| تبليغات | X |
|
آپاردیلار گولومی - ائیله دیله ر ظولومی- نه قویدولار دانیشام - نه کسدیله ر دیلیمی
|
Üçüncü
ƏLMİNNƏTÜ-LİLLAH Kİ, "DƏBİSTAN" DA QAPANDI!
Əlminnətü-lillah ki, "Dəbistan"da qapandı!
Bir badi-xəzan əsdi, gülüstan da qapandı!
Hasilləri puç oldu bütün məzrəəcatın,
Yel vurdu qovun-qarpızı, bostan da qapandı!
"Ülfət" kəsilib toxdadı "Bürhani-tərəqqi",
Məhv oldu "Həmiyyət", ədəbistan da qapandı!
"Rəhbər" yorulub, yuxladı "İrşad", "Təkamül",
Aslanlara ox dəydi, neyistan da qapandı!
Meydani-rəqabətdə bizim himmətimizdən
Dəva qapanıb Rüstəmi-dəstan da qapandı!
Ətfali-vətən qoy bağırıb ölsün acından,
Yandı analar sinəsi, püstan da qapandı!
Qoy köhnələrin daş ürəyi gül tək açılsın,
Darüzzəfəri-tazəpərəstan da qapandı!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
EY Kİ QUYİ, ŞƏRƏFİ-NƏFS BEƏDLƏSTÜ-BECUD
Ey ki quyi, şərəfı-nəfs beədləstü-becud,
Vey ki cüyi qühəri-tacı-kəramət zisücud,
Səxt bizarü-məluləm mən, əzin qoftü-şünud,
Guş kon pəndi-həkimaneyi-lağlağınümud
Şərəfı-nəfs bebüxləstü-ləamət nə becud.
Hər ki in hər dü nədarəd ədəməş beh, zivücud.
Söhbət əz bəzlü-səxavü-kərəmü-cud məkon,
Atəşi-cud məzən neməti-xod dud məkon,
Müstəhəqra bekərəm nayili-məqsud məkon,
Nemətira ki, fərahəm şodə məfqud məkon,
Ey ki dərnemətü-nazi, bekəsi cud məkon
Ki, mühaləst bedin məşğələ imkani-xulud.
Əz ğəmi-fəqr miəndiş, mədeh dil beməlal,
Abru riz behər dər betəmənnayi-sual,
Begədayi həmə ca cəm nüma vəzrü-vəbal,
Sənəti piş məgirü-dəri-hər xanə benal,
"Ey ki dər şiddəti-fəqriyü-pərişaniyi-hal"
Düzd şo "kin do, se razi besər ayəd mədud".
Zərər əz-fəqr çu didi, tərəfi-sud güzər,
Qəm məxor, düzdgəri kon, süyii-məqsud güzər,
Hirs kon tiztər əz atəşi-Nəmrud güzər,
Xaki-rahi ki, bərü migozəri zud güzər,
Tanənalənd zi cövri-to beməbud, güzər,
"Ki, üyunəstü-cüfunəstü-xüdudəstü-qüdud".
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
EYLƏ BİLİRDİM Kİ, DƏXİ SÜBH OLUB
Eylə bilirdim ki, dəxi sübh olub,
Mürği-səhər tək bir ağız banladım.
Səng şikəst eylədi balü pərim,
Banlamağın hasilini anladım.
Övci-fəzadə görərək bayquşu
Səhn də qaqqıldayıram indi mən.
Bir də məni vurma, aman, səngdil,
Rəhm elə, nıqqıldayıram indi mən.
Ay çalağanlar, məni qorxuzmayın,
Mən sizə tərk eyləmişəm lanəni!
Seyr eləyiz, övci-həvada uçuz,
Mən də gəzim səhnəçeyi-xanəni.
Ağlamayın, ağlamayın, cücələr,
Banlamaram, banlamaram bir daha.
Banlamamaqdır sizə əhdim mənim,
Söyləmirəm: anlamaram bir daha!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
FƏLƏ, ÖZÜNÜ SƏN DƏ BİR İNSANMI SANIRSAN?!
Fələ, özünü sən də bir insanmı sanırsan?!
Pulsuz kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
İnsan olanın cahü cəlali gərək olsun,
İnsan olanın dövləti, mali gərək olsun,
Himmət demirəm, evləri ali gərək olsun;
Alçaq, ufacıq daxmanı samanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Hər məclisi-alidə soxulma tez arayə,
Sən dur ayaq üstə, demə bir söz ümərayə,
Caiz deyil insanca danışmaq füqərayə,
Dövlətlilərə kəndini yeksanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Fəqr ilə ğina əhlinə kim verdi müsavat?
Mənadə də, surətdə də var bunda münafat,
Öz fəzlini pulsuz edəməz kimsəyə isbat,
Bu mümtənəi qabili-imkanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Get vur çəkicin, işlə işin, çıxma zeyindən,
Məqsud müsavat isə ayrılma ceyindən,
Var nisbətin ərbabi-ğinayə nə şeyindən?
Bir abbası gün muzdunu milyanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Dövlətliyik, əlbəttə, şərafət də bizimdir,
Əmlak bizimdirsə, əyalət də bizimdir,
Divan bizim, ərbabi-hökumət də bizimdir,
Ölkə dərəbəylik deyə xan-xanmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Asudə dolanmaqda ikən dövlətimizdən,
Azğınlıq edirsiz də hələ nemətimizdən,
Boylə çıxacaqsızmı bizim minnətimizdən?
Ehsanımızın küfrünü şükranmı sanırsan?!
Axmaq kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Heç bir utanırsan?!
Ya bir usanırsan?!
Əlminnətü-lillah,
Odlara yanırsan?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
FƏXRİYYƏ
Hərçənd əsirani-qüyudati-zamanız,
Hərçənd düçarani-bəliyyati-cahanız,
Zənn etmə ki, bu əsrdə avareyi-nanız,
Əvvəl nə idiksə, yenə biz şimdi hamanız....
Turanlılarız, adiyi-şüğli-sələfız biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Zülmətsevər insanlarız üç-beş yaşımızdan,
Fitnə göyərir torpağımızdan, daşımızdan,
Tarac edərək, bac alırız qardaşımızdan,
Çıxmaz, çıxa bilməz də bu adət başımızdan....
Əslafımıza çünki həqiqi xələfız biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Ol gün ki, Məlikşah Büzürk eylədi rəhlət,
Etdik iki namərd vəzirə təbəiyyət,
Qırdıq о qədər bir-birimizdən ki, nəhayət
Düşmən qatıb əl, taxtımızı eylədi qarət....
Öz həqqimizi gözləməyə bitərəfiz biz!
Turanlılarız, adiyi-şüğli-sələfiz biz!
Bir vəqt olub leşkəri-Çingizə tərəfdar,
Xarəzmləri məhv elədik qətl ilə yekbar,
Xarəzmlərin şahı fərar eylədi naçar,
Məscidləri, məktəbləri yıxdıq yerə təkrar....
Həqqa ki, səzavari-nişanü şərəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!
Bir vəqt də dəvayi-səlib oldu mühəyya,
Dəvada firəngilərə qalib gəlib, əmma
Dincəlməyib etdik yenə bir faciə bərpa,
Öz tiğimiz öz rişəmizi kəsdi sərapa....
Guya ki, biyabanda bitən bir ələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Bir vəqt dəxi Qaraqoyun, Ağqoyun olduq,
Azərbaycana, həm də Anatoluya dolduq,
Ol qədr qırıb bir-birimizdən ki, yorulduq,
Qırdıqca yorulduq və yorulduqca qırıldıq....
Turanlılarız, adiyi-şüğli-sələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Bir vəqt salıb təfriqə olduq iki qismət,
Teymur şaha bir paramız etdi himayət,
Xan Yıldırıma bir paramız qıldı itaət,
Qanlar saçılıb Ankarada qopdu qiyamət....
Əhsən bizə! Həm tirzəniz, həm hədəfiz biz!!!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Teymur şahi-ləngə olub tabeyi-fərman,
Xan Toxtamışı eylədik al qanına qəltan,
Та oldu Qızıl Ordaların dövləti talan,
Məsko şahına faidəbəxş oldu bu meydan....
Əlyövm uruslaşmaq ilə zişərəfis biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfis biz!
Bir vəqt Şah Ismayilü Sultani-Səlimə
Məftun olaraq eylədik islamı dünimə,
Qoyduq iki tazə adı bir dini-qədimə,
Saldı bu təşəyyö, bü təsənnün bizi bimə....
Qaldıqca bu halətlə səzayi-əsəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!
Nadir bu iki xəstəliyi tutdu nəzərdə,
İstərdi əlac eyləyə bu qorxulu dərdə,
Bu məqsəd ilə əzm edərək girdi nəbərdə,
Məqtulən onun nəşini qoyduq quru yerdə....
Bir şeyi-əcibiz, nə bilim, bir tühəfiz biz!
Öz dinimizin başına əngəlkələfiz biz!
İndi yenə var tazə xəbər, yaxşı təmaşa,
İranlılıq, osmanlılıq ismi olub ehya,
Bir qitə yer üstündə qopub bir yekə dəva,
Meydan ki, qızışdı olarıq məhv sərapa....
Onsuz da əgərçənd ki, yeksər tələfiz biz!
Öz qövmümüzün başına əngəlkələfiz biz!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
FİSİNCAN
Sanma əzdikcə fələk bizləri viranlıq olur,
Un təmənnası ilə buğda dəyirmanlıq olur.
Qarışıqdır hələlik millətin istedadı, --
Ələnirsə, safı bir yan, tozu bir yanlıq olur.
Çalxalandıqca, bulandıqca zaman nehrə kimi,
Yağı yağ üstə çıxır, ayranı ayranlıq olur.
Kim ki, insanı sevər, -- aşiqi-hürriyyət olur,
Bəli, hürriyyət olan yerdə də insanlıq olur.
Ey ki, dersən, ürəfa rahi-xətadə bulunur,
Elmi-məntiqcə bu söz bəhreyi-nadanlıq olur.
Ürəfa dersən özün, əhli-xəta dersən özün,
Düşünürsənmi bu sözdə necə hədyanlıq olur?....
Gözünü xiyrələdirmi günəşi irfanın?
Haydı, xəffaşsifət, buncamı xulqanlıq olur?!
Tanırıq biz sizi artıq, demə, ha! Biz beləyik!
Tanılır ol kişi kim, tutduğu meydanlıq olur.
Baxmasız guşeyi-çeşm ilə fəqiranə tərəf,
Yüyürürsüz ora kim, dadlı fisincanlıq olur.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"FÜYUZAT" JURNALINDA "DƏLİ ŞAİR" İMZALI ŞAİRƏ
"Səmadan bir mələk heyrətlə deyir: insanlar, insanlar!
Nədir bu ruye-ərzi qaplayır al-qanlar, insanlar, insanlar"
mətləli şerə nəzireyi-təməsxüranə
Səradən bir dəli şeytan deyir: insanlar, insanlar!
Nədir dünyanı tutmuş elmlər, irfanlar, insanlar!?
Qanan kim, qandıran kim, nəşri-irfan eyləyən kimdir?
Sizi irşad edir görmürsünüz fəttanlar, insanlar!?
Ədəbdən, elmdən gər feyziyab olsa əvamünnas,
Düşər şənü şərəfdən mollalar, işanlar, insanlar!
Sevərmi əhli-istibdad millət huşyar olsun?
Buna razı olurmu bir neçə vicdanlar, insanlar!?
Ayılmış rəncbərlər, almaq istər həqqi-məşruin,
Nə yerdə qalmısız bəylər, ağalar, xanlar, insanlar!?
Mühərrirlər, müfəttinlər usanmazlar, utanmazlar,
Yazarlar hərzələr, əfsanələr, hədyanlar, insanlar!
Şararətdən çəkib əl, xeyrə mail olmayın bir dəm,
Kəsin başlar, alın canlar, tökün min qanlar, insanlar!
Bəşərsiz, sizdə qan tökmək təbiidir, cibillidir,
Bu fitrətdən uzaqdır, şübhəsiz, şeytanlar, insanlar!
Deyilmi heyf dillərdən qübari-cəhl məhv olsun?
Neçin hər gündə qandan qopmasın tufanlar, insanlar!?
Dəmadəm nəfsi-əmmarə deməkdə "üqtülül-ixvan",
Neçin salim qala başlar, bədənlər, canlar, isanlar?
Cəhalət pərdəsin çak etməyin, onda görərsiz kim,
Səradir cismlər, həm nəfslər, şeytanlar, insanlar!....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
FÜZULİYƏ BƏNZƏTMƏ
Məndə ar olsaydı ölmək ixtiyar etməzmidim?
Abrunun nolduğun bilsəydim ar etməzmidim?
Gər şüurum olsa idi dustü düşmən bilməyə, --
Şapşalı, Fəzlüllahı işdən kənar etməzmidim?
Anlasaydım Əsədin fikrin, Sipəhdarın işin, --
Onları məqtuli-tiği-canşikar etməzmidim?
Xaki-İranın mənə bir guşəsin versəydilər, --
Kəndimi Əbdülhəmid tək bəxtiyar etməzmidim?
Bilsə idim el məni axir belə müflis qovar, --
Var-yoxu dərcib edib əvvəl fərar etməzmidim?
Mülki-İranın düşünsəydim əlimdən getməyin, --
Var ikən fürsət о mülkü tarü-mar etməzmidim?
Ah, ol dəm ki, Təqizadə mənə əl vermədi, --
Mümkün olsaydı başın təndən kənar etməzmidim?
Qoy desinlər, Məmdəli düşdü Ədes sövdasına....
Məncili versəydilər orda qərar etməzmidim?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
GİLEY, YAXUD UMU-KÜSÜ
Get-gedə, "Zənbur" ağa, sən də çaşırsan deyəsən?!
Gah da bir məzhəbə, dinə sataşırsan deyəsən?!
Sən düz adəmsən əgər səndə bu tədbir nədir?
Jurnala çəkdiyin ol çalmalı təsvir nədir?
Qollarından sarılan kimdir, о zəncir nədir?
Dinmədikcə sənə sərhəddən aşırsan deyəsən?!
Gah da bir məzhəbə, dinə sataşırsan deyəsən?!
Nədir ol həlqeyi-zəncirdə bir para süvər?
Kimləri göstəriyor halqa dərunindəkilər?
Şəkli-islama gülən kimdir о ifritsiyər?
Sən bu rəftar ilə bizdən uzaşırsan deyəsən?!
Gah da bir məzhəbə, dinə sataşırsan deyəsən?!
Açmağa bir para əsrarı edib səyü təlaş,
Çalışırsan ki, bizə təng ola ta rahi-məaş?
Bu qədər etmə cəsarət, özünü gözlə, yavaş!
Dəymədikcə kefinə lovğalaşırsan deyəsən?!
Adətə, ürfə, rüsumə sataşırsan deyəsən?!
Sən bu şəkl ilə bütün xalqı oyatdın da deyək,
Bizi mənfur eləyib bir yana qatdın da deyək,
Sənə nə xeyr olacaq bizləri atdın da deyək?
Boş yerə boylə bizimlə dalaşırsan deyəsən?!
Adətə, ürfə, rüsumə sataşırsan deyəsən?!
Məzhəkə jurnalın əvvəl bizə, ibrətdi, dedin,
Bir para şəxsə sataşdın, bu nəsihətdi, dedin,
Bizi qatdın işə, bir növ zərafətdi, dedin,
İndi amma dəxi ciddən savaşırsan deyəsən?!
Adətə, ürfə, rüsumə sataşırsan deyəsən?!
Şəxsi-islamın əgər biz qolunu bağlamışıq --
Nə günah eyləmişik? Millət üçün ağlamışıq....
Hifz edib məzhəbi, şeytanı yaxıb, dağlamışıq.
Bizi gördükdə müqəssir dolaşırsan deyəsən?!
Adətə, ürfə, rüsumə sataşırsan deyəsən?!
Biz əgər olmasaq, islama nigəhban kim olar?
Beş gün ötməz ki, bu bağın gülü reyhanı solar,
İxtiraati-şəniə bütün islama dolar,
Leyk sən anlamayıb işdə çaşırsan deyəsən?!
Gah da bir məzhəbə, dinə sataşırsan deyəsən?!
Asta-asta dəbərib qurdalaşırsan deyəsən?!
Bəzi əfsanəçilərlə yanaşırsan deyəsən?!
Büsbütün məfsədələrlə bulaşırsan deyəsən?!
Ay balam, eybini qan!
Bir həya eylə, utan!
Yoxsa təkfir edərik
Lapca risva olasan!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
GÖTÜRÜLDÜ
Ey vay ki, heysiyyəti-millət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Yetməzdi bu kim, millətin əhrarı ayıldı,
Arif denilən bəzi füsunkarı ayıldı,
Мəçmuə yazan bir para biarı ayıldı,
Şair ləqəbində neçə idbarı ayıldı,
Yəni ki, bu əsrin bütün əşrarı ayıldı,
Derdim, bəcəhənnəm, elin əfkarı ayıldı,
Torpaq başıma, indi də tüccarı ayıldı!
Hər bir işə əl qatdı, mürüvvət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Var idi bu millətdə qabaq bir gözəl adət:
Bir şəxsi-müsəlman eləyən vaxtda rəhlət,
Meyyit hələ bəstərdə uzansın deyə rahət,
Qüsl etmədən əvvəl olunurdu ona hörmət,
Yüzlərcə edərdik ona sipara tilavət,
Hər cüzvdə bir rublə çatardı bizə ücrət,
Bir hörmət idi bu bizə, həm meyyitə nisbət,
Heyfa ki, əvaxırda bu hörmət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Tacirlərin indi dəyişib tinəti yekca,
Duymuşlar olar bizdəki niyyətləri guya,
Ehsanlar olub tərk, qazanlar sönüb, ey va!....
Nə molla payı var, nə qonaqlıq, nə müsəmma,
Bişmir tarının bir tikə halvası da hətta,
Hər fənn ediriksə işimiz tutmayır əsla,
Ах!.... ах! ... О keçən günlərimiz noldu, xudaya!
Küfran elədik sanki bu nemət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Kim getsə idi Həccə və ya Kərbübəlayə
Zəvvar idi əvvəl о bizə, əhli-duayə,
Mail о, duayə, vəli biz simü tilayə,
Görcək onu ünvan edərək bir neçə ayə,
Derdik ki, gərək pak ola həmyandakı mayə
Bir xeyrli əmr idi bu biz mollanümayə,
Heyfa ki, baxılmır dəxi nəleynə, əsayə,
Birləşdi hamı, sidqü sədaqət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Şadəm gələcək günlərimiz keçsə bu nisbət,
Qorxum bu ki, gündən-günə bədtər ola halət,
Bir gün gələ bidar ola bilcümlə cəmaət,
Təzviri ibadətdən edə fərq bu millət,
Meydana çıxa bizdəki hər dürlü xəyanət,
Nə töhfə gələ bizlərə, nə nəzr, nə rüşvət,
Hörmət yerinə el bizə izhar edə nifrət,
Hətta deyələr: -- Molla, ziyafət götürüldü!
Dolma və tərək, firniyü şərbət götürüldü!
Millətdə olan büsbütün adət götürüldü!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"GÜLÜSTAN"İ - SƏDİDƏN BİR HEKAYEYİ-MƏNZUMİYYƏYƏ BƏNZƏTMƏ
Yeki pürsid əz an şəh küştə fərzənd,
Ki, ey Əbdalhəmid əz-to xirədmənd;
Səfarətxanəra mənzil güzidi,
Çera tən dadə bər mellət, nəzbədi?
Besevdayi-Qrım əz-Rey gozəşti,
Çera dər-baği-şəh rahət nəgəşti?
Begoft: əhvali-ma bərfı-cəhanəst,
Gəhi cün yəx, gəhi abi-rəvanəst,
Gəhi bər təxti-cəbbari nəşinim,
Gəhi dər-ğürbət əndər ca gozinim.
Mənü-Əbdalhəmid ər zende manim,
Becani-mellət atəş bərfəşanim.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
HƏ, DE GÖRÜM, NƏ OLDU BƏS?
Hə, de görüm, nə oldu bəs, ay balam, iddəaların?
Tutmuş idi yeri, göyü nalələrin, nəvaların....
Yoxsa qanıb da eybini boşlamısan ədaların?
Şimdi, hərif, söz haman mən deyən oldu, olmadı?
Sən demədinmi, sağlamam, yox bədənimdə bir mərəz?
Mən demədimmi, nəfsinin əslinə hirs olur ərəz?
Sən demədinmi, şəxsimə əl tapa bilməyib qərəz?
Та ki, olundu imtəhan, mən deyən oldu, olmadı?
Əncümən əhlinin, qoçaq, sən demədinmi, bir təki
Verməyəcək riza gələ ölkəmizə Ətabəki?!
Noldu ki, tez boşaldı bəs iş görən əncüməndəki?
Köhnə qapı, haman daban, mən deyən oldu, olmadı?
Sən о deyilmidin, dedin: dumdur ümidgahımız?
Mən demədimmi, var buna dumduru iştibahımız?....
Bakı vəkili getdimi, oldumu dadxahımız?
Get, hələ xamsan, dolan, mən deyən oldu, olmadı?
Sən demədinmi, dumada rəf olur ehtiyacımız?
Mən də dedimmi, çox yemə, tez pozular məzacımız?....
Qara bulutlar oynaşır, indi nədir ilacımız?
Çulğalayır bizi duman, mən deyən oldu, olmadı?
Sən о deyilmidin, dedin: var bizim ittihadımız?
Mən də, yadında var, dedim: yox buna etimadımız....
Büğzə, nifaqədir bizim qeyrətü ictihadımız....
Pərdə açıldı nagəhan, mən deyən oldu, olmadı?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
HƏR NƏ VERSƏN, VER
Hər nə versən, ver, məbada vermə bir dirhəm zəkat,
Qoy acından ölsə ölsün binəva kəndli və tat.
Hər nə düz versən, ver, oğlum, borcunu vermə təmam,
Hər nə alsan, al, amandır, alma kasıbdan səlam.
Hər nə etsən, et və lakin etmə meydən ictinab,
Hər nə dutsan, dut və lakin dutma bir kari-səvab.
Hər nə çəksən, çək, vəli, çəkmə xəcalət qübhdən,
Harda yatsan yat, ayılma, durma hərgiz sübhdən.
Hər yerə gəlsən, gəl, amma gəlmə dərsə, məktəbə,
Hər kəsə uysan, uy, amma uyma dinə, məzhəbə.
Hər nə çəksən, cək, bəradər, çəkmə düz mizanını,
Çəkmə sən millət qəmin, çəkmə, çək öz qəlyanını.
Baxmasan eytamə, baxma, baxma, bax löbətlərə,
Gəlməsən imanə, gəlmə, gəlmə, gəl lənətlərə.
Olmasan bir xeyrə bais, olma, ol bais şərə,
Etməsən imdad, etmə, et sitəm acizlərə.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"HƏYAT" QƏZETİNİN BAĞLANMASINA GÖRƏ
Elm ayineyi-surəti-hal idi, nədən bəs,
Əcsamdə ərvahə misal idi, nədən bəs,
Elm ilə vətən nikməal idi, nədən bəs,
Təhsili-ədəb, kəsbi-kəmal idi, nədən bəs,
Millət ümənası bu gözəl rütbəyi dandı?
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Elm idi əgər bəxş edən insanə şərafət--
Millət nə səbəbdən ona göstərmədi rəğbət?
İslam ülumunda gər olsaydı ləyaqət
Rusi oxumuşlar bə neçin etdilə nifrət?
Bu nifrəti hər gündə görüb axır utandı,
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Mey nəşəsini zövq bilər, cam nə bilsin?
Ruh anladığı ləzzəti əcram nə bilsin?
Ustadın işin, işlədiyin xam nə bilsin?
Elmin, hünərin qiymətin islam nə bilsin?
Getsin qabağa qonşular, islam dayandı,
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Qoy qonşular alsın hələ min dürlü fəvaid,
Qoy qonşular etsin hələ təzyidi cəraid,
Sən söylə, qəzetdən nə olur bizlərə aid?
Ancaq ikini bir elə, qoyma ola zaid,
İslamda bilmək, oxumaq çünki ziyandı;
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Əğyarlar indi sənə faiqmi, deyil ya?
İslamını məhv etməyə şaiqmi, deyil ya?
İbzali-himəm millətə layiqmi, deyil ya?
Ancaq əməlin qəti-əlaiqmi, deyil ya?
Çün qəti-əlaiq odu hər guşədə yandı,
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Gopnan əməl aşmaz, işə qeyrət gərək olsun,
Millət düyünün açmağa himmət gərək olsun,
Min elm deməkdənsə həmiyyət gərək olsun,
Sözdən nə bitər, işdə həqiqət gərək olsun!
Haqsızlığı hər gündə görüb axır usandı,
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı!
Ağrıtma əbəs başını, meyl etmə ülumə,
Yox vəq qoyan elmə, kəmalata, rüsumə,
Hər kəs cibini güdmədədir baxsan ümumə,
Xərc etsə edər dolma-badımcana, lühumə.
Hop-hop, yeməyə, içməyə bu qövm yarandı!
Əfsus, "Həyat" isə məmat oldu, qapandı.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"HƏYAT" QƏZETİNİN İKİNCİ İLİNDƏ "GOP-GOP" İMZALI "QOY MƏKTƏBƏ TƏHSİLİ ÜLUM EYLƏSİN OĞLUM, DAŞ OLSA DA QƏLBİ, ONU MUM EYLƏSİN OĞLUM!" NƏQƏRATLI ŞERƏ NƏZİRƏ-TƏMƏSXÜRANƏ
Bu tifl ki, nuri-bəsərü şireyi-candır,
Tabi-tənü arami-dilü ruhi-rəvandır,
Min zəhmət ilə bəslədiyin tazə cavandır,
Göndərmə bunu məktəbə, rəhm eylə, amandır!
Qoy küçədə naz ilə xuram eyləsin oğlun!
Öz xoşladığı əmrə qiyam eyləsin oğlun!
Bu bülbüli-şuridə ki, pakizənəfəsdir,
Aludeyi-qəm etmə ki, bihudə həvəsdir,
Bunca ki, gedib məktəbə,--bildikləri bəsdir,
Məktəbdir adı, leyk həqiqətdə qəfəsdir;
Qoyma о dağılmışda məqam eyləsin oğlun!
Sübhün belə viranədə şam eyləsin oğlun!
Məktəbdə gedib dərs oxuyanları görürsən,
Nitqi çəkilən tazə cavanları görürsən,
Qətən quruyub cismdə qanları görürsən,
Arifsən, özün yaxşı-yamanları görürsən,
Qıyma ki, gedib fıkrini xam eyləsin oğlun!
Ömrün qəmi-elm ilə tamam eyləsin oğlun!
Bavər edəməm, elmdən olsun fərəh-aid,
Elm artıq olursa həm olur qəm mütəzaid,
İstərsən əgər oğlun edə kəsb fəvaid,
Həm sərvəti zaid ola, həm miknəti zaid,--
Tərğib elə ta kəsbi-həram eyləsin oğlun!
Bir ad çıxarıb şöhrəti-tam eyləsin oğlun!
Biçarə kişi, qanmağa başın hələ keydir,
Axır mənə bir söylə görüm, elm nə şeydir?
Bilmək nə gərək kim, bu əlifdir, bu da beydir?
Həvvəz, sora hütti, bu nə heydir, о nə heydir?
Qoy pul qazanıb sədri-məqam eyləsin oğlun!
Bəy, xanlar ilə dəxl-kəlam eyləsin oğlun!
Gop-gop kimi bifaidə əhli-qələm olma,
Ol Başıqapazlı, vəli, Bidərdü Qəm olma,
Qızdırmalı ol, Təşnələbü Didənəm olma,
Molla Mozalanlara uyuş, möhtərəm olma,
Qoy Hop-hop olub şöhrəti-tam eyləsin oğlun!
Kəsbin buraxıb şerə dəvam eyləsin oğlun!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"HƏYAT" QƏZETİNİN İKİNCİ İLİNDƏ "GOP-GOP" İMZALI "QOY MƏKTƏBƏ TƏHSİLİ ÜLUM EYLƏSİN OĞLUM, DAŞ OLSA DA QƏLBİ, ONU MUM EYLƏSİN OĞLUM!" NƏQƏRATLI ŞERƏ NƏZİRƏ-TƏMƏSXÜRANƏ
Bu tifl ki, nuri-bəsərü şireyi-candır,
Tabi-tənü arami-dilü ruhi-rəvandır,
Min zəhmət ilə bəslədiyin tazə cavandır,
Göndərmə bunu məktəbə, rəhm eylə, amandır!
Qoy küçədə naz ilə xuram eyləsin oğlun!
Öz xoşladığı əmrə qiyam eyləsin oğlun!
Bu bülbüli-şuridə ki, pakizənəfəsdir,
Aludeyi-qəm etmə ki, bihudə həvəsdir,
Bunca ki, gedib məktəbə,--bildikləri bəsdir,
Məktəbdir adı, leyk həqiqətdə qəfəsdir;
Qoyma о dağılmışda məqam eyləsin oğlun!
Sübhün belə viranədə şam eyləsin oğlun!
Məktəbdə gedib dərs oxuyanları görürsən,
Nitqi çəkilən tazə cavanları görürsən,
Qətən quruyub cismdə qanları görürsən,
Arifsən, özün yaxşı-yamanları görürsən,
Qıyma ki, gedib fıkrini xam eyləsin oğlun!
Ömrün qəmi-elm ilə tamam eyləsin oğlun!
Bavər edəməm, elmdən olsun fərəh-aid,
Elm artıq olursa həm olur qəm mütəzaid,
İstərsən əgər oğlun edə kəsb fəvaid,
Həm sərvəti zaid ola, həm miknəti zaid,--
Tərğib elə ta kəsbi-həram eyləsin oğlun!
Bir ad çıxarıb şöhrəti-tam eyləsin oğlun!
Biçarə kişi, qanmağa başın hələ keydir,
Axır mənə bir söylə görüm, elm nə şeydir?
Bilmək nə gərək kim, bu əlifdir, bu da beydir?
Həvvəz, sora hütti, bu nə heydir, о nə heydir?
Qoy pul qazanıb sədri-məqam eyləsin oğlun!
Bəy, xanlar ilə dəxl-kəlam eyləsin oğlun!
Gop-gop kimi bifaidə əhli-qələm olma,
Ol Başıqapazlı, vəli, Bidərdü Qəm olma,
Qızdırmalı ol, Təşnələbü Didənəm olma,
Molla Mozalanlara uyuş, möhtərəm olma,
Qoy Hop-hop olub şöhrəti-tam eyləsin oğlun!
Kəsbin buraxıb şerə dəvam eyləsin oğlun!
Mirzə ələkbər sabir
"MOLLA NƏSRƏDDİN"İN 10-CU NÖMRƏSİNDƏ "QIZDIRMALI" İMZASI İLƏ
YAZILAN ŞERLƏRƏ CAVAB
Madam ki, hamiyani-zülmət
Xoşlar ki, davam edə cəhalət:
Heyhat, bilirmi onda millət,
Tövhid nədir və ya nübüvvət?
Məktəb edir iqtiza zəmanə,
Bixar ola ta güli fərasət.
Ey seyr arayan о gülüstanə!
Əsli yoxu bəkləmək nə hacət?
Xab et hələ, qafilanə xab et.
Tainki uyub yatan ayılmaz,
Fərq etməz ola уa ağ, ya qarə;
Xəstə ki, başında huşu qalmaz,--
Dərdin düşünüb bulurmu çarə?
Ancaq ona türfə-türfə dəllək
Eylər hərə bir əcəb təbabət
Ey xəstə, ayılma, etmə idrak
Həp qanını əmsə də həcamət.
Dönmə о yana-bu уаnə, xab et.
Aldanma quzum, ki ləfzi-kafər
Təshih olunub çıxa lüğətdən;
Madam ki, sağdı Mirzə Qənbər
Eymən deyilik bu mələnətdən.
Qoymaz ki, bu xalqı cismi-vahid
Hökmündə olub edə məişət.
Əfsaneyi-küfri şirkü mülhid
Heyhat, olurmu tərki-adət.
Bu nöqtəni qanə-qanə xab et!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MÜƏLLİMLƏR SİYEZDİ
Baş tutdu müəllimlərin iclasi-siyezdi,
Ey vay, uçitellər yenə dərkar olacaqdır!....
Zənnimcə mənim, işbu yığıncaqda həmana
Bildirki məsail yenə təkrar olacaqdır.
