| تبليغات | X |
|
آپاردیلار گولومی - ائیله دیله ر ظولومی- نه قویدولار دانیشام - نه کسدیله ر دیلیمی
|
Şehid anası
Her məzaarın üstə tökub ganlı göz yaşı
((eyvay oğul !))deyib çəkərəm naalə ağlaram
Naləm düşəndə hər daşa dilləndirir daşı
Qəbrimdə bitməyincə qızıl laalə ağlaram
Aadət edibdir ağlamağa gözlərim mənim
Təəsir edərmi qatilinə sözlərim mənim?
Tək bir sənə ürək dolusu bağlayıb ümüd
Dayim əlinlə hiss eləyirdim nicaatımı
Azadlığın yolunda səni etdilər şəhid
Birəhmlər zəhr eylədilər şən həyaatımı
Qəlbinm inanmıran dözə bu son müsibətə
Ba,islərin duçar ola nifrin və lə,nətə
Hər zəhmətə təhəmmül edən binəva anan
Min zövq alırdı nazını çəkdikcə sübh-o-şam
Indi rəvadır ey gözümün nuru nagəhan
Mən öz boyum bərabəri oğlumdan ayrılam
Yox-yox cəhanı tərk eyləyib olmək istərəm
Hicrində qoymaram ürəyim vərəm
Aldı qərar-o- səbrimi dəhşətli matəmin
Oldum bəlaye firqət-o-həsrələ rubəru
Sənsiz nə həzzi var daha məənasız aaləmin
Çox gördu bir səni mənə bu çərx kinəcu
Haqqımda ruigar eylədi zülmünü tamam
Yoldaşların gərək ala zaalimdən intiqam
Yazn məhəmməd biriya
ستارخان و مشروطه بايرامي
قولاق آسين يئنه سويله ييم ائللر
بو شانلي اولكه نين سعادتيندن
سيزه كاهن كيمي وئريم خوش خبر
رشيد اوغوللارين رشادتيندن
قرنلر بويو، بو يورد، بو توپراق
چوخ بلالر چكيب ظاليم اليندن
ظولمون پنجه سينده اولوب اويونجاق
سيزيلداميش يازيق نااميد وطن
نهايت بو وطن بير اوجا سسله
چاغيردي دادينا نوجوانلاري
اونون دوره سينه بويوك هوسله
توپلاندي تبريزين قهرمانلاري
دئديلر حققيني قويماريق باتا
دوشدولر ايگيت لر دويوش مشقينه
قيلينجي باغلاييب، مينديلر آتا
آزادليق عشقينه، وطن عشقينه
صف- صف دايانديلار مقابيلينده
نااميد آنانين، مرد اوغوللاري
انتقام كلمه سي ازبر ديلينده
تاپيلدي ميللتين بويوك سرداري
محبتله وطن باخدي سردارا
گوردي شجاعتلي پهلوان دير او
بيلدي هئچ بير زمان او دوشمز دارا
چونكي جسارتلي قهرماندير او
سويله دي: گل اوغول، ياپيش اليمدن
گوزومون ياشيني سيل اته گين له
چاليش ظولمكاردان خلاص اولوم من
سئوينسين اوره گيم، شاد اوره گين له
ائشيتجك بو سوزو غيرتلي سردار
باشيندا توكلري دوردو بيز كيمي
دونيا گوزلرينده اولدو تيره- تار
جوشدو دالغالانميش بير دنيز كيمي
سويله دي: اي آنا، اي بويوك وطن!
اليمده اسلحه، ديليمده اسمين
گلديم امدادينا شجاعتله من
گوزلريمده غضب، اوره گيمده كين
قوچ كيمي ايگيت لر گيردي ميدانا
مستبد سلطانا ائتديلر قيام
مشروطه آلديلار بوتون ايرانا
خائينه عشرتي قيلديلار حرام
وطنين سويمه لي، ايش بيلن اوغلو
((ستارخان)) دئييلن ناموسلو سردار
ظاليمين اوزونه باغلاييب يولو
سلطانين قلبيني ائتدي داغدار
بو گون اي وطنين رشيد ائللري
او تاريخدن كئچير ايندي قيرخ بئش ايل
بيزيم خلقيميزين ايگيت ليكلري
گونش تك بولوتدا گيزله نن دئييل
غاليب گلمه يه جك، بيلين خيره، شر
بيزه بيرليگيميز وئره جك نجات
وار اولسون حقيقت، وار اولسون بشر
وار اولسون آزادليق، وار اولسون حيات
یازان: محمد بي ريا
اوغلان بو نه سس دير؟
اوغلان! قاپيني باغلا، نه هايدير بو، نه سس دير؟
گئت سويله اوتانسين بو جماعت داها بسدير!
((قافلانتي)) ني كئچدي يئنه مشروطه صداسي
باشلاندي بو تبريزليلرين كوهنه اداسي
ييرتيلدي عجب مستبدين قانلي رداسي
مين لرله رعيت بو يولون اولدو فداسي
كور گوزلري گوردو، سوني بيهوده، عبث دير
اوغلان! قاپيني باغلا، نه هايدير بو، نه سس دير؟
البت كئچه جكدير اليمه بير كره فرصت
اوندا وئره رم منده، بو مخلوقه اذيت
بير- بير گئده جك حبسه، بو اعضاي جمعيت
پولدور منه هر شئي، نه يه لازيمدي حميت
باش توتموري حيله م- كلكيم، ايل اوزو نس دير!
