخ ديله يير
آچين آققيشقالاري
هاوالار تك اوره گيم دولقون دور
قورويان داغلارا ياغماخ ديله يير
سئل اولوب ظاليم ائوين ييخماغا آخماخ ديله يير
ايلديريم تك گئجه باغرين يارا شاخماخ ديله يير
گونَ باخماخ ديله يير
آچين آققيشقالاري
منه يوخ، قفس غمده قناريلره رحم ايله يين
بير گولون سولماسينا سولماميشام
قلبيمين دولماسينا دولماميشام
قورخورام توستو چالا گول خاناني
آچين آققيشقالاري
آچين آققيشقالاري
آچين آققيشقالاري
بير گُروم اولكماغا بيرلشن ائللر نئجه اولوب
كوچه لره يوموروخ توستورو بايراق اولان اللر نئجه اولوب
بيزيم ائللر نئجه اولوب
آچين آقيشقالاري
آچين آقيشقالاري
بو نه ينردي كي ايشيقليق يولي يوخدور
بيري بير شير دير دوشوب دار قفسه ايچره چاليشانمير
آنا ايستكلي بالانان باريشانمير
آچين آقيشقالاري
بيريني بير بغض توتوب دانيشانمير
بيري بير شير دير دوشوب دار قفسه ايچره چاليشانمير
آنا ايستكلي بالانان باريشانمير
آچين آقيشقالاري
ايكي تورپاق باريشانمير
آچين آقيشقالاري
بابا آچين آقيشقالاري
بو نه ائل دور كي ايشيقليق يولي يوخدور
بيريني بير بغض توتوب دانيشانمير
بيري بير شير دير دوشوب دار قفسه ايچره چاليشانمير
آنا ايستكلي بالانان باريشانمير
آچين آقيشقالاري
ايكي تورپاق قاريشانمير
قول بويون نان ساريشانمير
آچين آقيشقالاري
آچين آقيشقالاري
ائله بيل كي قولاغا واي سسي گلدي
قاراباغدان اوغول ای واي سسي گلدي
آچين آقيشقالاري
آچين آقيشقالاري
Qaynax: http://www.altshift.mihanblog.com/
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
ساوالان
اوچور ایلهامیم او قوشلار کیمی کی
یاز وعده سینده
قووزانیر ماوی گؤیه تا اوجا باش بیر داغا قونسون
کؤرپه قارتال کیمی دیر
گاه چکیلیر گرزده ن ایتینجه ک
اگله نیر گاه ساوالان عشقینه – آغدان – آغاقونسون
هر اوجا داغ کی گؤرورسن باشی قاردلا آغاراندی
اورا بیل کی ساوالاندی
آمما یوخ !
هر اوجا داغ سسیمی السا دا تئز قئیته ره جکدی
سسی قئیته رمک همان یئل بیله جکدی
آخی یئل یولچودو گئتگین اوکی سؤز ساخلایا بیلمز
یئل سؤزو قاپدی قاچیردار اونو کیم هاخلایابیلمز
یئل گئدرگیندی پیچیللارسؤزوکوللار قولاغیندا
سؤزو قربان ائله یر قیرنادا قانقال آیاغیندا
چئویره ر سؤز چاناغیندا
جالایارداغلارا هر بیر سؤزو مین سؤز تؤره دندی
بیلمیرم سیرری ندندی
یئل گئده ر گیندی یئلی ساخلاماق اولماز
یئله بئل باغلاماق اولماز
آمما سن ای سؤزو سینه نده کؤزردن ساوالانیم
کیم گله صدقله زرتشت بئجردن ساوالانیم
ائلیمین شانلی داغی باشیوه مین لرجه دولانیم
اریدیب ائل غمی بیر یول سنی کؤکدن ده تالانسان
سئل اولوب قانلی دنیز لر کیمی دونیایه جالانسان
آدی دیللرده قالاناسان
ساوالانسان ، ساوالانسان
ساوالان ائل غمینی بللی دی ساخلار سینه سینده
سینه سی کؤزدو آلودور گیزیریک اینسی سی واردیر نفسینده
شاعرین غملی سه سینده آلگیلان ساخلاسن ای ائل داغی غملی قفسینده
ساوالان آلسادا هر سیرری سؤزو داغلارا سالماز
گؤره نامرد دوروبدور ساوالاندان سس اوجالماز
ساوالاندا تؤکولن داشلاری دیندیر دانیشاللار