Təşkil edəcəklər kişilər məktəbi-nisvan,
Qızlar oxuyub cümlə şərəfdar olacaqdır.
Hər şəhrdə bir məktəbi-sənət açacaqlar,
Oğlanlar alıb həndəsə, memar olacaqdır.
Tətbiq edəcəklər yazını şiveyi-türkə,
Sibyan da sühulətlə xəbərdar olacaqdır.
Təsnif olunub tazə kütüb türk dilində,
Hər kəs oxuyub elmlə bidar olacaqdır.
Bu bir, iki, üç məsələdə yox о qədər bak,
Olsun, bəcəhənnəm, necə rəftar olacaqdır?!
Lakin bu yamandır ki, iki məzhəbə rəğmən
Bir məsələ üstündə də güftar olacaqdır.
Sünnilik ilə şiəliyi qaldıracaqlar,
İslamə yetib rəxnə, xələldar olacaqdır.
Qardaş biləcək, bir-birini şiə və sünni,
Hər əmrdə həmrəyü, həməfkar olacaqdır.
Məzhəbləri biryanlıq edib bu uçitellər,
Ancaq yavan islam adı təzkar olacaqdır.
Əfsus!.... Səd əfsus sənə, ey gözəl islam!
Kimlər sənə gör indi tərəfdar olacaqdır?!
Baş saçlı, ayaq çəkməli, mırt-mırt danışanlar
Din qədri bilib möminü dindar olacaqdır....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NAƏHL OLANA MƏTLƏBİ ANDIRMAQ OLURMU?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Söz qanmayana zor ilə qandırmaq olurmu?
Könlüm sənə maildir əzəldən bəri, ey pul!
Olsam da nolur taətinə il-günü məşğul,
Sənlə görürəm kəndimi hər bəzmdə məqbul.
Sənsiz bu сəhan əhlin inandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Sənsən mənim əfzuneyi-sərmayeyi-fəxrim,
Sənlə ucalır mərtəbeyi-payeyi-fəxrim,
Gər dönsə üzün qiblədən, ey mayeyi-fəxrim,
Səndən yana göz nuru dolandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Canım üzülüb səndən ötür xəlqi soyunca,
Bir yatmamışam ta səni sənduqə qoyunca.
Derlər mənə: pul yığmayı boşla, ye doyunca!
Eşq əhlini sövdadan usandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi qandırmaq olurmu?!
Kasib deyiliz, sikkeyi-pulu tanırız biz,
Pul ilə olan şənü şüunu qanırız biz,
Bir həbbə zərər yetsə pula odlanırız biz,
Yansın ciyərim! Dövləti yandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Səy eyləmişəm bir neçə il zirəkü çalak,
Hardansa keçib girimə çox sərvətü əmlak,
Bir acizə rəhm etməyib ömr eyləmişəm pak,
İndi bu süluki yavalandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Bunlar keçər, indi düşüb el başqa həvayə,
Pul istənilir məktəb açılsın füqərayə,
Oğlan oxusun, qız oxusun payəbəpayə.
Kasıbları elmə ucalandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi qandırmaq olurmu?!
Dəxli mənə nə elm oxuya millət uşağı?!
Təhsili-kəmalat edə ya ümmət uşağı?!
Getsin işə bu tənbəlü biğeyrət uşağı!
Canım, gözüm, arifləri qandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi andırmaq olurmu?!
Bizlərdə yox idi belə adət, -- yeni çıxdı,
Övrətlərə tədrisi-kitabət yeni çıxdı,
İslamə xələl qatdı bu bidət, -- yeni çıxdı,
Bu çeşməni bir növ bulandırmaq olurmu?!
Naəhl olana mətləbi qandırmaq olurmu?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NEÇİN MƏKTƏBƏ RƏĞBƏTİM OLMAYIR?
Neçin məktəbə rəğbətim olmayır?--
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Mənə hər qəzetçi bərəldir gözün,
Yazır hey qəzetlərdə məktəb sözün,
Sözün qoy deyim bir kərə lap düzün:
Bu işdən mənə bir qazanc olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Oxur, bundan hər kəs qanar həqqini,
Qanan mütləq ali sanar həqqini,
Axund isə xəlqin danar həqqini,
Bununçun mənim rəğbətim olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Mənə xeyirsiz olduğuyçun bu kar,--
Ona bağlaram küfr adın zinhar,
Cəmaət də duymuş bunu aşikar;
Bu işdən mənə bir qazanc olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Və bir də bu məktəblilər bilümum
Oxurlar kamalınca ali ülum,
Edirlər bizə sonra yeksər hücum,
Bununçun ona rəğbətim olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Əgər məktəb əmrində bilintixab
Mənə tapşırılsa ümumən hesab,--
Mən ol vəqt, haşa, edəm ictinab!?
Fəqət indilik bir qazanc olmayır!
Cibim dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Ax! ... ax!.... Ay keçən günlərim! Vay mənə!
Hər evdən gəlirdi neçə pay mənə --
Plov, halva, bal, yağ, şəkər, çay mənə.
Nə çarə ki, indi bular olmayır!
Qarın dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Çətindir bizimçin bütün məsələ,
Bir ildə üç ehsan da keçmir ələ,
Belə qalsa iş razı olluq hələ,
Bu da olmayır, olmayır, olmayır!
Qarın dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Yığıncaqlar indi söz ilə ötür,
Beş-üç kəlmə söz söylənir, iş bitir,
Fəqət şənimiz günbəgündən itir,
Bizə ehtiram olmayır, olmayır!
Qarın dolmayır, dolmayır, dolmayır!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NEÇİN VERMƏYİR?
Bircə bu məşrutəni şah neçin verməyir?
Gah verir filməsəl, gah neçin verməyir?
Gərçi bu gün şah bizim başımıza sayədir,
Nami-hümayunu hər mətləbə pirayədir,
Leyk bu ancaq həman gördüyünüz qayədir,--
Hər səsə bir səs verir, kəndisi bimayədir,
Yoxsuza olmaz demək -- var ... neçin verməyir?
Bircə bu məşrutəni şah neçin verməyir?
Hərzə danışma, kişi, gözlə ədəbi zinhar,
Şahımızı bilmə çox oylə səfahəti-şiar,
Əqli-səlim əhlidir büsbütün ali-Qacar,
Verməyir, əlbəttə, bir hikməti var, sirri var,
Yoxsa bu keyfıyyətə rah neçin verməyir?
Gah verir filməsəl, gah neçin verməyir?
Yox bu işin başqa bir hikməti, ya mikməti,
Əyri otur, düz danış, vazeh edək söhbəti,
Bir kərə al boynuna var yazığın nikbəti.
Şah cəvanbəxt isə bəs nə səbəb milləti
Həftədə bir aldadır, gah neçin verməyir?
Bircə bu məşrutəni şah neçin verməyir?
Gah verir filməsəl, gah neçin verməyir?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NƏDİR AYA, YENƏ ÜSYANLARI İRANLILARIN?
Nədir aya yenə üsyanları iranlıların?
Başladı cünbüşə tüğyanları iranlıların,
Nəqzi-əhd eylədi əyanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Yansın iranlıların arxası, yandı ciyərim!
О yetim Məmdəlidən var yenə bir pis xəbərim:
Belə derlər ki, qoyub təxti qaçıb taci-sərim,
Sığınıb konsula xaqanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Əhli-İran bu qədər bişərəf olsun, nə üçün?
Düşməni-tərzi-ümuri-sələf olsun, nə üçün?
Yeni Osmanlı kimi naxələf olsun, nə üçün?
Bata, ya rəb, görüm İranları iranlıların!
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Üçcə il qoymadılar təxtidə rahət yaşasın,
Bir doyunca çıxarıb kef, edib işrət yaşasın,
Та onun sayeyi-ədlində bu millət yaşasın,
Olsun asudə müsəlmanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Neyləmişdi sizə, yahu, bu başıdaşdı yetim?
Ya nə vicdanə dəyər bir işə çulğaşdı yetim!
Hərə bir hoqqa çıxartdız, karıxıb çaşdı yetim,
Dedi, çıxsın dəxi qoy canları iranlıların!
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Sizə öz şəninə şayəstə kərəm etmədimi?
Hökm məşruteyi-İranı rəqəm etmədimi?
Xətti-quranı öpüb yadi-qəsəm etmədimi?
Niyə bəs olmadı imanları iranlıların?
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Bilmirəm, andıra qalmış bu nə hürriyyət idi?
Haradan çıxdı bu söz, ya bu necə söhbət idi?
Ölkəmiz altı min ildən bəri bir cənnət idi,
İndi qan-qan deyir insanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Hələ iranlıların bir о Sipəhdarına bax!
Bəxtiyari elinin rütbəli Sərdarına bax!
Bir, sən allah, buların şah ilə rəftarına bax!
Bu da əyanları, ərkanları iranlıların!
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Başına cəm eləyib hər biri bir xeyli sipah
Ki, nə var? Məmdəli, düş təxtdən, olma bizə şah!
Etdilər üç günün ərzində bütün əmri təbah,
Qaçdı, -- ax-vay! -- deyə sultanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Bundan əvvəl bu gözəl ölkədə canlar var idi,
Yaxşı-yaxşı qocalar, adlı cəvanlar var idi,
Şahı haq zilli bilən sevgili xanlar var idi,
İndi Yefremlər olub xanları iranlıların,
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Bir də, yahu, nə gərək el qarışa şah işinə?
Göz açıb diqqət edə gah özünə, gah işinə?
Şah olan kəs olur ancaq özü agah işinə --
Yoxsa hər silsiləcünbanları iranlıların?
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Şah bilər ölkədə hər nə götürər, hər nə qoyar,
Gah cibin, gah dərisin hər kimin istərsə soyar,
Baş kəsər, ev dağıdar, can çıxarar, göz də oyar --
Min də cıxsa göyə əfğanları iranlıların....
Bəcəhənnəm ki, yanır canları iranlıların!
Şahın öz əbdidir insanları iranlıların!
Dərhəqiqət pis imiş qanları iranlıların!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
NEYLİYİM, ALLAH! BU URUS BAŞDILAR
Neyliyim, Allah! Bu urus başdılar
Bilməyirəm hardan aşıb-daşdılar?!
Ölkədə gündən-günə çoxlaşdılar,
Hər əmələ, hər işə çulğaşdılar,
Qoymayın, ay köhnələr, ay yaşdılar!
Heyvərələr hər yerə dırmaşdılar!
Hər biri min gunə iş icad edir,
Məclis açıb nitqlər irad edir,
Şiə ikən sünniləri şad edir,
Sünni ikən şiəyə imdad edir,
Sanki bular bir-birə qardaşdılar,
Yoxdu təəssübləri, çaşbaşdılar!
Heç biri öz məzhəbinin hörmətin
Gözləməyir, gözləyir el qeyrətin;
Cümləsi bir yolda qoyub niyyətin,
Xoşlamayırlar atalar adətin;
Çünki nə sünni, nə qızılbaşdılar,
Bir yava şeydir bu başı daşdılar!
Əmr təəssüb ola bütlan neçin?
Sünni deyə şiələrə can neçin?
Şiə bilə sünnini insan neçin?
Birləşə yəni bu müsəlman neçin?
Hümmət edin, din gedir, ay başdılar!
Qoymayın aldatdı bizi saşdılar!
İndi ki, duyduq buların niyyətin --
Cəhd eləyin pozmağa cəmiyyətin!
Bunları pozmaq bizə olmaz çətin:
Harda ki, gördüz oxuyun lənətin
Hökm eləyin, küfrlə ulğaşdılar,
Dini-xudadan qırılıb qaşdılar,
Cümləsi kafırlərə yoldaşdılar,
Çünki təəssübləri yox, çaşdılar!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
OL GÜN Kİ, SƏNƏ XALİQ EDƏR LÜTF BİR ÖVLAD
Ol gün ki, sənə xaliq edər lütf bir övlad,
Olsun ürəyin şad!
Təyin elə cindarı ki, etsin ona imdad,
Та dəyməyə həmzad;
Sağdan sola, soldan sağa sal boynuna heykəl,
Qoy cinni məəttəl;
Min gunə tilismata tutub eylə müqəffəl,
Gəzdir onu əl-əl;
Gər dəysə soyuq, sancılanıb olsa da bimar,
Hökm et gələ cindar;
Göstərmə təbibə о ciyərguşəni zinhar
Qoyma ola murdar;
Ağlarsa uşaq dərdinin axtarma davasın,
Ancaq söy anasın;
Qorxutsun о da damdabaca ilə çağasın,
Kəssin də sədasın;
Öyrət ona, əlbəttə, özün bir neçə mövhum,
Məhdud ola məsum;
Bu sayədə ömr eyləyə dünyada о məzlum,
Hər haləti məzmum;
Tək-tək dil açanda ona təlim elə hədyan,
Həm olma peşiman;
Bildir ona min dürlü qəbahətləri hər an,
Alsın ələ ünvan;
On yaşa yetincə uşağın eyləmə qəflət,
Qandır neçə bidət;
Та on beşə yetdikcə tapa işdə məharət,
Həm eyləyə adət;
Göndərmə onu məktəbə, dəng eyləmə başın,
Tökmə üzə yaşın;
Hər fənd və bicliklə edər kəsb məaşın,
Saxlar özü başın;
Rahət niyə lazım edə dünyada məişət,
Quldurçuluq öyrət;
Tainki qumar oynaya, qətl eyləyə, qarət,
Xoşdur belə sənət;
Dünyanı soyub eyləyə hər gün səni xürsənd,
Sağ ol, belə fərzənd!
Evdə tapılır indi dəxi çay, plov, qənd,
Kimdir sənə manənd!
Nagah alınıb həbsə, tutarsa səni vəhşət,
Ver hakimə, rüşvət;
Sat var-yoxunu, advokata ver neçə xələt,
Puç ol hələ-həlbət;
Axırda olub həsrəti-didari-cəmali,
Qal kisəsi xali;
Qaldıqda oğulsuz dəxi tez başla suali.
Al vizrü vəbali,
Tap rizqi-həlali,
Ay başı bəlali,
Yığ dəymişi, kali,
Olmaz oxumaqdan
Tapmaq bu cəlali....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
OLMUR, OLMASIN
Ata:
-- Kuçədə tullan, ey oğul, sənətin olmur, olmasın!
Sənətə, dərsə, məktəbə rəğbətin olmur, olmasın!
Oğul:
-- Kəsbinə getməyə, ata, fürsətin olmur, olmasın!
Gündə bir arvad al, boşa, qeyrətin olmur, olmasın!
Ata:
-- Axşam olanda çıx çölə, gəlmə sabaha tək hələ,
Neyləsən eylə, bir belə ismətin olmur, olmasın
İffətin olmur, olmasın!
Oğul:
-- Axşam olanda yax həna, düz zəvəcatı yan-yana,
Girdin о dəm ki yorğana, halətin olmur, olmasın!
Qüdrətin olmur, olmasın!
Ata:
-- Tezdən ayılma bir səhər, dərsinə qılma bir nəzər,
Elm oxumaqda, müxtəsər, niyyətin olmur, olmasın!
Himmətin olmur, olmasın!
Oğul:
-- Saqqalı bağlı hər səhər isti həmamə qıl güzər,
Qorxma, azarlasan əgər; səhhətin olmur, olmasın!
Behcətin olmur, olmasın!
Ata:
-- Uşqoladan çıxan zaman, hər yeri vurnuxan zaman,
El sənə pis baxan zaman, ibrətin olmur, olmasın!
Xiclətin olmur, olmasın!
Oğul:
-- Tək həyətə girən zaman, qonşu qızın görən zaman,
Şövq ilə dindirən zaman, övrətin olmur, olmasın!
Qismətin olmur, olmasın!
Başına eşqi dolmasın!
Rişini Zalxa yolmasın!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
ÖVRADIMIZ, ƏZKARIMIZ ƏFSANEYİ-ZƏNDİR
Övradımız, əzkarımız əfsaneyi-zəndir,
Əfsaneyi-zən nuri-dilü ruhi-bədəndir,
Çün hübbi-nisa lazimeyi-hübbi-vətəndir,
Əhli-vətəniz, hübbi-vətən yad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Yox fərq bizim hündür ilə alçağımızda,
Daim görürüz iş bu qocalmış çağımızda,
Cüt-cüt durur övrət solumuzda, sağımızda,
Şəhvət quluyuz, nəfsdən imdad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Hər şam gərək üqdeyi-əfkar açılsın,
Fəvvareyi-iqbaldən amal saçılsın,
Hər sübh namaz etmədən həmmama qaçılsın,
Təthir edərək dillərə övrad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Bu məşğələlər şiveyi-əşyaxi-zamandır,
Ata-babamızdan bizə miras hamandır,
Zənn eyləmə süstüz, qanımız od kimi qandır,
Bu yolda töküb qanımızı ad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Sair miləl övrətlə ədalət edir, etsin,
Övrət ərə, ər övrətə rəğbət edir, etsin,
Hər kim ki, bir övrətlə qənaət edir, etsin,
Üç-dördün ötüb siğədə tədad alırız biz!
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Tədadi-nisa bir hünəri-sariyəmizdir,
Tez boşluyuruz, çün bu libas ariyəmizdir,
Övrət nə demək? Xadiməmiz, cariyəmizdir!
Hərçənd alan vəqtdə azad alırız biz....
Dindarləriz, gündə bir arvad alırız biz!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
PA ATONNAN, NƏ AĞIR YATDI BU OĞLAN, ÖLÜBƏ?
Pa atonnan, nə ağır yatdı bu oğlan, ölübə!
Nə də tərpənməyir üstündəki yorğan, ölübə!
Bu qədər qışqırığa durdu qonum-qonşu təmam,
Dəbərişməz də, veribdir, deyəsən, can, ölübə!
Demək olmaz dirilər tək yatıb, əlbət, duracaq,
Ölülər yatmağıdır, yox buna payan, ölübə!
Çox sovuqdur çıxan ahəstəcə tək-tək nəfəsi,
Bədənində donuşub, laxtalanıb qan, ölübə!
Cumuxub canına bitlər, birələr, hiss edəmir,
Çalsa əqrəb də hənuz eyləməz amman, ölübə!
Hansı bir doktora ərz etdim onun illətini,
Dedi: çək bundan əlin, boşla, bu çoxdan ölübə!
Nə masaj ilə, nə məsnui-tənəffüslə bunun
Və nə dağ ilə olur dərdinə dərman, ölübə!
Bunu hətta düşünüb cümlə müsəlman uşağı
Нər vilayətdə deyirlər: pa atonnan, ölübə!
Məzəli lap bu ki, bir parə urus damaları
Qoşulub bunlara derlər ki: müsəlman ölübə!
Aman, ay Molla dayı, bir kitab açdır, fala bax,
Tapmasan çarəsini sən də de ordan: ölübə!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
PULA TƏVƏCCÖH
Nuri-çeşmanımmısan, ey pul, ya canımmısan?
İsmətim, namusum, irzim, qeyrətim, qanımmısan?
Hörmətim, fəxrim, cəlalım, şövkətim, şanımmısan?
Müshəfim, Məkkəm, Mədinəm, qibləm, ərkanımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Keçdi ömrüm şüğli-təhsilinlə mövqufı-məlal,
Dərdə düşdüm, bəstəri-həsrətdə qaldım xəstə-hal,
Səndədir könlüm yenə etsəm cahandan irtihal,
Sən mənim ömrüm, həyatım, cövhərim, canımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Ah, zalım, ah kim, oldum yolunda can fəda,
Bir doyunca qıymadım səndən alam zövqü səfa,
İndi varislər hücumavər olub yeksər sana,
Varisin, yaxud mənim mali-cibişdanımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Eyləməz varislərim mən tək səni sənduqə dərc,
Hər biri eylər səni bir növ ilə min yerdə xərc,
Restoranlarda, klublarda olarsan hərcü mərc,
Hər yetən çeynər səni, bilməm ətim, qanımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Sevdiyim, bundan belə hini-zəvalındır sənin,
İşbu vəch ilə könül cayi-məlalındır sənin,
Xatırım, qəlbim, sərim vəqfi-xəyalındır sənin,
Sən məni məftun edən nazəndə cananımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanımmısan?
Səndən əl çəkməzdim olsaydı əlimdə iqtidar,
Lakin icbarən əcəl eylər məni səndən kənar,
Canım ağzımdan çıxınca söylərəm biixtiyar:
Nuri-çeşmanımmısan, ey pul, ya canımmısan?
Məzhəbim, dinimmi, ayinimmi, imanmmısan?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QAÇ, AT BASDI!
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Ötüşdən çıxan bir cəmaət gəlir!
Edib cümlə əqvama sibqət, gəlir!
Verib hər kəsə dərsi-ibrət, gəlir!
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Çəkil, yol ver, at bağrı çatlatmışıq,
Vurub yıxmışıq, tutmuşuq, atmışıq,
Çapıb qovmuşuq, qan-tərə batmışıq,
Yığıb milləti bir yerə qatmışıq,
Müsavat, ədalət, üxüvvət gəlir!
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Neçə əsrdir indi bilehtimam
Qoyub nami-milliyyətə ehtiram,
Qoçaq əlləşib, çarpışıb sübhü şam,
Xüsusən bu sonku beş ildə tamam
Edib aləmə bəxşi-heyrət, gəlir!
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Nədir, yoxsa zənnincə etdim xəta?
Sus! Etməm xəta! Söyləməm nabəca!
Məzah etmiş oldum sanırsan bəsa?
Dodaq altı gülmək nədir, söylə ya?
Sənə bəlkə bunlar zərafət gəlir?
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Buyur, qıl da dünyaya ətfı-nəzər,
Müsəlman kimi kim olub bəxtəvər?
Bu Iran, о Türkiyə -- həp bixətər,
Əvət, başla Fasdan Xətaya qədər
Baxıldıqca qəlbə məsərrət gəlir....
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
О Albanyada arnavut qeyrəti,
Bu Qəzvindəki mürtəce heyəti,
Kiritdə müsəlmanların haləti,
Buxarada məzhəbçilər söhbəti,
Yəməndən də başqa rəvayət gəlir,
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Bu Rusiyyənin əhli-imanları
Ki, yəni bu səmtin müsəlmanları,
О yekşənbə, cümə, bu dükkanları,
О dum macərası, bu vicdanları,
Hələ etiraza nə hacət gəlir?
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Bu Qafqaz, bu da Qafqaz arifləri,
Bu da əhli-nazə təarüfləri,
Bu millət yolunda məsarifləri,
Bu da şanlı-şanlı məarifləri,
Bulardan dəxi boylə xidmət gəlir,
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Bununla belə biz neçin bəxtiyar
Ölüb-itməyək də hələ iftixar?!
De, noqsanımız hansıdır zinhar?
Bu siyrət, bu surət, bu qeyrət, bu ar....
Bizə, ya, nə nisbətlə töhmət gəlir?
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Həp əfradımızda bir əzmü səbat,
Bu əzmü səbat ilə bulduq nəcat,
Bu gün cümləmiz bəkləriz bir həyat,
Bir əhval, bir fıkr, bir iltifat....
Bu əfkara qarşı nə diqqət gəlir?
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Hanı bizdə, yahu, nifaqü təzad?
Hanı bizdə həmdinimizlə inad?
Bu ülfət, bü rəfət, bu da ittihad!
Bax, iştə, bu məclis, bu da iniqad!
Nə mabeynə nifrət, nə lənət gəlir,
Nə böhtan, nə hədyan, nə qeybət gəlir,
Nə cib, nə cibişdan, nə rüşvət gəlir,
Qaç, oğlan! Qaç, at basdı! Millət gəlir!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QAMÇI
Bəxtəvər kimlər idi aləmdə?
Deyə, məndən elədi molla sual.
Mollanın kəndini göstərməm də:
Etdi təsdiq, həmi qət məqal.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
alti
QEYRƏT VƏQTİDİR!
Mürtəce xadimlərim! Ha, indi xidmət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, iş vəqti, qeyrət vəqtidir!
Gizli cəmiyyət yapın, məclis qurun, şura edin,
Rəşt, Zəncan irticaın hər yerə icra edin,
Hər nasılsa rişeyi-məşrutəyi imha edin,
Heykəli-mənfuri-istibdadımı ihya edin,
Iğtişaşa başlayın, hər yerdə fürsət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, iş vəqti, qeyrət vəqtidir!
Cəhd edin göndərdiyim təhrirlər puç olmasın,
Yazdığım, göstərdiyim təzvirlər puç olmasın,
"Məmdəli-Kazim" tökən tədbirlər puç olmasın,
Verdiyim qövl, aldığım təqrirlər puç olmasın,
İndi isbati-hünər, sidqü-sədaqət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, is vəqti, qeyrət vəqtidir!
Sanmayın ancaq Ədesdə kefdəyəm nisvan ilə,
İrtibatım yoxdur öz mülküm olan Tehran ilə,
Lafəvallah var əlaqəm büsbütün İran ilə,
Rəşt ilə, Qəzvin ilə, Kirman ilə, Zəncan ilə,
Mən işi qaldırmışam, sizdən də himmət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, is vəqti, qeyrət vəqtidir!
Sanmayın azdır bu gün İranda əvanım mənim,
Ev başı hər yerdə var minlərcə dərbanım mənim,
Onlara sadir olur hər anda fərmanım mənim,
Mən bu yolda işdəyəm, var hər qədər canım mənim,
Leyk sizdən də mənə indi həmiyyət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, is vəqti, qeyrət vəqtidir!
Bax nasıl İran bu saət haləti-böhrandadır!
Parlaman heyrətdə, əza mərəzi-tufandadır!
Qanmayır heç kəs ki, kəşti qanda, dərya qandadır!
Müxtəsər hər vəchlə məşrutə min nöqsandadır!
Etməyin qəflət, bu fürsətdən qənimət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, iş vəqti, qeyrət vəqtidir!
Görməyirsizmi, kişi gəh söz, gəh istefa verir,
Xeyrsizmi mənsəbindən əl çəkir, yekca verir?
Ya Nəcəfdən müctəhid müftə məgər fitva verir?
Sanma bu fitvaya bihəqqül-əməl imza verir....
İş aparmaqçın bu gün dünyada fürsət vəqtidir!
Yatmayın, huşyar olun, iş vəqti, qeyrət vəqtidir!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QOCALIQDAN ŞİKAYƏT
Əfsus qocaldım, ağacım düşdü əlimdən,
Səd heyf cavanlıq!
Zəf eylədi aciz məni, qaldım əməlimdən,
Çəkdim nə ziyanlıq!
Saldıqca cavanlıqda keçən günləri yadə
Dərdim olur on qat!
Ya rəb, yetərəm birdəmi dünyada muradə?
Heyhat və heyhat!
Saqqal ağarıb, bel bükülüb, dinmə filani!
Övqatım olub təlx;
Övrət də yaxır saqqalıma gündə hənani,
"Rişi ki, bərəng əlx".
Yad olsun о günlər ki, muradımca gəzərdim
Sazəndə Oruğnan;
Min acizü biçarələrin başın əzərdim
Sillə və yumuruqnan.
Bu sayədə hər ləhzə edib səyü təlaşı,
Sərvət qazanardım;
Təhsil eləyib qol gücünə əmri-məaşı,
Dövlət qazanardım.
Əzalar isə süst olub indi qocalıqdan,
Bir dadrəsim yox!
Görməzmisən əhvalımı, düşdüm ucalıqdan,
Fəryadrəsim yox,
Heç yerdə səsim yox,
Kəskin nəfəsim yox,
Fikrimdə cəvanlıq,
Başqa həvəsim yox.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QORXURAM
Payi-piyadə düşürəm çöllərə, --
Xari-müğilan görürəm, qorxmuram.
Seyr edirəm bərrü biyabanları, --
Quli-biyaban görürəm, qorxmuram.
Gah oluram bəhrdə zövrəqnişin, --
Dalğalı tufan görürəm, qorxmuram.
Gah çıxıram sahilə, hər yanda min
Vəhşiyi-ğürran görürəm, qorxmuram.
Gah şəfəq tək düşürəm dağlara, --
Yanğılı vulkan görürəm, qorxmuram.
Gah enirəm sayə tək ormanlara, --
Yırtıcı heyvan görürəm, qorxmuram.
Üz qoyuram gah neyistanlara, --
Bir sürü aslan görürəm, qorxmuram.
Məqbərəlikdə edirəm gah məkan, --
Qəbirdə xortdan görürəm, qorxmuram.
Mənzil olur gah mənə viranələr, --
Cin görürəm, can görürəm, qorxmuram.
Xarici mülkündə də hətta gəzib
Çox tuhaf insan görürəm, qorxmuram.
Bu küreyi-ərzdə mən, müxtəsər,
Müxtəlif əlvan görürəm, qorxmuram.
Leyk, bu qorxmazlıq ilə, doğrusu,
Ay dadaş, vallahi, billahi, tallahi,
Harda müsəlman görürəm, qorxuram!....
Bisəbəb qorxmayıram, vəchi var:
Neyləyim axır, bu yox olmuşların
Fikrini qan-qan görürəm, qorxuram,
Qorxuram, qorxuram, qorxuram!....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
RƏDD OL QAPIDAN, AĞLAMA ZAR-ZAR, DİLƏNÇİ!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Vaqqıldama bayquş kimi, idbar dilənçi!
Bu məclisimiz məclisi-ehsandır əgərçi,
Düzdüklərimiz neməti-əlvandır əgərçi,
Ehsan füqəra kəslərə şayandır əgərçi,
Bir adəti-irsiyyə dəxi var, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dövlətliləriz, məqsədimiz eyşü səfadır,
Mehmanlarımız büsbütün ərbabi-qinadır,
Kökdür, yekədir, boynuyoğundur, nücəbadır,
Bəydir, ağadır, ağzı dualı üləmadır,
Bişmişlərimiz min cürə ləzzətli qidadır,
Dikmə gözünü mətbəxə, biar dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dəxli bizə nə boşda qalıb dəsti-sualın?
Yainki acından mələşir əhlin, əyalın?
Bax, bax, necə çirkindir о mənhus cəmalın!
Hax-tüf üzünə, surəti murdar dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dövlətli neçin sərf edib öz bəzlü səxasın --
Əyanı qoyub, doydura şəhrin füqərasın?
Töksün görüm allah üzünün şərmü həyasın!
Əl çək yaxamızdan, itil, idbar dilənci!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənci!
Bir dəfə fəqir olduğunu anla da, zinhar,
Dövlətlilərin bişmişinə olma həvəskar,
Voxsa yeməyə bir zadın, öl, canını qurtar!
Etmə bu qədər bizlərə azar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Fəqr əhli qənilərlə mülaqat edə bilməz,
Dövlətliyə insanlığın isbat edə bilməz,
Dövlətli fəqir ilə müsavat edə bilməz,
Nöqsan gətirər şəninə bu kar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SATIRAM
Moldayı, salmadı el dil boğaza....
Eybi yox, gərçi qoyulduq loğaza,
Yaz bu elanımı da bir kağaza:
Açmışam Reydə geniş bir mağaza,
Çox ucuz qiymətə hər şey satıram,
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Mağazamda tapılır hər cürə zad:
Cami-Cəm, rəyəti-Key, təxti-Qübad;
Gərçi bazarımı etməkdə kəsad
Səy edir bir para İrani nəjad,
Leyk mən baxmayıram, hey satıram!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Nə gərəkdir mənə bir munca ümur
Ki, edə qəlbimi bihissü hüzur?
Babama vermədi əl "abəki-şur",
Deyiləm naxələfü nabəşüur.
Qəsri-Şirin, əsəri-Key satıram!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
İstəməm nuri, qaranlıq sevirəm,
Mülki-İranı dumanlıq sevirəm,
Boşlayıb şəhri yabanlıq sevirəm,
Bəsdi şahlıq, dəxi xanlıq sevirəm,
Səbzəvar ilə Məyamey satıram!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Söz mənim, ev mənim, əsrar mənim,
Ərzü namus mənim, ar mənim,
Mal mənim, məsləhəti-kar mənim,
Satıram, dövləti-Qacar mənim,
Kimə nə dəxli ki, mən şey satıram?!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Şah məşrutə-pənah olmaq isə,
El qoyan vəzlə şah olmaq isə,
Guş bir əmri-süpah olmaq isə,
Şah olub həmdəmi-ah olmaq isə
Xan olub, nuş eləyib mey, satıram!
Ay alan! Məmləkəti-Rey satıram!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SƏBƏB BOYNU YOĞUN OLDU!
Qəmü möhnət füzun oldu,
Səbəb boynu yoğun oldu!
Əliflər döndü nun oldu,
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nə üçün kişvəri-İran
Olur şəxsiyyətə qurban?