اوغلان! قاپيني باغلا، نه هايدير بو، نه سس دير؟
بوش- بوش دانيشيب، يورسا اوزون ملت نادان
آغلار قالاجاق، اولمياجاق ارضده خندان
دونياده گرك اولميا بير صاحب وجدان
ترتيب اولونوبدير اولارين جرمينه زندان
ظاهيرده آدي اولكه دي، باطينده قفس دير
اوغلان! قاپيني باغلا، نه هايدير بو، نه سس دير؟
سن ائيله خيال ائيله مه منده دالي قاللام
آخير اولارين كوتله سينه، زلزله ساللام
عزرائيل اولوب، قدرتيله جانلارين آللام
بير- بير توتارام باشلارينا قدداره چاللام
باخ دوره نه، ماموردي، نگهبان دير، عسس دير
اوغلان! قاپيني باغلا، نه هايدير بو، نه سس دير؟
بو خاكده، حكم ائيله يه جك دائم اسارت
بير گون ائله رم ائولريزي ظلمله غارت
وار منده قوشون، قهر و غضب، كين و مهارت
ائتميشدي اگر بعضي لري خيلي جسارت
اولكوتدوم، اولار سسلريني گور نئجه كسدي؟
اوغلان! قاپيني باغلا، نه هايدير بو، نه سس دير؟
ارثآ يئتيشيبدير منه، بو دولت و ملت
حاكمدي بوتون ميللته، هر نقطه ده دولت
تقسيم اولوناندا يئتيشيبدير سيزه ذلت
رد ائيله مه گوزدن نه دي مقصد، نه دير علت؟
عالمده ضرر ائيله دي، هر كس كي تلسدي
اوغلان! قاپيني باغلا، نه هايدير بو، نه سس دير؟
یازان: محمد بي ريا
شهيد آناسي
هر مزارين اوسته توكوب قانلي گوز ياشي
((ايواي اوغول!)) دئيب چكه رم ناله,آغلارام
ناله م دوشنده هرداشا, ديللنديرر داشي
قبرينده بيتمه يينجه قيزيل لاله,آغلارام
عادت ائديبدير آغلاماغا,گوزلريم منيم
تاثير ائدرمي قاتلينه سوزلريم منيم؟
تك بير سنه اوره ك دولوسو باغلاييب اميد
دائم الين له حس ائله ييرديم نجاتيمي
آزادليقين يولوندا سني ائتديلر شهيد
بي رحملر زهرله ديلرشن حياتيمي
قلبيم اينانميرام دوزه بو سون مصيبته
باعث لرين دوچار اولا نفرين ولعنته!
هر زحمته تحمل ائده ن, بي نوا آنان
مين ذوق آليردي نازيني چكديكده صبح وشام
ايندي روادير اي گوزومون نورو, ناگهان
من اوز بويوم برابري اوغلومدان آيريلام؟
يوخ – يوخ! جهاني ترك ائله ييب ئولمك ايستره م
هجرينده قويمارام اوره گيم باغلاسين ورم
آلدي قراروصبريمي, دهشتلي ماتمين
اولدوم بلاي فرقت وحسرتله روبرو
سنسيز نه حظي وار, داها معناسيز عالمين؟
چوخ گوردو بير سني منه بو چرخ كينه جو
حقيمده روزگار ائله دي ظولمونو تمام
يولداشلازين گرك آلا ظالمدن انتقام
یازان: محمد بي ريا
عزيز وطنيم
بسله نير قلبيمده سونسوز حورمت،
آذربايجانا
ايسته رم دونياده من حوريت آذربايجانا
سانمايين اوز يوردومون اسرارينا بيگانه يم
من اونون سوداي عشقيندن بوجور ديوانه يم
شمعه بنزر، دوره سينده فيرلانان پروانه يم
قويمارام اصلا قويولسون منت آذربايجانا
شاعيرم بير بولبولم من، آشيانه مدير وطن
سئيرگاهيم دير افقلر، خوابگاهيم دير چمن
چولده بيتميش لاله لر، داغلاردا آچميش ياسمن
هر بيري وئرميش يئنه بير زينت آذربايجانا
بير گوزلدير سئوديگيم كي، حسنونون حيرانيام
من اونا تعريف يازان شاعيرلرين قوربانييام
بيلميرم صوفي پرستم، عارفم، روحانييام
قائلم معناده من، بير قيمت آذربايجانا
من خيانت ائتمه ديم مرحوم اولان اجداديما
ارث تك وئرديم بو يوردو، قهرمان اولاديما
حفظ ائديب بو اولكه ني، باش اگمه سين جلاديما
اونلارين آوازي وئرسين، شهرت آذربايجانا
پايدار اولسون گوروم اودلو آلاولار تورپاغي
دالغالانسين شانلي بورجوندا عدالت بايراغي
قصردن خوشدور منه هر داخماسي، هر چارداغي
بسله نير قلبيمده سونسوز حرمت آذربايجانا
یازان: محمد بي ريا
آزربایجان مارشی
بیز دونیانین قورخو بیلمه زبیر قه هره مان ائلییک
آلوولاردان یارانیلمیش آزربایجان ائلییک
یوردوموزو یاشاداجاخ آدیمیزلا سانیمیز
هیندیستانین داغلاریندان موحکه مدیر ایمانیمیز
تاریخله رین زینه تی دیر شوهره تیمیز شانیمیز
بونا شاهید به ده نده کی ایلیییمیز قانیمیز
بیز دونیانین قورخو بیلمه زبیر قه هره مان ائلییک
آلوولاردان یارانیلمیش آزربایجان ائلییک
بیز بیر ائلییک قوی بیلینسین آندیمیزدیر , سؤزووموز
خائینله ره مه رحه مه تله باخا بیلمه ز گؤزوموز
خالقیمیری حیفظ ائتمیشیک ایلله ر بویو ئوزوموز
تیکیلمه میش یئره بیزیم آلنی آچیخ أوزوموز
بیز دونیانین قورخو بیلمه زبیر قه هره مان ائلییک
آلوولاردان یارانیلمیش آزربایجان ائلییک
بیر یولوموز وارسادا او حوررییه تین یولودور
باشدان باشا أوره ییمیز صیداقه تله دولودور
آزربایجان ائلی حه ققین بوکولمیه ن قولودور
دوسلاریمیز بیزه گولدور , دوشمان تیکان کولودور
بیز دونیانین قورخو بیلمه زبیر قه هره مان ائلییک