سالسا عاشیق نفسین کوللارا آلیشاللار
ده ده قود سازی چالسا
ده لی دومرول باش اوجالدار
بلی البته کی یولداس باشینی یولداش اوجالدار
سسله عاشیق سازی چالسین
سسی میز بیرده اوجالسین
اویناماقلیز گی یه دؤنسون
کاس شوشمگوزگویه دؤنسون
قوی وئره ک سس سسه باهم اوخویاق بیر ده کوراوغلو دلی سیندن
هجرین قوچ نبی سیندن
اوکی ظالیملری مظلولارین اوستونده ازه ردی
او کی آسلان کیمی داغلاردا یاتیب باغدا گزه ردی
اوخو عاشق اوخو
سن بیل او کی تانری تانییبسان
سؤزومه دوز جالییبسان
سوموگوم قوی سازا گلسین
بولبولوم آوازا گلسین
یازمیشام ایوازا گلسین
گوچ آلاق قوی دلی لردن
باج آلاق اجنبی لردن
او کی بیلمیر نبی کیمدیر قویون آذرائلینی مسخره سانسین
بیر عؤمور دورکی فضولی نی – نسیمی نی دانیب ایندی ده دانسین
شهریار تک سن اوجالت باشیوی قوی عرشه دایانسین
قوی باخار کور تر ایچینده جوموبان اؤلسون – اوتانسین
اوکی آخساخدی یوبانسین
اوکی تورکون دیلین اسگیتمه گه تصویره سالیبدیر
اوکی تورکون بالاسین ایندی ده آشغالچی سانیبدیر
او تفاله بیلیرم فیکیرینی طاغوتدان آ لیبدیر
او رژیمدندی قالیبدیر
یوخسا تورکون بالاسیندا نچیخیب علامه ی دوران
اونا دونیا باش ا ییر فلسفه ده
بیر جه نه ایران
قوی دئییم شهریاریمدان
نیسگیل او چرچی یه قالسین کی جواهر نه دی ، قانمیر
فیکری آللاتما دادیر خالقی ،ائلین حالینه یانمیر
اریمیر ، اؤلمور ، اوتانمیر
آخی ای قاردا ، دوماندا باش اوجالدان ساوالانیم
غمی ، دونیا نی قوجالدان ساوالانیم
ائل بیلیر داغلار آرا هراوجا داغلار باشی سن سن
وئرسهنده الیوی قارداشیوین سیر داشی سن سن
وئر گیلن بیر لیک الین بیرده دماونده اونون یولداشی سن سن
اوندان آیریلما آماندی
یولوموز چندی دوماندی
قوی ایگیدلر سیزه فخر ائیله ییبن باشان اوجالتسین
قویما قارتال دولانان یئر لره قوز غون الی چاتسین
ساوالان چنلی چاغیندا
منیم ایلهامیم اولارکن
کؤنلوم اؤز سرری سؤزون صدق ایله سؤیلر ساوالانه
ساوالان کؤز قالادار شاعر اولانلار سینه سینده
اوردا زرتشت گئیب تانریدان ایلهامین آلانه
اگیرم باش ساوالانه ، اگیرم باش ساوالانه
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
قرآن قیشقیردی
بیر گئجه آسدیلار آسلانلاری دان قیشقیردی ،
قورقوشوملار سینه سینده گول آچان قیشقیردی ،
زالی لار سوردولا دؤرت دؤره دن اندیشه لرین ،
قدد و قامت یئره دوشدوکجه آذان قیشقیردی ،
قیزلارین ناله سی قووزاندی بولودلار دؤشونه ،
هاوالار شاققیدی گؤردوم ساوالان قیشقیردی ،
قارالیقلاردا قارانلیق تؤره دن بایقوشلار ،
چاپدیلار آیه لر اوستونده ، قرآن قیشقیردی ،
بیری نین قیش تایاسین دامدا گامیشلار (جامیشلار ) سؤکدو ،
بیر آریق توخلو آجیندان باجادان قیشقیردی ،
گئجه بیر واقت بئله سونجولدو تیکانلار دؤشونه ،
وای دئیر کن دوداغین یومدو تیکان قیشقیردی ،
هر گئجه هر یئنی بیر بابکه نئشتر دگدی ،
آت گؤلوندن قارا قاشقا اوجادان قیشقیردی ،
داغلارین شیهه سی آز قالدی یئری شاققالاسین ،
قولاغیم باتدی دئدیم یئر گؤی الان قیشقیردی ،
سازی سیندیردیلا آل ماهنی لارین قوینوندا ،