Məgər bayquş sevir viran
Və ya tale zəbun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nədən oldu iki dilli,
Ürəklər qaldı nisgilli,
Dağıldı məclisi-milli,
Əməllər sərnigun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Neçin məşrutə bağlandı,
Müzəvvirlər qoçaqlandı,
Qarınlar doydu, yağlandı,
Vətən darülcünun oldu?
Sabəb boynu yoğun oldu!
Qəsəm etdi inandırdı,
Neçin rəyin dolandırdı,
Özün dünyaya andırdı,
Mütii-nəfsi-dun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nədən ləğv oldu peymanlar,
Verildi odlu fərmanlar,
Bütün odlandı quranlar,
Cinayət rəhnümun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nədən qalxışdı xulqanlar,
Satıldı pula imanlar,
Töküldü bigünah qanlar,
Ürəklər laləgun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nə üçün susdu natiqlər,
Alındı həbsə sadiqlər,
Fəqət bəzən münafıqlər
Varıb nurülüyun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Nədir təkfıri "Əxbar"ın,
Nədir təhqiri "Əbrar"ın,
Nədir təqsiri "Əhrar"ın,
Ki, böylə qərqi-xun oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Qürari-intihasından,
Нəуа qılmaz ədasından,
О "keyfi-mayəşa"sından
Neçin "layəsəlun" oldu?
Səbəb boynu yoğun oldu!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SƏBİR
Та gəlirik biz də bir az anlayaq, --
Məhzəri-irfanda vurur tək səbir.
Ya deyirik işləri sahmanlayaq, --
Məclisi-əyanda vurur tək səbir.
İstəyirik bir iş açaq filməsəl,
Söyləşirik bir-iki il laəqəl,
Та deyilir pul verin, aşsın əməl, --
Ölkədə, hər yanda vurur tək səbir.
Yalxı bizi eyləməyib mübtəla:
Səfheyi-Qafqazı tutub bu bəla;
Qaxda, Qazaxda, Şəkidə bərməla,
Şişədə, Şirvanda vurur tək səbir.
Lakin о yerlərdə gedir, durmayır,
Bir elə layiqli kələk qurmayır,
Gəncədə derlərsə vurur, vurmayır,
Oylə ki, Səlyanda vurur tək səbir.
Andıra qalmış nə yaman səslənir!
Söz deməyə vermir aman, səslənir!
Ox atılır, sanki kaman səslənir!
Sahəti-meydanda vurur tək səbir.
Hərzə nə şura və nə məclis bilir,
Nə düşünür yaxşı, nə bir pis bilir,
Qorxmur, utanmır, nə də bir his bilir,
Hücrədə, dükkanda vurur tək səbir.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SƏBR EYLƏ!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Üzün oldisə gər külfət yanında qarə, səbr eylə!
Əsiri-qeydi-fəqr oldun, yazıq, təslimi-hirman ol,
Çalışma, bir işə getmə, fəqət məyusü nalan ol,
Qəzayə çarə yox, giryan ol, üryan ol, pərişan ol,
Səbur ol, şakir ol, yəni müsəlman ol, müsəlman ol,
Çatar öz rizqi-məqsumun, dolan avarə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Maaşın ta ki, təng oldu ənis ol dərdü möhnətlə,
Boş ol, süst ol, ümidin qət qıl, yar ol ətalətlə,
Bunu təqdirə nisbət ver, yaşa daim rəzalətlə,
Həvadə seyr edən insana baxma çeşmi-qeyrətlə,
Burax kəsbi, unut səyi, yapışma karə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Yetərkən zalimin zülmü sənə dövrü qəzadən bil,
Çatarkən amirin zəcri, -- onu seyri-səmadən bil,
Ozün öz iczinə bais olurkən masəvadən bil,
Bu məşumiyyəti biganədən gör, aşinadən bil,
Əzil, pamal ol, axtarma buna bir çarə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Əgər çox təngdil olsan bu işdən qıl fəğan, ağla,
Girişmə başqa bir tədbirə, ancaq hər zaman ağla,
Bütün dünyadən əl çək, aşikar ağla, nihan ağla,
Qapansın gözlərin, fıkrin, düşünmə, görmə, yan, ağla,
Tüpür namusa, baxma nəngə, gəlmə arə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Fəqət bir iş də görmək istər isən gör müsəlman tək,
Təhəmmül eylə cövri-mülkədarə, işlə heyvan tək,
Çalış, ək, biç, aparsın bəy, evin qalsın dəyirman tək,
Ayılma, haqqını qanma, xəbərdar olma insan tək,
Darılma, incimə, tab eylə hər azarə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Əgər az-çox var isə qeyrətin kafirlərə baxma,
Bir asan kəsbə məşğul olmaq ilə dindən çıxma,
Uşaqlarçın çörək çıxsın deyə ha, din evin yıxma,
Babalın boynuma, get fələlik et, qəlbini sıxma,
Sənə iş sahibi pul verməsə, yan narə, səbr eylə!
Bəlayi-fəqrə düşdün, razı ol, biçarə, səbr eylə!
Və yaxud gər əsər varsa canında zorü-qüvvətdən,
Qolun güclü, üzün qansız, dilin xalisə rəhmətdən,
Qutar bir dəfəlik dərdü-ələmdən, bari-möhnətdən,
Quduzluq iştə bir pişə, gözəl hər dürlü sənətdən:
Bas al, kəs al, vur al, yıx al, qoşul füccarə, fəxr eylə!
Məqami-hörmətə çatdın dəxi həmvarə fəxr eylə!
Yanaş əşrarə, fəxr eylə!
Bulaş hər karə, fəxr eylə!
Tutulma nəngə, namusə,
Utanma arə, fəxr eylə!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SƏRHESAB
Səs ucalaşdı, qoymayın!
Millət oyaşdı, qoymayın!
Rişteyi-dərsə, məktəbə
Cümlə dolaşdı, qoymayın!
İş yavalaşdı, qoymayın!
El uyuşub azanlara,
Gündə qəzet yazanlara,
Od vurulub qazanlara,
Qaynadı, daşdı, qoymayın!
Həddidən aşdı, qoymayın!
Tərk eləyin cavanları,--
Zərrəcə yoxdu qanları!
Sözləri doğru isə də
Başları saşdı, qoymayın!
Çöhrə təraşdı, qoymayın!
Sehri, füsunu xoşlayın,
Şairi, şeri boşlayın,
Məktəb ilə bu firqənin
Bağrı badaşdı, qoymayın!
Nikbəti var, səsin kəsin!
Qarğa, dolaşdı, qoymayın!
Сох pis ulaşdı, qoymayın!
Kafir olub, vurun, vurun!
Rişteyi-ülfətin qırın!
Yazdığı şerini cırın!
Dinə sataşdı, qoymayın!
Küfrə bulaşdı, qoymayın!
Əqli, şüuru, fəhmi yox,
İrzü həyada səhmi yox,
Məzhəbi, dini, rəhmi yox,
İşləri yaşdı, qoymayın!
Lap danabaşdı, qoymayın!
Qırıldı, qaşdı, qoymayın!
Gözdən uzaşdı, qoymayın!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SOLDUMU GÜLZARIN, EY FAİQ NEMAN PƏSƏR?
"Molla Nəsrəddin " jurnalının mühərrirlərindən
Ömər Faiq Nemanzadənin hökumət tərəfindən
tevqif olunması münasibətilə
Soldumu gülzarın, ey Faiq Neman pəsər?
Laləyi-nemanların oldumu xunin cigər?
Sinənə dəsti-qəza çəkdimi sixi-kədər?
Nərkisi-şəhlalərən jaləçəkan oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Söyləmədimmi sənə rahət otur heyfsən?
Çəkmə bu millət qəmin, çək özünə keyf sən!
Xana deyildir sənin, getməlisən, zeyfsən!
Eyləmədin etina qissə haman oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Fayidə verməz dedim etdiyin əfqan sənə,
Halına yandıqların eyləməz ehsan sənə,
Məskən olur aqibət, guşəyi-zindan sənə,
Guşəyi-zindan sənə iştə məkan oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Mən demədimmi sənə başda otur tac tək,
Durma müqabil, bəla tirinə amac tək,
"Dad məni tutdular" söyləmə dürrac tək,
Balü-pərin nagəhan, tirə nişan oldumu
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Mən demədimmi sənə girmə işə canilən,
Xovf elə sallaşma çox, bəylərilən, xanilən
Olmagilən həm rəviş, məclisi-iranilən,
Məclisi-İranda bir şevkətü-şan oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Mən demədimmi sənə, həzrəti-zişanları
Eyləmə dəvət əbəs, birliyə işanları,
Sən ki, yıxa bilməsən, bunca pərişanları,
Məsələyi-ittihad həllü-bəyan oldumu?
Şimdi sənə mən deyən mətləb əyan oldumu?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
SUAL-CAVAB
- Görmə! -- Baş üstə, yumaram gözlərim.
- Dinmə! -- Mütiəm, kəsərəm sözlərim.
- Bir söz eşitmə! -- Qulağım bağlaram.
- Gülmə! -- Pəkey, şamu səhər ağlaram.
- Qanma! --Bacarmam! Məni məzur tut,
Boyləcə təklifı-məhalı unut!
Qabili-imkanmı olur qanmamaq?
Məcməri-nar içrə olub yanmamaq?
Eylə xəmuş atəşi-suzanını,
Qıl məni asudə, həm öz canını.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
"TAZƏ HƏYAT" QƏZETİNDƏ "MƏHƏMMƏDZADƏ" İMZALI "SƏN DEYƏN OLDU, MƏN DEYƏN" NƏQƏRATLI ŞERƏ CAVAB
Lovğalaşıb, a görməmiş, çox da belə fırıldama!
Tərbiyəsiz uşaq kimi boş-boşuna hırıldama!
Baş-qulağın düzəlməyib, çox da basıb-guruldama!
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Müntəzəm olmamış əməl, rövnəqi-kar olurmu ya?
Sübh tülu etməmiş vaxtı-nahar olurmu ya?
Bir gül açılmaq ilə də fəsli-bahar olurmu ya?
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Qətl elədiz Ətabəki, mən ki, bu əmri danmıram.
Var yenə min Ətabəkiz, yoxsa əməlli qanmıram?
Köhnə qapı bu tezliyə tazələşə inanmıram....
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Girəm Ətabək öldü də, topü tüfənginiz hanı?
Bəhri-əmiq hərbdə kəştiyi-cənginiz hanı?
Əski hamamdır, əski tas, bəs yeni rənginiz hanı?
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Söylə mənə: vəzarəti-milliyyəniz düzəldimi?
Ya uzun əl, uzun papaq qıssalaşıb güdəldimi?
Ölkənizə şəməndefer yol tapa bildi, gəldimi?
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Dari-şəfayi-Tehranın get elə bir səyahətin,
Mirzə Əbülhəsən xanın gör rəvişi-təbabətin,
Tən yarı böldü zəhr ilə yeksər əcəm cəmaətin....
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Mülki-İraqı adbaad saysam əgər kəlal olur,
Tul tapar kəlamımız, qareə həm məlal olur,
İşbu səbəblə şerimiz müxtəsər ərzi-hal olur,
Dinmə, danışma, yat balam, sən deyən olmayıb hələ!
Arxa su dolmayıb hələ!
Köhnə idarəniz durar,
Rəngi də solmayıb hələ!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TƏRANEYİ-ƏSİLANƏ
Nə soxulmusan arayə, a başı bəlalı fələ?!
Nə xəyal ilə olubsan belə iddəalı, fələ?!
Sənə dinmədikcə, əbləh, azıxıb yolun çaşırsan,
Qapıda dayanmayıb da zala doğru dırmaşırsan,
Qara fəhlə olduğunda bəyü xanla çulğaşırsan,
Bəyə bizdə görməyirsən bu qədər cəlalı, fələ?!
Nə çığır-bağır salırsan, yorulub usanmayırsan,
Ədəb ilə öz məqamın tanıyıb dayanmayırsan,
Hələ köhnə paltarından qızarıb utanmayırsan,
Başına qoyub gəlirsən yekə bir motalı, fələ?!
Buna bax, bu sir-sifətlə danışır da bir ibarə!....
Gözüm ağrıyır edəndə bu qırılmışa nəzarə....
Gətirib buraxdı kimlər buları bizim diyarə?
Nə bilim haralı kasıb, nə bilim haralı fələ?!
Belə idi adət əvvəl? Bəyə yalvarardı kasıb,
Nücəbaləri görəndə ayağa durardı kasıb,
İki qat olub ədəblə bəyə baş vurardı kasıb,
Var idi vəfalı kasıb, var idi həyalı fəhlə!
Dəyişib zəmanə indi, dolanıb bütün ümurat,
Ayağı çarıqlılar da gəlib istəyir müsavat,
Belə əsrdə məişət bizə xoş keçərmi, heyhat!
Ayılıb yatan cəmaət, göz açıb qapalı fələ!
Adə, fəhlə, sən get əlləş, sana günlərin ay olsun,
Get olarla söz danış kim, sənə fəqrdə tay olsun,
Bəşəriyyət aləmində nəyinə görə pay olsun?
Bu deyilmi baş-qulağın, a başı havalı fələ?!
Bəşəriyyət axtarırsan, hanı rütbəvü cəlalın?
Mədəniyyət axtarırsan, hanı pulu-mülkü-malın?
Əzəmiyyət axtarırsan, hanı xalisən, mənalın?
Hanı taqə-taqə şalın, a cırıq çuxalı fələ?!
Danışırsan azğın-azğın, hanı qəsri-zərnigarın?
Hanı Anna tək barışnan, hanı Sonya tək nigarın?
Hanı məclisi-qumarın, rüfəqayi-meygüsarın?
Hanı nəşəyi-xumarın, a qalın qafalı fələ?!
Əgər istəsəydi allah, ki səni edəydi məqbul,
Bizə verdiyi tək, əlbət, sənə həm verərdi pul-mul.
Di utan ləyaqətindən, barı olma bunca məchul!
Quru-boş əl ilə umma özünə kəmalı, fələ!
Qələt eylə, etmə bir də belə boş xəyalı, fələ!
Dur itil, cəhənnəm ol, get, ürəyim daralı, fələ!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TƏRPƏNMƏ, AMANDIR, ВALA, QƏFLƏTDƏN AYILMA!
Tərpənmə, amandır, bala, qəflətdən ayılma!
Açma gözünü, xabi-cəhalətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Aldanma ayıqlıqda fəraqət ola, heyhat!
Qəflətdə keçənlər kimi ləzzət ola, heyhat!
Bidar olanın başı səlamət ola, heyhat!
At başını yat, bəstəri-rahətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Açsan gözünü rəncü məşəqqət görəcəksən,
Millətdə qəm, ümmətdə küdurət görəcəksən,
Qıldıqca nəzər millətə heyrət görəcəksən,
Çək başına yorğanını, nikbətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Bir ləhzə ayıldınsa, qutar canını, yuxla,
At tiryakını, çək, baba, qalyanını, yuxla,
İncinsə sağın, ver yerə sol yanını, yuxla,
İllərcə şüar etdiyin adətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Goz nurudur uyqu, onu dur etmə gözündən,
Yol vermə məbada çıxa bir ləhzə sözündən,
Amma elə bərk yuxla ki, hətta get özündən,
Afaqı dutan şurü qiyamətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Töhmət edir qəzetçilər, -- məşəri-nasi bir belə
Töhmət edir qəzetçilər, -- məşəri-nası bir belə....
Özlərinin inan ki, yox fəhmü zəkası bir belə....
Mən kimi aqil olsalar şüğl edələr oğurluğu, --
Zəhməti, rənci bir belə!.. Zövqü səfası bir belə....
Cümlə maarif əhlinin haləti göz önündədir,--
Vəchi-məaşı bir belə!.... Dərdü, bəlası bir belə....
Madəri-elmə söylənir Məryəmə söylənən tühəm,
Elmin anası bir belə!.... Cəhlin atası bir belə....
Mən dəliyəmmi oğlumu məktəbə, dərsə sövq edəm?
Dərsin əzası bir belə!.... Xəlqin ədası bir belə....
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TÖMEYİ-NƏHAR
Çığırma, yat, ay ac toyuq, yuxunda çoxca darı gör!
Sus, ay yazıq, fəzadəkı üqabi-canşikarı gör!
Hinində daldalanma çox, həyətdə də dolanma çox,
Yiyəndəki bıçağə bax, о tiği-abdarı gör!
Gətirdiyin yumurtadan nəticə cücə gözləmə,
Qazanda qayqanağa bax, ocaqdakı şərarı gör!
Taxıl, taxıl deyib də çox çığırma zəngəzurlu tək,
Bəyin, xanın, xanın, bəyin əlində ehtikarı gör!
Mənəm-mənəm deyənlərin inanma çox da qövlünə,
Gərəkli gündə onların qıçındakı fərarı gör!
Amandır, uyma vaizin həlavəti-kəlamına,
Əba-qəbanı qovza bax, içində zəhrmarı gör!
Bu əğniyaların üzün görüncə ehtiyacda,
Get, ey fəqiri-binəva, kəfən bürün, məzarı gör!
Bu inteliklərin sözün gətirmə heç aralığa,
Oları görmək istəsən şərabı gör, qumarı gör!
Palitqadır hər işləri, alışları, verişləri,
Olarda bir əməl fəqət quru, boş iftixarı gör!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TÜRK ALƏMİNİN ŞEKSPİRİ OLAN NAMİQ KAMAL HƏZRƏTLƏRİNİN
"AMALIMIZ-ƏFKARIMIZ İQBALİ VƏTƏNDİR" MƏTLƏLİ ŞERİNƏ NƏZİREYİ-TƏMƏSXÜRANƏ
Amalımız, əfkarımız ifnayi-vətəndir,
Kinü qərəzü hirs bizə rahi-bədəndir,
Əfal yox, ancaq işimiz lafi-dəhəndir,
Dünyadə əsarətlə bütün kam alırız biz,
Qafqazlılarız, yol kəsiriz, nam alırız biz.
Əqrəb kimi neştər gücü var dırnağımızda,
İslam susuz olsa, su yox bardağımızda,
Hər küncdə min tülkü yatıb çardağımızda,
Min hiylə qurub rütbəvü ikram alırız biz,
Qafqazlılarız, yol kəsiriz, nam alırız biz.
Qafqazlı adı aləmə ikrah rəsandır,
Quldur, qoçumuz zülmdə məşhuri-cahandır,
Kim dersə tərəqqi edəriz, məncə, yalandır,
Bəxlü həsədə adət edib kam alırız biz,
Qafqazlılarız, yol kəsiriz, nam alırız biz.
Biz xoşlamanıq dərsi ki, min məktəb açılsın,
Gər min də maarif sözü dünyaya saçılsın,
Məktəbdə nə hörmət ki, о samana qaçılsın?
Meyxanada votqa vurarız, kam alırız biz,
Qafqazlılarız, məst olarız, nam alırız biz.
Avropalı öz millətin ihya edir, etsin,
Şənü şərəfi-qövmünü ihya edir, etsin,
Insanlıq adın dəhrdə ibqa edir, etsin,
Qəflətdə yatıb, ad batırıb, nam alırız biz,
Başa yumuruq zolladırız, kam alırız biz.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
TÜRK ŞAİRLƏRİNİN SİRRİ AMƏDİ FÜZULİNİN BƏZİ QƏZƏLLƏRİNƏ NƏZİRƏ-TƏMƏSXÜRANƏ
Təhsili-ülum etmə ki, elm afəti-candır,
Həm əqlə ziyandır;
Elm afəti-can olduğu məşhuri-cahandır,
Mərufı-zamandır;
Pəndi-pədəranəm eşit, ey sadə cavanım,
Yaxma qəmə canım!
Xoş ol kəsə kim, vel dolanıb, dağda çobandır,
Asudə hamandır.
Elm içrə xəta olduğun ondan bilirəm kim,
Bilsə nola hər kim,
Elmə gəzənin küfrü zəbanlarda bəyandır,
Təkfirə nişandır.
Məktəb sənə xoş gəlməsin, ol cayi-xətərnak,
Girmə ona çalak;
Məktəb dediyin qeydi-dilü bəndi-zəbandır,
Qarətgəri-candır.
Çernil nədir? Ol qəlbi qara hoqqeyi-dilxun,
Olma ona məftun!
Ağ günlərini etmə qara, allah amandır,
Bu rəng yamandır.
Dəftər nədir? Ol hərzələrin həmdəmi-razi,
Covfı dolu yazi,
Şairləri naqqal edib, avara qoyandır,
Bu mətləb əyandır.
Ol başı kəsilmiş qələmin tutma belindən,
Xovf eylə dilindən;
Axırda çalar canını, bir əfi ilandır,
Əfisə çalandır.
Kağız sənə ağ göstərir öz sineyi-safın,
Guş eyləmə lafın;
Çox tez qaralar qəlbi, mürəbbisi yamandır,
Bir xırdaca yan dur.
Ol zahiri sürxün ürəyi qara qarandaş,
Mirzələrə yoldaş,
Qəlbində xəfı sirrini bildikcə yazandır,
Əyyari-zamandır.
Derlər oxumuşlar: oxumaq yaxşıdır, əmma,
Var bunda müəmma....
Yaxşı nəzər etdikcə sərəncamı yamandır;
Hər addımı qandır;
Lağlağı, amandır,
Qızdırmalı, yan dur,
Sırtıq, Mozalan, dur!
Hop-hop dilə düşdü,
İş müşkülə düşdü,
Çünki belə düşdü,
İmdi balabandır.
************************************************
UÇİTELLƏR
Tövqif edilmişdi mağıl Gəncə siyezdi,
Olmuşduq əcəb biz dəxi rahət, uçitellər!
Düşdü tovuğu turşuya bədbəxt "Nicat"ın,
Əyləşmədi bir ləhzə fərağət uçitellər!
Divan-dərəni bəndə çəkib aldı dübarə,
Bu bidət olan əmrə icazət, uçitellər!
İndi Bakıda başlanacaq, oldu bu iclas,
Olduq yenə ol məclisə dəvət, uçitellər!
Qoymur bu qapanmış bizi dünyada beş-on gün
Adətcə çəkib kef, edək işrət, uçitellər!
Bilməm bu siyezdin nədir axır bizə xeyri -
Hər ildə çəkək bunca əziyyət, uçitellər?!
Daim bu təşəbüsslər olur həqqüləməlsiz,
Millət pulu yox ta alaq ücrət, uçitellər!
Lazım gətirir xərc edək ancaq cibimizdən,
Həm xərc ola mayeyi-zəhmət, uçitellər!
Boylə əmələ aqil olan mürtəkib olmaz,
Layiqmi cibişdana xəyanət, uçitellər?!
Yəni nə deməkdir bu ki, sən pulunu xərc et,
Та elm oxuyub dərs ala millət, uçitellər?!
Millətdən ötür ağlayan axırda olur kor, --
Məzmunlu məsəldir bu ibarət, uçitellər!
Bildir də nə zəhmətlə bu iclasa yığışdıq,
Etdik nə qədər boş yerə söhbət, uçitellər!
Lağ-lağ danışıldı ki, nədir şiə və sünni,
Lazım ki, bir olsun bu şəriət, uçitellər!
Derdiz ki, gərəkdir açıla məktəbi-nisvan,
Bir yanda dəxi məktəbi-sənət, uçitellər!
Bu hərzəvü hədyanlara kimlər qulaq asdı,
Kim verdi bu axmaq sözə qiymət, uçitellər?!
Baş tutdumu beytülmalınız, söylə, sən allah?!
Çəkdiz, mən ölüm, hiç xəcalət, uçitellər?!
İslamın ölüb yoxsa sanırdız vükəlası?
Xudsər eləyirdiz də vəkalət, uçitellər?!
Bir millətə kim, siz olasız hadiyü hami,
Batsın yerə, ya rəb, belə millət, uçitellər!
Sidqi bu ki, bu barədə rəyimdir əlavə --
Sizlə edə bilməm də şərakət, uçitellər!
Fikrim budur ancaq olam öz keyfimə məşğul
Bu guşeyi-gülzardə xəlvət, uçitellər!
"Mey şişədə, cam əldə, ağır nəşə başımda"....
Bu şerin edəm virdini adət, uçitellər!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
UŞAQDIR
Ay başı daşdı kişi! Dinmə, uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Keyfınə dəymə, söyə ya sənə, ya qardaşına,
Atavun goru üçün, boşda bu tifli başına!
İndicə-indicə ancaq yetir on bir yaşına,
Əqli kəsmir, hələ bir körpə uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Bir söyüşdən ötəri etmə əziyyət balama,
Göyərib coşma, utan, qonşuları yığma dama,
Sənə söydükləri getsin başı batmış atama,
Qışqırıb bağrını da yarma, uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Ax, nə yaxşı kişidir qonşumuz Ağcanın əri,--
Oğlu söydükcə fərəhdən açılır balü pəri;
Yoxsa, ay hərzə kişi, bir quru sözdən ötəri
Darıxırsan, deməyirsən ki, uşaqdır uşağım!?
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Kişi, az söylə mənə bir dəxi məktəb sözünü!
Yəni məktəblə uşaq kamil edərmiş özünü?
Bir söyüşdən yana az danla bu tiflin üzünü!
Sözü ləzzətli, şirin dilli uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Deyilik erməni, zaye edək övladımızı,
Oxudaq gözləri açılmamış əhfadımızı,
Görmüşəm elm oxumuş heyvərə damadımızı,
Qoymaram məktəbə, bir qabil uşaqdır uşağım!
Nə ədəb vaxtıdı, qoy söysün, ufaqdır uşağım!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Mirzə ələkbər sabi
************************************************
dilənçi
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Vaqqıldama bayquş kimi, idbar dilənçi!
Bu məclisimiz məclisi-ehsandır əgərçi,
Düzdüklərimiz neməti-əlvandır əgərçi,
Ehsan füqəra kəsləri sayandır əgərçi,
Bir adəti-irsiyyəti dəxi var, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dövlətliləriz, məqsədimiz eysu səfadır,
Mehmanlarımız büsbütün ərbabi-qinadır,
Kökdür, yekədir, boynu yoğundur, nücəbadır,
Bəydir, ağadır, ağzı duali üləmadır,
Bişmişlərimiz min cürə ləzzətli qidadır,
Dikmə gözünü mətbəxə, biar dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dəxli bizə nə boşda qalıb dəsti-sualın?!
Yainki acından mələşir əhlin, əyalın?!
Bax, bax, necə çirkindir o mənhus cəmalın!
Hax-tuf üzünə, surəti murdar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Dövlətli neçin sərf edib öz bəzlü səxasın,
Əyanı qoyub, doydura şəhrin füqərasın?
Töksün görüm allah üzünün şərmü həyasın!
Əl çək yaxamızdan, itil, idbar dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Bir dəfə fəqir olduğunu anla da, zinhar,
Dövlətlilərin bişmişinə olma həvəskar,
Yoxsa yeməyə bir zadın, öl, canını qurtar!
Etmə bu qədər bizlərə azar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi!
Fəqr əhli qənilərlə mülaqat edə bilməz,
Dövlətliyə insanlığın isbat edə bilməz,
Dövlətli fəqir ilə müsavat edə bilməz,
Nöqsan gətirər şəninə bu kar, dilənçi!
Rədd ol qapıdan, ağlama zar-zar, dilənçi
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
AĞLAŞMA
Nə rəvadır əğniyalar baxa ac qalana, ya rəb!
Bu nə söz ki, ac qalana oluna iana, ya rəb!
Çıxa canı ac qalanın gözünün bəbəklərindən,
Gedib işləsin, qazansın əlinin əməklərindən,
Nədir əğniyaya xeyri oların yeməklərindən?
Yeməyib acından ölsə dəxi xoş bəhana, ya rəb!
Mənə boylə-boylə işdə deməyin söz, ey cəmaət!
Nəyimə gərək ki. yeksər qırılıb ölür də millət?
Yaradan xudayi-raziq edəcək özü kəfalət,
Nə rəva baxam fəqirə, ürəyim bulana, ya rəb!
Bu qəzetçilər deyilmi ki, salıb bizi bəlayə?
Elə bir iş olmamış hey verilir səda sədayə
Ki, gərək kömək olunsun füqərayi-binəvayə....
Elə puldu göndərilsin о yana-bu yana, ya rəb!
Sənə nə, evin yıxılsın, füqəra üçün yanırsan?
Atan oğlu qardaşındır, nə də hiç bir tanırsan!
İki gözlərimdi pulum, kişi, bir məgər qanırsan!?
Onu vermək olmur axır hər ölən-qalana, ya rəb!
Füqəralar əğniyanın tanısın neçin yaxasın?
Əgər acdı qarnı satsın papağın, çulun-çuxasın;
Edər əğniya da başqa işə dair öz səxasın,
Məgər azdı bəzlü bəxşi filanü filana, ya rəb!
Elə hey qəzet yazırsan, kişi, bircə mətləb anna!
Əməlin gör əğniyanın, yeri varsa sonra danna!
Pulunu fəqirə versin, bəs acından ölsün Anna?
O məgər ki, Xansənəmdir, qapılar dolana, ya rəb!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
DAŞ QƏLBLİ İNSANLARI NEYLƏRDİN, İLAHİ?
Daş qəlbli insanları neylərdin, ilahi?!
Bizdə bu soyuq qanları neylərdin, ilahi?!
Artdıqca həyasızlıq olur el mütəhəmmil,
Hər zülmə dözən canları neylərdin, ilahi?!
Bir dövrdə kim, sidqü səfa qalmayacaqmış, --
Bilməm belə dövranları neylərdin, ilahi!
Məzlumların göz yaşı dərya olacaqmış, --
Dəryaları, ümmanları neylərdin, ilahi?
Səyyadi-cəfakardə rəhm olmayacaqmış, --
Ahuləri, ceyranları neylərdin, ilahi?!
Bağın, əkinin xeyrini bəylər görəcəkmiş, --
Toxm əkməyə dehqanları neylərdin, ilahi?!
İş rəncbərin, güc öküzün, yer özününkü, --
Bəyzadələri, xanları neylərdin, ilahi?!
Hökm eyləyəcəkmiş bütün aləmdə cəhalət, --
Dildadeyi-irfanları neylərdin, ilahi?!
Surtuqlu müsəlmanları təkfirə qoyan bu
Döşdüklü müsəlmanları neylərdin, ilahi?!
Yaxud buların bunca nüfuzu olacaqmış, --
Beş-üç bu süxəndanları neylərdin, ilahi?!
Qeyrətli danosbazlarımız iş bacarırkən, --
Tənbəl, dəli şeytanları neylərdin, ilahi?!
Ərlər hərə bir qız kimi oğlan sevəcəkmiş, --
Evlərdəki nisvanları neylərdin, ilahi?!
Tacirlərimiz Sonyalara bənd olacaqmış,
Bədbəxt Tükəzbanları neylərdin, ilahi?!
Sübhanəkə, sübhanəkə, sübhanəkə, ya rəb!
Baxdıqca bu hikmətlərə heyran oluram həp!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
АН EYLƏDİYİM NƏŞEYİ-QƏLYANIN ÜÇÜNDÜR
Ah eylədiyim nəşeyi-qəlyanın üçündür,
Qan ağladığım qəhveyi-fıncanın üçündür;
Vəz eylədiyim hədyəvü ehsandan ancaq
Ümdə qərəzim kisəvü həmyanın üçündür;
Sərkəştəliyim xirməni-buğdalar ucundan,
Aşiftəliyim sərvətü samanın üçündür;
Fərş eylədiyim sinəmi hər gün qədəmində,--
Kəskin təməim süfrədəki nanın üçündür;
Bimar tənim küftəvü bozbaş ələmindən,
Xunin ciyərim dolma-badımcanın üçündür;
Ağzım dolusu neməti-firdovs dedikdə,--
Boşqabda qara gözlü fisincanın üçündür;
Vəsf eylədiyim zövqlə ənhari-behişti,--
Kövsər məzəli şərbəti-reyhanın üçündür;
Gördüm ki, plov bişmədədir, aclığa dözdüm,
Bildim bu tədarük şəbi-ehsanın üçündür.
Ax, bircə görəydim səni, ey sevgili varis,
Meylim sən ilə dəsti-zərəfşanın üçündür!
Münimlərə can ver, könül, uyma füqərayə,
Sinəmdə səni bəslədiyim anın üçündür.
Ahın şərəri etməz əsər bir kəsə, Hop-hop,
Bu od sənin ancaq alışan canın üçündür....
Yan, dinmə, sən allah!
Qan, dinmə, sən allah!