آلوولاردان یارانیلمیش آزربایجان ائلییک
سو وئریبدیر آنا , ایشیغیندا اولکه رین
به سله نمیشیک قوجاغیندا ,آل گونه شین سه حه رین
هه ر یئرینی بوروموشوک قافلانکی نین – خه زه رین
آلیر بیزده ن بوتون ائلله ر سوراغینی ظه فه رین
بیز دونیانین قورخو بیلمه زبیر قه هره مان ائلییک
آلوولاردان یارانیلمیش آزربایجان ائلییک
مه حه ممه د بی رییا
وطن حه سره تی
یئنه جیلوه له نیر وه طه ن گؤزومده
مرد کیمی دویورام هونه ر اؤزومده
دورموشام یئنه ده اسگی سؤزومده
قه هره مان ائلیمی آزاد ایسته ره م
انا توپراغیمی آباد ایسته ره م
بودور دالغالانان قوجامان خه زه ر
اونو لاچین کیمی خه یالیم گه زه ر
ساغ اولسایدی اگه ر بابامیز آزر
ئوز اوغوللارینی آختاراردی او
بیزی بو ظولمه تده ن قورتاراردی او
اوزاخدان گؤروره م آخان آرازی
دئشیلیر قلبیمین کؤهنه یاراسی
ایکی یه بؤلونموش بو آی پاراسی
ناواخ بیرله شه جه ک کیم بولور بونو
نازامان گؤره جه ک آنا اوغلونو
بیر طه ره ف داعیستان بیر طه ره ف زنجان
سه رین سویون هاوان خالقا وئریر جان
سه نه قوربان اولوم آی آزربایجان
وه طه ن وه طه ن دئیه دوشموشوک دیلده ن
ئوززون چاغیر بیزی بو قوربه ت ائلده ن
سنه قوربان اولوم گؤزه ل آبشورون
آدینلا نورلانیر هه ر ائو هه ر سالون
گئجه گوندوز آخان او قارا آلتون
ائلیمین یوردومون ایفتیخاریدیر
شه ره فی شووکه تی اعتیباریدیر
سنه قوربان اولوم شانلی ته بریزیم
تیجاره تده آدلی-سانلی ته بریزیم
مچیدلی مه رثیه خانلی ته بریزیم
فحله کتدیلیله ره دئ مه نده ن سالام
بیلسینله ر کی هه له دیرییه م ساغام
باکی 1957-مه حه ممه د بی رییا
Vətən həsrəti
Yenə cilvələnir vətən qözümdə
Mərd kimi duyuram hünər özümdə
Durmuşam yenədə əsgi sözümdə
Qəhrəman elimi azad istərəm
Ana toprağımı abad istərəm
Budur dalğalanan qocaman xəzər
Onu laçın kimi xəyalım gəzər
Sağ olsaydı əgər babamız azər
Öz oğullarını axtarardı o
Bizi bu zülmətdən qurtarardı o
Uzaxdan görürəm axan arazı
Deşilir qəlbimin köhnə yarası
Ikiyə bölünmüş bu ay parası
Navax birləşəcək –kim bülür bunu
Nazaman görəcək ana oğlunu
Bir tərəf dağistan bir tərəf zəncan
Sərin suyun havan xalqa verir can
Sənə qurban olum ay azərbaycan
Vətan – vətan deyə düşmüşük dildən
Özün çağır bizi bu qurbət eldən
Sənə qurban olum gözəl abşoran
Adınla nurlanır hər ev hər salon
Gecə-gündüz axan o gara altun
Elimin yurdumun iftixarıdır
Şərəfi şöhrəti eetibarıdır
Sənə qurban olum şanlı təbrizim
Ticarətdə adlı-sanlı təbrizim
Məçidli mərsiyə xanlı təbrizim
Fəhlə kətlilərə de məndən salam
Bilsinlər ki hələ diriyəm sağam
Bakı 1957-MƏHƏMMƏD BİRİYA
اورمو
یوردومو بورویوب جه لالین اورمو
بوندان آرتیق نه دیر خه یالین اورمو
حه سره تین چه کیردیم ایلله رده ن به ری
ائیله میشدی مه نی عشقین سه ر سه ری
ناهایه ت باهارین بیر خوش سه حه ری
قیسمه ت اولدی مه نه ویصالین اورمو
اطرافین ته په دیر صفالی داغدیر
هه ر یئرین باخچادیر چه مه ندیر باغدیر
ائل ته ک النین آچیخ اوزونده آغدیر
مه نه ایلهام وئریر او حالین اورمو
گؤرونمور گؤزومه ظولموده ن نیشان
آزاد نه فه س چه کیر بو آزربایجان
گؤروم گؤیله رینه چوکمه سین دومان
خالق گؤسته رمه سین زاوالین اورمو
مه ن کی آیاخ باسدیم بو شاد گولشه نه
قویمارام که ج باخا دوشمانلار سه نه
گول مه نیم سؤزومده ن فه ره حلن یئنه
گول کیمی آچیلسین جامالین اورمو
لاییق سه ن بیلیره م ده رین حؤرمه ته
وورغونسان اده به , علمه , حیکمه ته
سالیبدیر گؤره نی ده رین حئیره ته
علمین معرفتین , کامالین اورمو
بیر گون سوراغینا گله ر سه جه للاد
نامه رده م سه نه گه ر ائتمه سه م ایمداد
شاعیره م سؤزومو سؤیله ره م آزاد
دونیادا یوخ سه نین میثالین اورمو
مه حه ممه د بی رییا(محمد بیریا)1323
/* /*]]>*/
Urmu
Yurdumu bürüyüb cəlalın urmu
Bundan artıx nədir xəyalın urmu
Həsrətin çəkirdim illərdən bəri
Eyləmişdi məni eşqin sərsəri
Nahayət baharın bir xoş səhəri
Qismət oldi mənə visalın urmu
ətrafın təpədir səfalı dağdır
hər yerin baxçadır çəməndir bağdır
el tək alnın açıx üzündə ağdır
mənə ilham verir o halın urmu
görünmür gözümə zülmüdn nişan
azad nəfəs çəkir bu azərbaycan
görüm göylərinə çökməsin duman
