|
آپاردیلار گولومی - ائیله دیله ر ظولومی- نه قویدولار دانیشام - نه کسدیله ر دیلیمی
|
اي موللا علي
هر گئجه شامدان سورا آی ماللي
قوي چيراغي قارشيوا آچ مقتلي
عقليوي ييغ باشيوا اوندان سورا
سؤزلري ازبرله قالا آنبارا.
چكمه آل بير جفت رنگي لعلگون
از براي پاي نحس شمر دون.
وئر چلنگر چرخه چكسين خنجري
بعدها مست ائيله شمر ابتري.
خنجري تاپشير الينه کافرين
مرده شو يوسون گؤروم او اللرين.
آل اله بير نيزه يا بيرکرواشان
دور داليدا، وئر آغان شمره نشان.
چون آلار خنجر او ملعون دستينه
ائيله فرياد ائيله کي، خخ ديسگينه.
بَرك چيغير ملت آييلسين خوابدن
او قدر آغلات کي ، دوشسون تابدن.
ايسته سن کي، طول تاپسين مرثيه
حكم قيل وورسونلار باشين نيزه يه.
خلقه تأثير ائتمه سه بو ماجرا
سؤيله شمره نعل وورسون آتلارا.
قلبي داشدان برکدير بو ملتين
آغلامازلار، خيمه گاهه سور آتين.
وور داغيت، ياندير خيامي سربسر
بلكه بو ظلم ائيله يه خلقه اثر.
گؤرسن اولمور قامچيني آل دستيوه
ائيله وورآي، داشلانا قان اوستووه.
سال عروسي آت دؤشونه بير زمان
تا اوجالسين عرشه فرياد و فغان.
توتماسا مجلس اي مرد کوسا
شمردن آل خنجري وئر حارسا.
باغلا اطفال يتيمي قول قولا
تا دئسين کوسسون خالا: اي واي بالا.
ائتمه سه بو هم اثر باجي لره
مسلمي آت دامدان دوشسون يئره.
دهره ني آل دستيوه قصاب کيمي
قير قابيرقازسين عمر خطاب کيمي.
چون بضرب دهره دوشدو تابدان
ايكي شقه ائيله آس محرابدان.
قووزا چوب منبره وور دستيوي
ملت ايرانه گؤستر شستيوي.
قورخوسان گر پايه ي منبر سينا
قوخما وور، سينسا قاييتديريق گئنه.
گؤزلرين هامارجا آچ باخ گؤر نه وار
خلقي گؤرسن يوخلاييب مثل ديوار.
تازيانين وور سكينه باشينا
عمه سين غرق ائيله تئز گؤز ياشينا.
قورخورام چيخسين ياديندان ساربان
عقليوي ييغ باشيوا اي روضه خوان.
بير قيلينج پارچاسي تاپ اي شوش قولاق.
خيردا بارماغين حسينين کس گؤراخ.
خلق اگر وورمور باشا، چكمير هاوار.
سنده يوخ تقصير اي ميرزا قافار.
پاس باسار قلبي گؤنول شاد اولماسا.
يعني کتده داد و فرياد اولماسا.
بالشويكلر چونكي آلمير اييده ني.
بهت آپارميش ملتِ غم ديده ني.
لؤلؤنو قويمور اوروسلار تيفليسه.
اوندان اؤترو شور دوشموش مجليسه.
مشتري يوخ چون به آلوي قره
او جهتدن شيعه لر وورمور سره.
بير يانيقلي سؤز دئ آي ، خلق آغلاسين
شمره بير بئل وئر فراتي باغلاسين.
حكم قيل لشكر آلا ساغ و سولون،
چك قيلينجي سال علمدارين قولون.
مجليسي گرم ائتمه سه بو سرگذشت،
حاضير ائتسينلر گرك بير دانه تشت.
ساقييه امر ائيله گزديرسين مئيي،
چالسين هم سازنده لر تارو نئيي.
خيزراني وئر الينه کافرين،
سؤيله يا مولا نه خوشدور ديشلرين.
ائتمه سه بو سؤزده خلقي اشكريز،
عابد بيماري وئر جلاده تئز.
بير قدر ظاليم يزيده وئر عاراق،
تا آي، وورسون جومله خلق شاققاشاق.
راستيوا گئچسه او ظاليم حرمله
سؤيله ملعون قوللارين تئز چيرمالا.
چون فراتي ابن سعد ائتميش قوروق،
قوي کامانه بير عدد اوچ پرلي اوخ.
پارچالار چون اوخ بوغازي اصغري،
سنده وور يومروقلا سيندير منبري.
آغلامير باخ گؤر اگر ملت گئنه،
مين سمندي ، سور مدينه شهرينه،
نعره ايي چك از جگر مانند شير،
بوينووا شال عزا سال چون بَشير.
راستيوا گئچسه خانيم ام البنين،
گؤز ياشين تؤك، سؤيله با آه و انين.
ائيله اشك چشمله ياش يايليغي،
گلميشم چون وئرمگه باش ساغليغي.
بو قدر بيل اي خانيم در کربلا،
قالمادي آل عبادن بير دانا
اي خانيم چون بيتدي عبّاسين ايشي،
الي مين بوينو يوغون ظاليم کيشي.
ائتديلر غارت خيامي بالتمام،
قالمادي بير شاهيليق زاد والسلام.
مجلسه بو قصه هم اود وورماسا،
دوش آشاغي آل اليوه بير عصا.
ييغ ايكي بازويه جمله قوتين
از قافاسين ملت بي غيرتين.
سيده، ملا يه، خانه باخماها،
هرنه گلسه راستيوا وور قورخماها.
سوستالا قول، ايش دوشه گر مشكله،
وئر غصاني معجز آهن ديله.
١٣٤٥ قمري/ ١٣٠٥ شمسي
میرزه علی شبستری
*****************************************
جانلي جنازه
ماه صيام گلدي، مني سالدي محنته
اي کاش گلمه ييدي اوروج بو ولايته.
گؤرسن مه مبارکي ، ساقي بئش اون تَپيك
وور، بعد سؤيله مندن او بيعار و غيرته.
اي ماه روزه! اي رمضان! اي فلان فلان،
خلقي گتيرمه تنگه، اؤزون سالما غيبته.
، گئت هر يئره کئفيندي، ولي گلمه سيسبگه
يوخدور دوام منده اوتوزگون کسالته.
افطاري يوخ ، اوباشداني يوخ بينوالارين،
تكليف شاق ائيله مه زحق بي بضاعته.
افطار اوچون کباب ائله ين بير چره ك اتي،
اي مالدار! گل بيزه باخ بير قناعته.
آخشام اولاندا چؤلمه يي لبريز ائده ر خانيم
يعني کي، بير چره ك سو تؤکر هفتديره م اته.
قلبي ضعيف ائده ر بو غذا، هوشو تار مار،
من تاپدارام اوشاقلاري، آرواد دؤنر ايته.
عورت منه يامان، من اونا سيللي و تپيك،
قان ائيله ريك گر، اولماسا همسايه واسيطه.
جنگ و جدال ماه مبارکده چوخ اولار،
حاقسيز چيخار فقير، گئده گر شكايته.
وارلي اگر فقيرين ازه داشيلن باشين،
تنبيه ائده رحكومت او باشي جراحته.
بير گون قازان بضرب چوماق سينديرار باشين،
ياخشي گون آغلاييبسان او بيچاره ملته.
خمسين الف آيه سي نازيلدي شانينه
الحق باهار گونلري بنزه ر قيامته.
بير ايل قالير اذانا هله، قوي باشين يئره،
اي بينماز آچما گؤزون، باخما ساعته.
يات باشيوي کسيم دئسه واعظ وارام، بلي!
آما يوخا اوروج کيمي موشگول عبادته.
چاي ايچمه سم سحر، گئده رم اختياردان،
قويمازلا قويماسينلا مني باغ جنته.
من زر خريد قول دگيلم ماه روزه يه،
من نوکرم تيميمه ، غسلا ، طهارته.
مال يتيمي ماللا يئيير، من اورجلوغو،
من مال حقه بندم، او مال رعيته.
خاين گؤرنده خاييني، آلني قابارلانار،
من خلوتي گناه ائديره م، او صراحته.
ساقي غريبه ايشدي بو اي، خيلي گولمه لي
وقفي يئيير گوله گوله، آغلير شريعته.
اي يار غار ، کافر ائديرسن عليني سن؟
اگلشميسن عمر کيمي تختِ خلافته.
طلابي ييغميسان باشيوا بير مراميلن
مخفي دگيل مرامين عمي ذيفراسته
عرضي قاليب ائشيكده مهاجرلرين تامام،
ميرزا وئرير تومنلري اصحاب ثروته.
هر گون او نابكار ، او جلاد بي امان،
زهر جهالتي تؤکور اعضاي ملته.
او مين تومن فقير پولون دولدوران جيبه،
تذوير ائديب حصير ساليرسان عمارته؟
ساقي دونن بو وقت کئچيرديم برابدن
دوشدو گؤزوم او سمتده بير بيكس عورته.