Həq söyləmiş olsan,
Dan, dinmə, sən allah!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
DƏRDA Kİ, RAZİ-PÜNHAN, XAHƏD ŞOD AŞİKARA
"Dil mirəvəd zidəstəm, sahib dilan xudara!
Dərda ki, razi-pünhan, xahəd şod aşikara!"
Asudəlik bu saat, yerdən göyə cahanda,
Var isə vardır ancaq İranda hər məkanda:
Təbrizdə, Sərabda, Xalxalda, Xançobanda.
Qeyrətli Şahsevəndə, hər anda, hər zamanda,
Lorlarda, Şıx-Gözəldə, Keşkanda, İsfəhanda,
Tehranda, əncüməndə, qabnetdə, parlamanda.
İşlər, bütün həqiqət, sözlər bütün güvara,
"Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
Dalma təfəkküratə, qare, ki işbu halət,
Ya kimlərin gücündən İranda etdi nəşət?
Əlyövm hər tərəfdən çarpır gözə şikayət,
Hər kəsdə vəcdü-şadi, hər yerdə əmnü-rahət,
Əhvali-daxiliyyə, bilxeyrü vəssəlamət,
Dadü-sitəddə rövnəq, şirkətlə hər ticarət,
Xoşdil bütün cəmaət, razi bütün rəiyyət,
Asudə hali-millət, dair ümuri-dövlət,
Nəzmü-nəsəq mühəyya, leşkər bütün səf ara,
"Dərda ki, razi-pünhan, xahəd şod aşikara".
Zənn etmə haziranın, səyilə bimühaba,
Bu rütbə, etilalıq, beş gündə oldu bərpа!
Yox, yox, xəta edirsən, haşa və sümmə haşa!....
Gərçi bular da az-çox, bir iş görüblər, əmma,
Keçmiş binayi-xeyrin asarıdır həmana,
Qaib müdəbbiranın tədbiridir ki, hala,
Etdikləri sədaqət bir-bir olur da peyda,
Açdıqları bulaqlar cari olur sərapa,
"Hatəssəbuhə həyyu, ya eyyühəssükara!"
Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
Bunlar əbəsmi yahu, məlulə yoxmu illət?
Himmətsizin olurmu, bunca müvəffəqiyyət?!
İran səadətində, çoxlar edindi xidmət,
Çoxlar bu məmləkətdə göstərdi səyü-qeyrət....
Zoncümlə Nəsirəddin,-- haqq eyləsin də rəhmət,
Hər beşdə-üçdə etdi, hər səmtə bir səyahət,
Hər bir səyahətində, sel tək axıtdı sərvət,
Yüksəldi ərşə qarşı, xaki-diyari -- Dara....
"Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
İştə bunun üçündür, iranlı bilməsərrət,
Dünyalara axışdı, olduqca gördü izzət ....
Hər şəhri qıl tamaşa, hər səmtə eylə diqqət:
Məşriqdə minlər ilə, məğribdə bilizafət.
Türkiyyədə ziyadə, Rusiyyədə nəhayət,
Çində, Xətadə bəh-bəh! ... həp aşinayi-qürbət,
Hər sudə biltəkəssür, hər kudə bizziyadət,
İranlıdır görürsən, amma nə şanlı röyət?!
Amma nə dadlı didar, amma nə xoş qiyafət!
Hər şəxsə zahir ikən, yox ərzi-halə hacət.
Tərif üçün və bir də yoxdur dilimdə yara,
"Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
Hə, indi də Əhəd xan, ol mənbəi-ədalət!....
"Abadii" -- vətənçin minbabi-tabəiyyət.
Nasir tək etmək istər, isbati-qədri-millət,
Bol-bol səyahətindən məqsudu məhz ibrət,
Cudü-səxavətindən mən eyləməm hekayət
Qoy madmazellər etsin tərifini nəhayət,
İrana bənzər olsun, qoy səfheyi-Buxara.
"Dərda ki, razi-pünhan xahəd şod aşikara".
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
DOĞRUDAN DA, MƏMDƏLİ, QEYRƏT HƏLAL OLSUN SƏNƏ!
Doğrudan da, Məmdəli, qeyrət həlal olsun sənə!
Baği-şəhdə etdiyin işrət həlal olsun sənə!
Əhlinə şah olduğun dövlət həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Oldun ol gündən ki, malik rütbeyi-əcdadına,
Düşmədi el qayğısından başqa bir şey yadına,
Ədlü dadə dad verdin, yetsin allah dadına!
Yaxşı bir şöhrət qazandın adına, övladına;
Getdiyin yol, tutduğun niyyət həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Afərinlər doğru yollu verdiyin peymanlara,
Əhdini ifa üçün sadir olan fərmanlara,
Həftədə bir, ayda bir and içdiyin quranlara,
Aqibət hər səmtdən cəlb etdiyin mehmanlara;
Çəkdiyin bu xani-biminnət həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Müstəqillən hökmüranı olduğun İranına
Hankı xidmətdən saqındın ta toxunsun qanına?
İndi bir İran deyil, aləm güvənsin şanına....
Namına, namusuna, insafına, vicdanına....
Əhli-vicdan verdiyi qiymət həlal olsun sənə!
Doğrudan da, Məmdəli, qeyrət həlal olsun sənə!
Altı min ildən bəri mövcud olan bir məmləkət
Görməmişdi sən kimi bir şahi-vala-mərtəbət:
Niyyətin saf, etiqadın pak, qəsdin məsədət,
Millətin şad, ölkən abad, ümdə fikrin mərhəmət....
Qoydugun tac, örtdüyün xələt həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Arslanlar boynuna saldırdığın zəncirlər,
Namvərlər qətlinə çəkdirdiyin şəmşirlər,
Atəşi-qəhrü qəzəblə yaxdığın təmirlər
Vəsfə şayandır, həqiqət, etdiyin tədbirlər....
Ümmi-Xaqan oğlu, bu qeyrət həlal olsun sənə!
Verdiyin məşruteyi-millət həlal olsun sənə!
Mirzə ələkbər sabir
Könül, ol talibi-hikmət, - o hikmət kim, həqiqətdir,
Həqiqi hikmət ancaq hüsni-siyrətdən ibarətdir.
Həkimi-kamil olmaqçın deyildir çox bilik lazım,
Fəqət iqnai-nəfsə müqtədir olmaz kifayətdir.
Zəlalət əhli hər şey kəc anlar, kəc də hökm eylər,
O kəs kim, doğru yolu fəhm edər - əhli-fəzilətdir.
Olur aləmdə şəxsin himməti miqdarı-fikrincə,
Nə himmət gözlənir ondan ki, əfkarı qəbahətdir?
Pədərlə madərin nəşindən əsla təlxkam olma,
Səni təkdiru təzir etsə də, bir dadlı şərbətdir.
Doğuşda ayrılırkən müxtəlif surətlərə insan,
Məmatında onu yeksan qılan xaki-nədamətdir.
Cənabı-həq o bəhri-bigiranı-mərhəmətdir kim,
Ona mülhəq olan insan şərəfyabı-səadətdir.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
ƏRDƏBİL
Altmış illik ömrüm oldu səndə bərbad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Zənn edirəm mən bütün aləmdə İran’dan səva,
Bir fərəh abad yer yoxdu o samandan səva,
Övrət olmaz hüsnüdə Fatma, Tükəzbandan səva,
Var imiş Rusiyyədə min – min pərizad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Ey vətən, huri görürdüm səndəki övrətləri,
Dərdim ol, hurilərin sənsən yəqin cənnətləri,
İndi heyranam baxıb gördükcə bu lövbətləri,
Hər birində başqa ləzzət, başqa bir dad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Haliya Bakı’dayım, Baku demə bir luxtüzar,
Xassə dərya sahili bir lövbətistani – tatar,
Hər tərəf ağ – çağ madamdır, bir birindən gülüzar,
Türfə dilbər, töhfə bir şey, yaxşı bir zad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Min mənim tək kəblayı bir Sonyanın dildadəsi,
Min mənim tək paki – din bir rum kadın üftadəsi
Min mənim tək möminin bilməm nolub səccadəsi?
Bəndəlik qeydin qırıb olmuşdur azad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Beş deyil, on beş deyil, hər yan baxırsan, var madam,
Ev madam, mənzil madam, balkon madam, talvar madam,
Sirk madam, qəstin madam, pasaj madam, bulvar madam,
Müxtəsər, əqlim çaşıb, ey dad – bidad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Gərçi İran’dan çıxırkən başqa idi niyyətim,
Niyyətim kəsb idi, vardı kəsbi – kara qeyrətim,
Qeyrətim razı deyildi ac dolansın külfətim,
Yox gözümdə indi nə külfət, nə övlad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Bəs ki artır bunları gördükcə hərdən rəğbətim,
Rəğbətim artırsa da lakin qavışmır həsrətim,
Həsrətim bir şeyədir, ancaq düzəlmir halətim,
Halətim təskini – nəfsə qılmır imdad, , Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Qorxudurdu çıxmamışkən ölkədən qurbət məni,
Çulğayıbmış qəflətimdən vəhşətü dəhşət məni,
İndi bu gördüklərimdən mat edib heyrət məni,
Özlüyümdən çıxmışam, əfsus!...fəryad!.... , Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Tazədən bərgəşt edib bir də cavan olsaydım, ah!...
Şıq geyimli bir cavan – xoşnişan olsaydım, ah!...
Bu pərilərlə doyunca həmzəban olsaydım, ah!...
Dəhrdə beş gün yaşardım xürrəmü şad, Ərdəbil !
Bir də namərdəm əgər etsəm səni yad, Ərdəbil !
Mirzə ələkbər sabir
آلتيميش ايلليك عؤمروم اولدو سنده برباد اردبيل!
بير ده نامردم اگر ائتسه م سنى ياد٬ اردبيل!
ظنن ائديرديم من بوتون عالمده ايراندان ساوا
بير فرح آباد يوخدو او ساماندان ساوا
عؤورت اولماز حوسنوده فاطما٬ توكذباندادن ساوا
وار ايميش روسييه ده مين مين پريزاد اردبيل!
بير ده نامردم اگر ائتسه م سنى ياد اردبيل!
************************************************
EYLƏ BİLİRDİM Kİ, DƏXİ SÜBH OLUB
Eylə bilirdim ki, də xi sübh olub,
Mürği-səhə rt ək bir a ğız ba nla dım.
Sə ng şikəst e ylə di ba lü pərim,
Banlama ğın ha silini anladım.
Övci-fəzadə görə rək ba yquşu
Səhndə qaqqılla yıram indi mən.
Bir də məni vurma, aman, sə ngdil!
Rəhm e lə, nıqqılla yıram indi mə n.
Ay çala ğanlar, mə ni qorxuzma yın,
Mə n sizə t ərk e ylə mişə m la nə ni!
Se yr e lə yiz, övci-həva da uçuz,
Mə n d ə gəzim sə hnəçeyi-xanə ni.
Ağlamayın, ağlama yın, cücə lə r,
Banlamaram, banlamaram bir daha!
Banlamamaqdır sizə əhdim mə nim,
Söylə mirə m: a nlamaram bir daha!.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Fəhlə özünü sən də bir insanmı sanırsan?!
Pulsuz kişi, insanlığı asanmı sanırsan?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Qeyrətimiz bəlli bütün millətə!...
Biz qoca qafqazlı igid ərlərik,
Cümlə hünərdmərdlərik, nərlərik,
Iş görəcək yerdə, söz əzbərlərik,
Aşiqik ancaq quru, boş söhbətə,
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Çırmanarıq keçməyə çay gəlməmiş,
Başlayırıq qızmağa yay gəlməmiş,
Söz veririk indi - bir ay gəlməmiş,
Asta qaçıb dürtülərik xəlvətə,
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Cümlə cahan yatsa da, biz yatmarıq,
Qeyrətü-milliyyəmizi atmarıq,
Əhlimizi başqalarına satmarıq,
Bir quruşa, bir pula, ya bir çetə!
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Bizdə görünməz nə fəsadü nifaq,
Işləmədə bir-birimizden qoçaq,
Bax, budur islamı gətirrik qabaq;
Boyləcə xidmət olunur millətə,
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Bir işə min hummətimiz var bizim!
Bax, neçə cəmiyyətimiz var bizim!
Bundan gözəl niyyətimiz var bizim!
Ay bərəkallah, bu gözəl niyyətə!
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Hansı məkatib ki, onu açmadıq?
Hansı sənaye ki, para saçmadıq?
Verdiyimiz sözdən uzaq qaçmadıq;
Işlərimiz mindi bütün surətə!..
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Bax, neçə darüləcəz, dari-elm!
Bir neçə məktəb, neçə asari elm!..
Bizlərik, əlbəttə, xəridari-elm!
Çatmışıq ondandı belə hörmətə!..
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Bizdə nə fəhlə tapılar, nə gəda,
Bizdə nə sail və nə bir binəva,
Bəxtəvər övladımıza mərhəba!
Baş aparıb hər biri bir sənətə!..
Kim nə deyər bizdə olan qeyrətə?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Laylay, bala, laylay!
From VikiMənbə
Jump to: navigation, search
Tərpənmə amandır bala, qəflətdən ayılma!
Açma gözünü, xabi-cəhalətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Aldanma ayıqlıqda fəraqət ola, heyhat!
Qəflətdə keçənlər kimi ləzzət ola, heyhat!
Bidar olanın başı səlamət ola, heyhat!
At başını yat, bəstəri-rahətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Açsan gözünü rəngü məşəqqət görəcəksən,
Millətdə qəm ümmətdə, küdurət görəcəksən,
Qıldıqca nəzər millətə heyrat görəcəksən,
Çək başına yorğanını, nikbətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Bir ləhzə ayıldınsa, qutar canın yuxla,
At tiryakını, meyl elə qəlyanını, yuxla,
İncinsə sağın, ver yerə sol yanın, yuxla,
İllərcə şüar etdiyin adətən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Göz nurudur uyqu, onu dur etmə gözündən,
Yol vermə məbada bir an çıxa sözündən,
Amma elə bərk yuxula ki, hətta get özündən,
Afaqı tutan şurü qiyamətdən ayılma!
Laylay, bala, laylay!
Yat, qal dala, laylay!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Mən belə esrarı qana bilmirəm,
Qanmaz olub da dolana bilmirəm!..
Axtaxana, sağda dana böyüdü,
Mən böyük ollam haçana, bilmirəm!..
Derlər utan, heç kəsə bir söz demə, -
Həq sözü derkən utana bilmirəm!..
Neyləməli, göz görür, əqlim kəsir,
Mən günəşi göydə dana bilmirəm!..
Şiddəti-seylan ilə baran tökür,
Bir koma yox, daldalana bilmirəm!..
Derlər utan, hərzəvu hədyan demə, -
Güc gətirir dərd, usana bilmirəm!..
Derlər, otur evdə, nədim, kasibəm,
Kəsb eləməzsəm, qazana bilmirəm!..
Derlər, a qanmaz, de yıxıl, ol, qurtar!
He, balam, doğrusu, ay dadaş, mən dəxi
Məsləhət ondan o yana bilmirəm!..
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Qoyma özünü tülkülüyə, adə, əkinçi!
Bir üzrlə hər gündə gəlib durma qapımda,
Yalvarma mənə, boynunu keç vurma qapımda,
Gahi başına, gah döşünə vurma qapımda,
Ləğv olma, ədəb gözəl bu məvadə, əkinçi!
Lal o, a balam, başlama fəryadə əkinçi!
Xoş keçmədi il çöllüyə, dehqanə, nə borcum?
Yağmadı yağış, bitmədi bir danə, nə borcum?
Əsdi qara yel çəltiyə, bostanə, nə borcum?
Getdi mənə nə fəhləliyin badə, əkinçi!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!
Aldı dolu eldən səru samanını, neylim?
Yainki çəyirtkə yedi bostanını, neylim?
Verdin keçən il borcuna yorğanını, neylim?
Ol indi palas satmağa amadə, əkinçi!
Lal ol, a balam, başlama fəryadə, əkinçi!
Söz açma mənə çox çalışıb, az yeməyindən,
Canın bəcəhənnəm ki, ölürsən, deməyindən!
Mən gözləmənəm, buğda çıxar, əvr bəbəyindən!
Çəltik də gətir, arpa da, buğda da, əkinçi!
Yoxsa soyaram lap dərini, adə, əkinçi!
Sən hey də yoxumdur, çıxarib canını, allam!
Vallahi ovub dideyi-giryanını, allam!
Şallağə tutub pərkəri-üryanını, allam!
Öz halını sal indi özün yadə, əkinçi!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!
Cütcü babasan, buğdanı ver, darı yeyərsən,
Su olmasa, qışda əridib qarı yeyərsən,
Daşdan yumuşaq zəhr nədir, marı yeyərsən,
Öyrəşməmisən ət-yağa dünyadə, əkinçi!
Heyvan kimi ömr eyləmisən sadə, əkinçi!
Lakin mənim insaqlıq olub vəzi-mədarım,
Bəyzadəyəm, asayişədir cümlə qərarım,
Meysiz, məzəsiz, bitməz olur şamu nəharım;
Iştə belədir haləti-bəyzadə, əkinçi!
Bəyzadələrin rəsmi budur, adə, əkinçi!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Qoy mən tox olum özgələri ilə nədir karim,
Dünyavü cahan ac olur olsun nə işim var?!
Səs salma, yatanlar ayılar, qoy hələ yatsın,
Yatmışları razı deyiləm kimsə oyatsın,
Tək-tək ayılan varsada həq dadıma çatsın,
Mən salim olum cümlə cahan batsada batsın;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Salma yadıma söhbəti tarixi cahanı,
Əyyami-sələfdən demə bir sözdə filani,
Hal isə gətir meyl eləyim domlanı, nani,
Müstəqbəli görmək nə gərək, ömürdü fani;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Övladi vətən qoy hələ avarə dolansın,
Çirkabi-səfalətlə əli, başı bulansın,
Dul övrət isə sailə olsun, oda yansın,
Ancaq mənim avazeyi-şənim uçalsın;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Hər millət edir səfheyi-dünyada tərəqqi,
Eylər hərə bir mənzili-məvada tərəqqi,
Yorğan-döşəyimə düşə gər yadə tərəqqi,
Bizdə edərik aləmi-röyada tərəqqi;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Oğul mənimdir əgər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Gərçi bu bədbəxt özü elmə həvəskardır,
Kəsbi-kamal etməyə səyi dəxi vardır,
Məncə bu işlər bütün şiveyi-küffardır,
Dinə zərərdir, zərər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Bəs ki, uşaqdır hələ, yaxşı-yaman sanmayır,
Elmin əbəs olduğun anlamayır, qanmayır,
Sair uşaq kimi hər sözə aldanmayır,
Eyləyir ömrün hədər, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləmərəm rəhm onun gözdən axan yaşına,
Baxsın özündən böyük öz qoçu qardaşına,
Ölsə də verməm rıza şapqa qoya başına,
Kafir ola bir nəfər, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Uşaq mənimdir, baba, dəxli nədir sizlərə?
Kim sizi qəyyum edib hökm edəsiz bizlərə?
Yatmaram əsla belə dinə dəyər sözlərə!
Bir kərə qan, müxtəsər, oxutmuram el cekin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Qoysanız öz oğlumu mən salım öz halimə,
Sənətimi öyrədib, uydurum əhvalimə,
Dün bu oxutmaq sözün ərz elədim alimə,
Söylədi : ”haza kəfər…”, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Bəsdi, cəhənnəm olun, bunca ki, aldatmısız,
Indi beş ildir tamam dinimə əl qatmısız,
Sevgili övladımı kafirə oxşatmısız,
Duydum işin sərbəsər, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Satmaram öz əqlimi siz kimi laməzhəbə,
Razıyam oğlum gedə qəbrə, - nə ki məktəbə!
Məktəb adın çəkməyin, - mələbədir, mələbə!..
Əlhəzər, ondan həzər, oxutmuram əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Bəsdir o bildikləri, kaş onu da bilməsə!
Canıma olsun fəda bir də üzü gülməsə!
Ta ki, o zehnindəki fikrləri silməsə,
Sanma ola bəxtəvər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
QOCALIQDAN ŞİKAYƏT
Əfsus qoca ldım, ağacım düşdü ə limdə n,
Sə d he yf cəva nlıq!
Zəf e ylə di a ciz məni, qa ldım əmə limdə n,
Çəkdim nə z iyanlıq!
Saldıqca cə va nlıqda keçən günləri yadə
Də rdim olur on qat!
Ya rəb, yet ərəm birdəmi dünyadə muradə?
Neyhat və he yhat!
Sa qqa l a ğarıb, be l bükülüb, dinmə, fila ni!
Övqatım olub t ə lx;
Övrət d ə ya xır saqqalıma gündə h ə na ni,
«Rişi ki, bərəng ə lx...»
Yad olsun o günlə r k i, mura dımca gəzərdim
Saz əndə Oruğna n;
Min a ciz ü biçarə lə rin başın əzə rdim
Sillə, yumuruğnan.
Bu sa yədə hə r ləhz ə e dib səʹyü tə laşi,
Sərvət qazana rdım;
Təhsil e ləyib qol gücünə əmri-məaşi,
Dövlət qazana rdım.
Əʹzalə r isə süst olub imdi qocalıqdan,
Bir dadrəsim yox!
Görməzmisən ə hva lımı, düşdüm uca lıqdan,
Fəryadrəsim yox;
he ç ye rdə səsim yox,
Kə sk in nəfə sim yox,
Fikrimdi cə va nlıq,
Başqa həvəsim yox!..
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Səradən bir dəli şeytan deyər: insanlar, insanlar!
Nədir dünyanı dutmuş elmlər, irfanlar, insanlar!
Qanan kim, qandıran kim nəşri-irfan eyləyən kimdir?
Sizi irşad edir görmürsünüz fəttanlar, insanlar!?
Ədəbdən, elmdən gər feyziyab olsa əvamünnas,
Düşər şənü şərəfdən mollalar, işanlar, insanlar!?
Ayılmış rəncbərlər, almaq istər həqqi-məşruin,
Nə yerdə qalmısız bəylər, ağlar, xanlar, insanlar!?
Mühərrirlər, müfəttinlər usanmazlar, utanmazlar,
Yazarlar hərzələr, əfsanələr, hədyanlar, insanlar!
Şərarətdən çəkib əl, xeyrə mail olmayın bir dəm,
Kəsin başlar, alın canlar, tökün min qanlar, insanlar!
Bəşərsiz, siz qan tökmək təbiidir, cibillidir,
Bu fitrətdən uzaqdır, şübhəsiz, şeytanlar, insanlar!
Deyilmi heyf dillərdən qubari-cəhl məhv olsun?
Neçin hər gündə qandan qopmasın tufanlar, insanlar?
Dəmadəm nəfsi-əmmarə deməkdə “uqtulul-ixvan”,
Neçin salım qala başlar, bədənlər, canlar, insanlar?
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Səs ucalaşdı1, qoymayın!
Millət oyaşdı1, qoymayın!
Rişteyi-dərsə, məktəbə…
Cümlə dolaşdı1, qoymayın!
Iş yavalaşdı1, qoymayın!
El uyuşub azanlara,
Gündə qəzet yazanlara,
Od vurulub qazanlara,
Qaynadı, daşdı1, qoymayın!
Həddindən aşdı1, qoymayın!
Tərk eləyin cavanları, -
Zərrəcə yoxdu qanları,
Sözləri doğru isə də,
Başları saşdı, qoymayın!
Çöhrə təraşdı, qoymayın!
Sehri, füsunu xoşlayın,
Şairi, şeri boşlayın,
Məktəb ilə bu firqənin
Bağrı badaşdı, qoymayın!
Nikbəti var, səsin kəsin!
Qarğa, dolaşdı, qoymayın!
Çox pis ulaşdı, qoymayın!
Kafir olub, vurun, vurun!
Rişteyi-ülfətin qırın!
Yazdığı şərini cırın!
Dinə sataşdı, qoymayın!
Küfrə bulaşdı, qoymayın!
Əqli, şüuri, fəhmi yox,
Irzu həyadə səhmi yox,
Məzhəbi, dini, rəhmi yox,
Işləri yaşdı, qoymayın!
Lap danabaşdı, qoymayın!
Qırıldı qaşdı, qoymayın!
Gözdən uzaşdı, qoymayın!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
İntelligentik, gəzərik naz ilə,
Ömr edərik nəşeyi-dəmsaz ilə,
Həftədə bir dilbəri-tənnaz ilə,
Həmdəm olub işləri sahmanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Xoşlamırıq bir para nadanları
Şiveyi-nisvani-müsəlmanları,
Neyləyirik Fatma-Tükəzbanları?!
Annaları, Sonyaları yanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Bir para biəqlü fərasət bizə
Eyləyir isnadi-qəbahət bizə,
Eyləyir etsin də nəsihət bizə,
Bir bunu qanmır ki, biz irfanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Kimsəyə yox dəxli ki, biz işrəti
Xoşlayırıq, boşlayırıq külfəti.
Güşeyi-qəstinde olan ləzəti
Xaneyi-viranda haçan anlarıq?!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
İntelligentik, bu ki, böhtan deyil,
Türki danışmaq bizə şayan deyil,
Türk dili qabili-irfan deyil
Biz buna qail olan insanlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Türk qəzeti verse de əqlə ziya,
Mən onu almam əlimə mütləqa
Çünki müsəlmanca qonuşmaq bana
Eybdir! Öz eybimizi anlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Yox işimiz məcməi-islam ilə,
Püxte nasıl söhbet eder xam ilə?
Çünki klublarda sərəncam ilə
Hər gecə bir mətləbi ünvanlarıq
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
İntelligentik, gəzərik naz ilə,
Ömr edərik nəşeyi-dəmsaz ilə,
Həftədə bir dilbəri-tənnaz ilə,
Həmdəm olub işləri sahmanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Xoşlamırıq bir para nadanları
Şiveyi-nisvani-müsəlmanları,
Neyləyirik Fatma-Tükəzbanları?!
Annaları, Sonyaları yanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Bir para biəqlü fərasət bizə
Eyləyir isnadi-qəbahət bizə,
Eyləyir etsin də nəsihət bizə,
Bir bunu qanmır ki, biz irfanlarıq,
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Kimsəyə yox dəxli ki, biz işrəti
Xoşlayırıq, boşlayırıq külfəti.
Güşeyi-qəstinde olan ləzəti
Xaneyi-viranda haçan anlarıq?!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
İntelligentik, bu ki, böhtan deyil,
Türki danışmaq bizə şayan deyil,
Türk dili qabili-irfan deyil
Biz buna qail olan insanlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Türk qəzeti verse de əqlə ziya,
Mən onu almam əlimə mütləqa
Çünki müsəlmanca qonuşmaq bana
Eybdir! Öz eybimizi anlarıq!
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Yox işimiz məcməi-islam ilə,
Püxte nasıl söhbet eder xam ilə?
Çünki klublarda sərəncam ilə
Hər gecə bir mətləbi ünvanlarıq
Ay bərəkallah, nə gözəl canlarıq!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
VAİZ, QƏLƏM ƏHLİN YENƏ TƏHQİR ELƏYİRSƏN
Vaiz, qələm əhlin yenə təhqir eləyirsən!
Ey əbri-siyəh, nuri nə təstir eləyirsən!
El cümlə dönüb olsa da kafir işin olmaz,
Təzvirini kim ki, duya təkfir eləyirsən!
Lən eyləyərək qasibə məxluqu soyursan,
Fani deyərək aləmi təmir eləyirsən!
Gördüm yuxuda baği-behişt içrə gəzirsən,
İnsaf!.... Bunu sən necə təbir eləyirsən?
Tərk eylə riyani ki, riya şirki-xəfidir,
İşbu sözü kəndin belə təqrir eləyirsən.
Mən məkrini hiss etməyə meyl etmədim əsla,
Kəndin dili-həssasımə təsir eləyirsən!
Bizdən gözünü yığ ki, sənə aldanan olmaz,
Get onları xam tovla ki, təzvir eləyirsən!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
VAY, VAY! NƏ YAMAN MÜŞKÜLƏ DÜŞDÜ İŞİM, ALLAH!
Vay, vay! Nə yaman müşkülə düşdü işim, allah!
Fəryadıma yet kim, yanıram atəşə, billah!
İslamə xələl qatmadadır bir neçə bədxah,
İstərlər ola bəndələrin taği və gümrah,
Etdim nə yaman əsrə təsadüf, aman, ey vah!
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Məktəblər açıb eyləyin ehsanı, -- deyirlər,
Məktəbdə qoyun ustulu, daskanı, -- deyirlər,
Рәrpuç eləyin çubü fələqqanı, -- deyirlər,
Dişrə çıxarın həzrəti-mollanı, -- deyirlər,
Molla qovula, yəni müəllim gələ, vah-vah!
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Mən anlamıram kim, nola mənayi-müəllim?
Qırx-əlli manat pul ala hər ay müəllim?
Bir tazə üsulə ola ifayi-müəllim?
Pulları ala, söyləyə-oxqay-müəllim?
Molla ona həsrətlə çəkə küçədə ah ... ah!....
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Bir ildi, bir az сох da olur, yoxdu damağım,
Nə çatmır əlim bir işə, nə getmir ayağım,
Hərdən yeni bir söz danışır oğlan-uşağım,
Taqqıldayır, allah da şahiddi, qulağım,
Port-Artur, hürriyyət, Mancuriya, qah-qah!....
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
And olsun ötən günlərə, divanə olublar!
İslamə də, imanə də biganə olublar!
Billahi başım çıxmayır aya nə olublar!?
Hürriyyətə-mürriyyətə məstanə olublar....
Bah-bah!.... Yenə bah-bah!.... Yenə bah-bah!.... Yenə bah-bah!....
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Ax, ay keçən illər, nola bir də dolaneydiz,
Tazə yenə beş yüz il olunca dayaneydiz,
Elmi, ədəbi, fəzli, kəmalatı daneydiz,
Ey bildir, inişil, nola odlara yaneydiz!
Та eyləmiyeydiz də bu qafılləri agah!
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Bilməm nə işim vardı, başım harda qızışdı,
Elm ilə belə düşmən olan qövm barışdı,
Təcdidi vəfa birlə maariflə sarışdı,
Rahət yata bilməm, mənə qəm muri darışdı.
Etməkmi olar bir də bu uymuşları ikrah?
Lahövlə vəla qüvvətə illa və billah!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Viranə Şəmaxidə mənə gənc tapılmaz
Viranə Şəmaxidə mənə gənc tapılmaz,
Bir gənc bu viranədə birənc tapılmaz.
Pistani-sənəmtək iki limu ələ keçməz,
Bir ğəbğəbi-dilbər kimi parinc tapılmaz.
Rux tutmağa dərgahına bir şah bulunmaz,
Fərzini-xirəd seyrine şətrənc tapılmaz.
Bu bağdə bir növgüli-bixar görünməz,
Bu bəzmdə bir dilbəri-biğünc tapılmaz.
Bu xaneyi-şəşdərdə iki kəb atılmaz,
Bu təxteyi-heyrətdə şeşü pənc tapılmaz.
Tərsadə pəriruy gözəl çoxdu və lakın
Səntək gözəl, ey dilbəri-Gürgənc, tapılmaz.
Şirin söz ilə saldı o ahuni kəməndə,
Sabir kimi bir rindi-süxənsənc tapılmaz.
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
Zahid
Zahid ölməkdən qabaq məqsuduna çatmaq dilər,
Cənnətə uyxu ipiylə bir kəmənd atmaq dilər.
E'tiqadınca yatar yatmaz qucar qılmanları,
Ol səbəbdəndir namaz üstündə də yatmaq dilər.
Əbləhin fikrincə cənnət bir Buxara şəhridir,
Beççə tək qılmanları bulduqca oynatmaq dilər.
Məqsədi sövm-ü səlatındən bu imişkən, yazıq,
Həm Xuda'nı, həm də məxluqatı aldatmaq dilər.
Uyxuda axtardığın zahirdə, ya Rəb, tapmasın!
Yoxsa illik taətin bir yolluğa satmaq dilər.
Rind-ü rizvan gördüyün zahid görərsə, şübhəsiz,
Sübhəsin, səccadəsin zöhdilə fırlatmaq dilər.
Küfrün iksir olduğun zahid, amandır bilməsin,
Yoxsa bir zərrə bulud imanına qatmaq dilər!
Mirzə Ələkbər Sabir
************************************************
Dördüncü
İFTARDAN BİR GÖFTAR VƏ YA MƏCMUƏDƏN BİR LÖĞMƏ
Ustad möhtərəm İkram bəyə
Atmış niqabi-hüsnin məcmuəyi-təvangər,
Məcmuədə düzülmüş eyzən xuruş sərasər,
Həsrətkeşani-mətbəx, gürgani-bətnpərvər
Cari boğaza şərbət, sari məzaqə şəkkər,
Əksi-buxari-dolma, zilli-əmameyi-sər,
Dəryayi-iştəhayə olmaqda behcətavər,
Hüzzar içində əsla yox bir fəqirü müztər,
İftar vəqtidir ha, ey vaizi-süxənvər!