xalq göstərməsin zavalın urmu
mən ki ayax basdım buşad gülşənə
qoymaram kəc baxa düşmanlar sənə
gül mənim sözümdən fərəhlən yenə
gül kimi açılsın camalın urmu
layiqsən bilirəm dəərin hörmətə
vurqunsan ədəbə elmə hikmətə
salıbdır görəni dərin heyrətə
elmin məərifətin kamalın urmu
bir gün surağına gələrsa cəllad
namərdəm sənə gər etməsəm imdad
şairəm sözümü soylərəm azad
dünyada yox sənin misalın urmu
MƏHƏMMƏ BİRİYA
ته حه سسور
جاوانلیغ چاغیمیز کئچیب گئددی هئی
آز قالیب اجه لیم شیکاره گه لسین
عومرومون گونه شی قوروب ائتددی هئی
دئیین آرزیلاریم مه رازه گه لسین
دونیایه گه لدیییم ده قیقه ده ن مه ن
حایاتی بیلمیشه م نه فسیمه دوشمه ن
حه قی قه ت آختاران مه نی ایسته یه ن
عه ده م سؤیله نیله ن دییاره گه لسین
بیر عاده تدیر آچیخ سؤز دئمه ک مه نه
تیکان ته ک گؤرونور گول چیچه ک مه نه
مه حه ببه ت یئتیره ن هه ر اوره ک مه نه
یئرین مئحوه ری ته ک مداره گه لسین
گه لیب آیلا گونه ش دورسا اوز اوزه
قارانلیغ گئجه له ر دؤنسه گوندوزه
آرتیغ اینانمیرام هه ر گوله ن اوزه
گه له ن قوی باشیما دوباره گه لسین
عاله مده گؤرمه دیم ذوق ی سه عاده ت
هه میشه هه مده میم اولدو فه لاکه ت
وه فاده ن ده م ووران اهلی صه داقه ت
حاققیمدا قطعی بیر قه راره گه لسین
چه کدیم جه فاسینی چوخ اینسانلارین
حوقوقی مه حو اولوب تاپدالانلارین
مه ن کیمی ده هریده آلدانانلارین
قه لبینه عه رشینه شه راره گه لسین
سئوگیلیم باشینا قارا باغلاسین
بولاغ ته ک گؤزونده ن سولار چاغلاسین
دوشمانلاریم گولسون , دوسلار آغلاسین
گؤزله رینین یاشی عیذاره گه لسین
یازان : مه حه ممه د بی رییا
1323
Təhəssür
Cavanlığ çağımız Keçib getdi hey
Az qalıb əcəlim şikarə gəlsin
Ömrümün günəşi qurub etdi hey
Deyin arzılarım məzarə gəlsin
Dünyayə gəldiyim dəqiqədən mən
Hayatı bilmişəm nəfsimə düşmən
Həqiqət axtaran məni istəyən
ədəm söylənilən diyarə gəlsin
bir adətdir açıx söz demək mənə
tikan tək görüqnür gül çiçək mənə
məhəbbət yetirən hər ürək mənə
yerin çehvəri tək mədarə gəlsin
gəlib ayla günəş dursa üz-üzə
qaranlığ gecələr dönsə günduzə
artığ inanmıram hər gülən üzən
gələn qoy başıma dubarə gəlsin
aaləmdə görmədim zövq-i səadət
həmişə həmdəmim oldu fəlakət
vəfadən dəm vuran əhli sidaqət
haqqımda qətii bir qərarə gəlsin
çəkdim çəfasini çox insanların
huquqı məhv olaub tapdalanların
mən kimi dəhridə aldananların
qəlbinə ərşidən şərarə gəlsin
Sevgilim başına qara bağlasın
Bulağ tək gözündən sular çağlasın
Düşmanlarım gülsün doslar ağlasın
Gözlərinin yaşı izarə gəlsin
Yazan - MƏHƏMMƏD BİRİYA1323
قوققولی قو
خاراب اولار روزیقار
الیمده یوخ ایختییار
گئدیم دئییم حاکیمه
منیم شیرین دیلیم وار
قوققولی قو
فیره نگی ته ک یوخ فئریم
خییاواندا پوز وئریم
مه ن آزری اوغلویام
آزربایجاندیر یئریم
قوققولی قو
یاخین دئییل منزیلیم
سه ن دئیه نی من بیلیم
دونیا بیلیر جانیمدان
مه نه عزیزدیر دیلیم
قوققولی قو
تیکیب دیر گؤز ائل مه نه
توخونماسین یئل مه نه
بوغولمادیم دریادا
نئیلییه جه ک سئل مه نه
قوققولی قو
مه حه ممه د بیرییا(محمد بیریا)
Quqquliqu
Xarab olar ruziqar
əlimdə yox ixtiyar
gedim deyim hakimə
mənim şirin dilim var
Quqquliqu
Firəngi tək yox ferim
Xiyavanda poz verim
Mən azəri oğluyam
Azərbaycandır yerim
Quqquliqu
Yaxın deyil mənzilim
Sən diyəni mən bilim
Dünya bilir canımdan
Mənə əzizdir dilim
Quqquliqu
Tikibdir göz el mənə
Toxunmasın yel mənə
Boğulmadım dəryada
Neyliyəcək sel mənə
Quqquliqu
MƏHƏMMƏD BİRİYA
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
آج لوت قالا دائیم , چه که مین ذیلله ت آییلماز
مه شروطه ایچون تؤکدوله بو شه هریده قا نلار
قانون- ی اَساسی دئیه , جان وئردی جاوانلار
آخیرده یئنه حوکموران اولدی بیزه خانلار
کئچدی باشینا توربا داهی اوممه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
هه ر عصریده توش اولدی به لایه یازیغ ایران
اولموشدو سیپه ر جوور و جه فایه یازیغ ایران
سون گونده اسیر اولدی "ریضا"یه یازیغ ایران
چه کدی نه قه ده ر رنج و سیته م ,مئحنه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