بيمار ايدي ، غريب ايدي، بي اختيار ايدي،
محتاج ايدي داوايه، غذايه، حمايته.
من مضطرب باخيرديم او جانلي جنازه يه،
آغلاردي گؤزلريم او پريشان قيافته.
بير تخت پارا تك قوروموشدو او بينوا ،
گؤردوم او بينوا دؤشه نيب خاك ذلته.
زولفون ائديب نقاب سارالميش عذارينا،
باشين قويوب داش اوسته گئديب خوابِ راحته.
شكلي بيان ائديردي آي، بو بير عزيز ايميش،
بيچاره بير قضا ايله دوشموش بو حالته
هر کس اونا باخاردي دئيه ردي کي، جاني يوخ،
من ده دئييرديم عؤمرو يئتيشميش نهايته.
ناگه گتيردي هوشا اونو تاققاتاق سسي،
آچدي گؤزون ياواشجا، مني سالدي حيرته
بير باخدي حسرتيله گئنه يومدو گؤزلرين،
ايدي باشين، اوزون دايادي سنگ عبرته.
معجز ! بو سس نه دير؟ دئدي، باخديم دئديم آي: هئچ!
دولتليلر گئديلله نماز جماعته.
بير آه چكدي شعله سي يانديردي شاعري
يارب اولارمي چاره بو بيچاره ملته.
میرزه علی مؤجز شبسترلی
*****************************************
مثنوي
آه ! وآه ! اي امت خير البشر
گلدي تهراندان بو گون بير بد خبر.
کي، ائديب وهابيان بي ايمان،
روضه پيغمبري بومباردومان.
سالميش ايرانه تزلزل بو خبر،
تعزيه برپا ائديبدير شيعه لر.
گئنه وئردي اذن گؤز ياشينا خلق،
سيلله و يومروق وورار باشينا خلق..
روضه خوانلار الده منديل عزا،
آغلادار خلقي بصوت غم فزا.
سرگذشت کربلادن آرتاجاق،
بو حكايت ائتدي خلقي بي داماق.
آغلادانلار، آغلايانلار مثل نئي،
باشينا سامان سپر اهل گونئي.
مثنويده خوش دئييب ملآي مست،
"دم سگ از ريش نادان بهتر است".
روضه خوانلار شيعه ني بيروح ائده ر
سينه زنلر سينه ني مجروح ائده ر.
چون الين قاوزار گؤيه زنجير زن،
سسله نر زنجير، هم بيت الحزن.
مؤمنين يوخدور توپو، طياره سي،
اؤز اؤزون دؤيمكدير آخير چاره سي.
لعنت ائيلر انگليسه خاص و عام،
انگليسين رنگيدير بو، والسلام.
انگليسه زوروموز چاتمير آمان،
سن يئتيش امداده يا صاحب زمان .
چك قيلينجين حمله ائيله لندنه،
قير، داغيت ماننده توخم پربينه.
غيرتين چوخدور و هم زوروز سنين،
بيزده ايش يوخدور، بيليرسن سن اؤزون.
سن قيلينج وور کافير اؤلدور اي آغا،
من قويوم ساققاليما رنگ و حنا.
وور جيدايا سن او کفارين سرين،
من ائديم سيغه او کافير قيزلارين.
سؤيلر هر کس کوچه و بازاردا
انگليس بارماغي وار بو کاردا.
او ائدير تحريك وهابيلري،
حكمتي وار بو ايشين، اي همشري.
انگليس اول حيله کار آوروپا،
روضه پيغمبري باغلار توپا.
بو جهتدن کي، عجم غمگين اولا،
تعزيه بر پا ائده صبح و مسا.
گونده يوز سيب چاي آلا، مين پوت شكر،
تكيه لرده صرف ائده شام و سحر.
سن ايچرسن چاي، اولارسان اشكريز
گونده بير يوك پول قازانار انگليس.
او بيليرکي، بير مصيبت وئرسه اؤز،
شيعه لر قارا گئيه ر اوغلان و قيز.
لا اقل ايراندا وار اون دؤرد کرور
شيعه خالص، سئواي از شل و کور.
هر بيري آلسا قارا چيك اوچ چرك،
از براي کؤينك و شال و بره ك.
بس گرك وئرسين قيران يئددي کرور،
تا قارا گئيسين گروه بي شعور.
سن کي بيلمه زسن حساب و هندسه،
پس گوجون چاتماز سنين انگليسه.
آغلاماق مشقين وئريب فاضيل سنه،
فاضيل دربندي تك عاقيل سنه.
اوخويوبسان چون فقط سن بير نصاب،
اول جهتدن بيلميسن قارداش حساب.
ضارب و مضروبله اللشمه چوخ
جبر اوخو، ابوابدا بير نفع يوخ.
اؤز بئزين وئر کربلايي باغيرا
هاميسين باسسين کوپه، ائتسين قارا .
اينيوه گئيسن اونو کوسمه ز امام
"خوش دئييل رنگي" دئمه ز فخر انام.
گر آخوندا سؤيله سه باققاليميز،
کيم دئيه ر قيرخيلماسين ساققاليميز.
هر توکونده ساققالين وار بير ملك،
بو حديثين اولمايا اصلي گرك.
کفرونه امضاأ قويار في الفور آخوت،
هيچ کس آلماز او باققالدان نخود.
انگليس اما سؤيور پيغمبري،
توپا باغلير اول مكان اطهري.
آليريق اوندان گئنه بيز استكان،
لاله و لامپا و قند و چايدان.
ايلده يوزمين استكان مرحوم اولار،
ا نگليسين جيبينه پوللار دولار.
اللي مين سموار قاينار صبح و شام،
بو سماورلر کيميندير، آي بالام؟
باخ، اوتان شالواريوا، تومانيوا،
مخملين يئل ائيله مه جانانيوا.
آلميسان باققالدان ياغ آشيوا،
قويموسان عمامه تنظيف باشيوا.
بس سنه لازم گلير تنبيه اولا
بعد وورروق تازيانه باققالا.
معني پورتستي بيلمك شرطدير،
بيلمه ييرسن، چونكي، ذهنين پرتدير.
لعنت ائتمه انگليس کافره،
ايچمه چايين، استكانين وور يئره.
اطه ، ماهوتا، ماهوت وارييه
مشتري کيمدير عمي چيلوارييه؟
يارماسايدي کله سين ميرزا موسي،
انگليس ساتمازدي اون مين توپ خاصا.
خلقي تحريك ائتمه سه يدي شوشتري،
کيم اولاردي بو متاعه مشتري؟
ووردو باشين منبره فاضيل کيشي
من ده يارديم باشيمي ياي و قيشي.
/شعر ناقص نظره گلير/
معجز شبستری
*****************************************
عاشق پريشان
هميشه فيكري بودور عاشق پريشانين
او گؤزلريندن اؤپه يدي، اولايدي قوربانين
قاپينيي باغلاما، اي باغبان حسن و جمال،
مرخص ائيله مني بير گؤروم گولوستانين.
خلوص نيت ايله گلميشم تماشايه،
. ائشيتميشم گول آچيب تازه نار بوستانين
نه نار درمگه گلديم، نه گول، بو گولشنده،
نه دير زياني سنه خشكه بير تماشانين.
، نظاره نقص يئتيرمه ز گولون لطافتينه
داها گؤزه لله شي بارين سيلنده هئيوانين.
رسوم عشق و محبّتدن آنلاماز مفلس،
بيلر دوشابي اولان، لذتِ مربّانين.
گولاب ايي گلير آغزيندان آشكار سنين،
گول اوسته نصب اولونوب يوخسا در دندانين،
نظاره قيل ، نئجه گؤر خلق فوج فوج گلير،
زيارت ائيله مگه آعبث زنخدانين.
اگر دئييم لبوه قند، دهانيوه گولقند.
زجاج قلبي سينار پشمك ايله حلوانين.
ديليوي ياش رطبه اوخشاديردي شاعرلر،
ايچينده چردآي گر اولمايايدي خورمانينل.
غلطدي زولفووه ريحان دئمك و يا مرزه،
او رنگ و بويوهاني، مرزه ايله ريحانينل∗ .
او چشم مستيوه ائيلر فدا، بلا ترديد
وئريلسه عاشيقه مالي تمام دنيانين.
او خال شاه ، او عارض ، او زلف مار سياه،
فدا اولوم سنه! اينجيتمه زيردستانين.
يازاندا بو غزلي، نصف ليل آئچميشدي،
ياواش ياواش ايشيغي تار اولوردو لامپانين.
خانيم آييلدي بو اثناده گؤردو من يازيرام
. دئدي: دور، يات آيشي توزلو قالا قلمدانين
تمام فيكريوي حصر ائتميسن غزلياتا،
دوشونموسن آي، آوپو بوش قاليب قاويرمانين.