İş başbilənsiz olmaz!
Sərsüfrə sənsiz olmaz!
Vəqti-qəza ki, nəfsin cuş etdiyi zamandır,
Bilcümlə razədarə həngami-əkli-nandır,
Ənvai-nazü nemət sərsüfrədə əyandır,
Lakin о löqmələr hər əyanə şayəgandır.
Hər su nəzər edərsən: bəydir, əmirü xandır,
Fəqr əhlinə bu halət taqətgüdazi-candır,
İftar-ləzzətəfza, suri-səfanişandır,
Ey müstəhəq, darıxma, könlün əgərçi qandır!
Miskin həzənsiz olmaz!
Qəm, qüssə sənsiz olmaz!
Etdikcə mən tamaşa, gördükcə işbu kari:
Acizdə inkisari, saildə iztirari,
Miskində intizari, tacirdə ehtikari,
Əşkim olur gözümdən xuni-ciyərlə cari,
Heyhat, olurmu çeşmim haiz bu iqtidari
Та yanmadıqca könlüm, ey könlümün mədari?!
Əşari-atəşin-dəm yaxdıqca qəlbi-zari,
Təqlid edir təbiət mürğani-növbahari.
"Şair süxənsiz olmaz,
Şer isə sənsiz olmaz!"
Ey əhlü fəqrü faqə, ver şairə səlalın,
Dəmdir ki, şair olsun dildadeyi-kəlalın,
Dəmdir ki, şeri-nəğzim şərh etsin ərzi-halın,
Şayani-rəhm olunsun hər kəscə infialın,
Surətnümalıq etsin ayineyi-vüsalın,
Gözlərdə cilvələnsin insan kimi cəmalın.
Heyhat! Sümmə heyhat, xam olmasın xəyalın!
Bihimmət əğniyadən olmaz rəva süalın,
Tök ruyi-zərdin üzrə daim sirişki-alın....
Sail mihənsiz olmaz!
Möhnət də sənsiz olmaz!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
İSTİQBAL BİZİMDİR
Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təbxiri-hürriyyət!
Bizim qazqanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
Hanı, dersən: "Girizandır vətəndən leyli-istibdad"?
Məgər görməzmisən ətrafı tutmuş xeyli-istibdad?
Bu gün İrani yeksər qaplamışdır seyli-istibdad?
Yazıq! Ölçməkdədir xuni-cəhanı geyli-istibdad,
Hələ Təbrizdə var iştəhayi-meyli-istibdad!
Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təbxiri-hürriyyət!
Bizim qazğanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
Demə: "Tiği-rəşadət xiyrəsazi-çeşmi-imkandır"!
De kim: təkfir üçün tiği-zəban hər yerdə bürrandır!
Deyən kafir müsəlmana sanır kəndi müsəlmandır;
Bu gün həq söyləyən hər kəs olursa küfrə şayandır;
Gözəl bir əsrdir: qəhti-şüurü əqlü irfandır!
Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təxbiri-hürriyyət!
Bizim qazqanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
"Mücahid qalxızıb, dersən, şükuhin mülki-İranın" --
Buna təmkin edərmi çakəranı şahi-İranın?
Buna razı olurmu qeyrəti, namusu əyanın?
Bu yol bir şanlı qurbangah dır insafın, imanın!
Nə iman vəqtidir?! Ancaq gözət xeyrin cibişdanın!
Yetər, canım, çəkil get, etmə çox təbxiri-hürriyyət!
Bizim qazqanda hərgiz oynamaz kəfgiri-hürriyyət!
Əvət, "səhrayi-İran doğrudan bir odlu meydandır",
Fəqət ol odlu meydanda duran bir şiri-ğərrandır,
Vəli, min hiyləgər, tülküsifət hər yan nümayandır,
Yatıb iranlılar, nagah görərlər ölkə virandır,
Hələ qoy söyləsinlər də -- mücahid namüsəlmandır,
Hələ qoy eyləsinlər büsbütün təkfiri-hürriyyət!
Desinlər də --bizə lazım deyil təmiri-hürriyyət!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
KÜPƏGİRƏN QARIN1N QIZLARA NƏSİHƏTİ
Qarı nənənin sözlərini sanma çərəndir,
Canım, gözüm, ay qız!
Hər kəlməsi min ləli-Yəmən, dürri-Ədəndir,
Anla sözüm, ay qız!
Çox ömr eyləyib, çox da hünər etmişəm isbat
Bu dari-cahanda.
Min hiylələri qatlamışam sinəmə qat-qat
Bu xeyli zamanda.
Min il sənə nəqlın eləsəm məkri-nisanı
Qurtarmaz, azalmaz.
Doldursam əgər məkrlə ətrafı-cahani
Bir boş yeri qalmaz.
Cadu da əlimdən bacarıb cin də qutarmaz,
Əfsunuma bah-bah!
Mən eylədiyim məkri şəyatin də bacarmaz,
Vallah və billah!
Xoştalelimişsən ki, bu gün feyzi-hüzuram
Oldu sənə qismət.
Qan sözlərimi, indi sən, ey gözdəki nurum,
Qoyma keçə fürsət.
Əvvəl bu qədər bil ki, vəfadar ər olmaz,--
Aqil olur olsun;
Bir ər ki, vəfadar ola, aləmdə tapılmaz,--
Cahil olur olsun;
Zinhar, vəfa etmə tələb ər dediyindən,
Sərvəqt ol, amandır!
Asudə xəyal olma bu şohər dediyindən,
Üç-dördün alandır.
Qırx il edəsən bir kişi əmrində itaət,--
Mənzurdə bilməz;
Vəqta ki, qocaldın alacaq başqa bir övrət,
Baxmaz sənə, gülməz.
Ər dərd-qəmin çəkmə, sən öz halına ağla,
Canı bəcəhənnəm!
Sərrişteyi-tədbirini xəlvətcə yumaqla,
Qıl könlünü xürrəm.
Tainki ayıqdır həzər et ər dediyindən,
Ər zülmü yamandır!
Çün yuxladı, əl qat cibinə zər dediyindən,
Öz rəngini yandır.
Fürsət ki, olur rəngini vur hər gecə məxfı,
Fərrarəlik öyrəş;
Ta bilməyə şeytan da götürdün necə məxfi,
Əyyarəlik öyrəş.
Çün sübh çayın içdi kişi çıxdı kənarə,
Bidərdü qəm oldun;
Açıldı başın, indi qıl öz dərdivə çarə,
Banu hərəm oldun;
Ver Xansənəm ət, yağ, düyü, bal, çay, şəkər alsın,
Gülqənd var evdə;
Artıq nə qalarsa ona da xüşgəbər alsın,
Hərçənd var evdə.
Göndər uşağı, Şahbacını eylə xəbərdar--
Gəlsin hələ-həlbət,
Gəldikdə gətirsin neçə övrətləri zinhar,
Qur məclisi-işrət.
Mindir ocağa qazqanı, qaynat samavarı,
Çal nayı, qavalı;
Mehmanlara hazır elə min dürlü naharı;
Ver külçə, qoğalı,
Həm qaymağı, balı.
Ər fələlik etsin,
Hər gün işə getsin,
Olma ona həmqəm,
Canı bəcəhənnəm!
Sən çəkmə məlali,
Qur məclisi-ali,
Pozma bu cəlali,
Ay başı bəlali!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
LEYLİ VƏ MƏCNUN
Ey dövlətimin zəvalı, oğlum!
Ey başı ağır bəlalı oğlum!
Ey məktəbü dərsin aşinası!
Ey rişteyi-elm mübtəlası!
Şad oldum о gün ki, sən doğuldun,
Min şükr elədim ki, oğlum oldun.
Derdim ki, gözəl xələf olarsan,
Bir ailəyə şərəf olarsan.
Şüğlü hünərimi yad edərsən,
Atanı, ananı şad edərsən;
Dünyadən olursa irtihalım
Ancaq sənə tərk olur mənalım.
Bilməzdim olursan elmə şeyda,
Şuridə edər səni bu sevda.
Bəzi oxumuş rəfiqi-bədxah
Tədbirimi çaşdırıbmış, ey vah!
Uydum olara, səni oxutdum,
Səd heyf ki, əqlimi unutdum!
Kəsdim öz əlimlə öz ayağım,
Xamuş elədim mən öz çirağım.
Girəm bu xəta düşüb özümdən,
Göz nurimi saçmışam gözümdən.
Sən həm niyə bunca səhv edirsən,
Göz nuri kimi uzaq gedirsən?
Bunca oxudun, yorul da bari,
Bir dəfə burax bu zəhrimari!
Pul qalmadı, baxmışam hesabə, --
Getdi qələmə, kağız, kitabə....
Jurnalü kitab yüz-yüz olmaz,
Bu xərc ticarətə düz olmaz.
Dəftərsə beş-altı cild bəsdir,
Ey naxələfım, bu nə həvəsdir!
Çernil, qrafıl, pero, karandaş
İcad edəni olaydı şil, kaş!
İnsaf eləməzmisən ki, yandım,
Puli nə əzab ilə qazandım!
Bihudə işə nə xərc edirsən,
Bu könlümü hərcü mərc edirsən!
Xərcin tükənib kəsilmir ardı,
Billah, dəxi pullarım qutardı!
Xasə əridi, üzüldü canın,
Soldu gül üzün, qaraldı qanın;
Vazeh bu ki, xəstədir məzacın,
Ya rəb, kim edər sənin əlacın?!
Nə var yeyib-içməyin, nə xabın,
Təhsilədir ancaq irtikabın.
Nə seyrü səfanı xoşlayırsan,
Nə dərsü kitabı boşlayırsan.
Mırt-mırt oxuyub mırıldayırsan,
Qarğa kimi hey qırıldayırsan.
Əyyami-baharü güldür, oğlum!
Qoyma məni qəmdə, güldür, oğlum!
Həmsinnlərin səfadə, bağda,
Həməsrlərin çəməndə, dağda.
Bəzisi gəzib də kiştzari,
Quş əldə gözətləyir şikari;
Bəziləri bir tərəfdə xəlvət,
Adətcə edərlər eyşü-işrət;
Bəzisi olub qumarə məşğul,
Bəzisi şərabə, yarə məşğul.
Hər bir nəfəri bir işdə çalak,
Hər digəri bir əməldə bibak.
Hər gün əbəveyni şad edirlər,
Hörmətlərin izdiyad edirlər.
Xoş ol əbəveynə kim, bu minval
Hər daim olur cahanda xoşhal
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MƏNİMKİ BELƏ DÜŞDÜ
Qəm rahnümun oldu, mənimki belə düşdü!
Dil vərteyi-xun oldu, mənimki belə düşdü!
El döndü cünun oldu, mənimki belə düşdü!
Tale mənə dun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Dövran özünündür!
Qafilmişəm əhvalıma sövdayi-sərimdən,
Sövdayi-sərim etdi məni taci-zərimdən,
Rişəm kəsilirmiş demə kəskin təbərimdən,
Məşrutəyi salmaqda ikən mən nəzərimdən -
Ol nurulüyun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qaçma!
Naəhlə əl açma!
Meydan özünündür!
Heç faidəbəxş olmadı tədbirlərim, heyf!
Kəşf oldu bütün aləmə təqsirlərim, heyf!
Bərəks əsər eylədi təbirlərim, heyf!
Aldatmadı bu milləti təzvirlərim, heyf!
Yıldızdakı.... Yıldızdakı təmirlərim, heyf!
Həp kun-fəyəkun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü! "
Sən, Məmdəli, bərk dur!
Torbaları doldur!
Xırman özünündür!
Şeypur deyil, təbl deyil, sur çalındı,
Əks eylədi suran səsi hər qəlbə salındı,
Bir şəbdə otuz illik ümuratım alındı,
Osmanlıların şahı vətəndən qovalandı,
İş döndü oyun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Tehran özünündür!
Sən vur işini, durma geri məkrü hiyəldən!
Mən qopladığım şeyləri həp qapdılar əldən,
Bunlar keçər, amma hələ var qorxum əcəldən....
Sən qarnı yoğun bir şey idin ruzi-əzəldən,
Boynun da yoğun oldu; mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən nehrəni çalxa!
Heç baxma bu xalxa!
Ayran özünündür!
Etdim qəsəm, amma özümü səhvdə sandım,
Kamil paşalar cidə edən fikrə inandım,
Baxdım sənə öz əhdimi, peymanımı dandım,
İllərcə, zamanlarca, bu gün dandığım andım.
Tarixi-qürun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Meydan özünündür!
Məzlumların tutdu məni ahı axırda,
İncitdi xəyanətlərim allahı axırda,
Oldum Salanik qələsinə rahı axırda,
Mənfalar ara türklərin şahı axırda,
Məcburi-sükun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Qaç, Məmdəli, durma!
Çox sinənə vurma!
Məndən götür ibrət,
Sülh eylə, qudurma!
Vallah və billah,
İnsansan, inan, ah,
Fərman gedər əldən,
Saman gedər əldən,
Yalnız nə ki, Tehran,
İran gedər əldən!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MƏNİMKİ BELƏ DÜŞDÜ
Qəm rahnümun oldu, mənimki belə düşdü!
Dil vərteyi-xun oldu, mənimki belə düşdü!
El döndü cünun oldu, mənimki belə düşdü!
Tale mənə dun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Dövran özünündür!
Qafilmişəm əhvalıma sövdayi-sərimdən,
Sövdayi-sərim etdi məni taci-zərimdən,
Rişəm kəsilirmiş demə kəskin təbərimdən,
Məşrutəyi salmaqda ikən mən nəzərimdən -
Ol nurulüyun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qaçma!
Naəhlə əl açma!
Meydan özünündür!
Heç faidəbəxş olmadı tədbirlərim, heyf!
Kəşf oldu bütün aləmə təqsirlərim, heyf!
Bərəks əsər eylədi təbirlərim, heyf!
Aldatmadı bu milləti təzvirlərim, heyf!
Yıldızdakı.... Yıldızdakı təmirlərim, heyf!
Həp kun-fəyəkun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü! "
Sən, Məmdəli, bərk dur!
Torbaları doldur!
Xırman özünündür!
Şeypur deyil, təbl deyil, sur çalındı,
Əks eylədi suran səsi hər qəlbə salındı,
Bir şəbdə otuz illik ümuratım alındı,
Osmanlıların şahı vətəndən qovalandı,
İş döndü oyun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Tehran özünündür!
Sən vur işini, durma geri məkrü hiyəldən!
Mən qopladığım şeyləri həp qapdılar əldən,
Bunlar keçər, amma hələ var qorxum əcəldən....
Sən qarnı yoğun bir şey idin ruzi-əzəldən,
Boynun da yoğun oldu; mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən nehrəni çalxa!
Heç baxma bu xalxa!
Ayran özünündür!
Etdim qəsəm, amma özümü səhvdə sandım,
Kamil paşalar cidə edən fikrə inandım,
Baxdım sənə öz əhdimi, peymanımı dandım,
İllərcə, zamanlarca, bu gün dandığım andım.
Tarixi-qürun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Sən, Məmdəli, qorxma!
Qəm çəkmə, darıxma!
Meydan özünündür!
Məzlumların tutdu məni ahı axırda,
İncitdi xəyanətlərim allahı axırda,
Oldum Salanik qələsinə rahı axırda,
Mənfalar ara türklərin şahı axırda,
Məcburi-sükun oldu, mənimki belə düşdü!
"İqbal zəbun oldu, mənimki belə düşdü!"
Qaç, Məmdəli, durma!
Çox sinənə vurma!
Məndən götür ibrət,
Sülh eylə, qudurma!
Vallah və billah,
İnsansan, inan, ah,
Fərman gedər əldən,
Saman gedər əldən,
Yalnız nə ki, Tehran,
İran gedər əldən!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MƏSLƏHƏT
Məşədi Sijimqulunun "Molla, sənə
eyləyirəm məsləhət, söylə görüm,
evlənim, evlənməyim?" şerinə cavab
Ağrın alım, a Məşəd Sijimqulu,
Altmışa yetdin, demə oldun ölü,
Şükr ola allaha canındır sulu,
Çox da, kişi, tutma beşəlli pulu,
Ver pulunu dadlı, ləzzətli zad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
Öz dediyindən görünür övrətin
Birdir, olur evdə fəna halətin,
Var imiş evlənməyə də qüdrətin,
Bəs niyə yox laəqəl üç külfətin?
Yoxsa qonum-qonşuda, axtar, yad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
İndi ki, var elçi də Səfdər kimi,
Bir bala qız al boyu ər-ər kimi,
On-on iki sinnidə dilbər kimi,
Zülfü qara, sinəsi mərmər kimi,
Qoy başını sinəsinə bir dad al!
Qoy babalım boynuma, get, arvad al!
Saxlama kaftar kimi bir övrəti,
Boşla onu, basdı səni nikbəti,
Tap özünə bir sənəmi xəlvəti,
Bağrına bas yari-mələk-surəti,
Sən də igidlər kimi iş gör, ad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
Oğlun uşaqdır, hələ xamdır, naşı,
Ancaq iyirmi beşə çatmış yaşı,
Çıxmaz onun bir para işdən başı,
Neyləyir evlənməyi, atsın daşı,
Öz kefınə bax, kişi, dad ver, dad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
And verirəm mən səni imanına,
Bağla həna rişinə, qıy canına,
Bir, iki, üç övrəti düz yanına.
Vermə zərər sərvərü samanına --
Sən nə qəzet qan və nə də "İrşad" al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
Fikr elə bir, kimdi bir arvad alan?
Rus, yəhudi! Deyil ərzim yalan.
İldə bir arvad alı mömin olan,
Ləzzəti bir, feyzi də mindir, inan!
Gəlməsə bir qız bu cürə, aldad al!
Qoy babalın boynuma, get, arvad al!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MƏŞRUTƏÇİLƏRİN MƏCBURƏN HACI MİRZƏ HƏSƏN İMAM CAMEİNİ
İXRAC-BƏLƏD ETDİKLƏRİNDƏ İMAM CAMENİN ZƏBAN HALI
Mən bilməz idim bəxti də bu nikbət olurmuş,
İzzət dönüb axır belə bir zillət olurmuş,
Çərxin, əcəba, seyri də min babət olurmuş,
Millət ayılıb, talibi-hürriyyət olurmuş,
Millətdə də, yahu, belə bir qeyrət olurmuş?!
Yalqız, nə deyim, getdi mənim millət əlimdən,
Torpaq başıma, çıxdı bütün izzət əlimdən!
Təbrizdə gər olmuş idim cümə imamı,
Gizlin ki, deyil yaxşı bilir mətləbi hamı,
Pul ilə satın almış idim mən bu məqamı,
Uydurmuş idim kəndimə bilcümlə əvamı,
Əbd etmiş idim şəhrdə hər püxtəni, xamı,
Xud, mən nə bilim sübh dönüb şam olacaqmış,
İranda da hürriyyəti-islam olacaqmış?!
Tədric ilə salmışdım ələ bunca dehatı,
Bir parça çörək nökəri etmişdim elatı,
Artırmış idım məzrəəni, ilxını, atı,
Rəncbər eləmişdim özümə çöllünü, tatı,
Dərkar idi xeyrimdə ümumin hərəkatı,
Birdən-birə getdi hamı kərrü fərim, ey vay!
Çıxdı boşa sərvət qazanan əllərim, ey vay!
Təbrizdə rahət yeyib, asudə doyardım,
Möminləri hər töhmətə olsaydı qoyardım.
Hər axmağı, xamı quzu cildində soyardım,
Həq söz deyənin canın alıb, çeşmin oyardım,
Neylərdim edərdim, necə rəng olsa boyardım,
Səd heyf, gözəl hökmi-şəriət tələf oldu!
Qanuni-əsasi də bir əngəl-kələf oldu!
Bilməm arılar mənzilinə kim çöp uzatdı.
İllərcə təğafüldə yatan xəlqi oyatdı,
Fitnə ağacın əkdi, hökumət yasa batdı,
Mən hərçi çalışdım ki, kəsəm, qol-budaq atdı,
Əhli-qərəz öz istədiyi mətləbə çatdı;
Əhkami-şəriət dəxi bir kar görərmi?
Bundan sora bir buğdanı anbar görərmi?
Lal olsa nolur Mirzə Cavadın dili, ey kaş!
Та ağzın açıb eylədi hər gizli sözü faş!
Bir yanda yığıb Mirzə Hüseyn başına yoldaş
Cığ-mığ edib axır başıma saldıla bir daş,
Təbrizdə ta oldu bərəngixtə pərxaş,
İndi həsəbülxahişi-əhli-həsəd oldum,
Bir dadrəsim olmadı, xaric-bələd oldum.
Divanə edibdir məni Təbriz xəyalı,
Məclisdə təvazödəki nimxiz xəyalı,
Mətbəx iyi, süfrə qəmi, dəhliz xəyalı,
Sədri düyünün buyi-fərəhbiz xəyalı,
Qəndablə pürkaseyi-ləbriz xəyalı.
Bir də о gözəl günləri, ya rəb, görərəm mən?
Bu xam xəyalı edib axır ölərəm mən!
Ya rəb, nola bir də edəm ol şəhri ziyarət!
Naz ilə xüramə gələm -- arxamda cəmaət!
Gördükdə məni yol verə bu əhli-vilayət,
Təzim edə, baş endirə, qol bağlaya millət,
Bir kimsədə bir söz deməyə olmaya cürət,
Əyanları dindirsəm edə fəxrü mübahat;
Heyhat və heyhat və heyhat və heyhat!!!
Get уat və get yat və get уat və get уat!!!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
MİLLƏT NECƏ TARAC OLUR OLSUN, NƏ İŞİM VAR
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Qoy mən tox olum, özgələr ilə nədi karim,
Dünyavü cahan ac olur olsun, nə işim var?!
Səs salma, yatanlar ayılar, qoy hələ yatsın,
Yatmışları razı deyiləm kimsə oyatsın,
Tək-tək ayılan varsa da, həq dadıma çatsın,
Mən salim olum, cümlə cahan batsa da batsın,
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Salma yadıma söhbəti-tarixi-cahani,
Əyyami-sələfdən demə söz bir də, fılani,
Hal isə gətir meyl eləyim dolmanı, nani,
Müstəqbəli görmək nə gərək, ömrdü fani;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Övladi-vətən qoy hələ avarə dolansın,
Çirkabi-səfalətlə əli, başı bulansın,
Dul övrət isə sailə olsun, oda yansın,
Ancaq mənim avazeyi-şənim ucalansın;
Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Hər millət edir səfheyi-dünyadə tərəqqi,
Eylər hərə bir mənzilü məvadə tərəqqi,
Yorğan-döşəyimdə düşə gər yadə tərəqqi, --
Biz də edərik aləmi-röyadə tərəqqi;
Millət nесə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Mirzə ələkbər sabir
************************************************
ADƏMİ ADƏM EYLƏYƏN PARADIR
Adəmi adəm eyləyən paradır,
Parasız adəmin üzü qaradır,
Qoy nə əslin, nəcabətin olsun,
Nə nəcibanə halətin olsun,
Baş-ayaq eyb içində olsan da -
Tək bu aləmdə dövlətin olsun;
Adəmi adəm eyləyən paradır,
Parasız adəmin üzü qaradır.
Olmasın fəhmin, əqlin, idrakın,
Var nə qəm, ta ki, vardır əmlakın;
Atəşi-xanə suzi-millət ikən --
Hər kəsin səcdəgahıdır xakın;
Adəmi adəm eyləyən paradır,
Parasız adəmin üzü qaradır.
Olmayır, olmasın da insafın,
Dut qanın şişə içrə əsnafın,
Та ki, var əldə beş puçuq quruşun --
Mötəbərsən gözündə əşrafın;
Adəmi adəm eyləyən paradır,
Parasız adəmin üzü qaradır.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
aldanmaram ki, doğrudur ayinin, ey əmu!
Aldanmaram ki, doğrudur ayinin, ey əmu!
Kəssin məni, həqiqi isə dinin, ey əmu!
İmanına qəsəmlə çapırsan cəmaəti,
Quldurçuluq tüfəngimidir dinin, ey əmu?
Qəlbin kimi siyah edəməzsən məhasinin,
Cumma hənaya, boşla bu təlvinin, ey əmu?
Sövmü səlatdan sənə gər çıxmasaydı pul
Olmazdı bunca zəhmətə təmkinin, ey əmu?
Tikmə namazını gözümə bir cida kimi,
Göstər müamiləndəki təyinin, ey əmu!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
AMMA, MILLƏT A!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
Az zamanda nə sərəncam etdi?! Amma, millət a!....
Öz gücün hər qövmə ifham etdi?! Amma, millət a!....
Varlığın mərdanə elam etdi?! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!..
Basdı, keçdi əhli-İran qatladı hər milləti,
Bildi qədrin, aldı haqqın, qovzadı milliyyəti,
Aldığı məşrutəni parlatdı parlaq qeyrəti,
Əhsənüllah, himməti-tam etdi?! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
İş başında əyləşən kəslər xəyanətdən səva,
Vay, yanıldım, qoy deyim, hə, lap sədaqətdən səva
Etməz oldu bir nəfər olsun da xidmətdən səva,
Var-yoxun həp bəzli-islam etdi! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi! Amma, millət a!....
Əql heyrandır ki, saysin bir-bir əhrarın işin,
Qanmaq olmur, anlamaq olmur Sipəhdarın işin,
Yefremin, ya Bağırın, yainki Səttarın işin,
Mərhəbalar! Vəh, nə əncam etdi! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
Eyləsin Səttarü Bağır başqa bir iyma, neçin?
Ya hökumət eyləsin əhrarlə dəva, neçin?
Qanmıram, əlqissə, sərdari-Bahadir ya neçin
Bağırı təslim Səmsam etdi?! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
Get, daha ol arxayın, yat, eyləmə sərsəm, kişi!
Parladı, meydana çıxdı millət, etmə qəm, kişi!
Qoy bizi təqdir edib də söyləsin aləm, kişi,
İktisabi-izzəti-nam etdi! Amma, millət a!....
Moldayı, gördün nə iqdam etdi?! Amma, millət a!....
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
AY CAN! AY CAN!
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Xalqın canı qurtardı töhmətdən, ay can, ay can!....
Qıl yaymayırdı əsla zalımların gözündən,
Rüsvay idik cahanda məlunların sözündən,
Ax, ax! Nə yaxşı oldu, iş düşdü öz-özündən,
Əlləşməmiş qutardıq zəhmətdən, ay can, ay can!....
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Badi-səba, apar ver, Molla Qəvama müjdə,
Yazsın, de, Lənkəranda Molla Səlama müjdə,
Söylə, о da yetirsin cümlə əvama müjdə;
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Munbərdə rəqsə gəlsin behcətdən, ay can, ay can!....
Ərz et bəşarət ilə Qafqaydakı vücudə:
Jurnal, qəzet qapandı, durma, yıxıl sücudə,
Hər nə bilirsən eylə qeybətdə, rübərüdə,
Yazmaz dəxi yazanlar bidətdən, ay can, ay can!....
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Get Qübbəyə səlam et Molla Hacı Babayə,
Söylə tutuldu cumlə jurnal, qəzet vəbayə,
Mömün müridlər ilə dur qoş səda-sədayə,
Ümmətlərin yığılsın hər kətdən, ay can, ay can!....
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Yatdı qəzet yazanlar, fursət dəxi sizindir,
Qarşıda var orucluq, söhbət dəxi sizindir,
Məsciddə mənbər üzrə lənət dəxi sizindir,
Ayrılmayın ölüncə lənətdən, ay can, ay can!....
Düşdü bütün qəzetlər qiymətdən, ay can, ay can!....
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BAKI FƏLƏLƏRİNƏ
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Olmaz bu ki, hər əmrə dəxalət edə fələ,
Dövlətli olan yerdə cəsarət edə fələ,
Asudə nəfəs çəkməyə halət edə fələ,
Yainki hüquq üstə ədavət edə fələ;
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Fələ! Mənə bir söylə, nədən hörmətin olsun?
Axır nə səbəb söz deməyə qüdrətin olsun?
Əl çək, bala, dövlətlilərə xidmətin olsun,
Az-çox sənə verdiklərinə minnətin olsun!
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Dövlətli, amandır, özünü salma bəlayə,
Fələ sözü həqq olsa da, baxma о sədayə,
Yol vermə nəfəs çəkməyə hərgiz füqərayə,
Öz şənini puç eyləmə hər bisərü payə!
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Aldanma, fəqirin olamaz əqli, zəkası,
Çün yoxdur onun sən kimi pakizə libası,
Yox sərvəti, yox dövləti, yox şalı, əbası,
Var köhnə çuxası, dəxi bir təkcə qəbası;
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
İstərsən əgər olmağa asudə cahanda,
Та olmayasan qəmlərə aludə cahanda --
Fələ üzünə baxma bu bihudə cahanda,
Öz fikrini çək, ol dəxi fərsudə cahanda;
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Gör millətinin dərdini, axtarma dəvasın,
Əl çəkmə yetimin başına, kəsmə sədasın,
Zinhar qoyub dəhrdə bir xeyr binasın
Yad eyləmə, şad eyləmə millət füqərasın....
Bu çərxi-fələk tərsinə dövran edir imdi,
Fələ də özün daxili-insan edir imdi.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BAKI PƏHLƏVANLARINA
Könlüm bulanır küçədə cövlanını görcək,
Nitqim tutulur hərzəvü hədyanını görcək.
Canım üzülür əldəki qalxanına baxcaq,
Qəlbim alışır beldəki patranını görcək.
Baxdıqca revolverinə əndamım olur süst,
Bağrım yarılır xəncəri-bürranını görcək.
Təfriq edəməm: məstmi, hüşyarmısan sən,--
Məstanərəviş, məşyi-pərişanını görcək.
Düşdün lotuluq məşqinə, islama uyuşma,
Öldür nerədə olsa müsəlmanını görcək.
Qoy börkünü kəc qaşının üstündə, fırılda
Kəndin kimi bir lotiyi-meydanını görcək.
Məst ol gecə-gündüz, nə bilim, yat nerələrdə,
Yum gözlərini xaneyi-viranını görcək.
Əmrədlər ilə keyfıni çək bağda, çəməndə,
Bir baxma da ətfali-ciyərqanını görcək.
Gah "iskoroxod" çəkmə, gəhi gey "lakoronni",
Vellən gecə-gündüzdə xuramanını görcək,
Var-yoxunu sərf eylə barişnalara, ancaq
Söy həmsəri-məzlumeyi-nalanını görcək.
Gül, gül ki, cavansan,
Əyyaşi-cahansan,
Sərxoşlara cansan!
Vaxta ki, qocaldın,
Rişi döşə saldın,
Pis günlərə qaldın
Onda biləcəksən!....
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BAKIDA BİR KƏNDDƏ MÜHAVİRƏ
Kəndli:
-- Denilir, elm oxuyun, sözləri hər anda bizə,
Bunu təsdiq ediyor ayeyi-quran da bizə,
Axund:
-- Hansı qurandır о ki, onda yazılmış bu xəbər?
Şiə mollası yazan türkicə quransa əgər,
Mən onun yazdığı qurana yavıq durmayıram,
Maşa ilə yapışıb, əl də belə vurmayıram.
Kəndli:
-- Xub, buyur sünni yazan bir neçə təfsiri oxu,
Elmin icabı üçün ondakı təqdiri oxu!
Axund:
-- Ox, apar bir yana at sünni yazan təfsiri!
Başına dəysin onun tərcüməsi, təhriri!
Bizlərə molla filankəs yazan asar gərək!
Biz olaq ondakı məzmunə xəbərdar gərək!
Kəndli:
-- О yazıb: yer öküzün buynuzu üstündə durur,
Biz gərəkdir inanaq ki, kişi boylə buyurur?!
Axund:
-- Buna şübhən də var?
Kəndli:
-- Əlbəttə, inanmam bu sözə!