هر سازین توزلو تئلیندن مین اوزان قیشقیردی ،
دری سین سویدولا گؤز باخدی ،دیلی آخ دئمه دی ،
سویولان گولدو او بیر لحظه سویان قیشقیردی ،
ایسته دیم شعری عروض ایله یازام بیر کلمه ،
قیشقیریق سالدی یاپیشدی هیجادان قیشقیردی ،
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
بابک کیمی دور قوللارینی چیرمالا هی هی
تورک ائللرینی ییغماقا تونقال قالا هی هی
باش بؤلگو بؤلنلر سیزی یاددان چیخادیبلار
حق آلمالی دیر دور یاپیشاق قول قولا هی هی
آی نسل نسیمی سیزه سوسماق کی یاراشماز
تورک اوغلو دئمز آخ دریسین سویسالا هی هی
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
گئجه دير باخيرام كدرلي آيا
ازونه سانكي بير قارا چئكيبلر
اوردا دا ياسليدي بوتون داش قايا
گؤيده ده گؤنشي دارا چكب لر
جومموشام اؤزومده باخيرام گؤيده
آرزيلار سانيجا اولدوز ساييرام
ايستيرم قارانليق چولغايان ائلده
ييغام اولدوزلاردان گؤنش قاييرام
قونشولار يوخلاييب بير من اوياغام
نئله ييم گؤزومون يوخوسو گلمير
من ده كي اؤچ گؤنلوك سيزه قوناغام
سيز دن ده آييق ليق قوخوسو گلمير
گؤز ياشيم گؤزومده تؤره ديب ياغيش
گئديرم سئل اولام مني هايلايين
سيز پاي گتيره م بير بوستان باخيش
آپارين ائللرده باخيش پايلايين
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
فرياده گلون
فرياده گلين نازلي نیگاريم گئدير الده ن
همد م اولوب اغياريله ياريم گئدير الده ن
رفتاري گوزل نوطقي گوزل باخماسي گويچک
آهو کيمي باخديقجا قراريم گئدير الده ن
حسرتله قالار گوزلريم آخير دالئسيجا
هجران يئلي اسديکجه باهاريم گئدير الده ن
ناز ايله سه نازين چه که ره م ئول ديسه ئوللم
يوخ چاره يولوم شعر و شعاريم گئدير الده ن
آواره قالان من غمی عشقينده يانان من
آخير نه دئییم دار و نه داريم گئدير الده ن
زلفين توکوب اطرافه گيوب جامه ي زرين
آماده اولوب گئتمگه ياريم گئدير الده ن
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
آغ آتیم
آغ آتیم ، قول قاناتیم ،
آت قدمین یورتمه یئری !
آش تپه لردن
سیلدیریم تک سره لردن
سئله سینمیش دره لردن
بو نه طوفاندی گؤزل کهلیگیمی ایستیر آییرسین فره لردن
غیرتیم جوشه گلیر غملی خبردن
آغ آتیم – قورخما خطردن !
آغ آتیم قول ، قاناتیم ،
شیهه چک ، قوی سسیوه
بلکه یاتانلاردا اؤیانسین
یاتماغین واختی دگیل دورسون اوتانسین
یاتانین عؤمرو تالانسین
تازا نعلین وار آتیم
چال بو داغین سینه سینه ، قوی پارالانسین
چال داغین سینه سی باتسین ، یارالانسین
داشی داشدان ، آرالانسین
آغ آتیم قول قاناتیم
داش قایادان آشما چتیندی
قاباق اؤز یوققوشادی ، قاشما چتیندی
داغا دیرماشما چتیندی
داشا ، سووخاشما چتیندی
باخما یوللاری چتیندی ، اورانین هیبتی یوخدور
آغ آتیم همت ائله !
غیرتی یوخدور
هله اؤز یوققوشالار چوخدو قاباقدا
آشماق اولماز بو آیاقدا
آغ آتیم قول قاناتیم
بسدی ایاق ساخلاما ، گون باتدی قارالدی
گون گئچیب داغ دالینا رنگی سارالدی
داغین اوستون دومان آلدی
آغ آتیم ، بس بو نه حالدی؟
بورا یارقاندی آتیم دورما آماندی ....