صاباح اولاندا جوابين نه دير طلبكارا،؟
مگر وئريلمه يه جك مالياتي ديوانين
اجاره دار گذشت ائيله مز فقيره پولون،
سرانه ني دريسيندن چيخاردار عريانين،
خدا نكرده صفر بيگ اگر گله غضبه
يئرينده يئللر اسر ياسديق ايله يورقانين .
باشي بلالي اوغول بادآوبه ده چاليشار،
گرك يازيق آنا وجهين وئره مفاصانين،
"گؤر آل" رسمدي گر، بس بو "گؤرمه آل" نه دير؟
عجب نظام قويوب حكمداري تهرانين.
مني سني وئره ني، حق گؤروم ذليل ائتسين،
آبين آسنده ديلي لال اولايدي آغانين.
بو تلخ سؤز مني پرت ائتدي، بيلمه ديم نه ائده يم،
دئديم وفاسينا لعنت تمام نسوانين.
بهشت عدنده ، اي آاش حضرت آدم،
اولايدي آور، اوزون گؤزمه يه يدي حوانين.
جهاندا بيلمه دي عورت نه دير، اوشاق نه دير،
خوشا سعادتينه حضرت مسيحانين.
مگر آي، خوش ياشاماق عورت ايله موشكول ايميش،
اودور آي، خلق دالينجان دوشورلر اوغلانين.
سئواي غصه نه دير، خئيري بونلارين آيشييه؟
نه نفعي وار گؤره سن بيزلره تكذبانين.
ائشيتدي بو سؤزو عورت، دوروب سراسيمه،
دئدي: تفاوتي چوخدور، پيلاولا دولانين.
آره تاپيلماسا، ناچار خلق يئيه ر دنبه،
عاراق فراستين آلميش اليندن اعيانينل ل.
دئديم آي، خرجينه فرمايشيز نه دير پيلاوين؟
توتوپ ايگيرمي تومن زربنارا تومانين
شبستر اهلينه آافيرده اولماسين آرواد،
نه خئيري وار بيزه بو اسم بي رمسمانين.
اون ايل گئده ر، گلر اون گون قالار ولايتده،
"نه بؤيله وصلين اولايدي، نه اؤيله هجرانين.
وطندن ال چكيب، اي دوست، گئتمه ييم، نئيليم؟!
بويور گؤره ك گذراني هاني بو ويرانين.
يقين بيلين آي، قدم باسماز اؤزگه تورپاغه،
وطنده خوش آئچه گر روزگاري انسانين.
سويوقدا غربته گئتمك چتيندير اؤلمكدن
نه برك جاني وار آللاه بو اهل ايرانين .
نه شاه شاد، نه درويش سنده اي ايران،
نه امن وار، نه تجارت، نه شرع و نه قانون.
بو آارواني چكير جهل درث موتا.
نه ياتميسان بالا دور مستدير شتربانين.
بيزي اجانيب ائديب زور علمله حامال،
سئواي صبر نه دير تكيه گاهي نادانين.
غم آلدي جانيمي، ساقي، سني آغان جاني،
ببير آز عرق ايچينه تؤك او شيرلي فينجاني.
غرق حرامدي، لاآين حلالدير رشوت،
تءمل ائيله مه قربانييام بو فتوانين.
بقصد رشوه حلالي حرام ائديب مجرم،
وبالي بوينوما اولسون او نامسلمانين.
ياتار مهاجر اسلام آج، قار اوستونده،
قالار پيلاو باشينا مطبخينده اعيانين.
آنار پينجده اگله شميسن نزاآتله،
نه آار ائده ر سنه تءثيري سوز و سرمانين.
نه پينجي وار، نه لباسي ائده سويوقدان حفظ،
فقيردن خبر آل زحمتين زمستانين.
او روس يولو آچيلايدي، قاچايدين، اي "معجز"
خلاص اولايدين اليندن بو آج قابيرقانين.
معجز شبستری
*****************************************
مکتوبلاشما
بو امر محققدی کی بیز میلت ایران
خوتتدانه و هم غول بیابانه ایناننوخ
افسوس کی نسوان وطن گورمه دی بیر گون
ایرانی مین اوچ یوز سنه جهل ائتدی قارانلوخ
تا عمقیزی وار،گوزده ایشیخ، تنده توانا
هر زحمته هر موحنته قوربتده دایاننوخ
یاتدیم من ، اوزان سنده ، هله وخته قالیر چوخ
صوبحی مدنیت آچیلان دمده اویاننوخ
وقتا کی طلوع ایله دی خورشید ترققی
اوندا کی ایشیخلاندی بیزیمده آبادانلوخ
منده گله رم یانووا یعنی او زامان کی
نه سنده طراوت قالی نه منده جاوانلوخ
من ساقالی سن زولفی حنا ایله بویارسان
وئرروخ او زامان ال اله بولقاری بویاننوخ
مؤجیز اوتانیر قیخمیری ساققالی دئییرلر
نه .... بیزده حیا اولسا ، جهالتده ن اوتاننوخ
معجز شبستری
*****************************************
محمدعلي يه مكتوب
ائشيتديم آي، وداع ائتميش جهاني ، او نازلي مادرين، اي يار جاني.
***
فراقيندا گؤزون گريان اولوبدور، خالان و خواهرين نالان اولوبدور.
فقط ملعون توآذ خندان اولوبدور، سوخوب چونكي مزاره قايناناني.
***
اجل گلدي قاباخدان قالخدي انگل، گلين سؤيلر نهاني : گل، آئفيم گل.
اؤله يدي قاينانام آاش اون ايل اول، قاليب اينجيتمه يه يدي من جواني.
***
اگر خاموش ائده يدي يئل چيراغين، من زارا تؤآردي قاش قاباغين.
عمود ايله اؤلوم ازدي باجاغين. گؤره بيلمه ز داخي بو خانماني.
***
بير آز آشين دوزو اولسايدي بسيار ، ياراردي باشيمي آؤمچه ايله آافتار،
سنه قوربان اولوم اي مرگ خونخوار ، آي، آزاد ائيله دين من بينواني.
***
دئديز بي ديني گؤندرسك اويانا، اولار باتماني نانين بير قيرانا،
او گون آي، من قوشولدوم آاروانا، گيران ائتدي خدا، بوغداني، ناني.
***
من اولسايديم اگر بي دين و ايمان، خدا ائيله ردي قند و چايي ارزان،
زميني زلزله ائتمه زدي ويران، و يانمازدي او قنادي دوآاني.
***
گولون، عيش ائيله يين، اي يار و يولداش، يئئين بايرام گونو دولما و سولاش
گولنمه ز چون محرمده قيزيلباش ، ائدر ناله، سپه ر باشا ساماني.
***
، ولو مكتبلي لر شاپقا قويورلار، سنه نه دخلي وار چشمين اويورلار
. مرخص ائيله ييب دولت، دئييرلر، در اين باره تمام ايرانياني
***
سيزي وئرره م قسم آل عبايه، وئرين زينت او بؤرك ايله قبايه،
مودو آئچميش، ايا اهل الولايه، داها گؤزدن سالين، آورآو، عباني.
***
از آنجاييكي حكم پادشاهدير، اونو قوي باشيوا، قاسم هد گناهدير،
فقط اونا آوره ك وورماق گناهدير، اونون يوخ، وار بونون زينه زياني .
***
مني قاسيمدان ائتدي دور هيجران، حسين آوردون ناغيلي قالدي نقصان،
دؤنه ر باشيم، اولار حاليم پريشان، سالاندا يادا بام آسياني.
***
گذاريم دوشسه بيرده اول دياره، ده گيرمان دامينا چيخسام دوباره،
شبِ مهتاب و ابر پاره پاره دئسن وئرره م قولاق تا صبح اذاني.
***
منيم ياريم آقا ميرزا علي دير علي بيگ هم گؤزه ل، هم سئومه لي دير.
عزيزه ، سوره ماه منجلي دير، ناجييه دوزلودور، مثل شاهاني.
***
نئچين محمود بهرامي اولب لال؟! نييه تؤآمور دهانيندان يئره بال؟
نئچين ائتمير مني بير حال و احوال، زمستان دا دونوب يوخسا زباني؟
***
نييه يازمير منه تيمور نامه، علي بيگ منتظرديرمي سلامه،
دئيير ممدتقي اذان، اقامه؟ و يا يوخدور نماز ايله مياني؟
***
دئييرلر پاك نيت بير جواندير، هميشه طالبِ امن و اماندير،
خيالا معجز ايله هم زباندير، خدا حفظ ائيله سين منصور خاني.
/شعر ناقص نظره گلير/
معجز شبستری
*****************************************
ايشيقلاندي
گئنه ستاره بختِ جوان ايشييقلاندي،
آچيلدي غنچث گول، گولستان ايشيقلاندي.
چيراق برق طلوع ائتدي سمت مغربدن،
منور اولدو جهان آهكشان ايشيقلاندي.