Axund:
-- Nələtulla, a gavur, şəkk ediyorsan öküzə?!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BAKIDA VERİLƏN "HƏQAİQ" JURNALININ 3-CÜ NÖMRƏSİNDƏ KÜLLİYATİ
SƏDİDƏN NƏQLƏN DƏRC EDİLMİŞ BİR QƏZƏLƏ NƏZİRƏ
Təni-adəmi şərifəst benani-adəmiyyət
Nə həmin kəmalü fəzləst nişani-adəmiyyət
Əgər adəmi benitqəstü və beləhnü sovfi-dilkəş
Çe miyanəyi-qramafon, çe miyani-adəmiyyət
Xüruşü pilov fisincan, xung abi-qəndü fincan
Heyvan xəbər nədarəd zixxəvni-adəmiyyət
Betəbiət adəmi şo peyi səfk xuni-ixvan
Rəgü xuni adəmixur bedəhani-adəmiyyət
Əgər in dərəndə xun nəbəvəd çe san təvan kərd
Həmə əmri-cindəbazi bezəbani-adəmiyyət
Güzərani fələ didi ... tu sual kon, ziqeyrət
Bedər ay ta bini-güzərani-adəmiyyət.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BARIŞNALARA DAİR
Ey gül, nə əcəb silsileyi-müşki-tərin var,
Ahu nəzərin var!
Vey sərv, nə xoş can alıcı qəmzələrin var,
Həm işvələrin var!
Aldatdı cavanlarımızı nazü kirişmin,
Firuzeyi-çeşmin!
Xurmayı saçında nə bəla təlxi-bərin var,
Zəhrin, şəkərin var!
Başdan ayağa şəhd kimi safsən, ey şux,
Şəffafsan, ey şux!
Amma məkəsi-nəhl kimi niştərin var,
İncə kəmərin var.
Əbnayi-vətən vəqf eyləyir vəslinə canın,
Həm ruhi-rəvanın,
Hətta qocalardan da neçə bəxtəvərin var,
Yaxşı xəbərin var.
Etdin saçını "qufravat," vurdun üzə "rumyan" --
Cövlan elə, cövlan!
Bir ev nə münasib sənə, hər evdə yerin var,
Hər yerdə ərin var.
Ancaq demə tacirlərə eşqin əsər etdi,
Divanəsər etdi.
Amillərə tüccardan artıq əsərin var,
Fəthin, zəfərin var.
Məktəblilər içrə deyil az söhbəti-ruyin,
Keyfiyyəti-muyin.
Dərsi-qəmi-eşqin oxuyan min nəfərin var,
Aşiftələrin var.
Qafqazlı müsəlmanlar edərsə səni qaib,
Fikr etmə əcaib.
İranlı müsəlmanları tək əbdi-dərin var,
Min dərbədərin var.
Xud sanma ki, meyxanədə çoxdur sənə üşşaq,
Didarına müştaq.
Məsciddə dəxi bir neçə xuninciyərin var,
Şuridəsərin var.
Bilməm nə füsun eylədin, ey fitneyi-əyyam,
Uydu sənə islam?!
Hər şəhrdə, hər bəldədə bəs cansüpərin var,
Dildadələrin var.
Aşiq arayıb aləmi seyr eylədin amma,
Xeyr eylədin amma,
Bir zövci-həlal ilə dolaşsan zərərin var,
Xovfin, xətərin var.
Hər xami-təmə aşiq ilə ülfətin olmaz,
Ünsiyyətin olmaz;
Varın yox edən sərxoşa əvvəl nəzərin var,
Sonra həzərin var.
Gövhər saçılır, zər saçılır yar yolunda,
Dildar yolunda.
Ey bəhr, sanırsan sənin ancaq gühərin var?
Vey kan, zərin var?
Hop-hop, demə bixud ki, mən uydum о nigarə,
Bax əhli-diyarə.
Ey qafil, özündən sənin ancaq xəbərin var!
Xunabi-tərin var,
Dərdin, kədərin var,
Çox dərdi-sərin var,
Bu köhnə başında
Tazə xəbərin var.
Millət belə batdı,
Ümmət ilə yatdı.
Xud, söylə, ay axmaq?
Daşı kim oyatdı?
Dinmə, xətərin var!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BƏHRİ-TƏVİL
UZUN DƏRYA
Ələman, sərkəş olub, gündə bir əhvalə düşən dövri-qəzanın bu dilazar, cəfakar, müxalif əməlindən ki, yaxıb aləəmi narə, qoyub avarə, xüsusən məni-biçarə ki, həmvarə yanıb ney kimi odlarə, belə cuşü xüruş eyləyirəm, sankı səmavarə dönən qəlbimə minlərcə şərarə vurulub, əşki-tərim cari olur kaseyi-çeşmimdən, aman, bari-xudaya, bu nə suziş ki, düşüb cismi-nəzarə, dili-zarə, kim edər dərdimə çarə ki, gəlib ərsəyə tazə oxumuş bir neçə parə ürəfavü üdəbalər ki, qoyub büdətə elm adını tərğib və təhris eləyirlər bizi ol əmri-şəniə, yenə bunlar nə desə eyb eləməz, çünki gedib elm oxuyub, kursu tamam eyləyib, az-çox nə ola kəsb-məratib də ediblər; a kişi, təngə gətirdi məni, vallahı bu naqqal şüəralər, hədərəndən-pədərəndən, nə bilimboymadərəndən, necə sərsəm danışırlar, nə iş olsa qarışırlar, necə eyb axtarışırlar, necə gör yoldan azırlar, nə görürlərsə yazırlar, necə hörmətli "qərib" olsa da fövrən tanışırlar; qulağım batdı, nə çox-çox danışırlar, bu nə məktəb, nəməkatib, nə məratib, bizə bunlar nə münasib, əcəba, cəddlə əcdadımızın irsi olub bizlərə miras-həqiqi qalan adatü-əlamat ilə əmalımızı, halımızı, cümlə bu əfalımızı şerlə təğyir və təbdil eləmək fıkri-şəniində olub, bizləri hər bidətə iğfal ilə iysal eləyirlər ki, apar oğlunu ver uşqola mollasına, əyləş balavın yasına, bax bircəə sən allah,buların verdiyi fitvasına: yəni öz əlinlə elə övladını bir rus, səd əfsus ki, bir pak və pakizə müsəlman balası, xarici övladı kimi şapqa qoyub, iştot-miştot oxuyub, axırı bir doktor olub milləti-islamda dərdə düşənə aptekanın nisfı çaxır, nisfı su əczalarını çarə bilib mömüni-dindarın edə qarnını murdar vəhalonki gözü sürməli, saqqalı hənalı, əli təsbihli, allah qulu, peyğəmbərimiz ümməti, könlündə tərəhhüm kök atıb rişə salan bir kəsə əsla, əbəda bircə xəyanət eləmək bilməyib, ömründə xərid ilə füruşi düz olub, mişk əvəzi müştəriyə rübb-bəyan verməyən, ol həzrəti-haculhərəmeyni gözəl əttar dükanında ki, hərgiz də siçan həndəvərindən ötüşüb fəzlə sala bilmədiyi ağzı qapaqsız qutularda ki, on ildən bəəri saxlanmaq ilə ətri də, təsiri də artmaqda olub naxoşu hər dərdü mərəzdən qurtarıb, qüssədən azad eləyən rişeyi-xətmi, küli-balunə, sənai-mərməki, ya həbbi-səlatin, zəgərəg, behməni-piç ilə həlilə və bəlilə qala, ey vay! ... alan olmaya əzvay, gedə qış, gələ həm yay, ötə il, dolana ay, sata bilməyə mumyay, iş oldu bu da hayhay!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BƏRƏKALLAH
Sən beləsənmiş, balam, ay bərəkallah sənə!
Fisq imiş əmrin tamam, ay bərəkallah sənə!
Doğru imiş, şairin olmaz imiş məzhəbi,
Kafir olurmuş bütün mirzələrin əğləbi,
Ləğvü əbəs mətləbi, ləhvü ləəb məşrəbi,
Şuğlü qəzet, telqram, ay bərəkallah sənə!
Ay adama oxşamaz, bir üzünə baxsana!
Bomboz olub saqqalın, rəngü həna yaxsana!
Mömin olub, bir üzük barmağına taxsana!
Та ki, desin xasü am: ay bərəkallah sənə!
Yox xəbərin, binəva, hiç özündən sənin,
Lap malaqanlıq yağır girdə üzündən sənin,
Doğrusu, mən ürkmüşəm bəzi sözündən sənin....
Vermərəm artıq salam, ay bərəkallah sənə!
Heyf qapanmış sənin dideyi-həqbinlərin,
Mənzilinə yığmısan partretin cinlərin,
Gözlərinə çarpmayir yoxsa bu bidinlərin
Surəti hər sübhü şam, ay bərəkallah sənə!
Əqlin azıb, ay yazıq, boşlamısan karını,
Cümlə dəyişdirmisən kürkünü, paltarını,
Çəkmə, qaloş geymisən, pozmusan ətvarını,
"Felükə felülhəram", ay bərəkallah sənə!
Ağzına olsun qadam, ay bərəkallah sənə!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BƏSDİR, BU QƏDƏR BAŞLAMA FƏRYADƏ, ƏKİNÇİ!
Bəsdir, bu qədər başlama fəryadə, əkinçi!
Qoyma özünü tülkülüyə, adə, əkinçi!
Bir üzrlə hər gündə gəlib durma qapımda,
Yalvarma mənə, boynunu kəc burma qapımda,
Gahi başına, gah döşünə vurma qapımda,
Ləğv olma, ədəb gözlə bu məvadə, əkinçi!
Lal ol, a gədə, başlama fəryadə, əkinçi!
Xoş keçmədi il çöllüyə, dehqanə, nə borcum?
Yağmadı yağış, bitmədi bir danə, nə borcum?
Əsdi qara yel çəltiyə, bostanə, nə borcum?
Getdi mənə nə fəhləliyin badə, əkinçi?!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!
Aldı dolu əldən sərü samanını, neylim?
Yainki çəyirtkə yedi bostanını, neylim?
Verdin keçən il borcuna yorğanını neylim?
Ol indi palaz satmağa amadə, əkinçi!
Lal ol, a balam, başlama fəryadə, əkinçi!
Söz açma mənə сох çalışıb, az yeməyindən,
Canın bəcəhənnəm ki, ölürsən, deməyindən!
Mən gözləmənəm, buğda çıxar, ver bəbəyindən!
Çəltik də gətir, аrpа da, buğda da, əkinçi!
Yoxsa soyaram lap dərini, adə əkinçi!
Sən hey de yoxumdur, çıxarıb canını, allam!
Vallahı oyub dideyi-giryanını, allam!
Şallağa tutub peykəri-üryanını, allam!
Öz halını sal indi özün yadə, əkinçi!
Lağ-lağ danışıb başlama fəryadə, əkinçi!
Cütçü babasan, buğdanı ver, darı yeyərsən,
Su olmasa, qışda əridib qarı yeyərsən,
Daşdan yumuşaq zəhr nədir, marı yeyərsən,
Öyrənməmisən ət-yağa dünyadə, əkinçi!
Heyvan kimi ömr eyləmisən sadə, əkinçi!
Lakin mənim insanlıq olub vəzi-mədarım,
Bəyzadəyəm, asayişədir cümlə qərarım;
Meysiz, məzəsiz bitməz olur şamü nəharım;
İştə belədir haləti-bəyzadə, əkinçi!
Bəyzadələrin rəsmi budur, adə, əkinçi!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BƏZİ YERLƏRDƏ TƏSADÜF OLUNUR AŞA, ƏTƏ
Bəzi yerlərdə təsadüf olunur aşa, ətə.
Müftə görcək tuturam kəndimi bozbaşa, ətə!
Deyirəm, kaş qonaqlıq olan evlərdə bütün
Yeyib-içməkdə başım bənd ola, çulğaşa ətə!
О qədər xoşlanıram tüstüsü çıxcaq kababın --
Ac pişik tək cumuram şövq ilə birbaşa ətə!
Görürəm ta əti qəssab dükanında asılıb,
Az qalır it kimi nəfsim hürə, dırmaşa ətə!
Nuş olur canıma ət, xasə о həngamədə kim,
Mən yeyəm, xırda uşaqlar baxa, ağlaşa, ətə!
Əti çox istəyirəm, leyk pulu ondan çox,
Nola, quzğun kimi ta müftə qonam laşa, ətə!
Xərc edir bir para əşxas pulun bayramda
Zəfərana, yağa, razyanaya, xaşxaşa, ətə!
Filhəqiqət yeməli şeydir əgər pulsuz ola,
Yaramır pul verilə hər quruya, yaşa, ətə!
Pulu ancaq yaraşır çinləyəsən sənduqə,
Nə ki, xərc eyləyəsən millətə, dindaşa, ətə!
Oylə zəhləm gedir, allah da bilir, millətdən,
Oluram süst adı gəlcək, dönürəm daşa, ətə!
Adı puldursa pulun, leyk özü can yonqarıdır,
Vermək olmur qohuma, qonşuya, qardaşa, ətə!
Verərəm dinimi, imanımı, əmma pulumu
Vermərəm "Bəhlul" ağa, arxayın ol, aşa, ətə!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
Ikinci
BİLMƏM NƏ GÖRÜBDÜR BİZİM OĞLAN OXUMAQDAN
Bilməm nə görübdür bizim oğlan oxumaqdan?
Dəng oldu qulağım.
Jurnal, qəzetə, hərzəvü hədyan oxumaqdan
Incəldi uşağım.
Ağlın aparıb bəs ki, baxır gündə qarayə,
Ya rəb, nə həmaqət!
Söz etməz əsər, çarə qalıb indi duayə,
Tədbir elə, övrət!
Lənət sənə, ifritə, sənindir bu cəhalət,
Etdin nə xəyanət!
Səndən törənibdir bizim evdə belə bidət.
Ey mayeyi-hiylət!
Tutsun çörəyim gözlərinin ağü qarasın,
Ey həmsəri-bədxah!
Haşa, oda yaxmaz ana istəkli balasın,
Kəssin səni allah!
Bu tifli oxutmaqla etdin məni tərğib,
Həp eylədin iğva.
İndi nədi fikrin? İşimiz oldu bu tərkib,
Yox çarəsi əsla.
Heyhat ki, tədbir ola bu xanəxərabə,
Zail olub əqli.
Dərsə, qəzetə, məktəbə, jurnala, kitabə
Mail olub əqli.
Yıxdın evimi, eylədin övladımı zaye,
İş keçdi məhəldən.
Mən anlamaram elm nədir, ya ki sənaye,
Zarəm bu əməldən!
İstərdim о da mən kimi bir hörmətə çatsın,
Azadə dolansın;
Та qol gücünə malik olub şöhrətə çatsın,
Dünyadə dolansın;
Bir vəqtdir indi ki, olub Rüstəmi-dövran,
Bir ad qazanaydı;
Qarətlər edib ta ki, tapaydı sərü saman,
Bir şey də qanaydı.
Puç eylədin, övrət, bu gözəl, sadə cavanı!
Dilbilməz oğul, vay!
Rəngi saralıb, qalmayıb əsla yarı canı,
Bir gülməz oğul, vay!
Ay, naxələf oğlum, nə yaman məşqə düşübsən,
Ey kaş, usanaydın!
Quldurluğa yox, elmə tərəf eşqə düşübsən,
Bu qübhü qanaydın!
Ey nuri-düçeşmim, oxumaqdan həzər eylə,
Saleh vələd ol, gəl!
At min, hünər öyrəş, məni də bəxtəvər eylə,
İşdə bələd ol, gəl!
Bəsdir oxudun, az qala canın tələf oldu,
Bu kardən əl çək!
Yazmaq, oxumaq, başına əngəl-kələf oldu,
Əşardən əl çək!
Min elm oxuyub söz biləsən hörmətin olmaz
Bu dari-cəhanda;
Söz bəhrinə gövhər olasan qiymətin olmaz
Xasə bu zəmanda.
Yox, yox, baxıram fıkrinə, səndən oğul olmaz,
Canın bəcəhənnəm!
Mırt-mırt oxumaqdan, kişi, bir qan ki, pul olmaz!
Mırtılda dəmadəm,
Qıl elm fərahəm,
Ol qüssəyə həmdəm;
Ömrün olacaq kəm;
Düşmən sənə aləm!....
****************************************
BİMƏRHƏMƏT ƏYANLARINA ŞÜKR, XUDAYA!
Bimərhəmət əyanlarına şükr, xudaya!
Bu sahibi-milyanlarına şükr, xudaya!
Millət qəminə baxmayan ənzari-kərəmlə
İyşani-zəvi-şanlarına şükr, xudaya!
İş bilməyən ancaq yemək-içməkdən əlavə,
Bu canlı dəyirmanlarına şükr, xudaya!
Bidadi-bəradərlə olan qanına qəltan
Qafqazdakı qurbanlarına şükr, xudaya!
Xassə Bakı şəhrində, о şöhrətli məkanda
Dərya tək axan qanlarına şükr, xudaya!
Xunxar olan əfradi-bəni-növünə daim
Bu vəhşiyü ğərranlarına şükr, xudaya!
Qurd isə, şəğal isə biyabanda olurdu,
Şəhr içrə bu heyvanlarına şükr, xudaya!
Gözlənməyən ədnalığın icadına ciddən
Himmət edən insanlarına şükr, xudaya!
Həmmamdə övrətlərə quldurluq edən bu
Qeyrətli müsəlmanlarına şükr, xudaya!
Sakit oturan boylə cinayətlərə qarşı
Bu sahibi-vicdanlarına şükr, xudaya!
Bilməm nə zaman qəhrin edər aləmi bərbad?!
Səbr etdiyin avanlarına şükr, xudaya!
Həll olmadı könlümdəki nisgilli müəmma....
Təcdid edirəm mətləi, mabədi var əmma...
Mirzə ələkbər sabir
. ****************************************
BİR BƏHANƏ ƏLDƏ ÜNVAN ETMƏLİ BUNDAN SORA
Bir bəhanə əldə ünvan etməli bundan sora
Büsbütün məxluqə elan etməli bundan sora!
Nov üsulun şərə bərəks olduğun izah edib,
Köhnəni tətbiqi-quran etməli bundan sora!
Xasə bu jurnal, qəzet əmrində bir fitva tapıb,
Sədd rahi-nəşri-irfan etməli bundan sora!
Boylə iş, bunca qəzet, bunca mazet olmaz, canim!
Bunları məhkumi-bütlan etməli bundan sora!
Din gedir, məzhəb gedir, qədri itir mollaların,
Çareyi-əmri-müsəlman etməli bundan sora!
Hər yetən kəndin mühərrir ədd edib min söz yazır,
Bunları mətrudi-övtan etməli bundan sora!
Kəsməli hər növ ilə olsa nüfuzun, hörmətin,
Sərbəsər avareyi-nan etməli bundan sora!
Cırmalı dəftərlərin, sındirmalı çernil qabın,
Fikri tərvici-qələmdan etməli bundan sora!
Mümkün olsa lap kökündən qaldırıb bir zənn ilə
Cümlə mətbuatı viran etməli bundan sora!
Siyyəma, şairləri hökmən və hötmən zor ilə
Xaric-əz-islamü iman etməli bundan sora!
Müxtəsər, hər kim ki, gördün fəhmi var, bir söz qanır, --
Küfr ilə məşhuri-dövran etməli bundan sora!
Arqadaşlar, ələman, gəl tez verib də əl-ələ,
Həm bu yolda əhdü-peyman etməli bundan sora!
Aid olmur indi bunlardan bizə bir mənfəət,
Pul verərlərsə, müsəlman etməli bundan sora!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BİR DƏSTƏ GÜL
İranlı deyir ki, ədl ilə dad olsun,
Osmanlı deyir ki, millət azad olsun,
Zahid nə deyir? Deyir ki, qarnım dolsun,
İranlı da, Osmanlı da bərbad olsun!
Tacir arayır ki, bir ticarət yapsın,
Amil çalışır bu yolda xidmət yapsın,
İş mollalarındır ki, çalsın-çapsın,
Yatsın, dursun, qüsli-cənabət yapsın.
Jurnal, qəzetə çıxır ki, millət oxusun,
Hər bir əsərindən alsın ibrət, oxusun,
Rusca oxumuşlara bu iş ar gəlir,
Derlər, bunu qoy qarə cəmaət oxusun.
Zənn etmə ki, zikrə, səcdəyə dalmaq üçün
Zahid yüyürür məscidə əcr almaq üçün,
Dün çaldığı səccadəyi satmış da yemiş,
İndi yüyürür əlavəsin çalmaq üçün.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BİR GÜL
Vaiz ki, çıxar minbərə tez püflər odu,
Təkfırə qoyar kimin ki, eşq isə modu;
Vardır deyəsən bu xazini-niyranın
Ağzında ekstrenni kafir zavodu.
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BİZƏ NƏ?
Gər bu il xəlqi təbah etdi giranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Biz məgər aclara vəqf eyləmişik malımızı,
Та ki, hər müstəhəqə bəzl edək əmvalımızı?
Biz müraat edərik ancaq öz əhvalımızı,
Daima bəsləyərik naz ilə ətfalımızı.
Atasız tiflləri basdı boranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Bu da sözdürmü, qazandıqlarımız parələri
Hey verək boğmalasın Zəngəzur avarələri?
Bizlərə dəxli nədir -- yoxdur əgər çarələri?
Qoy ağarsın füqəra gözlərinin qarələri!
Çəksin onlar gecə-gündüz nigəranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Boşla, ay Molla dayı, sən də bizi çəkmə zora!
Biz sənin hiylən ilə düşmərik əsla bu tora!
Baxmarıq guşeyi-çeşm ilə daha Zəngəzura!
Qarlı dağlarda soyuqdan ölənin canı gora!
Olmadı qismət о bədbəxtə aranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Bizə göstərmə, əzizim, о qəm oylaqlarını,
Yazda çox gəzmişik al güllər açan dağlarını,
Yığmışıq dəhyekini, boşlamışıq bağlarını,
Qış üçün xoşlamışıq Tiflis oyuncaqlarını....
Çulğayıb Zəngəzuru indi boranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Hələlik tullamışıq xaneyi-viranələri,
Dolanıb kişvəri-Tiflisdə kaşanələri
Tapdıq axır Lizalar tək neçə cananələri,
Çilçıraqlarla işıqlandırırıq xanələri,
Zalxalar daxmasına çökdü qaranlıq, bizə nə?!
Tapmayır ac-yalavaclar güzəranlıq, bizə nə?!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
BURA SAY!
Cəmaət:
-- Zilli-Sultan, bura say döydürüb aldıqlarını!
Söyüb aldıqlarını, söydürüb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rahinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Cəmaət:
-- Sən ki, Avropada idin, niyə yorta-yüyürə
Cumdun İrana, bu viranədə düşdün də girə,
Saldın axır öz əlinlə özünü ağzıbirə?
Vec bitirməz sənə, dönmə dəxi daşə, dəmirə,
Boş danışma, bura say qapdırıb aldıqlarını!
Çapıb aldıqlarını, çapdırıb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rəhinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Cəmaət:
-- Birbəbir yadına sal cümlə unutduqlarını,
Millətin qanın alıb şişəyə tutduqlarını,
Qış üçün axtalayıb yayda qurutduqlarını,
Gözlərin kəllənə də çıxsa, qus udduqlarını!
Boş danışma, bura say öldürüb aldıqlarını!
Bölüb aldıqlarını, böldürüb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rahinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Cəmaət:
-- Əlli il ölkədə vurmuşdun, a zalım, işini,
Sən ki, hazır eləmişdin çiyini, bişmişini,
Təməin indi nədir ya qıcıdırsan dişini?
Aç belindən dəxi şəmşiri-müzəffərkeşini!
Boş danışma, bura say satdırıb aldıqlarını!
Atıb aldıqlarını, atdırıb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rahinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Cəmaət:
-- Əhli-İranı uşaqdır deyə saldız beşiyə
Ki, məbada ayılıb ağlaya, durduz keşiyə,
Taki, açdı gözün iranlı, soxulduz deşiyə,
İş çətinləşdi, daduş, yığdığını çək eşiyə!
Boş danışma, bura say asdırıb aldıqlarını!
Basıb aldıqlarını, basdırıb aldıqlarını!
Zilli-Sultan:
-- Tövbə, əttövbə xəta rahinə getdiklərimə!
Bilib etdiklərimə, bilməyib etdiklərimə!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
ÇATLAYIR, XANBACI, QƏMDƏN ÜRƏYİM
Çatlayır, Xanbacı, qəmdən ürəyim,
Qavışıb lap acığımdan kürəyim.
Nola bir evdə qoyaydız qarabaş,
Verməyəydiz məni bu əbləhə, kaş!
Mən ki, damdan, bacadan baxmaz idim,
Su kimi hər tərəfə axmaz idim.
Hərzə-hərzə danışıb gülməz idim,
Ər nə şey olduğunu bilməz idim;
Oturub ac komasında atamın,
Biş-düşün hazır edərdim anamın;
Bitləyərdim nənəmin baş, yaxasın,
Yamayardım babamın çul-çuxasın,
Tez durub sübh sağardım inəyi,
Xansənəmdən diləməzdim köməyi;
Neyləyirdim bəzəyi уа düzəyi?
Dama, divara yapardım təzəyi.
Atam əllaf, babam dülgər idi,
Qardaşım culfa, əmim kargər idi,
Xanbibim falçı, nənəm bağ toxuyan,
Bizdə, haşa, yox idi bir oxuyan!
Evimizdə var idi hər nə desən:
Qatıq, ayran ilə qaymaq, nə yesən!
Nə bilirdik nə zəhirmardı kitab?
Biz olan evdə haçan vardı kitab?
Büsbütün gül kimi insanlarıdıq,
Nə müəllim və nə dərs anlarıdıq.
Dəftərin andıra qalmış sözünü
Eşidib görməmiş idik üzünü.
Boylə bir tərbiyəli evdə müdam
Bəslədiz mən kimi bir sərvi-xüram.
Vay о gündən ki, məni ad elədiz,
Elə bildiz də ki, dilşad elədiz.
Mən də sandım ki, dönüb bəxtəvərə, --
Gedirəm bir nəfər insana ərə.
Nə bilim boylə də insan varmış,
Şəkli-insanda da heyvan varmış.
Ər oxurmuş da, yazarmış da, atam!
Ər deyil, möhlik azarmış da, atam!
Ər deyil, şair imiş xanəxərab!
Fikri yazmaq, oxumaq, suglu kitab....
Saldız axırda yaman hala məni,
Ərə verdiz də bu qəffala məni.
Gah yazır, gah oxuyur, gah danışır,
Gündə bir hərzə kitabnan tanışır;
Gah gedir fikrə, bərəldir gözünü,
Məhv olur oylə ki, bilmir özünü;
Sübh olunca gecələr darğa kimi,
Yatmayır, qır-qır edir qarğa kimi;
Gah da bir yatsa da vəqtində əgər,
Çəkməyir yuxladığı bir о qədər,
Qəflətən bir də görürsən ki, durur,
Yandırıb lampanı çılpaq oturur;
Başlayır yatdığı yerdə təzədən
Oxuyub yazmağa bir də təzədən.
Belə od olmaz, atam, boylə alo!
Od deyil, yanğı deyil, lovdur, lo!
Gah görürsən ki, miz üstə yıxılır,
Baxıram halına qəlbim sıxılır;
Bir qarandaş, bir-iki parə kağız
О qədər çəkmir -- olur qarə kağız.
Xeyrini, şərrini qanmır bu kişi!
Yorulub bircə usanmır bu kişi!
Bizim evdə baxasan hər tərəfə --
Taxçaya, boxçaya ya kim, irəfə --
Görəcəksən bütün işqabda kağız,
Kasada, nimçədə, boşqabda kağız;
Yığılıb dağ kimi hər yanda kitab,
Evdə, dəhlizdə və eyvanda kitab.
Deyirəm, ay kişi, bir gəl özünə,
Bu nə işdir, a kül olsun gözünə!
Bu əməl etdi səni xanəxərab,
Pulların döndü bütün oldu kitab.
Oxuduqca gözünün qarəsini
Aparır, tap başının çarəsini.
Pul gedir, tabü təvanın da gedir
Üstəlik bir quru canın da gedir.
Kəsbkarlıqdan əlin çıxdı, usan!
Ər olan yerdə görüm yox olasan!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
CƏHD EYLƏ, SƏN ANCAQ NƏZƏRİ-XƏLQDƏ РАК OL
Cəhd eylə, sən ancaq nəzəri-xəlqdə pak ol,
Məxluqu inandır;
Xasiyyətin od olsa da, ətvardə xak ol,
Sök aləmi, yandır;
Xalqın nəzərin cəlb elə qurşağa, qəbayə,
Məclubi-üyun ol;
Hər hiyləvü bicliklə gir, əlbəttə, əbayə,
İmanə sütun ol;
Səy eylə ki, saqqal uzanıb üç çərək olsun,
Papaq ona nisbət;
Qurşaq da, bilirsən ki, on arşın gərək olsun,
Təfsilə nə hacət....
Qoyma yerə təsbihini, əl çəkmə duadən,
Övrad oxu daim;
Məclisdə çəkib tut özünü, ol nücəbadən,
Söz söylə mülayim;
İştə geyinib məzhəbi, imanı büründün,
Pək möhtərəm oldun;
İndi nəzəri-xalqda sən pak göründün,
Əhli-kərəm oldun;
Başdan-ayağa əmnü əman oldu vücudun,
Zöhd ilə bitişdin;
Nolmaq diləyirdinsə haman oldu vücudun,
Məqsudə yetişdin!
Vəqt oldu ki, indi edəsən aləmi talan,
Tut, qoyma qaçanı!
Hökm indi sənindir, dəxi çək işlərə saman,
Yığ müşkül açanı;
Dul övrətə bidad elə, eytamə xəyanət,
Xovf etmə əcəldən;
Məkr isə özün qıl, oxu şeytana da lənət!
Şad ol bu əməldən,
Əl çəkmə hiyəldən,
Təzvirü dəğəldən,
İmanı da versən,
Vermə pulu əldən!
Mirzə ələkbər sabir
****************************************
بنفشه
داغلارا گون دوشوبدور
آچیل بنفشم آچیل
باغلارا گون دوشوبدور
آچیل بنفشم آچیل
داغلارا چوکدو دومان
گیزلن بنفشم گیزلن
باغلارا چوکدو دومان
گیزلن بنفشم گیزلن
داغلارا اسدی کولک
دیکل بنفشم دیکل
باغلارا اسدی کولک
دیکل بنفشم دیکل
داغلارا قار یاغیبدیر
ییغیل بنفشم ییغیل
باغلارا قار یاغیبدیر
ییغیل بنفشم ییغیل
داغلارا گون دوشوبدور
آچیل بنفشم آچیل
باغلارا گون دوشوبدور
آچیل بنفشم آچیل
***************************
كيملره قالدي دونيا
دولوب بوشاالدي دونيا
اولمادي سيررين آچان
سحيرلي قالدي دونيا
...
دونيا دونيا
دونيا دونيا
كيملره قالدي دونيا
...
ياراتدي او يارادان
جفاني چكدي اينسان
اولمادي سيررين آچان
موهورلو قالدي دونيا
...
دونيا دونيا
دونيا دونيا
كيملره قالدي دونيا
...
سئوه نلر اودا ياندي
كول اولدو ، كؤزو قالدي
شاهلاري توپراق آلدي
شاهلاري توپراق آلدي
...
كيملره قالدي دونيا
دولوب بوشالدي دونيا
دونيا دونيا
دونيا دونيا
كيملره قالدي دونيا
گول اوغلان
قیزیل گول اویوم – اویوم
دریم سینه مه قویوم
یاغیش یاغار ، یئر دویماز
من سندن نئجه دویوم
ئوزو بیر گول ؛ سوزو بیر گول
ساچی سونبول ، گول اوغلان !
دور گل ؛ من سنه قوربان !