ایرانلی اسیردیر ,اونو قول خه لق ائدیب آللاه
حه ققین طه له ب ائتسه اولاجاخ ارضیده گمراه
لازیم دئییل ایرانلی هه ر ایشده ن اولا آگاه
چوخ به رک یاتیب اولسا نه قه ده ر صوحبه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
اسرافیل ایه ر صوری چیخیب عرشیده چالسا
هئچ دورمایاجاقدیر نه قه ده ر بو دالی قالسا
گر مه خلوقون احوالینی مه نده ن خه به ر آلسا
هه ر که س دئیه ره م دورما چاتیب فورصه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
ایرانلی گه ره ک اولماسین آفاقیده آزاد
قان آغلاییب ائتسین گه ره ک او ناله و فریاد
هه مسایه له ری ائتسه اگه ر لوطفیله ایمداد
دوشمه ز باشا ائتمه ز ابه ده ن هیممه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
بئش یورقانین آلتیندا بو ته نبه ل نئجه یاتمیش
چیخمیر نه فه سی فیس-فیس ائدیر قان ته ره باتمیش
توپ گولله له ری عالم-ی ایمکانی اویاتمیش
واه...واه!اونو قویماز دورا بو غیفله ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
بیر گون گه له جه ک مه ن گوروره م دیک دوراجاقسان
اطرافه باخیب باشه جوت اللی ووراجاقسان
هه ر یئرده گئدیب بوینونو موطله ق بوراجاقسان
وئر اوندا "ریاسیز"سؤزومه قییمه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
مه حه ممه د بی رییا( محمد بی ریا)
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
آج لوت قالا دائیم , چه که مین ذیلله ت آییلماز
مه شروطه ایچون تؤکدوله بو شه هریده قا نلار
قانون- ی اَساسی دئیه , جان وئردی جاوانلار
آخیرده یئنه حوکموران اولدی بیزه خانلار
کئچدی باشینا توربا داهی اوممه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
هه ر عصریده توش اولدی به لایه یازیغ ایران
اولموشدو سیپه ر جوور و جه فایه یازیغ ایران
سون گونده اسیر اولدی "ریضا"یه یازیغ ایران
چه کدی نه قه ده ر رنج و سیته م ,مئحنه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
ایرانلی اسیردیر ,اونو قول خه لق ائدیب آللاه
حه ققین طه له ب ائتسه اولاجاخ ارضیده گمراه
لازیم دئییل ایرانلی هه ر ایشده ن اولا آگاه
چوخ به رک یاتیب اولسا نه قه ده ر صوحبه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
اسرافیل ایه ر صوری چیخیب عرشیده چالسا
هئچ دورمایاجاقدیر نه قه ده ر بو دالی قالسا
گر مه خلوقون احوالینی مه نده ن خه به ر آلسا
هه ر که س دئیه ره م دورما چاتیب فورصه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
ایرانلی گه ره ک اولماسین آفاقیده آزاد
قان آغلاییب ائتسین گه ره ک او ناله و فریاد
هه مسایه له ری ائتسه اگه ر لوطفیله ایمداد
دوشمه ز باشا ائتمه ز ابه ده ن هیممه ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آییلماز
بئش یورقانین آلتیندا بو ته نبه ل نئجه یاتمیش
چیخمیر نه فه سی فیس-فیس ائدیر قان ته ره باتمیش
توپ گولله له ری عالم-ی ایمکانی اویاتمیش
واه...واه!اونو قویماز دورا بو غیفله ت آییلماز
قه م چه کمه عموغلو هه له بو میلله ت آیی/* /*]]>*/
Qəm çəmə əmoğlu hələ bu millət ayılmaz
Ac lüt qala dayim ,çəkə min zillət ayılmaz
Məşrutə üçün tökdülə bu şəhridə qanlar
Qaanun-e əsasi diyə can verdi cavanlar
Axırda yenə hökmüran oldu bizə xanlar
Keçdi başına torba dahi ümmət ayılmaz
Qəm çəmə əmoğlu hələ bu millət ayılmaz
Hər əsridə tuş oldu bəlayə bəlayə yazığ iran
Olmuşdu sipər cövu-o-cəfayə yazığ iran
Son gündə əsir oldu RİZAyə yazığ iran
Çəkdi nəqədər rənc-o-sitəm mehnət ayılmaz
Qəm çəmə əmoğlu hələ bu millət ayılmaz
Iranli əsirdir onu qul xaq edib allah
Haqqın tələb etsə olacağ ərzidə qomrah
Lazım deyil iranlı hər işdən ola aqah
Cox bərk yatıb olsa nəqədər söhbət ayılmaz
Qəm çəmə əmoğlu hələ bu millət ayılmaz
əsrafil əyər suuri çıxıb ərşidə çalsa
heç durmayacağdır nəqədər bu dalı qalsa
gər məxluqun əhvalını məndən xəbər alsa
hər kəs diyərəm durma çatıb fürsət atılmaz
Qəm çəmə əmoğlu hələ bu millət ayılmaz
Iranlı gərək olmasın aafaaqidə azad
Qan ağlayıb etsin gərək o nalə-vo-fəryad
Həmsayələri etsə əyər lütfilə imdad
Düşməz başa etməz əbədən hımmət ayılmaz
Qəm çəmə əmoğlu hələ bu millət ayılmaz
Beş yorqanın altında bu təmbəl necə yatmış!