اي اهل والده خان ، قالخدي قالخدي قاپتولاسيون
دوباره بيرق نوشيروان ايشيقلاندي.
گلين، گلين آي، وطن خيلي با تماشادير،
بَزه ندي مملكت ايرانيان ايشيقلاندي.
قاپاندي دخمث نكبت ، آچيلدي باب نشاط،
ياخيلدي مشعله لر، پارلمان ايشيقلاندي.
دئيين اوجا سسيله: زنده باد شاه جوان،
آي، سايه سينده لواي آيان ايشيقلاندي.
او گون آي، سن ملكا عزم آارزار ائتدين،
وطنده نجوث امن و امان ايشيقلاندي.
داغيلدي هر بير بير يانا خائنان وطن،
مثال مور و ملخ، ديلمقان ايشيقلاندي.
فرارا وئردي قرار عونث آوچك خان چون،
گلولث توپ و تير ناغان ايشيقلاندي.
ايتيردي خزعل اؤزون، هم او ماآي سردار
او گون آي، تيغ شه قهرمان ايشيقلاندي.
نيگار گلدي دونن بنده خانييه مهمان.
دانيشدي، گولدو، دل ناتوان ايشيقلاندي.
دئدي: يورولموشام، عاشيق، سماوري دمله،
ائشيتدي بو سؤزو چون، چايدان ايشيقلاندي.
خلاصه قاينادي سموار، دملع ديك چايي،
بوشالتديم، ايچدي او، روح و روان ايشيقلاندي.
دئديم: بو چاي معطردي موشك و عنبردن
تبسم ائيله دي ، هم استكان ايشيقلاندي.
دئديم: بو خندث بي موقعه نه اولدو سبب؟
آچيلدي لبلري ، او گول دهان ايشيقلاندي.
دئدي: مبالغه دن ال گؤتور داخي، عاشيق
دئديم: نييه؟ دئد: آخير زمان ايشيقلاندي.
دئديم آي، مجلس و محفلده گؤرموسن صد بار
آي، سؤندو نور حقيقت، يالان ايشيقلاندي.
گلنده شوره، ووراندا قافاسينا ملت،
درست باخ، نئجه گؤر روضه خوان ايشيقلاندي.
سحابِ جهل هنوز حكمراندير ايراندا
اينانمايين دئسه لر اصفهان ايشيقلاندي.
جمال سعدي و خيام و طوسي و حافظ،
اگر چه نور وئريب بير زمان ايشيقلاندي.
و ليك فايده بخش اولمادي او نور بيزه،
نه اهل طوس ، نه شيرازيان ايشيقلاندي.
مصادف اولدو خرافاتيله چون اول لمعه،
او لمعه سؤندو گئنه، داستان ايشيقلاندي.
قارانليغا آليشان گؤزده تابِ نور اولماز،
قاماشدي گؤزلريميز، چون جهان ايشيقلاندي.
لوروستان حاجيسي چون مكه ده دئدي لبّيك
آلاهي دوشدو باشيندان، يامان ايشيقلاندي.
دئديم: بو مبلغ هنگفتو خرج ائدين وطنه
شرارث غضبيدن دوآان ايشيقلاندي.ل
بير آز آثيف ايدي پيراهني آپاردي يويا
تؤآولدو خزنه يه بيتلر، تيان ايشيقلاندي.
جوراب گئيمه دي، گئتدي زيارته، گلدي،
قازاندي بير قيران اول پهلوان ايشيقلاندي.
بزور پاشنه سنگ و بقوت بازو،
هزار شوآر ، او مبارك دابان ايشيقلاندي.
آثيف حاجيني گورجك بهشتده حوري،
شرارث غضبيندن جنان ايشيقلاندي.
آتا عوام، آنا بي خبر، بالا جاهيل،
نئجه دئييم سيزه من سيستان ايشيقلاندي .
او گون آي، علم چيخار آورسويه ندا ائيلر،
گلين، گلين کي، جمال زنان ايشيقلاندي.
او گون کي، گونده گؤره رسن کي، بير مبارك نور،
وطنده ن ائتدي صعود ، آسمان ايشيقلاندي.
گيره ر هلال بولود آلتينا خجالتدن،
او گون آي، آوآبِ آيروپلان ايشيقلاندي.
هيلالا اذن وئرين گئتسين آايري دنيايا،
آي، نور علمله ملك جهان ايشيقلاندي،
دئدي: نه وقت اولارام من منور ، معجز؟
دئديم: اوغول او زمانكي، آنان ايشيقلاندي.
شهريور ١٣٠٧ شمسي ٦٤
معجز شبستری
*****************************************
او طرفده بو طرفده
خوش اولار سيزين ديارين گول و لاله و هزاري
او هزار و لاله زارين نعماتي بي نهايت.
او طرف گؤز للري نين گؤزو، قاشي دلربادير،
حرآاتي جان فرا هم، سكناتي بي نهايت.
وئره ر ال اله قيز، اوغلان، دانييشار، گولر، ايچر مئي
چالينار آمانچه و نئي، ائده ر استماع الف بئي
لبي ياري يار اؤپنده دئيه ر عرش و فرش اوخو هئي،
سئوه رم عموغلي منده او حياتي بي نهايت.
بيزيم اؤلكه ده و لاآين، گولوب اويناماق، دانيشماق
قاداغاندي تار چالماق و آمانچه ني ائشيتمك،
دفه سيللي وورماق اولماز و گناهدير مئي ايچمك،
ولي باشا وورماغين وار حسناتي بي نهايت.
اوزونه بيزيم گؤزه للر سالي بير نقابِ قالين،
ميكروسكوپ ايله باخسان گؤره بيلمه سن جمالين،
بيري گر آچا جمالين، توپوره ر اونا ملايين،
داما تير سالاندا سؤيلر، صلواتي بي نهايت.
آغا مسجده قوياندا قدمين، قوپار قيامت،
هاميسي دورار آياغا، ائده ر اللرين زيارت،
وطن مريضه ، آيمسه نه غذا وئره ر، نه شربت،
نه داوا، فقط سئوره رلر عتباتي بي نهايت.
آغا چيخدي منبر اوسته، نئجه گؤر چيخير اؤزوندن!
دانيشير غرور ايلن باخ، نئجه اود چيخير گؤزوندن،
ائله قيشقيرير آي، منبر تيتيره يير اونون سؤزوندن،
بويويور بو سؤزلرين وار، صلواتي بي نهايت.
آغا چيخدي منبر اوسته، آچيب آغزيني بويوردو:
قوياجاقلا تازا قانون، ييخاجاقل ا آؤهنه يوردو،
ديشي ميل ائديبدي دينين، شيشه ر آن با آن اوغوردو،
بيزه وار بو قانقارانين ، خطراتي بي نهايت.ل
تازا دولت ائتدي ضايع، زحمات عالميني،
قيزا اؤيره دير آتابت ، ييخيري بناي ديني،
آسه قورخورام بو بيصلر ، بلدييه ده آبيني،
بو حكومتين فنادير حرآاتي بي نهايت.ل
اوخويوب يازان خانيملار يازار عاشيقينه نامه،
او آي، يازدي نامه، دينين گئده جك اسير شامه،
وئره، اي جماعت، هر آس، قيزي نين الينه خامه،
اولو روز حشر ، او شخصين خسراتي بي نهايت.
دئدي، دوشدو چون نفسدن او جنابِ اشرف الناس
من آياغا دوردوم اوندا، دئديم: اي گروه نسناس
دئيين او گؤبك يازانه، قلمين اوجون ياواش باس،
گؤبگيني اينجيده رسن، عوراتي بي نهايت.
بيليره م نه دير خيالي حضراتين، اي محبّان،
دئييسيز آي ، خدمت ائيلر بيزه آبله ملا قوربان،
يازيلارسا ناف نسوان ، چوخالار نفوس ايران،
وطنه اولار اولارين خدماتي بي نهايت.
فقط اي حاجي داداشلار، چون ائدير نظاره فالچي،
آلم لطيف نافا ، آيريخير بيچاره فالچي،
قلمي وورار داواتا ، چيخادار دوباره فالچي،
طرفينه وار بو آارين ، زحماتي بي نهايت.
اولا گر ساوادي، ياران، مشدي تكذبانين،
قاباغيندا عورت آچماز گؤبگين فيلان فيلانبن،
او تكذبانا محرم، گؤبگين يازاندا آنين،
ائده ر حفظ آبروي حضراتي بي نهايت.
شعر ناقط نظ ره گلير
معجز شبستری
*****************************************
اوروجلوق 2
رحم ائيله آخير اولدو قديم کمان اوروجلوق،
رنگي روخوم سارالدي، مثل سامان اوروجلوق.
بگلر يئيه ر نهارا کوفته، کباب و کوکو،
مجليسده ائيلر اما آه و فغان، اوروجلوق
، دايم يئيه ر ناهاري، افطاري هم سحورو
چايي ايچر، چكر هم قلياني خان اوروجلوق.