آی چال پاپاق ، بوز چوخا
چیت آرخالیق ، گول اوغلان
آتینی یان چک ؛ توپ قارا بیرچک
هامیدان گو یچک ؛ گول اوغلان
بوداغدا آشماق اولماز
نارینجی باشماق اولماز
بیرجوت ئوپوشدن ئوتور
یارلا ساواشماق اولماز
ناغارات
ائولری کوئندلن یار
بیزه گول گونده رن یار
گولون یارپیزا دونسون
مندن اوزدونده رن یار
ناغارات
آلما وئرسم آلمازسان
سن آلمادان قالمازسان
هانسی یاغین گولوسن
ایله دیکجه سولماز سان
***************************
گیردیم یارین باغچاسینا
گیردیم یارین باغچاسینا ، چیچکلر آچمیش
او یار منیم اوره گیمه عطیرلر ساچمیش
گل گل ، گل گوزلیم گل
بیر گؤروم سنی
اگر قیسمتیم اولارسا
آلارام سنی
یار یولوندا داغلاردان کئچدیم ، سولاردان ایچدیم
مین بیر گوزل گؤردوم آی قیز ، تک سنی سئچدیم
گنج یاشیمدا بیر قیز سئودیم منیم اولمادی
سنی گؤروب سئودیم آی قیز غمیم اولمادی
***************************
لعلی یار
آی گلن یار هارالیسان ؟
لعلی ، قوربانین اولوم
قاشلاری قارالیسان
آی لعلی یار ، لعلی یار ، لعلی
گؤزلریندن تانیرام
لعلی ، قوربانین اولوم
بیزیم یئرین مارالیسان
آی لعلی یار ، لعلی یار ، لعلی
یار قاپینی آچیبدیر
لعلی قوربانین اولوم
یئنه رنگی قاچیبدیر
آی لعلی یار ، لعلی یار ، لعلی
دور گل بیزیم باغچامیزا
لعلی قوربانین اولوم
گؤر نه گوللر آچیبدیر
آی لعلی یار ، لعلی یار ، لعلی
***************************
آهو کیمی گوزلرین
شیرین – شیرین سوزلرین
سن مننیمسن من سنین
نیه لازیم سوزلرین ؟
ناغارات
جانیم ،گوزوم ،آی سوزوم
سنسیز من نئجه دوزوم؟؟؟!
سنسن منیم ئوزگولوم
چمنده کی بولبولوم
من سندن ال اوزمه رم
سنسن منیم سئو گیلیم
آی قیز ، دورما گل یانیما
قادان - بالان جانیما
من سندن ال اوزمه رم
آند اولسون ویجدانیما
ناغارات
جانیم ، گوزوم آی سوزوم
سنسیز من نئجه دوزوم؟!
ناغارات
جانیم ، گوزوم آی سوزوم
سنسیز من نئجه دوزوم؟
***************************
من گلمیشم سنه قوناق
جئیران ؛ منه باخ ؛ باخ
گولوم ؛ منه باخ ؛ باخ
منه بیشیر بیر قایقاناغ
آی قیز ؛ منه باخ ؛ باخ
مارال ، منه ؛ باخ ، باخ
ناغارات
خومار اولدوم ، خومار اولدوم ؛ خومار اولدوم ؛ خومار
کتان کوینک ؛ نازیک بدن گوردوم
خومار اولدوم ، خومار اولدوم ؛ خومار اولدوم ؛ خومار
گئتدیم گوردوم باغدا یاتیب
آی قیز منه باخ ؛ باخ
گولوم ؛ منه باخ ؛ باخ
قارازولفو گوله باتیب
جئیران ، منه باخ ؛ باخ
مارال ؛ منه باخ ؛ باخ
ناغارات
خومار اولدوم ، خومار اولدوم ؛ خومار اولدوم ؛ خومار
کتان کوینک ؛ نازیک بدن گوردوم
خومار اولدوم ، خومار اولدوم ؛ خومار اولدوم ؛ خومار
***************************
***************************
سیزه سلام گتیر میشم
سرین سولو بولاقلاردان ، بولاقلاردان
یاشیل یارپاق بوداقلاردان ، بوداقلاردان
لاله رنگلی یاناقلاردان ، بال سوزولن دوداقلاردان
سیزه سلام ، سیزه سلام گتیرمیشم
گؤی خزرین کناریندان ، گؤزل اوتلار دیاریندان هئی...
ساوالانین ووقاریندان ، کور اوغلونون نیگاریندان
سیزه سلام ، سیزه سلام گتیرمیشم
قوچ نبی نین هجریندن ، هجریندن
ستارخانین هنریندن ، هنریندن
بهرنگی نین شهر یندن ، دان اولدوزلو سحریندن
سیزه سلام ، سیزه سلام گتیرمیشم
قاطار قاطار دورنالاردان ، یاشیل باشلی سونالاردان هئی...
آتالاردان ، بابالاردان ،آغ بیر چکلی آنالاردان
سیزه سلام ، سیزه سلام گتیرمیشم
***************************
قاشلارین هلال
آغ اوزونده خال
منده یوخدور حال
آی قاداسی
آی بالا ، فاطما
قاشلار چاتما
گل منی آتما
آی قاداسی
ناغارات
سوزلرین شکر
اولماسام اگر
کیم نازین چکر
آی قاداسی؟
یاندیم عشقینه
قوربانام سنه
ناز ائتمه منه
آی قاداسی
عاقلیمی آلدین
بوگونه سالدین
من یالقیز قالدیم
آی قاداسی
ناغارات
سوزلرین شکر
اولماسام اگر
کیم نازین چکر
آی قاداسی؟
***************************
قاشلارين آلدي مني
كمنده سالدي مني
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
آماندير قويمايين
يار گؤزدن سالدي مني
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
...
قوربان آخان گؤزونه يار
نازلا باخان گؤزونه يار
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
گئنه سورمه چه كيبسن
ائولر ييخان گؤزونه يار
گئتمه گئتمه گل
...
گؤزلرين مستي ندير
ائله بيل قصديمه دير
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
يار مني اينجيتمه كده ن
بيلميرم قصدي نه دير
گئتمه گئتمه گل گؤزل يار
گئتمه گئتمه گل
***************************
ياغما ياغيش
بو گونلريم گؤروشه ته له سيرم
ياغما ياغيش ياغما ياغيش
منيم ياريم چوخدان گؤزله يير
ياغما ياغيش ياغما ياغيش
...
ياغيش ياغير اينانيرام ياريم گؤزله يير مني
منيم ياريم وفاليدير يقين گؤزله يير مني
...
ياخينلاشيب گؤروش يئرينه
اينانميرام گؤزلريمه
اوره ييم گؤروشه چيرپينير
ته له سير گؤروشلرينه
...
گوروب مني قاچير يانيما
دويونجا باخيرام ياريم
اللريني برك برك سيخيرام
ساچلاريني تومارلاييرام
...
منيم ياريم چوخدان گؤزله يير
ياغما ياغيش ياغما ياغيش
***************************
***************************
گیردیم یارین باغچاسینا چیچکلر آچمیش
اویار منیم اوره گیمه یارالار ساچمیش
ناغارات
گل ؛ گل، گل ، مارالیم ، گل
گل جئیرانیم ، گل ؛ گل
اگر قیسمتیم اولاسان
آلارام سنی !
گیردیم یارین دریاسینا ، گمیم اولمادی
گنج یاشیمدا بیر یار سئودیم ؛ منیم اولمادی
***************************
بو جهجه ائدن بولبول
باخ گور نه گوزلدر
گوللر آراسی سونبول
باخ گور نه گوزلدر
سئودیم سنی من ، یاریم
بیر گل منه سن رحم ائت
باخ بو چمنه ، بیرده
باخ گور نه گوزلدر !
داغلارین باشین
قیشدا قارلار
یار یارین گورمه سه
رنگی سارالار
ناغارات
آی گوزلیم ،آی ملکیم
گل منی دیندیر
قلبیم سنیندیر
دوران نه گوزل ، نه گوزل ،نه گوزل!
جانان نه گوزل ، نه گوزل ،نه گوزل!
آی دیلبر ؛ جان دیلبر ؛ چال دیلبر ؛ تئللر اویناسین
آراز دریندیر
سویو سریندیر
گل نازلی دیلبریم
بیر منی دیندیر
***************************
تورک
ساواش گونو ساوار اولسا آتا تـورک
آلقیش دییه ر تورک اوغلونا آتا تورک
داغ دره ده یئل توزونا چـــــــــاتانماز
ایر آتین بئلب اؤسته یاتا تــــــــورک
توتار بوغار جایناغیندا قوش کـیمی
قاری دوشمن گیرمیش اولسا چاتار تورک
بیر قانینا دوخسان دوققوز قان ائلر
بیر کادینا قویماز قانی باتا تـــــورک
باشدان آیاق شرف ، غیرت کانی دیر
کیم گؤروبدور اؤز ائلینی آتا تـــورک
گؤرسه یوردون اجنبی لر الیــــنده
مومکون دئییل بیر گئجه ده یاتا تورک
محالدیر کی مردین بیر تک توکــونو
یوز نامردین چؤره ییینه ساتا تورک
عهدیم بودور هامی وئره ال الــــه
مالی مالا ، جانی جانا قاتا تـورک
بوندان باشقا یوخ شامی نین دیله یی
بیر گون اولا مرادینا چاتا تــــورک
سؤز : م . شامی
موسیقی:آراز ائل سس
***************************
بازرادان آلما ، آللام ساتارام
خلو تده دورما ، گلم تاپارام
ناغارات
هرای ، یار الیندن
او قارا تئللریندن
اگر ایذین وئرسن ، بالا
ئوپرم گوزلریندن!
باغلار دان چیچه ک ؛ دره م ساتارام
بیر اوزو گویچک ؛ هاردان تاپارام
ناغارات
هرای ، یار الیندن
او قارا تئللریندن
اگر ایذین وئرسن ، بالا
ئوپرم گوزلریندن!
بازارادان هولو ، آللام ساتارام
بیر اوجا بویلو هاردان تاپارام ؟!
ناغارات
هرای ، یار الیندن
او قارا تئللریندن
اگر ایذین وئرسن ، بالا
ئوپرم گوزلریندن
***************************
گلمه گلمه گئت ؛ آی گولوم
آی دولاندی ، گئچدی گونوم
من سنین کیمی بی وفا
یاری نئیله رم ،آی گولوم
من چکرکن عشقه جفا
سن سورودون اوندا صفا
من سنین کیمی بی وفا
یاری مئیله رم ، آی گولوم
بولبولوم ئوزوم ،آی بالام
بیر گول ایسته رم آی گولوم
چکمه ین جفا آی بالام
یاری نئیله رم ؛آی گولوم
***************************
بو داغلارين مئشه سي
گؤزلدير بنووشه سي
كونولسوز گئده ن قيزين
آغلاماقدير پئشه سي
...
آمان فلك آخ فلك
دور باجادان با فلك
ياريم ائلچي گلمه سه
گئت ائويني ييخ فلك
..
داغدان دوزه يئنميشه م
آل الوان گئيينميشم
قوهوم قونشو نه لازيم
ياريم به يه نميشه م
...
قارا بوغلو ساچ اوغلان
قاپيميزي آچ اوغلان
آتام آنام ياتيبدير
مني گؤتور قاچ اوغلان
***************************
آرازي لار arazılar
آرازي آييرديلارarazı ayırdılar
قومونان دويوردولار gumunan doyurdular
من سندن آيريلمازديم mən səndən ayrılmazdım
ظولمونن آييرديلار zulmunən ayırdılar
آراز اوستده، بوز اوستده araz ustə buz usdə
كاباب يانار كؤز اوستده kabab yanar köz ustə
قوي مني اؤلدورسونلر goy məni öldursunlər
دانيشديغيم سؤز اوستده danışdığım söz usdə
آراز داشي، داش داشي araz daşı daş daşı
قلمدي يارين قاشي gələmdi yarın gaşı
جاهيل ايله بال يئمه cahiliylə bal yemə
عاقيلينن داش داشي agiliylə daş daşı
آراز قيراقي مئشه araz gırağı meşə
آچ قيز دستمالين دؤشه aç gız dəsmalın döşə
آراسينا گول دوزوم arasına gul duzum
دؤوره سينه بنؤوشه dövrəsinə bənövşə
آراز آخار ليل ايلهaraz axar liliylə
دسته - دسته گول ايله dəstə dəstə guluylə
عالمه جان باغيشلار aləmə can bağışlar
مني ساخلار ديل ايه məni saxlar diliylə
آرازين باشي منم arazın başı mənəm
ديبينين داشي منم dibinin daşı mənəm
هر يئرده غريب اولساhər yerdə
اونون سيرداشي منم onun sırdaşı mənəm
آرازام كوره بندم arazam kurə bəndəm
بولبولم گوله بندم bulbuləm gulə bəndəm
من بو ائوده قوناقام mən bu evdə qonağam
بير شيرين ديله بندم bir şirin dilə bəndəm
آراز - آراز خان آراز araz araz xan araz
مين گؤزدن آخان آراز min gözdən axan araz
سئوگيم مينيب گمييه sevim minim gəmiyə
گل اتمه طوفان آراز gəl etmə tufan araz
***************************
قوی ؛ یاریم گلسین آی ننه
من عاشیقم ؛ زیره سن
زعفرانسان ؛ زیره سن
اوگونه قوربان اولوم
سن قاپیدان گیره سن
قاراباغین دوزو وار
دوزلرینده قوزو وار
ایکی کونول بیر اولسا
کمین اونا سوزو وار
قوی گولوم گلسین ؛ آی ننه
قوی ؛ یاریم گلسین آی ننه
قاپیدان دوران اوغلانا
ایرحمین گلسین ؛ آی نه نه
آرازام – کوره بندم
بولبولم – گوله بندم
دیندیر مه یین ؛ آغلارام
بیر شیرین دیله بندم
***************************
سندن منه یار اولماز
سندن منه یار اولماز
عهده وفادار اولماز
یوز مین گول چیچک اولسا
بولبول سوز باهار اولماز
کوسدورموسن چک نازیمی
قیشا دوندرمه یازیمی
چالیب دیندیرمه سازیمی
یارالی یام ، یار
هر آغاجدا بار اولماز
هئیوا اولماز نار اولماز
یوز مین گول چیچک اولسا
بولبول سوز باهار اولماز
***************************
آلا گوز بالام
باغا گیردیم باغبانینی گورمه دیم
دسته توتوب گولدن چلنگ هؤرمه دیم
هر گؤزلی سئویب کونول وئرمه دیم
دردیمیم درمانی آی آلا گؤز بالام
گوزلرین قوربانی آی آلا گؤز بالام
من عاشیق اولموشام آی قاشلارینا
حسد چکیر اینان آی قاشلارینا
جانیم قوربان اولا تای قاشلارینا
گؤزون قایداسی دیر باخار بیلیرم
گیزلی گیزلی سوزر آخار بیلیرم
عاشیقی یاندیریب یاخار بیلیرم
عطیر آلیر سندن گول یاسمن لر
چیچک لنیر دوزلر ، چؤللر ، چمنلر
کئچر اؤز جانیندان سنی سئون لر
***************************
بیرلیک ماهنی سی
ال- اله
آي اوشاقلار ال- اله!
ال- اله وئرين گئدهک آرزيگيله!
آرزيگيل بيزدن کوسوبلر، بيليريک،
بو زامان بيز ال- اله وئرمهليييک،
اونلاري قايتارماغا گئتمهليييک.
قوجالار ديللنسهلر باش وئرمهيين،
گئجهنين قيفيللارين آچين گلين!
بير گئجه آي چيخاندا بيز چيخاريق،
سئل تکين بؤلگهلي داغدان آخاريق،
دوشمانين ائوجييينه اود ياخاريق؛
آي اوشاقلار ال- اله!
ال- اله وئرين گئدهک آرزيگيله....!
***************************
اوچ گول
یارین باغچاسیندا اوچ گول آچیلیب
آغ گول - قیرمیزی گول - بیرده ساری گول
بیرده ساری گول
هر بیریسی بیر بیریندن اؤیمه لی
آی آلا گؤز یاریم
آهو جیرانیم
آغ گول ، قیرمیزی گول ، بیرده ساری گول
بیرده ساری گول
آغجا گولون قاپیسیندان باخمالی
قیزیل گولو دسته توتوب قوخمالی
ساری گولو تر بوخاغا تاخمالی
آی آلا گؤز یاریم
آهو جئیرانیم
آغ گول قیرمیزی گول ، بیرده ساری گول
بیرده ساری گول
آغ گولو بنزتدیم گؤیده لاچینا
قیزیل گولو دوزدوم یارین ساچینا
حسین مشتاق دیر گولون اوچونه
آی آلا گؤز یاریم
آهو جئیرانیم
***************************
جیران
بيرگئجه سئوگيليم او نازلي جئيران
آخير اؤز عشقيني ائيله دي اعلان
اما كي قوي هله يالواريم دئيه
دئديم نيشانلي يام آخير اؤزگه يه
گئتدي قاييتمادي كه سيلدي چارام
سينه مده دئور ائتدي گيزلينجه ن يارام
گئتديم ائلرينه اونا يالوارام
دئدي سئگيليمي يالواتمارام من
...
دئديم شيرين اول ديليم
بير آز حليم اول ديليم
سن كي اينجيتدين ياري
ديليم ديليم اول ديليم
سن كي اينجيتدين ياري
ديليم ديليم اول ديليم .
ماهنی :تيمور مصطفي اف
***************************
آذربایجان مارالی
من قور بانام گوزلره
شیرین شیرین سوزلره
بیرقوناق گل بیزلره
آذربایجان مارالی
اوگونه قوربان کسره م
گلمه سن سندن کوسره م
گزره م سندن آرالی
آذربایجان مارالی
گئده ک قیرخ قیز یا یلاغینا
مارال جیران اویلاغینا
ائنک عیسی بولاغینا
آذربایجان مارالی
تورش سو اولسون یایلا غیمیز
گوزل شوشا اویلاغیمیز
سن اولایدین قونا غیمیز
آذربایجان مارالی
***************************
تورکم دئدیم
دینمه دئدین
منی منه یاد ائیله دین
تاریخیمی اونوددوردون
عصرلرجه قان اوددوردون
تورکم دئدیم قیلینجینی ایشه سالدین
اوف دئمه ده ن نئچه نئچه جانلار آلدین
تورکم دئدیم ایکی بولدون بیر وطنی
اوره ییمه داغلار چکدین دیددین منی
تورکم دئدیم تورپاغیمی قان بورودو
تورکم دئدیم اوستومه تانکلار یئری دی
جاویدیمه موشفیقیمه خائین دئدی
اؤز یوردوندان سورگون ائتدین گولله له دین
درد وئرمیسن ,سئوینجیمی کم ائتمیسن
سن بوزقوردو بیر تولکویه یئم ائتمیسن
اونوتموشوخ اونوتموشوخ
قان ایچه نه بابا یئیه ن بیز اولموشوخ
بیر جللادا بویون ایه ن بیز اولموشوخ
اونلار دئییب
بیز سوسموشوخ
اونلار دؤیوب
بیز سوسموشوخ
سوسا سوسا اودوزموشوخ
بو سوسماخلا سانما سنین دردلرین یوخ اولاجاخ
بو سوسماخلا گولوستانلار تورکمنچایلار چوخالاجاخ
سوسما دانیش اوره کلی اول هونر گوستر
آزاد اولماغ اوره ک ایستر هونر ایستر
بسدیر داها بو سوسقونلوخ داها بسدیر
بو سس بیزه قاراباغدان گلن سسدیر
آخی نه واختاجان سوسمالییخ بیز
تاریخی قانیله یازمالییخ بیز
آفیق آغداملی
***************************
نه دورموسان داغ باشیندا قار کیمی
باغچامیزدا حیئواکیمی ، نارکیمی؟
توت الیمدن ، گئدک بیزه یارکیمی.
ناغارات
گوله – گوله ؛ گوله – گوله ، آی خانیم
سنه قوربان اولسون بو شیرین جانیم
گولوشلرین جینگیلده سن سازکیمی
هر طرفه یاییلسین آواز کیمی
سن گولنده ،گولور ، گولسون یازکیمی
ناغارات
گوله – گوله ؛ گوله – گوله ، آی خانیم
سنه قوربان اولسون بو شیرین جانیم
ائله گول کی ؛ یار ، یوخودان اویانسین
ائله گول کی ؛ یار ، قادانی یارآ لاسین
سارماشیقتک قول بوینونا ساریلسین
ناغارات
گوله – گوله ؛ گوله – گوله ، آی خانیم
سنه قوربان اولسون بو شیرین جانیم
یال – چمنلر آچیب چیچکله ننده
بنفشه لر کوسوب بوینون اگنده
شه دوشو بن گوللر قشنگله ننده
ناغارات
گوله – گوله ؛ گوله – گوله ، آی خانیم
سنه قوربان اولسون بو شیرین جانیم
***************************
***************************
قارا گیله
گلمیشم اوتاغینا اویادام سنی
قارا گیله ؛ اویادام سنی
نه گوزل خلق ائیله میش یارادان سنی
قارا گیله ؛ یارادان سنی
گوتوروب من قاچارام آرادان سنی
قارا گیله ، آرادان سنی
قیزیل گول اسدی
صبریمی کسدی
سیل گوزون یاشین ، قارا گیله
آغلاما بسدی
تبریزین کوچه لری دولان با دولان
قارا گیله دولان با دولان
اگر منی سئومیرسن ، گئت آیری دولان
نه منه قیزی قحط دیر ؛ نه سنه اوغلان
قارا گیله ، نه سنه اوغلان
آغاج اولایدیم
یولدا دورایدیم
سن گلن یئره قارا گیله
کولگه سالایدیم
ائویمیزین قاباغی سو گلن آرخدی
قارا گیله ، سو گلن آرخدی
دوروم چیخیم ایوانا ، یار گلن واختدی
قارا گیله ؛ یارگلن واختدی
یاریم گلیب چیخماییر ، اوقاتیم تلخدی
قارا گیله اوقاتیم تلخدی
در بند آرالی
کونلوم یارالی
بیر یار سومیشم ، قارا گیله ائللر مارالی
***************************
Bağa girdim üzümə
Tikan batdı dizimə
Əyildim çəxartmağa, balam
Yar gِründü gِzümə
Ay qiz heyranın ollam,
Ay qiz ceyranın ollam
Gedərsən yola sallam,
Qalarsan qadan allam,
Gedərsən yola sallam, balam,
Qalarsan qadan allam
Meynədə üzüm qaldı
Dərmədim üzüm qaldi
Bir evdə iki bacı, balam
Birində gِzüm qaldı
Ay qiz heyranın ollam,
Ay qiz ceyranın ollam,
Gedərsən yola sallam
Qalarsan qadan allam,
Gedərsən yola sallam, balam,
Qalarsan qadan allam
***************************
اوخویان : عاشیق زولفیه
سه ن سه ن مه نیم بو دونیادا
دویله تیم مالیم سه ماوار
سه حه ر تئزده ن قایناماسان
یاماندی حالیم سه ماوار
یانیمدا حاضیر اولویدی
که رئیله بالیم سه ماوار
نه لبه کی ده قالدی که ره
گئدیب گه له ن یوخ شه هه ره
دوروم گئدیم بوکونله ره
شیرین یاتالیم سه ماوار
شیرین یاتالیم سه ماوار
تانریدان دویله ت ایسته مه م
تانریدان دویله ت ایسته مه م
بیر بالا اوتاغیم اولا
ایچینده مه ر مه ر حویوضو
گؤزه ل باخچا باغیم اولا
گونده اون اونبئش آتلینه ن
ساز گه له ن قوناغیم اولا
کابابلار چه کیله شیشه
قوناخلار دوشه تشویشه
یاریمنان اؤپوشه اؤپوشه
بلکه اوندا عشقه دوشه
قاینییا ظالیم ساماوار
سه نین چایینی ایچمییه نده
سه نین چایینی ایچمییه نده
آشیغلارین سه سی باتاتر
ایچینده دالغاسی اولان
شاعیرله رده ره سم بودور
سؤزونی قییمه تینه ساتیر
مه نیم آدیم آغا جاندیر
سؤزله ریم دوررو مه رجاندیر
بو سینه م ده ریایی عومماندیر
بیر بؤیوک عالیم سه ماوار
********************************
گئتمک ایستیرسن بهانه سیز گئت
اویالتما مورگولو خاطره لری
سین همن سس دیر باخیشین اوگی
گئدیرسن سسین ده یاد اولسون باری
سن دنیز گوینونا تولانمیش چیچک
اوستونه دالغالار آتیلاجاقدیر
ساختا محبتین ساختا صنعت تک
ناواختدا اوستونه توتولاجاقدیر
یولار تک دوشنیم آیاقلارینا
سنه یالواریم می؟ بو ممکن دئییل
قویمارام قلبیم تک ووقاریم سینا
آلچالیب یاشاماق عمور گون دئییل
دئمیرم سن اوجا بیر داغسان ائیل
دئمیرم علاجیم قالیبدیر سنه
نه سنده محبت قارا پول دئییل
نه من دیلنچی یم ال آچیم سنه
گئتمک ایستیرسن نه دانیش نه دین
یوخ اول اوزقلارتک دوماندا چنده
نه ییمی سئومیشدین دئییه بیلمدین
ایندیسه یوز عییب گرورسن منده
********************************
تللو
آراز اوسته ، بوز اوسته ، تللو
کباب یانار کؤز اوسته ، تللو
قوی منی اولدورسونلر ، تللو
بیر آلا گؤز قیز اوسته ، تللو
آمان تللو ، تللو جان تللو
جانیم تللو ، تللو جان تللو
آراز آخیر لیل ایله ، تللو
دسته دسته گول ایله ، تللو
من یاریمی سئویرم ، تللو
شیرین شیرین دیل ایله ، تللو
باغا گیردیم بار اوچون ، تللو
هئیوا اوچون ، نار اوچون ، تللو
اسیرگمه جانینی ، تللو
بو وفالی یار اوچون ، تللو
********************************
یاشا آذربایجان
چوخ کئچمیشم بو داغلاردان
دورنا گؤزلو بولاغلاردان
آیریلارمی کونول جاندان
آذربایجان ! آذربایجان !
یاشا یاشا آذربایجان !
آی آنام آذربایجان !
ائل بیلیر کی سن منیمسن
یوردوم ، یووام ، مسکنیمسن
آنام ، دوغما وطنیمسن
آذربایجان ! آذربایجان !
داغلارینین باشی قاردیر
آغ اؤرپگی بولودلاردیر
اوغلون ، قیزین بختیاردیر
آذربایجان ! آذربایجان !
********************************
اودونا چوخ یانمیشام
باشینا چوخ دولانمیشام
یولوندا دایانمیشام
یار گلدی ، یار گلدی ، یار گلدی
اوزونه اؤزوم قوربان
سؤزونه بو سؤزوم قوربان
گؤزونه گؤزوم قوربان
یار گلدی یار گلدی یار گلدی
الینده ایپک دسمال
یار گلدی قوربانی اولوم
چکمیشم حسرتینی
غمینی محبتینی
بو اودور یوخسا خیال ؟
یار گلدی یار گلدی یار گلدی
گئتمه مندن اوزاقا
کونلومو سالما فراقا
سئودیگیم آی ائل اوبا
یار گلدی یار گلدی یار گلدی
قویمارام بیرده گئده
یارینی حسرت لی ائده
قوی دییم من یئنه ده
یار گلدی یار گلدی یار گلدی
**********************************
گول چیچگی دره رم نار نار
الوان چلنگ هؤره رم نار نار
هردم سنی گؤرنده نار نار
اؤز بختیمی گؤره رم نار نار
داغلارا گون دوشیدی نار نار
دئمه : نئچون دوشیدی ؟ نار نار
بیزیم ائوین یانیندان نار نار
یولون هر گون دوشیدی نار نار
قانادلانیب اوچایدیم نار نار
غمدن اوزاق قاچایدیم نار نار
اوره گیمی بیر آخشام نار نار
سئودیگیمه آچایدیم نار نار
دوستو یاددان سئچیدیک نار نار
بوز بولاغدان ایچیدیک نار نار
باری بیزیم کوچه دن نار نار
بیر گون قوشا کئچیدیک نار نار
********************************
آی لولو
آی لولو ، قیزیل اوزوک فیروزه
آی لولو ، گئدین دیین خوروزه
آی لولو ، بو گئجه بانلاماسین
آی لولو ، یار گله جکدیر بیزه
آی لولو ، یار دویمه لری مرجان
آی لولو ، بو داغدا مارالیم وار
آی لولو ، اووچویام یاراغیم وار
آی لولو ، نه گئجه یوخوم گلیر
آی لولو ، نه گوندوز قراریم وار
آی لولو ، یار دویمه لری مرجان
آی لولو ، یونومو داغا وئررم
آی لولو ، داغا قاداغا وئررم
آی لولو ، اگر وصالا یئتسم
آی لولو ، جانیم صاداغا وئررم
آی لولو ، یار دویمه لری مرجان
********************************
راز آخار لیل ایله
دسته دسته گول ایله
من یاریمی سویرم
شیرین شیرین دیل ایله
باغچا لاری ساری گول
یاری غونچا یاری گول
گِج آچیلدین تِز سولدون
اولمایایدین باری گول
آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین
یری یری نیشان یار
یری عشقه دوشَن یار
ایلچی لری قیریلمیش
اوزو ایلچی دوشَن یار
آلما آتدیم نا رگلدی
کتان کوینک دار گلدی
قاپی یا کولگه دوشدی
ایه بیلدیم یار گلدی
آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچین
سو آتدین یارا دَیدی
الیم دیوارا دَیدی
دیلیم منیم گوروسون
نه ده دیم یارا دَیدی
اِله بی اودا یانسین
پروانه اودا یانسین
من یاندیم یار اوزوندن
اِشینسین اودا یانسین
آی لاچین، جان لاچین، من سنه قوربان لاچی
********************************
آنا جان
آنا جان باغریمی قان ائیله میشم من
گؤزلریمی گریان ائیله میشم من
بیر آلا گؤزلو یارین عشقی یولوندا
اؤز جانیمی قوربان ائیله میشم من
آنا جان آغرین آلیم
آنا جان باشینا دؤنوم
قوی دولانیم من
منیم اؤز سئوگیلیمه
حیران اولوم من
گولو خندان کیمی دیر یارین لبلری
جیرانا بنزر اونون آلا گؤزلری
ایکی کلمه دانیشیب آیریلدی مندن
قلبیمه نور آلدی شیرین سؤزلری
آنا جان عشق اودونا یانمامیشام من
هله ده بیر تجروبه آلمامیشام من
نه یامان اولور یاردان آیری دوشنده
بلکه ده یاخشی یامان قانمامیشام من
**********************************
ائولری وار خانا خانا
ائولری وار آی آمان ، خانا خانا
من کول اولدوم آی آمان ، یانا یانا
یایلیغینین یانی بوتا
سالدی منی آی آمان ، یانار اودا
اوبالاری آی آمان ، اویماق اویماق
یالان سؤزدور آی آمان ، یاردان دویماق
اوزو گول لبلری قایماق
یالان سوزدور آی آمان ، یاردان دویماق
هئچ اولمازمیش آی آمان یاردان دویماق
یالان سوزدور یالان سوزدور یاردان دویماق
**********************************
داغلار گؤزلی
گؤزل سونا گئتمه دایان
اورک ده سؤزوم وار
گل ائیله مه باغریمی قان
گؤزونده گؤزوم وار
جانیم قوربان تئلینه
شیرین شیرین دیلینه
قاشین گؤزون زیل قارا
عاشیقی چکمه دارا
سنی گول کیمین درک
آی داغلار گوزلی
سینه میز اوستونده سرک
آی داغلار گوزلی
دومان چؤکدو داغ باشیندا
آی گؤزل گل بری
گل دولانیم من باشینا
آی گوزل گل بری
**********************************
اوره ییمده ن خبرسیز
ایتیردیم اوزوم سنی
بویلانیب یولا یئنه
آختاریر گوزوم سنی
من سنی بو دونیادا
نئجه سالماییم یادا
یاتیرام یوخومدادا
آختاریر گوزوم سنی
آختاریر...
سن آسمان من دنیز
آیریلمیشیغ داها بیز
یئنه منده ن خبرسیز
آختاریر گوزوم سنی
من سنی بو دونیادا
نئجه سالماییم یادا
یاتیرام یوخومدادا
آختاریر گوزوم سنی
آختاریر...