Çıxmır nəfəsi fıs-fısedir qan tərə batmış
Top güllələri aləm-i imkanı oyatmış
Vah...vah! onu qoymaz dura bu qiflət ayımaz
Qəm çəmə əmoğlu hələ bu millət ayılmaz
Bir gün gələcək mən görürəm dik duracaqsan
ətrafə baxıb başə cütəlli vuracaqsan
hər yerdə gedib boynunu mütləq buracaqsan
ver onda RİYASIZ sözümə qiymət ayılmaz
Qəm çəmə əmoğlu hələ bu millət ayılmaz
MƏHƏMMƏD BİRİYA
اؤز عه کسیمه
باخان بو عکس مایوسه,
مه نی یاد ائیله بی نامم
فه له ک له ر ائیله میش نیفرین,
بیلین هه ر له حظه ناکامم
مه ن ئولسه م باخ بو اوراقه,
ته حه سسورله مه نی یاد ائت
توپور چه رخ-ی جه فا کاره ,
معذذب روحومو شاد ائت
مه حه ممه د بی رییا (محمد بی ریا)
Öz əksimə
Baxan!bu əks-i məəyusə
Məni yad eylə binaməm
Fələklər eyləmiş nifrin
Bilin hər ləhzə nakaməm
Mən ölsəm bax bu ovraqə
Təhəssürlə məni yad et
Tüpür çərxi cəfakarə
Möəzzəb ruhumu şad et
MƏHƏMMƏD BİRİTAباش توتمایان سئودا
شاگيردلر:
ايسته ييرسن كي معلم! بيز اوركدن باريشاق
آغزيميزدا ديليميز وار، قوي او ديلده دانيشاق
مدنيت بوروموش علم له دونيا اوزونو
داها تنبل ليگي آت، گل گئجه- گوندوز چاليشاق
معلم:
اشتباه ائيله مه يين، وار هر ايشين قاعده سي
او شيرين يئرلي ديلين، مركزه يوخ فاييده سي
امر ائديبلر كي سوخام آغزينيزا جبرا بو ديلي
دونيادا((فارس)) ديلي دير جمله ديلين والده سي!
شاگيردلر:
اي معلم! اونو اورگنمه يه يوخ طاقتيميز
آنا ديلده دانيشيب- گولمك اولوب عادتيمنيز
چوخ بويوك دير او ديلي قويما گيره آغزيميزا
بيز تصور ائله ديكجه ده گيشير حالتيميز!
معلم:
سيز اوشاقسيز، نه بيليرسيز آي اوغول ياخشي- يامان
خوراساندا بو ديله حرمت ائدير پيروجوان
اونلارين خاطيرينه، سيزده گره ك اورگنه سيز
سوزومو رد ائله سيز، دولت ائدر باشقا گمان!
شاگيردلر:
آي معلم! بير اوتان ري لي، گيلانلي دئييليك
ائليميز، يوردوموز آيري، گاوالانلي دئييليك
آذرستاندي بيزيم ميللتيميز، تاريخه باخ
معده دن سويله ميريك، فيكري دومانلي دئييليك!
معلم:
منه تاريخ اوخوماق ايندي ياراشماز بيليرم
دوزو، لاپ زور- زوراكي حاققيزي انكار ائديرم
ديليزي ترك ائله ييب ايندي گره ك ((فارسلاشاسيز))!
آديزي تاريخين اول ورقيندن سيليرم!
یازان: محمد بي ريا
Baştutmayan sevda
Şagirlər:
Istəyirsən ki məəllim!biz ürəkdən barişax
Ağzımızda dilimiz var qoy o dildə danışax
Mədəniyyət bürümüş elmilə dünya üzuni
Daha təmbəlligi at gəl gecə-gündüz çalışax
Məəllim:
içtibah eyləməyin var hər işin qaidəsi
o şirin yerli dilin mərkəzə yoxfayidəsi
əmr ediblər ki soxam ağziza cəbrən bu dili
dünyada (fas)dilidir cümlə dilin validəsi
Şagirlər:
Ey məəlim onü oyrənməyə yox taqətimiz
Anadildə danışib- gülmay olub aadətimiz
Çox böyükdür o dili qoyma girə ağzımıza
Biz təsəvvur eylədikcə dəyişir halətimiz!
Məəllim:
Siz uşaxsız nə bilirsiz ay oğul yaxşı – yaman
Xorasanda bu dilə hörmət edir pir-o-cavan
Onların xatirinə sizdə gərək oyrənəsiz
Sözümü rədd edəsiz dövlət edər başqa guman!
Şagirlər:
Ay məəllim! Bir utan ,Reyli Gilanlı deyilik
Elimiz yurdumuz ayrı, Gavalanlı deyilik
Azəristandı bizim millətimiz tarixə bax
Məədədən söyləmirik,fikri dumanlı deyilik!
Məəllim:
Mənə tarix oxumax indi yaraşmaz bilirəm
Düzi lap zor-zorakı haqqızı inkar edirəm
Dilizi tərk eləyib indi gərək ,,FAS,,laşasız
Adızı tarixin əvvəl vərəğindən silirəm
MƏHƏMMƏD BİRİYAافتخاریم وار
نه آزادم بو عالمده،نه الده اختیاریم وار
نه غصه ال چکیر مندن،نه دلده بیر قراریم وار
قفسده ساخلامیش ظالیم،فغانیمدن آلیر لذت
تصور ایله مز گون تک ،منور بیر شعاریم وار
دیلیم داغلی ،گؤزوم باغلی ،قولاغیم کار،اوزوم گولمز
گونه حسرت قالان، گولسیز،صفاسیز لاله زاریم وار
نچون من اولمییم محزون،اورکدن ائتمه ییم ناله
هر آددیمدا معین دیر، قازیلمیش بیر مزاریم وار
بئله لا قید گؤردوکده منی طعن ائتمه یین یاران!