خانلار دئيه ر: گدالار گؤرمه ز بهشتي هرگيز،
واعظ دئيه ر: سيزيندير حور و جنان، اوروجلوق.
صوفي دئيه ر: بيزيم چين حق خلق ائديب بهشتي،
گئتمه ز جنانا هرگيز ايرانيان اوروجلوق.
گبر ويهود و ترسا ، ائيلر بو ادعاني ،
بيلمم کيمه جهنم اولموش مكان اوروجلوق.
هر آس عدالت ايله ائتسه جهاندا رفتار،
ظنيم بودور آي، مثل نوشيروان ، اوروجلوق.ل
هم ائيله سين جهاندا شاهليق، هم آخيرتده
اولسون مثال قيلمان جنت مكان، اوروجلوق.ل
حق عادل اولسا، ياخماز دوزخده بينواني،
چون چوخ يانيب جهاندا اول ناتوان اوروجلوق.ل
بيچاره فعله ايشلر تا عصر تر ايچينده،
اربابدان آلار بير سورتوك قيران اوروجلوق.
خبّاز بي حيايه ، عطاره وئرسه آلماز،
آج آجينا گزه ر تا وقتِ اذان اوروجلوق.
آلتي شاهي آلارلار، ده يك ايكي قيرانا،
يوخسول آلار بير آز چاي، بير قدر نان ، اوروجلوق.
خاليق گؤرورمو يوخدور غير از لاواش بير زاد؟
با اينهمه يئتيرمير بير گيردآان اوروجلوق.
گويا گليب خدادان حكمو سنه دئييرلر،
اوچ گون سورا ائديرسن نقل مكان اوروجلوق.
قال گؤزلريمي باغلا، آغلا جنازه م اوسته،
جانيم آليب دوداغه، گئتمه دايان اوروجلوق.
چونكي امين سن سن، ديندار پاآدامن،
من بنده يه وصيسن ، اي مهربان اوروجلوق.
امواليم هرنه اولسا، سات آبله علمرادا،
نقد ائيله، قوي آاسايه ، مثل فلان اوروجلوق.
آل بير آفن، بير آزدا آافور و سيدر و پنبه،
تابوتومو مزارا ائيله روان اوروجلوق.
وئرمه قبير قازانه، امت لحيملي جوتلوك
وئرسن او بينوا چون، ائيلر زيان اوروجلوق.
قورخوم بودور لحدده جسميم دونا سويوقدان،
ياندير مزاريم اوسته بير باغ تيكان اوروجلوق.
من بيلميره م عربجه، نئيليم، دئيه لله ، چونكي،
بيلمه ز نكير و منكر تورآي زبان اوروجلوق.
واعظ دئييرآي، اول اؤيره ن عرب ليسانين،
لازيمدي آخيرينده چون اول لسان اوروجلوق.
"من ربّك؟" دئيه نده نكرين ، قالما حئيران،
باشين ازه ر او ساعت گرز گران اوروجلوق.
ما نع دي شيخ و واعظ بو ايشلره دئيه رسن،
حقدن اوتانماييرسان، خلقدن اوتان اوروجلوق.
لاسگيرت يارراتماييبدير ايراندا حق تعالي،
گؤي بئز آي، خلق ائديبدير، ائيله تومان اوروجلوق.
اؤرگن زبان روسي اول وطنده ياخشي،
پس گئت ديار روسا ، راحت دولان اوروجلوق.
معجز دئيير غلطدير اؤزگه دياره گئمك،
حاضيردير هر مكاندا روزي رسان اوروجلوق.
معجز شبستری
*****************************************
کورسو احوالاتي
منجم دئييرکي ، ياغار قيشدا قار
اوشور ال آياق، تند اسر روزگار
سويوقدان دونار بستي، چاتلار کولنگ
گيره ر کورسويه خلق شام و ناهار
نه اوچ گون، نه بئش گوندو بو داستان
اوچ آيدير زمستان بيداد کار
منيم حوصله م دار، اوشاقلار کؤنز
يئتيش دادا يا صاحب ذوالفقار
تكذبان گرك يانديرا هيزمي
. تؤکه کورسويه تا بوقت خيار
خانم چؤلمگي چون قويار حوضگه
دوشه ر آرخاسي اوسته اطفال زار
يئيه رلر، ايچرلر قارينلار شيشه ر
ده ير ايستي الدن گئده ر اختيار.
آنانين قاچار رنگي، تيتره ر بابا
زمانيكي توپلار ائده ر خاررا خار.
دوواغي دوشر قورخودان چؤلمگين
دولار جووفينه خيلي گرد و غبار.
آقا بير قدر فكر ائده ندن سورا
چوبوق باشين ائيله رچوبوقدان کنار.
دئيه ر اي جماعت چيخين کورسودن
گؤروم سيز بشرسيز و ياخود حمار.
دورون اي ادبسيز جماعت دورون
کي، کوودوشا باسديز حده بيشمار.
گرك من سيزي ائيله يم تربيت
کي بي تربيتسيز صغار و کبار.
چكيرسيز نييه بورنوزومتصل؟
ائديرسيز پياپي نييه زار را زار؟
داباني قويون آغزينا منفذين
دئديم بو سؤزو من سيزه چند بار
اوتانماز، ادبسيز حرامزاده لر.
داباني نئچين خلق ائديب کردگار؟
دوشون آرخاز اوسته يئيين اييده ني
ولي ائتمه يين چؤلمه گي بي قرار
نئجه من يئييم بو حدثلي اتي
بئله ات ، ايلاهي ، اولا زهرمار.
سيزه رحم يوخدور بو گون هيچ هيچ
نه قدري ائديرسيز ائدين آه و زار.
بوگون من سيزين باشيزي يارماسام
صاباح ائيله يه رسيز مني شرمسار.
خزان و زمستان وئريب ال اله
وورور باشه بولبول، ائدير ناله خار.
نه دير بو زمستان ، نه دير بو خزان؟!
اولايدي جهان کاش هميشه باهار
فقيرين سالار جانينا لرزه قيش
قيشا اعتنا ائيله مه ز مالدار .
دئيين: واي اودونسوزلارين حالينه
اولون سيزده بولبل کيمين اشكبار.
گؤزون بيرجه آچ، باخ اودونسوزلارا
. ائله ياتما ناز ايله، اي مالدار
غني آنلاماز ياي نه دير ، قيش نه دير؟
قيش ائيله ر فقيرين ائوين تار و مار
غني ايله شر ائوده هئي تَر تؤآه ر
يانار پينج قالخار هوايه بخار
خزان و زمستان وئريب ال اله
يئتيش داده يا صاحب ذوالفقار
بئش آلتي تومن تئز يئتير معجزه
ايلاهي به اسماأ هشت و چهار.