اوخویان :
باشاریقلی ایگیدیمیز رحیم شهریاری
**********************************
آذربایجان اوغلویام
اوزاق - اوزاق ائللرده آدیــــن وار عـــنوانین وار
داستانلارا سیغمایان شهرتین وار شانین وار
قــــهرمانــــلار ایچیـــنده نئچــــه قهرمانین وار
جوانشیرن، بابک ن نبی ین کـــوراوغلویان
آذربایجان اوغلویام
نیظامی لـــــر اؤولادی ، نسیمیلر نسلـــی یم
یوردوم اودلار یوردودور ، من گونش نفسلی یم
طبیعتیم بئله دیر، توی - بایرام هوســــلی یم
اوره یی دوست سوراقلی ، سوفره سی قوناقلییام
آذربایجان اوغلویام
وطن اولوب ازلدن صحبتیمده ، سؤزومده
وطنده اوجالیبدیر ، اؤولادیــــم دا اؤزوم ده
قوی دونیا باشدان - باشا جنت اولسون گؤزومده
اوره ییمله قانیملا ، بو توپراغا باغلییــــام
آذربایجان اوغلویام فرزند آذربایجانم
**********************************
آی قاداسی
قاشلارین هلال
آغ اوزونده خال
کؤرپه بیر مارال
آی قاداسی
لبلرین شکر
اولماسا اگر
کیم نازین چکر
آی قاداسی
یاندیم عشقینه
قوربانام سنه
ناز ائتمه منه
آی قاداسی
سئودیگیم نگار
آغ اوزونده خال
کورپه بیر مارال
آی قاداسی
**********************************
سارای
آرپا چایی آشدی داشدی*سئل سارانی آلدی قاشدی
جوت باجی نین گؤزو یاشدی*آپاردی سئللر سارانـــی
بیــــــــــــراوجا بویلو بالانی
گئدین دئیین خان چوبانا*گلمه سین بــو ایـــــل موغانا
گلــــــــسه باتار ناحـــــق قانا*آپاردی سئللر ســــارانی
بیــــــــــــراوجا بویلو بالانی
آرپا چایی درین اولماز* آخار ســـــــــولار ســـرین اولماز
سارا کیمی گلین اولماز* آپاردی سئللـــــر ســــــارانی
بیــــــــــــراوجا بویلو بالانی
**********************************
نازين اؤلدوره جك
گولوشون بام باشقا
جمالين تاماشا
نئيليم گؤزل قاشا
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازي اؤلدوره جك
نازي اؤلدوره جك
...
عطرين باهار يئلي
دوداقلار تر گولو
گل دوتوم من الين
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جه ك
نازين اؤلدوره جك
...
قمتين بير چينار
جمالين گئجه آي
اولماز سنه بير تاي
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
گولوشون بام باشقا
جمالين تاماشا
نئيليم گؤزل قاشا
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازي اؤلدوره جك
نازي اؤلدوره جك
...
عطرين باهار يئلي
دوداقلار تر گولو
گل دوتوم من الين
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جه ك
نازين اؤلدوره جك
...
قمتين بير چينار
جمالين گئجه آي
اولماز سنه بير تاي
نازين اؤلدوره جك
...
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جك
نازين اؤلدوره جك
...
**********************************
تویلار مبارک
تویو باشلیرام سازینان شیرین شیرین آوازینان
گلین گلیری نازینان تویلار مبارک مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
عروس یولوندا جاندان گئچه ره م من
نه گؤزلدیر بیزیم داماد همیشه اولا گؤنلو شاد
ائوی اولا دائم آباد تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
داماد یولوندا ، جاندان گئچه ره م من
چکیلین عروس یئریسین شوقو ائیوانی بوروسون
دئیینه ن دیلین قوروسون تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
داماد یولوندا ، جاندان گئچه ره م من
عروس گولدور یاناقلارین گولدن گؤزل دوداقلارین
خوش گلیبدیر فوناقلارین تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
عروس یولوندا ، جاندان گئچه ره م من
بازاردان آلدیم قازانی او قازانی بو قازانی
ساغ اولسون اوغلان دوغانی تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
داماد یولوندا جاندان گئچه ره م من
بازاردان آلدیم سئینی او سئینی ، بو سئینی
خوش گلیب آقا قئیینی تویلار مبارک ، مبارک بادا
ای گولو ریحان ، ریحان بیچه ره م من
عروس یولوندا ، جاندان گئچه ره م من
**********************************
آی جانی یانمیش
اولدوزسان آیسان ، آی جانی یانمیش
چیچکلی یای سان ، آی جانی یانمیش
بیزی یارادان ، اولو تانری دان
سن منه پای سان ، آی جانی یانمیش
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
گول کیمی ترسن ، آی جانی یانمیش
نه بخده ورسن ، آی جانی یانمیش
یاناغی غونچه ، آغزی پوسته سن
یئریشی جئیران ، بویو بسته سن
وارمی دئولتیم ، قوی سنین اولسون
بیر جانیم قالیب ، اونو ایسته سن
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
جانلار آلاندی ، بو قاشین گؤزون
قلبیمه محرم ، هر شئیین سؤزون
سانکی دونیادان ، اوزولور الیم
بیر یول اوزومه گولنده اوزون
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
اوخویان : مناف آقایوف
***************************
آیریلیق ماهنی سی
فیکریندن گئجه لر یاتا بیلمیرم
بو فیکری باشیمدان آتا بیلمیرم
نئینیم کی سنه چاتا بیلمیرم
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
اوزوندور هیجرینده قارا گئجه لر
بیلمیرم من گئدیم هارا گئجه لر
ووروبدور قلبیمه یارا گئجه لر
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
یادیما دوشنده آلا گوزلرین
گویده اولدوزلاردان آلام خبرین
نئیله ییم کسیبدیر مندن نظرین
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
آیریلیق دردینی چکمه ین بیلمز
یاردان آیری دوشن گوز یاشین سیلمز
دئییرلر اینتظار خسته سی اولمز
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
نئجه کی ائلیمدن آیری دوشندن
سورار بیربیرینی گوروب بیلندن
حسرتله سیزلار یار داییم بو غمدن
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
ایل لردی اوزاقام آرخام ائلیم دن
بلبلم دوشموشم آیری گولوم دن
جور ایله آییریب شیرین دلیم دن
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
اوولوبدور بیگانه یاریم_ یولداشیم
غریبه ساییلیر سئوگیم – سیرداشیم
بوجاوان چاقیمدا آغاردیب باشیم
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
منی آغلاداندان گولوش ایسته رم
آیری دوشنیمله گوروش ایسته رم
حصاری ییخماقا یوروش ایسته رم
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
سئوگیلیک اولوبدور شانی فرهادین
سئوگی سی هاردادیر ،هانی فرهادین
دییه ره ک چیخاجاق جانی فرهادین
آیریلیق، آیریلیق ، آمان آیریلیق
هر بیر دردن اولار یامان آیریلیق
***************************
قالالی
بوگون آیین اوچودور
ده گولوم نانای آی نانی نای
گیرمه بستان ایچیدیر
یار ، گیرمه بستان ایچیدیر
دوداغلارین بال شکر
هئی ، دیلین بادام ایچیدیر
یار دیلین بادام ایچیدیر
قیز ، بئلین اینجه دیر ، آی اینجه
لبلرین غنچه دیر ، آی غنچه
دام اوستونده دامیمیز
ده گولوم نانای آی نانی نای
قوشا دیر ایوانیمیز
یار قوشادیر ایوانیمیز
سن اوردان چیخ من بوردان
هئی ، کور اولسون دوشمانیمیز
قوی کور اولسون دوشمانیمیز .
***************************
آی جانی یانمیش
اولدوزسان آیسان ، آی جانی یانمیش
چیچکلی یای سان ، آی جانی یانمیش
بیزی یارادان ، اولو تانری دان
سن منه پای سان ، آی جانی یانمیش
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
گول کیمی ترسن ، آی جانی یانمیش
نه بخده ورسن ، آی جانی یانمیش
یاناغی غونچه ، آغزی پوسته سن
یئریشی جئیران ، بویو بسته سن
وارمی دئولتیم ، قوی سنین اولسون
بیر جانیم قالیب ، اونو ایسته سن
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
جانلار آلاندی ، بو قاشین گؤزون
قلبیمه محرم ، هر شئیین سؤزون
سانکی دونیادان ، اوزولور الیم
بیر یول اوزومه گولنده اوزون
سن بو باشیما بلاسان ، بلا ، بلا
سنی گؤرنده دوشدوم نه حالا ، حالا
اوخویان : مناف آقایوف
***************************
یاخان دویمه له
سؤزلر : اصلی و کرم داستانین دان گوتورولموش دور .
ساللانیب گلن دیلبر
یاخان دویمه له دویمه له
منی درده سالان دیلبر
یاخان دویمه له دویمه له
دردین آلیم دردین آلیم
دردین آلیم دردینی
منی درده سالان دیلبر
یاخان دویمه له یاخان دویمه له
یاشیللیقدا قوزو ملر
قوزو ملر ، چوبان گولر
سن کیمی بیر یوسما دیلبر =>=>=>=> یوسما = ظریف ، قشنگ
یاخان دیمه له یاخان دویمه له
کرم سنه نلر دئمیش
او دیل دوداغینی یئمیش
کتان کؤینک ، بندی گوموش
یاخان دویمه له دیومه له
دردین آلیم دردین آلیم
دردین آلیم دردینی
کتان کوینک ، بندی گوموش
یاخان دویمه له دویمه له
سنه سؤزوم وار
***************************
سنه سؤزوم وار
آی قیز ، سنین بیزیم گول باغچادا نه ایشین وار
جئیران کیمی باخیشین ، دوروشون ، یئریشین وار
گئتمه منه رحم ائیله گولوم
دایان سنه سؤزوم وار
قوربان اولوم او گؤزلره
سالیبدیر منی دوزلره
باغچامیزدان دردیگیم گول
پیشکش اولسون سن گوزله
آی قیز سن گل بیزیم گول باغچانی ترک ائیلمه
گؤزلرینه ، آی قیز ، گوونمه سن ، فخر ائیلمه
بیر کونول وئر عاشیقینه
من فقیری ردد ائیلمه
***************************
ANA YÜRDÜM , AZƏRBAYCAN
بیر اوشاغام، آنام ســـن ســــن
خسته اولسام، داوام سن سن
آغاج اولسام،هاوام ســــن سن
اورک ائــــویم سنســـیز تــــالان
آنا یوردوم، آذربایجان
جئیران اولسام ، سن داغیمسان
بولبول اولسام،سن باغیمســــان
سونبول اولسام،تورپاغیمـــــسان
ســــرین سولار،سندن آخـــــان
آنا یوردوم آذربایجان
آغ بـــــــولوتلار، یور قانیندی
مـــــرد اوغوللار قوربانیـندی
یول گورسدن ، قورآنینـــدی
دوشمن لری ، درده سالان
آنا یوردوم آذربایجان
من آرازام ، ســن خزرسن
آغیزلاردا، چوخ گـــــزرسـن
هر آفت دن ، بر حذر سـن
قار-یاغیشلار ، سنه یاغان
آنا یوردوم ، آذربایجان
قول-قانادیم ، هوسیم سن
یورولمایان ، نفسیم ســـن
من اوره یم ، قفسیم سن
منه دایاق ، کومــک دوران
آنا یوردوم ، آذربایجان
من قوش اولسام ، سن پریم سن
زرگـــــر اولسام ، ســـن زریم سن
عاشیق اولسام ، دیل بریم ســـن
عاشیق لری ، ســــای سیز اولان
آنا یوردوم ، آذربایجان
گوزَللــــــرین ، گوزَلی ســـن
داد لی-دوزلـــو مزه لی سن
شاعیرین شعر ، غزلی سن
آدین سنـین ، دیلــــده قالان
آنا یوردوم ، آذربایجان
آنا یوردوم ، آذربایجان
***************************
الیمده سازین قوربانی
ائیله مه نازین قوربانی
اولارام گوزون قوربانی
ئولدورمه منی ؛ هی یاندیر ما منی ؛ هی
دور گل نازیله ؛ هی ؛ نازیله ، آبالام
صحبت - سازیله ؛ هی ؛ ساز ایله
دورگل نازیله ؛ هی ؛ ناز ایله
نه باخیر سان یانی – یانی
اولوم گوزلرین قوربانی
او للکی محبت هانی ؟
ئولدورمه منی ؛ هی یاندیر ما منی ؛ هی
دور گل نازیله ؛ هی ؛ نازیله ، آبالام
صحبت - سازیله ؛ هی ؛ ساز ایله
دورگل نازیله ؛ هی ؛ ناز ایله
***************************
گلمه گلمه گئت ؛ آی گولوم
آی دولاندی ، گئچدی گونوم
من سنین کیمی بی وفا
یاری نئیله رم ،آی گولوم
من چکرکن عشقه جفا
سن سورودون اوندا صفا
من سنین کیمی بی وفا
یاری مئیله رم ، آی گولوم
بولبولوم ئوزوم ،آی بالام
بیر گول ایسته رم آی گولوم
چکمه ین جفا آی بالام
یاری نئیله رم ؛آی گولوم
***************************
بو داغلارين مئشه سي
گؤزلدير بنووشه سي
كونولسوز گئده ن قيزين
آغلاماقدير پئشه سي
...
آمان فلك آخ فلك
دور باجادان با فلك
ياريم ائلچي گلمه سه
گئت ائويني ييخ فلك
..
داغدان دوزه يئنميشه م
آل الوان گئيينميشم
قوهوم قونشو نه لازيم
ياريم به يه نميشه م
...
قارا بوغلو ساچ اوغلان
قاپيميزي آچ اوغلان
آتام آنام ياتيبدير
مني گؤتور قاچ اوغلان
***************************
دارا زولفون
دارا زولفون سال هر یانا
گؤزلرین بنزر جئیرانا
بیر دنه زولفون وئرمه رم
شکی ، شیروان سالیانا
آی قیز منه بیر باخ باخ
هردن منه بیر باخ باخ
الیمده نارنج آشلارام
سئودیگیمه باغیشلارام
گؤزومو سنه دیکمیشم
گئتمه گیلئیه باشلارام
***************************
باغچا دا گول
شفق ساچیر گون بیزه
به به نه گوزل اولور
چیخاق تارلایا دوزه
به به نه گوزل اولور
قیزلار بو آل سحرله
گلین دوراق اوز اوزه
باغچالار گول آچیر
بولبوللر دیل آچیر
گئیینیر آل الوان
به به نه گوزل
به به نه گوزل
تارلالاردا بیز گرک
به به نه گوزل اولور
پامبیق ییغاق ، گول دَرَک
به به نه گوزل اولور
موغانین ثروتیندن
دوست ائللره گؤندَرَک
بوتون ائللر اویانسین
به به نه گوزل اولور
چؤللر نورا بویانسین
به به نه گوزل اولور
آغ قیزیل تایالاری
بولودلارا دایانسین
***************************
کوچه لره سو سپمیشم
یار گلنده توز اولماسین
ائله گلسین ، ائله گئدسین
آرامیزدا سوز اولماسین
بایار بیزه قوناق گله جک
بولمورهم نه واخ گله جک
سماوارا اود سالمیشام
استکانا قند سالمیشام
یاریم گئدیب ، تک قالمیشام
بایار بیزه قوناق گله جک
بولمورهم نه واخ گله جک
کاسالاری ایرفده دیر
هر بیره بیر طرفده دیر
گورمه میشم بیر هفته دیر
بایار بیزه قوناق گله جک
بولمورهم نه واخ گله جک
***************************
ده ره يه باخ
ده ره يه باخ ده ره يه
نئيچون باخدين به رييه
بابامين پاراسي يوخ
مني ائوله نديرمه يه
بلالي ياريم
نيسگيل لي ياريم
اونو بوراخ منه گل اولورمو يار
ايكي سئودا چكن لرين جزاسي وار
عاشقم گؤزلرينه
وورولدوم سؤزلرينه
اؤزوم قوربان اؤزونه
گؤزلريم گؤزلرينه
ادالي ياريم
نيسگيللي ياريم
اونو بوراخ منه گل يار
ايكي سئودا چكن لرين جزاسي وار
بودره نين اوزونو
چوبان قايتار قوزونو
گئت بابانا دئگينه ن
وئرسين منه قيزيني
بلالي يار
نيسگيللي يار
اونو بوراخ منه گل يار
ايكي سئودا چكن لرين جزاسي وار
***************************
بير چوبان قيزيني گؤردوم
بولاغ باشيندا آي آمان
قوشا خاللار وار اوزونده
وسمه قاشيندا آ گولوم
...
بير چوبان قيزين گؤردوم
الينده قئيچي آ بالام
نه آتام وار نه ده آنا
گؤنده ره م ائلچي آ گولوم
...
بير چوبان قيزيني گؤردوم
قوزو اوتارير آ بالام
چاره سيز يازيق جانيم
عمرون قورتارير آيالام
***************************
بولبو للر اوخور
بولبو للر اوخور ؛ چه چه ائدیر باغدا گول اوسته
آی اوغلان ؛ بو یو بسته ، گل اگلش چمن اوسته
سن مندن ئوپوش ایسته ، من دئیم گوزوم اوسته
آلتیندا بوزآت ؛ چیگنینده تفنگ ؛ الینده تاتاری
آی اوغلان سنی تانری ؛ دولان گل بیزه ساری
گئد رسن یولا ساللام ؛ قالارسان قادان آللام
په – په نه گوزل جاندیر ؛ مگر سروی رواندیر
آی قیز ؛ ئولدوم آماندیر ؛ منی باشا دولاندیر
اوزون قوی اوزوم اوسته ؛ اوره گیم دولو قاندیر
***************************
نازلی یاریم قارا گوزلی
جئیران ؛ جئیران باخار ئوزی
شفق سالان یاناقلاری
یاندیرار بایری دوزی
ناغارات
یاز اولجاغین باغلاردا گزه ر
قیزیل گولدن گورنه لر بزره
چیچکلر بزنمیش تئلینده
آه ، نه اینجه لیک وار بئلینده
گوی اوتلار اوستونده باتار
کتان کو نیک گوله باتار
کولک وورار آغ ئورپه یین
اویان ، بویانینا آتار
ناغارات
یاز اولجاغین باغلاردا گزه ر
قیزیل گولدن گورنه لر بزره
چیچکلر بزنمیش تئلینده
آه ، نه اینجه لیک وار بئلینده
***************************
تورک قیزی اوتوروب توخویور خالی
دیللرده ازبردیر حوسنو ، جمالی
اونو سئون نئیلر دونیادا مالی
صحبتی شیرین دیر سؤزو مزه لی
سؤزو مزه لی ، تورکون گوزلی ،تورکون گؤزلی
تورک قیزی اوتوروب تئلینی بَزَر
نیشانلی قیزلار لا دولانیب گَزَر
خومار باخیشلاری جانلاری اوزَر
تورک قیزی باتیبدیر شالا قوماشا
یئریشی آهو تک ، بؤیو تاماشا
عؤمرو خوشبخت کئچیر دولدوقجا یاشا
*****************************
گول باغچالار
گول باغچالار کیناریندا
قوشا گزیر گوزللر
اونلار توتموش اللرینده
عطیرلی قیزیل گوللر
گولور اونلار ، گولور باهار
سئوینیر اوره کلری
اونلارین خوش ماهنی لاری
اوخشاییر چیچک لری
اونلار سوسموش اولسالاردا
اورک لری دانیشیر
عشقین ماوی گؤیلرینده
اولدوزلاری باریشیر
***************************
لاي لاي دئديم اوجادان
سسيم چيخدي باجادان
آللاه سني ساخلاسين
چيچكدن، قيزيلجادان
بالاما قوربان اينكلر
بالام نه واقت (هاچان) ايمكلر؟
بالاما قوربان ايلانلار
بالام نه واقت ديل آنلار؟
بالا ، بالا ، بال دادي
بالا آدامي آلدادي
شيريني شيرين اولار
آجيسي دا بال دادي
لايلاسي شيرين بالا
يوخوسو درين بالا
تاريدان عهديم بودور
تويونو گؤروم بالا
***************************
کئچمه مندن
من عاشیق کئچمه مندن
چای مندن ، چشمه مندن
اینانما هر سؤزه سن
یازیغام کئچمه مندن
بو درد منی تنگ ائیلر ، سئوگیلیم
وورار باشا دنگ ائیلر ، سئوگیلیم
عشق عاشیقی اؤلدورمز
سارالدار بدرنگ ائیلر ، سئوگیلیم
باغا گیرسن ، بار مندن
هئیوا مندن نار مندن
بیلمیرم نه دئمیشم
اینجییبدیر یار مندن
من عاشیقم اوزونه
بونا سنین سؤزون نه ؟
سن مندن ال اوزمزدین
یاخدین اؤزگه سؤزونه
ساری بولبول
وطن باغی آل الواندیر
یوخ ایچینده خاری بولبول
عؤمور سورمه لی دوراندیر
سسین گلسین باری بولبول
سسین گلسین ساری بولبول
ساری بولبول ساری بولبول
اوخو قوشلار دیله گلسین
خوش نفسین ائله گلسین
یاریم گوله گوله گلسین
من چالاندا تاری بولبول
ساری بولبول ساری بولبول
گئیمیش دونون یاشیل چؤللر
هوسیندن آچیب گوللر
توکوب شیرین شیرین دیللر
گل اویاداق یاری بولبول
ساری بولبول ساری بولبول
بولبول سنین ایشین قاندی
عاشیقلر اودونا یاندی
ندن هر یئرین الواندی
کؤکسون آلتی ساری بولبول
ساری بولبول ساری بولبول
***************************
واقفم
بیر نازیک کماللی ، بیر نازیک ایشلی
شیرین کله جیلی ، شکر گولوشلو
بیر مرجان باخیشلی دوردانه دیشلی
بیر نازیک ایشلی
شکر گولوشلو
دوردانه دیشلی ، گل
بیر دورنا آوازلی ، بولبول نوالی
بیر عیسا نفسلی لقمان دوالی
بیر بنؤوشه ایگلی ، عنبر هوالی
بولبول نوالی
لقمان دوالی
عنبر هوالی ، گل
واقفم ، سئومیشم بیر شوخ دلبری
گؤزللر سرداری ، خوبلار سروری
آغیزلار تعریفی ، دیللر ازبری
بیر شوخ دلبری
خوبلار سروری
دیللر ازبری ، گل
***************************
عاشیقم
بیر سرو بویلو ، دوداغی غنچه
مارال باخیشلی یارا عاشیقم
اولارام گونده یوز یول قوربانی
بئله بیر گول عذارا عاشیقم
گئجه صبحه دک ائده رم ناله
دوشمز هئچ کونلوم اؤزگه خیاله
گردنی مینا ، آغزی پیاله
لهجه سی شیرین کارا عاشیقم
گولنده لبیندن بالی آخان
بزنیب سرخوش طاووس تک چیخان
نقاب آلتیندان پنهانی باخان
عجایب خوشرفتارا عاشیقم
***************************
دلی جئیران
سؤزلر : علی آغا واحد
گؤزلیم عاشیقینی سالما نظردن
حسرتیندن اولورم گل بیزه هردن
سنه چوخدان وورولوب بو دلی کونلوم
نئیله ییم کی خبرین یوخدو خبردن
گل منه ناز ائله مه آی دلی جئیران
او قارا گؤزلرینه اولموشام حیران
بیر دونوب باخماق ایله جانیمی آلدین
منی مجنون ائلییب چوللره سالدین
من ایناندیم سنه اؤز کونلومی وئردیم
منی آتیب گئدیب اغیار ایله قالدین
سن گزیرسن گؤزلیم غیرایله من سیز
یوخو گئتمز گؤزومه بیر گئجه سن سیز
اؤزون بیر یاخشی دوشون ، سئوگیلی دیلبر
هانسی بولبول یاشایار باغ و چمن سیز ؟؟
***************************
سئویرم سنی
سؤزلر : محمد راحیم
سن حیات باغچاسیندا
چیچکلنن اَمَلسن
ساده جه وارلیغین لا
گوزللردن گوزلسن
یوخ ، سنی اوخشاتمارام
نه شکره ، نه بالا
نه ترلانا ، توراجا
نه جئیرانا ، مارالا
سئویرم سنی
اینجیتمه منی
سئویرم سنی آی بالام
اینجیتمه منی
عشقه دوشن کونلومو
ائیله میسن قرارسیز
من سنی چوخ سئویرم
آی قارا بوغدایی قیز
***************************
Mən Sənə Yalvarmaram
Zeynəb Xanlarova
Yalvararam torpaga
Goye,aya,gunese
Buruyerem dunyani
Men alova,atese
Saralan ciceyime
Gulume yalvararam
Men sene yalvarmaram
Men sene yalvarmaram
Sesim tek sene catmir
Meni yer,goy esidir
Konlune yatmiramsa
Bu taleyin isidir
Bestden gelen ezaba
Zulume yalvararam
Men sene yalvarmaram
Men sene yalvarmaram
Quruyaram agac tek
Gozunun qabaginda
Sinmaram sax duraram
En kederli cagimda
Gel onu unut deyen
Diline yalvararam
Men sene yalvarmaram
Men sene yalvarmaram
***************************
Mənim əzizlərim
Neçə eldən obadan,
Hər nəğmən bir qızıl gül,
Azərbaycan diyəndə,
Otlanıb yandı könül
Neçə eldən obadan,
Hər nəğmən bir qızıl gül,
Azərbaycan diyəndə,
Otlanıb yandı könül
Xoş gördük əzizlərim,
Sizi gördü gözlərim,
Dünyanın xoşbəxtiyəm,
Mənim əzizlərim
Xoş gördük əzizlərim,
Sizi gördü gözlərim,
Dünyanın xoşbəxtiyəm,
Mənim əzizlərim
Mən yenə ürəyimdə,
Min arzu bitirmişəm,
Bu gözəl gecəmizə,
Nəğmələr gətirmişəm
Mən yenə ürəyimdə,
Min arzu bitirmişəm,
Bu gözəl gecəmizə,
Nəğmələr gətirmişəm
Xoş gördük əzizlərim,
Sizi gördü gözlərim,
Dünyanın xoşbəxtiyəm,
Mənim əzizlərim
***************************
Sədaqətim var
Mən sevim, Sən sevmə
Qoy belə olsun,
SƏnə söz deməyə nə cür`ətim var?
..Ürək səninkidir, özün bilərsən(?)
Mənimsə əhdimə sədaqətim var.
MƏn tək sevən hanı,
Səni dünyada?
Başımdan çıxmayır
Mənim bu sevda.
Ölsəm də açmaram sirrimi yada,
Sənnən yar, Sənə yar, şikayətim var...
Yaxşı tanımırsan məni hələ Sən
Yar saldı aşiqi bil dərdinə sən
MƏn çox dözümlü məhəbbətim var!
MƏn tək sevən hanı,
Səni dünyada?
Başımdan çıxmayır
Mənim bu sevda.
***************************
Yadıma Sən düşəndə
Dağları duman alanda,
Gözüm yollarda qalanda,
Yadıma Səni salanda,
Gül yanağım solmasınmı?
gozum yollarda qalanda
yadima seni salanda
gul yanagim solmasinmi?..
Əsən yeller, esen yeller
Sevgilimden mene xeber...
Solanda narin çiçəklər
Gözüm yaşla dolmasinmi?..
dolmasinmi,yar?..
Bu yerlərdən kechmez oldu
Dostçdushmeni sechmez oldu..
Eşqinə and içməz oldu..
Könlüm xarab olmasınmı?..
"Mən niyə baxıram yollara yenə?...
Sən ki bu yollardan dönən deyilsən..
Bir zaman qoymazdın ürəyim yana..
İndi bir dərdimi bilən deyilsən, deyilsən, deyilsən...
İnsan baş çıxarmaz bəzən özündən..
İnciyər dostunun acı sözündən..
Mən çox ağlasam da, Sənin üzündən,
Sən ki, göz yaşımı silən deyilsən.."
Əzən yeller, esen yeller
Sevgilimden mene xeber...
***************************
Bakı qızları
Bakının qara gözlü qızları,
Ulduzlu şəhərin ulduzları,
Sizlərə heyran olub çiçəklər,
Yollarda qalıb, közərib.
Siz könül odlayan,
Siz ürək odlayan
Arzusu xoş temiz,
Gözəllərsiz..
Bakının qara gözlü qızları
Gülər üzlü qızları
Şirin söz Bakı qızlarıı
la-la-laa )
Gəzib çox şəhərlər görmüşəm mən
Baxıb, çox gözəllər görmüşəm mən
Unutmadım heç zaman sizləri
Mehriban Bakı qızları
Siz könül odlayan,
Siz ürək odlayan
Arzusu xoş temiz,
Gözəllərsiz..
Bakının qara gözlü qızları
Gülər üzlü qızları
Şirin söz Bakı qızları
***************************
Bir payız gecəsi
Aygün Kazımova
Bir payız gecəsi ne uzun oldu,
Səhərim nə yaman gecikir mənim?
Baharım gəlməmiş çiçəyim soldu.
...
Budur qismətim
Gözlərim gözünə dikilir sənin,
Xəyalım yanına köçə bilməyir..
..
Bu payız gecəsi yaman uzandı
Yuxum tikan kimi baxtər gğözümə
Bir fikir közərir,
O fikri dandım..-
Bir gecəlik həsrət ömürmüş, demək..
Sirrimiz, sevdamız yatır dərində
Özüm-özüm üçün, unudulmuşam,
Mənim ki, intizar gecələrimdə
Sənə özümdən də yaxın olmuşam...
Bir fikir közərir,
O fikri dandım..-
Bir gecəlik həsrət ömürmüş, demək..
-
`Son söz`
Bir gün ötüb, keçənləri,
Çox düşünüb, yada salıb,
Qayıdarsan o sevgiyə..
O illərin nəğməsindən
Səninlə gəl bir yol açaq
Səninlə o illərə..
Mən bir bahar sevgisindən ayrı düşən gülə döndüm..
Sən bilmədən sənsizliyin həsrətindən külə döndüm..
Bəlkə bir gün ayrılıqdan uzaq düşən sevgi gəldi
Bu intizar, bu kədəri mən unudub sənə döndüm..
İndi düşün son söz sənin..
Ötüb, keçən o illərin heç bilmədin sən qədrini..
Həsrət düşüb ömrümüzə,
Biz inansaq sevgimize,
Sevinc tapar öz yerini..
Gəl bir baxaq ömrümüzdən keçən
O yollardan nələr qalıb?..
Gəl bir baxaq, bu ayrılıq bizim ömrümüzdən nələr alıb?!..
***************************
Matros
Uzaq səfərdə idi,
Gözü üfüqdə idi..
Sahilə can atırdı,
Sanki qəfəsdə idi..
Sahilə çıxdı matros,
Təzə eşq tapdı matros,
Daha bir qəlb yandırıb
Daha bir qəlb yandırıb
Gəmiyə döndü matros!
Neçə-neçə limanda,
Sevgilisi var idi,
Onun üçün hər gözəl,
Onun üçün hər gözəl,
Yeni bir aləm idi..
Unudurdu bir anda,
Köhnə sevgilisini,
Qayğısızdı həyatda,
Gəzirdi təzəsini...
Nə biləydi o anda
Elə bnir gün gələcək
Elə həmin limanda,
Elə həmin liamanda
Həmişəlik sevəcək?...
Sahilə çıxdı matros,
Təzə eşq tapdı matros,
Arzusun tapdı matros
Səfərlərin birində,
Səfərlərin birində
Sahildə qaldı matros..
Lakin bu məhəbbətin
Qisməti başqa oldu,
Bu dəfə isə adəti gözləyən özü oldu
Neçə-neçə ürəyin,
Həsrəti yada düşdü..
Öz bəxtiylə barışın
Özü özündən küsdü...
Sahilə çıxdı matros,
Təzə eşq tapdı matros,
Daha bir qəlb yandırıb
Daha bir qəlb yandırıb
Gəmiyə döndü matros!
***************************
Qısqanıram ft. Namiq Qaraçuxurlu
Men isteyirem ki, achasan sen ureyini....
Seninle gorushende ah, nece serbest oluram,
Belke de anlamiram, ozum ozume qesd oluram...
Atiram ish-gucumu qollarinda mest oluram,
Her ishim yaxshi gedir, ozumu bextever saniram (2)
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglaniram. (2)
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram. (2)
Chox sheyi danismiram qaraltmamaqchun qanini,
Sen bilirsen sevirem canimdan artiq canini
Ele hallarda olur ki gorurem noqsanivi
Danishim, danishmiyim ichimde alisib yaniram...
Aygun
Menim emellerimi noqsan hesab eylemisen,
Amma bu boyle deyil hey yaniram, odlaniram (2)
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglaniram.
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram
Men isterem, sen her an meni anlayasan...(2)
Namiq
Yagisin damlasinin piciltisin izleyirem,
O deyir “Yar gelen yollari temizleyirem”
Gecikirsen goruse sebr eliyib gozleyirem,
Gozum yollarda qalir, kolge dusur boylaniram (2)
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglainiram
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram...
Taliyir, parchaliyir koksumu suzgun baxisin,
Sonra bir yare qoyur uste aci davranisin,
Teki yagdirmiyasan basima hicran yagisin,
Mene xosdu hele bu goz yasimda islaniram..
Aygun
Asiqe sebr elemek, canansa naz yarasir,
Sen dozub sebr eliyirsen baxiram xoslaniram (2)
Belke men duz elemirem, sene bu qeder baglaniram.
Hele tezdi seni men yere de, goye de qisqaniram
Men isterem, sen sevgimize inanasan...(2)
Namiq
Ele bir vaxt gelecek ki, xos heyat gorsenecek.
Chagiranda yarimi can deyerek dillenecek
Hele bilmir ne