سرای سیز ، ائل سیز انسانم ، نه یوردوم ،نه دیاریم وار
نه فرهادم چاپام داغی ،دیلیمده کلمه ی شیرین
نه مجنونام، نه صنعانم ، نه لیلیم ، نه خوماریم وار
ازلدن من بیلیردیم کی ،گؤزللر چوخ وفاسیزدیر
اودیر آتدیم مئیی ، عشقی ، نه یاریم ، نه نیگاریم وار
ئولوم خوشدیر چیخ ای روحوم ! بو جسم ناتوانیمدان
نه تسلیم اولماقا میلیم، نه دهره اعتباریم وار
زواللی خلقی نین دردین گرکدیر( بی ریا ) چکسین
بویولدا قانیما باتسام ، بؤیوک بیر افتخاریم وار
یازان: محمد بي ريا
Iftixarım var
Nə azaadəm bu aləmdə nə əldə ixtiyarım var
Nə qussə əl çəkir məndən , nə deldə bir qərarım var
Qəfəsdə saxlamış zalim,fəğanımdan alır ləzzət
Təsəvvür eyləməz gün tək , münəvvər bir şuarım var
Dilim dağlı,ğözüm bağlı, qulaağım kar,üzüm qülməz
Qünə həsrət qalan gülsüz,səfasız laləzarım var
Neçün mən olmayım məhzuz,ürəkdən etməyim nalə
Hər addimda müəyyəndir ,qazılmış bir məzarım var
Belə laqeyd gördükdə,məni təən etməyin yaran
Saraysız – elsiz insanam nə yurdum nə diyarım var
Nə Fərhadəm çapam daği , dilimdə kəlmeye Şirin
Nə Məcnunəm nə Sənaanəm nə Leylim nə xumarım var
Əzəldən mən bilirdim ki gözəllər çox vəfasızdır
odur atdım meyi eşqi nə yarım nı nigarım var
ölum xoşdur çıx ey ruhum bu cesm-e natəvanimdan
Nə təslim olmağa meylim , nə dəhrə eetibarım var
zavallı xalqinin dərdin gərəkdir biriya çəksin
Bu yolda qanima batsam , böyük bir iftixarım var
Yazan MƏHƏMMƏD BİRİYA
آزربایجان
ای توپراغی لعل و مه رجان , آزربایجان , آزربایجان
مه ن وئره ره م اوغروندا جان, آزربایجان , آزربایجان
ای وطنیم دوشمن عجب باغرینی آلقان ائله دی
سویدو رزالتله سنی ظولمیله تالان ائله دی
باغلارینی ووردو خزان گؤر نئجه ویران ائله دی
ظولمت کئچیب دؤندو دومان , آزربایجان , آزربایجان
ای توپراغی لعل و مه رجان , آزربایجان , آزربایجان
کئچمیشینه باخمالیدیر , پیر و جاوان عیبره تیله
حاظیر اولوب ائللریمیز اینتیقاما غئیره تیله
مقصدیمیز وار سنی آزاد ائله یه ک سورعتیله
موسته بیده یوخدور آمان , آزربایجان , آزربایجان
ای توپراغی لعل و مه رجان , آزربایجان , آزربایجان
به سله میسه ن شانلی وطن نازیله ئوز ائولادینی
مه نده گه ره ک جهد ائلیییه م عرشه اوجالدام آدینی
هیمت ایله پارچالاییب , محو ائله یه م جللادینی
وقت سعادتدیر اویان , آزربایجان , آزربایجان
ای توپراغی لعل و مه رجان , آزربایجان , آزربایجان
آند ایچیره م ناموسوما مسلکیمه ویجدانیما
گون کیمی دونیاده موقه ددس تانینان ایمانیما
یا سه نی آزاد ائلییه م , یا بویانیم آل قانیما
حه ققین اوزو دؤنمه ز اینان , آزربایجان , آزربایجان
ای توپراغی لعل و مه رجان , آزربایجان , آزربایجان
مه حه ممه د بیرییا(محمد بیریا)
بو شئعرله ر 1320 ده آزربایجانین ره سمی سورودویدی
Azərbaycan marşı
Bi dünyanın qorxu bilməz bir qəhrəman eliyik
Alovlardan yaranılmış Azərbaycan eliyik
Yurdumuzu yşadacax adımızla şanımız
Hindistanın dağlarından mohkımdir imanımız
Tarixlərin zinətidir şöhrətimiz şanımız
Buna şahid bədəndəki iliyimiz qanımız
Bi dünyanın qorxu bilməz bir qəhrəman eliyik
Alovlardan yaranılmış Azərbaycan eliyik
Biz bir elik qoy bilinsin andımızdır sözümüz
Xayınlara mərhəmətlə baxa bilməz gözümüz
Xalqımızı hifz etmişik illər boyu özümüz
Tikilməmiş yerə bizim annı açıx üzümüz
Bi dünyanın qorxu bilməz bir qəhrəman eliyik
Alovlardan yaranılmış Azərbaycan eliyik
Bir yolumuz varsada o hürriyətin yoludur
Başdan-başa ürıyimiz sidaqətlə doludur
Azərbaycan eli haqqın bükülmiyən qoludur
Doslarımız bizə güldür düşman tikan koludur
Bi dünyanın qorxu bilməz bir qəhrəman eliyik
Alovlardan yaranılmış Azərbaycan eliyik
Su veribdir ana , ışığında ülkərin
Bəslənmişik qucağında ,al günəşin səhərin
Hər yerini bürümüşük qaflankının –xəzərin
Alır bizdən bütün ellər surağını zəfərin
Bi dünyanın qorxu bilməz bir qəhrəman eliyik
Alovlardan yaranılmış Azərbaycan eliyik
MƏMƏMMƏD BİRİYAآلوولو اودلی شاعیره م
جاهاندا قورتولان دئییل
زامانه نین سیته ملری
آماندی ساقی مئی گه تیر
گئچیرتمه بوش بو دملری
ایچیم دویونجا مه ست اولوم
یازیم کیتابی خیلقه ته
مه نه م دئیه نله رین ,,مه نی,,
ازه ل دئییل ,,مه نه م ,, لری
رییاسی یوخ , مه رامی حه ق