اوروس آلميري آليني، لؤلؤنو
پولا گئتميري وئرديگين خشكبار
جوانين اولار طاقتي زحمته
ياتانماز سويوق آورسوده اختيار
قيران يوخسا خزننده ، وئر بانكنوت
اودا يوخسا، گؤنده ر منه بير داوار
بونا يوخ دئمه، تئز يئتير من اؤلوم
قاويرما کوپون قويما چوخ انتظار
غنيسن، يئتير، گر کاسيبسان، عبث
آدين قويما دؤولتلي پروردگار
معجز شبستری
*****************************************
سئرچه لره خطاب
بو مؤولري سن اآميسن و يا دده ن حرامزادا؟
حلال اولوب منيم ماليم نه دن سنه حرامزادا؟
همينكي چيخدي گون گلر سپاه سئرچه جنبشه
حرامزادالار بوتون هجوم ائده لله آيشميشه
او آيشميشي من اآميشم يئيه م و ساخلايام قيشا،
مگر بو مؤولرين آؤآون سن اآميسن حرامزادا؟
باهار فصلي وئرميشم ناهارين، عصريانه سين
بئش آلتي فعله توتموشام دوزه لديب ***ل
و هر بيري ايكي قيران آليب، آچيبب آمانه سين
و وئرميشم سويونا هم بئش اون تون حرامزادا؟
قارا داغ آتليسي آيمي هجوم ائده نده فخرييه
يانير اوره ك، آباب اولور، سو ايچيره م چره ك ، سيه
بو ظولمه قارشي بيلميره م، نييه دئميلله مرثيه؟
بو ظولمو خلقه ائتمه دي او شاهسئوه ن حرامزادا؟
شريكسن اگر منه، مثال آل فاطمي،
بير آيه وئر نيشان منه، يئ نصف حاصلاتيمي،
تمامين ائيله مه تلف، زهرلمه حياتيمي،
بوراخ بير آزدا من يئييم، سوموك دهن حرامزادا؟
نه نذردير، نه وقفدير، نه خمسدور، نه مظلمه،
آي، قاضي بلد آيمي سوار اولورسان اومباما،
اينانميسان گل آند ايچيم مقدسات عالمه،
آي، وئرميشم زيبيل پولون هله دونن حرامزادا؟
گل اولما راضي، اي فلان آي، بوش قالا دهانيميز،
سن آل يوآه ايكي قيران گلنده گر ميانيميز،
اوزوم گتيرسه آندليلر، به حكم قومسيانيميز،
يوآه آلير بير عابّاسي قاپان چكن حرامزادا؟
او گون آي خلليه گيله دوشور، شرارت ائيليسن،
سپاه بيشمار ايله خيامي غارت ائيليسن،
سن انگليس تك هر ايشه نئچين دخالت ائيليسن؟
ائده ر فنا قاناديوي پره ن پره ن حرامزادا؟
ائديرلر حمله آيشميشه ، شاهانييه، تبرزه يه،
بير آزدا قوي قالا بيزه، يئييرسن هاميسين نييه؟
زاواللي سالخيمي نئجه سوخوم ميان توربييه؟
اوزوم نئجه، ديري ديري گئيه آفن حرامزادا؟
سيميتقو ديلمقانيدا يئتيردي عرشه ظولمونو،
در آخير ائتدي پهلوي ذليل و پست او هرزه ني،
سنين ده عاقبت آئچر جيدايا باشي، اي دني،
اولارسان آخيري اوخا نشانه سن، حرامزادا؟
نئجه آي، ده لدي حرمله ، اوخ ايله حلقين اصغرين،
او نوع سن ده ده لميسن بوغازين عسگري لرين،
علاوه مين يارا ووروب او بينوايه خنجرين،
روادير اؤيله خوار اولا، او گول بدن حرامزادا؟
دئ بير گؤروم، نه ائيله ييب سنه زاواللي بزگيلي،
آي، قانيني آخيتميسان مثال شمر هول هولي؟
او ظولمو آي، سن ائيليسن، نه بيج ائده ر، نه بامبيلي،
نه جار آئش، ماسكئش، نه يول آسن حرامزادا؟
آخوند يازدي بير دعا و آلدي مزد يكهزار،
دعادان ائتمه دي حذر ، او فرقث زيانكار،
قويون، دئييلله، آيسه يه، اونون دا خئيلي خرجي وار،
روادي من وئره م بئزه بئش اون تومن حرامزادا؟
نييه ياراتدي بيلميره م، خدا سيچاني، سئرچه ني،
يئيير او يارما، رشته ني، بو آيشميشي، تبرزه ني،
نه قدر دقت ائيليره م، گئنه توتانميرام سني،
آي، آرواشاني، نيزه ني سوخام ........ حرامزادا؟
سيچان دا چوخ ضرر وورار، و ليك نصف ليل تار،
حياليدير او، سئرچث شروردان هزار بار،
او خلوتي گناه ائده ر، نه مثل سئرچه آشكار،
خدادن ايسته رم شيل اول، آور اول، ديلن حرامزادا؟
سيچاني سن ياراتميسان، بلاي خلق بينوا،
و همچنين او سئرچه ني آي، خلقه ائيله سين جفا،
اوويان بويانه باخ، بير آز ياواشجا سؤيله معجزا!
ائشيدسه آوفرون حكم ائده ر، توماني گئن حرامزادا؟
معجز شبستری
*****************************************
اسراف
مسرف دئيير خاليق بيزه اسراف ائدير بيزدن بتر
وارسا دليليز سؤيله يين ، مسرف دئييل تانري اگر!
يوز رنگده ، يوز تهرده ، يوز طعمده آلما نه دير؟
گيرده، اوزون ، خيردا ، بؤيوك، شيرين و تورش هئيوا نه دير؟
گؤي ، قيرميزي ، ساري قارا ، آلو نه دير ، خورما نه دير؟
وارکن دوشاب و انگبين ، لازم دئييل کي، نيشكر!
خلق ائيله ييب مين جور قاباق، سووزو ، ساريمساق ، ايسباناق،
آلچا باديمجان ، يئرکؤکو ، نعنا ، کلم ،فلفل ، سوماق،
بهتاندي بو سؤزلر اگر ، يوم گؤزلرين ، وئرمه قولاق،
دوز سؤیلورم، آغزين نييه کج ائيليسن، اي خيره سر؟
اسراف توخمون اکميسن ، سن باغیدا ، بستانیدا،
با اينهمه ذم ائيله سين ، مسرفلري ، قرآنیدا،
يوز نوع قارپيز وار فقط ايرانیدا ، تورانیدا،
ساري ، مدور قيرميزي ، خوني ، يازيلميش توخمولار.
زردآلوي بسيار سن ، خلق ائيليسن شيرين ، ولو،
حاجي ملك، آغ، سردري ، آجي ، مربا، خان قولو،
سايماق ايله گلمز باشا ، اقسام شفتالو ، هولو...
سايسام قاوين انواعيني دفتر دولار ، جوهر بيتر.
فاخري ، تبرزه، گؤي اوزوم ، ديزماري ، رازقي ، عسكري ،
الدوستو ، آيشميش ، بزگلي ، شاهاني ، لعلي ، گؤهري ،
انگشت خاتين ، جيغجيغا ، خللي ، ساحابي ، شوشتري،
خلق ائيله ين خاليق دئيه ر اسرافدان ائيله حذر
گرمكلرين با قاعده، چوخ ياخشي يا صاحب کرم!
سندن کوسردي کيم گؤره ك، خلق ائتمه سه ايدين داش کلم؟
تورپ قورومساق دهرده گر اولماسايدي بير درم،
او تلخ و بد بو شئيخدن اولمازدي يئر زير و زبر.
بامييه ، پاخلا ، قارتوپي ، سيب زمين ، و مرجيمك،
دادسيز و دوزسوز شئي لر لذتليدير ، اما کپك ؟!
نئيلر کيشي پول اولماسا، اي خالق جن و ملك،؟
بازارا گلسه ناگهان، آلچا، گيلاس و گولبه سر
آلاتپه آمرودو چوخ شيتدير، اونو کتدن قوغون
شيريندي لاکين چوخ باها ، خاصه او آمرودو قوغون
بوينو ازوندور غالبا آمرودلارين ، قارني يوغون ،
؟ يارب او قيش آمرودونو ياپدين نييه بس گيرده ور
ايگده ياتدين نوع به نوع، ياخشي پيس، اعلا بس گؤزه ل،
؟ سؤيله، گؤروم علت نه دير بعضي لرين ائتدين کئچل
باداميوين چوخ حنسي وار ، پرهيزآار و بد عمل
بيزدير اوچون ، نيشتر کيم ، باتسا اله مجروح ائده ر.
مسرف دئيلدين سن اگر ، خلق ائتمه يه ايدين پوسته ني
آغزين آچيب واعظ کيمي ، آز قاليري اودسون مني
شام فيستيقين هر کيم گؤره، مسرف حساب ائيلر سني
حتي آمريكا دا اولان بيدين و کافر ميليونئر!
گردو، جويزو گيرده کن، ... بير تره زي آدي وار،
حتي او قوز حالواسي نين لذتلي خوش بير دادي و ار ،
دازدير قافاسي فينديقين ، بير نانجيب آروادي وار ،
از بسكي وورموش باشينا ، يولموش توکون شام و سحر.
من نئيلره م شاه باليتي ، دادسيز و دوزسوز، بد صفت،
اونسوز مگر کئچمه زدي ايش ، اي مسرف با معرفت؟!
انجيري گؤرسه آل دئيه ر ، مطلق بيزيم عبد الصمت،
سن معرفت هئي خرجه وئر ، من ده ئييم خون و جگر.
خلق ائيله دين ياغ و پنير ، قاتيق ، يومورتا ، سود ، خاما،
من هانكيسينا پول وئريم ، ائيليم تدارك آخشاما،
ايسته ر اوشاقلار شيربيريش ، رحم ائيله بير گؤز ياشيما
قلبين ده ميردن برکدير ، ائتمه ز سنه نالم اثر.
بزغاله نين ، گوساله نين لحمين بيزه ائتدين حرام،
، بيلديرچينين هم جوجه نين هم کهليگين يا ذالجلال
خلق ائتميسن مين جور باليق ، من ائيليرم سندن سوآل،
. سنسن مي مسرف يا منم؟ اي خالق ميش و بقر
بنكي ، شرابي ، تريه کي ، خلق ائيله ييب سرکاريميز،
سنسن توتون، چاي خاليقي ، يوخدور بونا انكاريميز،
ايماني، ديني ساتماسين ، بس نئيله سين دينداريميز؟
گؤز گؤردوگون ايسر ، سئوه ر اولسا ايچر تاپسا چكر.
مسرف دئيلسن سن اگر، بوغدا نه دير، داري نه دير؟
فيروزه و لعل و طلا ، آلماس و مرواري نه دير؟
اموات اوچون، دستار اوچون، تنظيف و چلواري نه دير؟
! تيكسين کفن کرباسد ، قويسون عمامه تاج سر
نفتي ياراتدين باکيدا ، وقتي کي ، فانتان ائيله دي ،
پيي سوزو سالدي وقردن ، شمعداني بد حال ائيله دي،
دهن بزپري ، زيتونو بالمره پامال ائيله دي.