آغ آتیم ، قول قاناتیم
آت قدم آیدینلیغا ساری
هؤرکوشن اوولاریلان ؛ چیخ سره یاللاری یوخاری
قار قالان داغلارا سال بیر نفسین
قوی اریسین بوز کیمی چئگینینده کی قاری
سولاری آرخلارا سال بلکه سووارسین
قوری قالمیش اوبالاری
قوی بؤیوک گولده اؤزوشسونله یاشیل باش سونالاری
آغ آتیم
جهد ائله باری
سنی تاری !
آغ آتیم ، قول قاناتیم
طبعیمین دریاسی جوشقوندو
یئل اسدیر لپه لنسین
قوی چالیم صخره لره دالغامی ، دالغام سپه لنسین
قوی یاغیش تک قورویان
داغلارین اؤستونده اله نسین
هرزه اوتلاری آپارسین
لالا بیتسین
هامی گؤللر تزه لنسین
گؤلو بلبل یییه لنسین
آغ آتیم ، قول قاناتیم
آت قدمین قلعه ی بابکدن آشاق
قارا گؤنلن ساواشاق
آت گؤلوندن سس آتیب ، بابکین حالین سوروشاق
یئنه طوفاندا جوشاق
دریالار تک قوووشاق
آغ آتیم ، قول قاناتیم
شیهه چک قوی سسیوه
هاجرینی ترکینه چکسین نبی گلسین
قوی کور اوغلو آتینی داغلارا سالسین
ائشیدیب شیهه نی گلسین
الده کسگین قیلیجیلا
بویاسین قانه کئچل حمزه نی گلسین
قوی کرم سازینی سالسین دؤشونه ، چؤللره دؤشسون
های سسی ائللره دؤشسون
دئگیلن غملی کرم ایستر اگر ، اصلینی گلسین
دشمنین بلکه کسک نسلینی ، گلسین
قوی بو داغلاردا بؤیوک هلهله دؤشسون
داغلارا ولوله دؤشسون !
آغ آتیم ، قول قاناتیم
منه بیر قالغی بابامدان ، بو ورندیلدی ، بونو چئگنیمه ساللام
قاراداغ باشینی آللام
اورا بیر ولوله ساللام
آغ آتیم دورما ، یوبانسان ، دالی قاللام
آغ آتیم ، قول قاناتیم
بیز اگر قلعه ی سیمرغدان آشساق بیزه آزدی
باخما یوللار ناتارازدی
باخما بو قارلی دماوند ، بو قفقاز بو هرازدی
باخما داغدا هاوا دوتقوندو – آیازدی
باخما بو قیشدی بو یازدی
آغ آتیم آت قدمین دریا ، دایازدی
دریانی گئچسن اگر شهرِ نیازدی
اوردا هر قان کی تؤکولدو یئره ، آزادلیقی یازدی
بشر آزادلیغا بازدی !
آغ آتیم ، قول قاناتیم
اوردا دؤلبرچین اوتو دؤرت پَر آچیبدی
اوردا دیللنمگه دیل تازه شیرین دیللر آچیبدی
اوردا باغلاردا بوتون گؤل لر آچیبدی
آغ آتیم
آت قدم آیدینلیغا ساری !
شاعير:اوستاد هوشنگ جعفري
************************************
شهریار گئدنده
باخدیم دالیسیجا یار گئدنده ،
بیر یولدا دئدیم باخار گئدنده ،
باخدی قاپیدان کئچنده گولدو ،
بیلمیردی اورک اومار گئدنده ،
باغلاندی دیلیم اورکدن آمما ،
آز قالدی چئکم (چَکم ین زنجان شیوه سی) هاوار گئدنده ،
گئتمه گئدیسن ؟ یاواش – یاواش گئت ،
جانیم بیلی سن چیخار گئدنده ،
دؤندر گؤزونو خومار – خومار باخ ،
قویما منی ده ، خومار گئدنده ،
سن سیزلیگه دوزمگیم چتیندی ،
گل جانیمی آل قوتار گئدنده ،
سندن سورا عشقی نئیلیرم من ،
آل عشقینی ده آپار گئدنده ،
مئهر ایله نوازش ائیله بلکه ،
گول بیتسین اورک ده قار گئدنده ،
من گؤر نه دئییردیم اؤز اؤزوملن ،
قول بوینوما بیر سالار گئدنده ،
بیچاره اورک بولود کیمین دیر ،
گؤردوکجه سنی دولار گئدنده ،
دای « جعفری » بسدی خلعت ،
سؤز اوستادی شهریار گئدنده ،
ایراندا هونر دیلنچی لیک دیر ،