آلوولو اودلی شاعیره م
ایراده ائیله سه م ایه ر
قیلینجا چئوریله ر قه له م
******************
به یانه احتییاجی یوخ
بیلیر رجال –ی مه مله که ت
نه مه نده قه هر و بغض وار
نه وار خییال سلطنت
بیله ن بیلیر , دویان دویور
ایلاهی سه ن ده شاهید اول
اسیر ائدیب جه مالینا
مه نی کمال- ی معریفت
هه میشه خه لقه خیدمه تی
مه ن ایفتیخار بیلمیشه م
بو خیدمه تی حه یاتیده
بؤیوک شوعار بیلمیشه م
*******************
بو گون وارام ساباح یوخام
بودور وه فایی روزیقار
چوخ ارکووون اوره کلری
ائدیب ئولومله داغدار
نه قه م اجه ل آپارسادا
مه نی بو شانلی خالقیما
یاریب یاراددیغیم اثر
قالار هه میشه یادیقار
ایه ر کی خالقیما عیان
اولا, جاهاندا خیدمه تیم
مه زاریم اوسته گول سه په ر
ته حه سسوریله میلله تیم
*************************
مه حه ممه د بی رییا (محمد بی ریا)
آلوولو اودلی شاعیره م
جاهاندا قورتولان دئییل
زامانه نین سیته ملری
آماندی ساقی مئی گه تیر
گئچیرتمه بوش بو دملری
ایچیم دویونجا مه ست اولوم
یازیم کیتابی خیلقه ته
مه نه م دئیه نله رین ,,مه نی,,
ازه ل دئییل ,,مه نه م ,, لری
رییاسی یوخ , مه رامی حه ق
آلوولو اودلی شاعیره م
ایراده ائیله سه م ایه ر
قیلینجا چئوریله ر قه له م
******************
به یانه احتییاجی یوخ
بیلیر رجال –ی مه مله که ت
نه مه نده قه هر و بغض وار
نه وار خییال سلطنت
بیله ن بیلیر , دویان دویور
ایلاهی سه ن ده شاهید اول
اسیر ائدیب جه مالینا
مه نی کمال- ی معریفت
هه میشه خه لقه خیدمه تی
مه ن ایفتیخار بیلمیشه م
بو خیدمه تی حه یاتیده
بؤیوک شوعار بیلمیشه م
*******************
بو گون وارام ساباح یوخام
بودور وه فایی روزیقار
چوخ ارکووون اوره کلری
ائدیب ئولومله داغدار
نه قه م اجه ل آپارسادا
مه نی بو شانلی خالقیما
یاریب یاراددیغیم اثر
قالار هه میشه یادیقار
ایه ر کی خالقیما عیان
اولا, جاهاندا خیدمه تیم
مه زاریم اوسته گول سه په ر
Alovlu – od lu şairəm
Cahanda qurtulan deyil
zəmanənin sitəmləri
amandı saqi mey gətir
geçirtmə boş bu dəmləri
içim doyunca məst olum
yazım kitab-i xilqətə
,,mənəm,, deyənlərin ,,məni,,
əzəl deyil ,,mənəm,,ləri
riyası yox məramı hax
Alovlu – od lu şairəm
Iradə eyləsəm əyər
Qılınca çevrilər qələm
************
Bəyanə ehtiyacı yox
Bilir ricaql-i məmləkət
Nə məndə qəhr o boğz var
Nə var xəyal-i səltənət
Bilən bilir , duyan duyur
Ilahi səndə şahid ol
əsir edib cəmalına
məni kəmali məərifət
həmişə xalqa xidməti
mən iftixar bimişəm
Bu xidməti həyatidə
Böyük şuar bilmişəm
*****************
Bu gün varam sabah yoxam
Budur vəfay-i ruziqar
Çox ərkövün ürəkləri
Edib ölümlə dağdar
Nə qəm əcəl aparsada
Məni bu şanlı xalqıma
Yarıb yaraddığım əsər
Qalar həmişə yadiqar
əyər ki xalqıma əyan
ola cahanda xidmətim
məzarım üstə gül səpər
təhəssüriylə millətim
*****************
MƏHƏMMƏD BİRİYA
Ustad Məhəmməd Təqi Zehtabi’nin Bioqrafiyası
Bildiyiniz kimi, alim, akademik və ömrünü Azərbaycan xalqının yolunda sərf edən professor Məhəmməd Təqi Zehtabi keçən ay rəhmətə getdi. Professor Zehtabinin elmi fəaliyyətləri və Azərbaycan xalqına etdiyi xitmətlər üçün yanvarın 28-ndə dünyanın hər başında onun qırxının mərasimi əzəmətlə bərpa olunacaq. Professor Zehtabinin elmi və mədəni fəaliyyəti Azərbaycan xalqına unudulmalı bir faktdır və onun Azərbaycan xəlqinə etdiyi xidmət tarix səhifələrində əbədi şəkildə qeyd olunacaqdır. Xususi ilə, onun elmi tədqiqati Cənubi Azərbaycan xalqına dəyərli bir fəaliyyət hesab olunur. Buna görə Azərbaycan xəlqi öz əziz evladını heç zaman unudmayacaq. Akademik Zehtabini yaxşı tanıtdırmaq üçün onun bioqrafiyasına muraciət edib və onu Sizlərə təqdim edirik. Əşağıda qeyd olunan məlumat, professor Zəhtabinin 1370 (1992) ildə yazdığı Muasir Ədəbi Azəri Dili (Səs-Sərf) kitabının muqəddəməsindən alınmışdır. Bu muqəddəmə, onun ana dilinə və xəlqinə dərin sevgisi və duyğularını ortaya çıxardır. Oxucu olaraq ola bilər ki onun muqəddmədə yazdığı fikirlərlə və bizlərin arasında bir sira fikir və fəlsəfi fərqlər olsun. Bu həqiqəti qəbul edərək bu muqəddəməni elə orijinal şəkildə latın əlifbasına çevirib Sizlərə təqdim edirik. Ruhu şad olsun.
şahyar Danəşgar