گرچگ ازه ن مؤمنلري ايش سيزليك ائتدي دربدر.
معجیز شه بیسته رلی
*****************************************
گئنه واردير
بو دلبر صد ساله ده حالت گئنه واردير،
گيسوي سفيدينده طراوت گئنه واردير.
حالا گزيري مرغ خيالي آرالاردا،
گول غنچه لبينده او لطافت گئنه واردير.
گرچه تؤکولوب ديشلري، ميمونا دؤنوبدور،
اما يئريشينده او نزاکت گئنه واردير.
تغيير تاپار حالتيميز، عادتيميز يوخ،
حمامدا، مسجدده کثافت گئنه واردير.
گز چمچه آوناني ، ليواني ، کوزه کناني،
قابلاردا، قاشيقلاردا، بدايت گئنه واردير.
قرآن اوخوماق، بئز توخوماق،کوفته پيشيرمك،
اولكي ترقي، او تجارت گئنه واردير.
گرچه چوخاليبدير پينه چي، فالچي، ديلنچي،
آمما نه دئييم، کشف و کرامت گئنه واردير.
ائيلردي ازه ل خسته و سيسقا ، قوجا، جاهيل،
هر آي باشي بير دفعه حجامت گئنه واردير.
هر درده دوا گؤيزيره ، جوشنده ، ايماله،
شوکر ائيله خدايه، او طبابت گئنه واردير.
هر ائوده بئش آلتي باشي داز قيز، کئچل اوغلان
حمامدا فرياد و قيامت گئنه واردير.
مايلدي کفن گئيمگه، باش يارماغا قارداش،
حمد ائيله رم آللاها ، او عادت گئنه واردير.
شالوار گئيه لي هر برکت گئتدي دئييرلر،
شوکر ائيله باجي، گئيمه ين آرواد گئنه واردير.
کيمدير کي، دئيير گئتميري عورت نوغا ايندي
شوکر ائيله باجي گئتمه ين آرواد گئنه واردير.
آغ، چاق قيچي آللاه ياراديب بنده سي گؤرسون،
گئت آهريزه بير باخ، او رذالت گئنه واردير.
ايام محرمده قديم جرگه گئدرديك،
ترك اولدو، ولي اؤزگه جنايت گئنه واردير.
کؤهنه دي دئسه م سؤزلريميز، مسجده گئتديم
غصه ائله مه، تازه روايت گئنه واردير.
يوخدور تازا سؤز، بيلمه لي سن مرثيه خواندا،
معلوم اولونان وحي و رسالت گئنه واردير.
رمالدا، درويشده، ايلانچيلاريميزدا،
تاثير نفس،کشف و کرامت گئنه واردير.
ترك اولدو شبسترده فقط دسته شاخسئي،
تبريزده ارباب شجاعت گئنه واردير.
معجز ! دئمه ديم من سنه بو سؤزلري يازما؟!
اول واريدي سنده سفاهت ، گئنه واردير.
معجز شبستری
*****************************************
احوال پريشانيميز
گل، گل، اي ماه عزا آلبه ي احزانيميزا!
قوغزا زنجيريوي وور پيكر عريانيميزا.
العجل گل گونئيستانا، ايا شمر دني،
آي قويوب بيع عصاني و عباني و دوني،
من اؤلوم يولدا يوبانما آي، بيتيدير اودونو،
گؤز ديكيب مرثيه خوان آيسه ي احسانيميزا.
غم و غصه دولانير باشينا پروانه صفت.
، نه آؤمورلوآده آؤمور قالدي، نه گوودوشدا دا ات
، بوشلولار ذاآر شبگاهين ائده ر نسليني قطع
حرمله قويماسا بير ايل قدم ايوانيميزا.
آز قالير ماه محرم گله، حاضيرلا سؤزو،
قويما راحت ياتا خلقين الي، باشي و گؤزو،
"آغري" داغي آيمي تيتره ت در و ديواريميزي،
دهنين آچ ، علي جان ، ولوله سال جانيميزا.
بير شبسترلي دئييل آشته ي شمشير دوخان.
يانير هم بو اود ايله خلق بينيس ، هم چنوان،
بير قيران مصرفي وار هر گون، اي اهل وايقان،
سالار آخر بو توتون رخنه لر ايمانيميزا.
ميرزا غفار اوخومور مرثيه حالا آي نه دن؟
برگ سبزين سيتمي آزدي مگر حرمله دن؟
قويما سيگارا چكه نم، بوغا بيچارا ده ده ن،
آي، اودا باعث اولا ناله و افغانيميزا.
ساقييا! مومكون اولا، ائيله مني چاي ايله مست،
چونكي چاي ايچمه سه، مرحوم اولو سموار پرست،
قورخورام سنگ ستم ائيله يه قنداني شكست،
عوض چاي "پپوو" غم گيره چايدانيميزا.
مال بزاز باهادير، نه گئيه ك اگنيميزه،
گئت شرفخانه يه ، قارداش، اؤزوو آت دنيزه،
اي مسلمان، نييه سن ائيله ميسن رحم بيزه؟
آافر آغلير بيزيم احوال پريشانيميزا.
روس آيبريتينه پول وئرمه، ايا غنچه دهان،
خومنا آيبريتيني توت آتشه ، ياندير جيغالان،
تنگه دوشسه نفسين، سؤيله مه آبريته يامان،
آي، بئش اون مين ايل ائديب خدمت ايرانيميزا.
انتخاب ائيله ميشيك مجلس شورايا وآيل،
آي، بيزي ائيله يه آسوده به قانون جميل،
قورخورام من، دئميره م، سن يئتير، اي ربّ جليل
معجزين چكديگي محنتلري اعيانيميزا.
معجز شبستری
*****************************************
مني
ماه مبارك گئنه ائتدي پريشان مني
سالدي نظردن عجب چاي ايله قليان مني
گوللر آچيب دلبريم، فصل باهار اولدو گل
اي صنم مه لقا وقت نهار اولدو گل.
جين ييغيشير باشيما، حوصله دار اولدو گل
قورخورام آخير بو گون توولويا شيطان مني.
دوردوم اوباشدان چاغي، خيلي کسالتله من
تا شكمي ساز ائدم، چاي ايله هم اتله من.
قاينادي سو، دمله ديم چايداني زحمتله من
چيخدي مؤذن داما، ائيله دي نالان مني.
سسله ديم، اي حرمله! کس سسيوي قوي گؤراخ،
دمله ميشم چايداني خرجيم اولوب بير قالاق.
لال اولاسان اي کيشي ، کار اولاسان اي قولاق،
ائيله ديز آلمان کيمي، قانيما غلطان مني.
مير غضب تك دوروب، چايداني ووردوم داشا
عورت آييلدي ، دئدي : اي کيشي جان! چوخ ياشا.
چوخلو خجلت چكيب يورغاني چكديم باشا
ائيله دي غرق عرق ، ثقلت مني.
سوز عطش يانديرير قلب ائويني بال کيمي
قامت شمشاديمي آجليق ائديب دال کيمي.
سفره ده ياغلي چؤچه، من باخيرام مال کيمي
آز قالير افطار ائده م، قويمايين اوغلان مني.
محتسبِ بي حيا باغلادي ميخانه ني
مئيل ائدير اما اؤزو هر گئجه پيمانه ني
قوي يئره شيطان کيشي ، سبحه ي صد دانه ني
دانه تزوير ايله توغلاما، بئيمان مني.
موللا بير آيدير دئيير مسئله حيضدن
قان تؤکولور مجلسه لسنه خونريزدن
حيف کي، آجليق بوگون قويدو مني فيضدن
شيل اولاسان اي کيشي، سالدين آياقدان مني.
وقت سحر بولدان ، عصر مني دن دئيير،
مسئله چون ختم اولور، شمر دني ده دئيير
هرزاد عملدن چيخار ، جين و پريدن دئيير
قاشقاباغين تورشادير، تا ائده گريان مني.
ساتدي دونه ن جنتي، ساققالي يووشانلارا
حوريلرين جمله سي، کله سي عريانلارا
قالمادي جنتده يئر، بيگلريله خانلارا
شوکر خداونديمه، ائيله مه دي خان مني.
شرع شريفه خلل، مرد مسقل وئره ر
معجزه باخ، گؤر نئجه ساققالا صيقل وئره ر.
ياخشي تانير خخ سني، بسدي بالا ال وئره ر
يوخسا گمان ائيليریس، خخ کيمي حيوان مني؟!
معجز شبسترلی
*****************************************
عزراييل
آرزو ائيله ديگيم شئيلره اولدوم ناييل،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
نئچه ايل ايشله دي نوودان باشيما بو آندده،
ايت ايله قول بويون اولدوم گئجه لر ظلمتده،
ايچدي زهر اجلي ، قالمادي طاقت ايتده،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
ياندي هر ياندا چيراق، اولدو گؤزوم نوراني،
آومسيون غيظه گليب سالدي يئره نووداني،
آچدي ميخانه ، ايچيب تازه له ديم ايماني،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.ل
آچ گوزون بير نظر ائت مدرسث نسوانه،
گؤر نئجه نامه يازير قيزلاريميز هر يانه،
وئر خبر مرده شورا ، روضه خوانه ، گورآانه،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
سنگ فرش ائيله دي بازاري بئش آلتي معمار،
هم ايشيقلاندي او مرحوم قارانليق بازار،
ياتدي ايرانلي يوز ايل، اولدو نهايت بيدار،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
بلدييه دايانيب فييل آيمي بير وئردي تكان،
سكيلر دوشدو يئره، اوچدو گؤيه سقف دآان،
اؤلولر ائيله دي هم چئرگيزييه نقل مكان،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
قيش گلير تيكديريري بوللو لباس فاخير،
وارلي ساققالي قويور، يوخسول بيچاره باخير،
اؤلمه ديم آخر چرشنبه ني گؤردوم آخير،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
ساعت نحسده هرگيز سفر ائتمه ز ملت،
نه توي ائيله ر و نه آستار آؤبه مؤمن ملت،
قمر عقربده دگيل ، خوشدو بو گونلر ساعت،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
عيد نوروز گلر خوشدل ائده ر بزازي،
ار فقير اولسا، بوغار غصه و غم گولنازي،
چيت باهادير، خانيمي من نئجه ائيليم راضي،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
وئردي بير مصده بو گون ملته شيخ فاضل،
دئدي: جنتده نه چاي واردي، نه مشد اسماعيل،
قلبدن چاي، جيغالا غصه دن اولدو زاييل،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
اولدو جمع قيزلاريميز مدرسه نسوانا،
قلم آلدي الينه نامه يازير هر يانا،
آرزو قالمادي قلبيمده، قسم بو جانا،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل.
معجزين سين شريفي اولوب آلتميشدان چوخ،
يوز مين ايلده ياشاسا، عاقبتي يوخدور ، يوخ،
يئميشم يئددي لويني، پيلاوي، قارنيم توخ،
ايندي راحت وئره رم جاني، گل آل عزراييل
معجز شبستری
*****************************************
بايرام گونو
بايرام گونو دوشابي تؤکنده پياله يه،
قورخوم بودور يوغوردو اوشاقلار يارالييه.
دولماي زردي ائيله زيارت کناردن،
اما فقط توخونما مربّاي آلييه.
بالنگ و پوسته خونچادا زينتدير، اي عمي! ؟
وجهي نه دير هجوم ائديسن اول سلالييه
مين زحمت ايله اول قارا دولما گليب اله،
ياران، بوراخين اونو، يوخسول يارالييه
بوشقابِ فيرنييه ائله کج باخما، بي حيا،
يوم گؤزلرين کي، مرغ ديليم گلدي نالييه.
خلق ائيله ييب او بالي، تماشا اوچون خدا،
خلق ائتمه ييب کي، خلق يئيه، يا کي يالييه.
پونزاسين آلميشام خامانين اوچ قيرانا من،
بير قدري ساخلايين من باشي بلالييه.
قويسون يئره هميشه گرك سجده گاهيني،
هر کس جهاندا ائيله ييب عادت ايمالييه.
گل بير اؤپوم او لعل لبِ آبداردن،
اي مهربان، چكيل قاباغا، قاچما دالييه.
يارب ، جهاندا وارميدي بوندان عزيز شئي،
معشوق ناز ائده، قاچا، عاشيق قوغالييه؟
قاچسا نيگار، گلمه ز اله، سن ده قاچ، يئتير،
توت قوللارين، باس آلتيوا، قويما چابالييه.
معجر خدادن ايستيري بير خلوتي اوتاق،
تا سنله خلوت ايشلريني بير تازالييه
پستان ياري وئردي نيشان چون صبا منه،
باخديم، دئديم کي، هذا جنات عالييه.
ياري، او گؤرمه ميش، ائله بير باسدي باغرينا،
گويا کي، ماللا مؤهرونو باسدي قبالييه.
وئرميش جلا جماليوه نقاش ذوالجلال،
حاجت نه دير موشاتا جمالين جلالييه.
ائتميش سپاه عشق صدف ديشلرين سنين،
بنزه ر نه چوخ دهان لطيفين آلالييه
استانبولو وداع ائله، تئز گل، عمواوغلو جان،
بحر سياهي قورخورام آلمان مينالييه.
قديم اولوب خميده چوخور خاندا ،عمقيزي،
گللم اورا، اگر گئده بيلسم جبالليه.
سن شريفي چون کيشي نين گلدي اللييه،
لازيمدي بيغ و ساققالين هر گون حنالييه.
بورجون دوشنده ياديما حاليم خراب اولور،
سيري اودور آي، ضب باسيرام هئي جيغالييه.
ملك گونئيده يوخدو سنه مثل، معجزا،
کيمدير يازا نظيره بو شيرين مقالييه
٦/شمسي / ١٢٩٦ قمري ١٣٣٦
معجز شبستری
*****************************************
بيلمه ديم
بنده ني عفو ائيله يه ملت گرك،
معبده ميخانه دئديم، بيلمه ديم.
باشيني ديواره ووروب سينديران،
عاقيله ديوانه دئديم، بيلمه ديم.
***
من نه بيليم قارغا خوش آواز ايميش،
بايقوشا بايقوش دئمك اولماز ايميش،
تلخ ايدي اوقات شريفيم بير آز،
بايقوش او حيوانه دئديم، بيلمه ديم.
***
گؤردو فيلانكس يوخودا بير گئجه،
قول بويون اولموش ياتيري حور ايله،
سرخوش ايديم شيرث انگور ايله،
اويقويا افسانه دئديم، بيلمه ديم.
***
اون ايكي آي آغلاميشيق متّصل،
بو گئجه بايرامدي، آيشي، آزجا گول،
بندث بي تجربه و آم عاغيل،
بو سؤزو نادانه دئديم ، بيلمه ديم.
***
بيس، بيس ايله باشيمي دنگ ائيله دي،
سوره الحمد ايله جنگ ائيله دي،
آس سسين، اي رشوه يئيه ن مشهدي،
عاميل ديوانه دئديم ، بيلمه ديم.
***
بيغ و ساقال صحبتين الدن سالين،
ائيله مه يين ذم او قيزيل ديشلري.
عصريميزه لازيم اولان ايشلري،
اؤرگدين اوغلانه دئديم، بيلمه ديم.
***
دشمن دين گؤيده گزير، قوش دئييل،
معبدي ويران ائده جكدير، اگيل.
آس سسيوي، باشيوا بير چاره قيل،
قاري قرآنه دئديم ، بيلمه ديم.
***
گؤرجك الينده غزئته جعفرين،
رنگي پوزولدو، سيريغي بيرتلاري،
غيظه گليب بومب آيمي پارتلادي،
آغزينا قورخانه دئديم، بيلمه ديم.
***
ويرز و وبالي ، گناهي بوينوما،
مشدي جانيم! وئر پولووو آجلارا،
پئيكري عريانلارا ، محتاجلارا،
گئتمه خراسانه دئديم، بيلمه ديم.
***
حاجي داداش، سالما اؤزون زحمته،
وئر او پولو ملتِ بي دولته،
آافير اگر بورج وئره ملته،
بند اولار ايرانه دئديم ، بيلمه ديم.
***
اويموش عجب غفلته ايرانليلار،
چورت وورور، صبح و مسا يوخلايار،
من ائله بيلديم آي، او سير ساخلايار،
سيريمي غليانه دئديم، بيلمه ديم.
***
آتدي الين قائمه خنجره،
دوردو بئش اون ووردو من مضطره،
من ائله بيلديم آي، او سؤز ياخشيدير،
ياتما مسلمانه دئديم بيلمه ديم.
***
دوستا دئيه ر دوست خطاياتيني،
تا ائده اصلاح عيوباتيني،
دين و وطن دشمني ظن ائيله ديم،
معجزه بيگانه دئديم بيلمه ديم.
***
سرخودودوم شيرث انگور ايله،
معجزي گؤردوم دولانير حور ايله،
وئرمه ز اؤپوش حور سنه زور ايله،
عاشيق نالانه دئديم، بيلمه ديم.
معجز شبستری
*****************************************
پيشيگه خطاب
مين غصه سي بير بنادمين وار، اي گربه سنين ده بيرغمين وار؟!
خلاق جهان مثال آيشميش، انداميوا بير لباس بيچميش
نه خوابي گئده ر ، نه رنگي بير آز يوز ايل قوي اونو گونشده سولماز.
حيران اونا لاله و بنفشه هئچ فرشده يوخدور ائيله نقشه.ل
مانند حرير خامدير او به به نه گؤزه ل لباسدير او.لل
مثلين توخويانماز اهل صنعت فيكر ائيله سه تا الي قيامت.
لايقدير او سن نه قدر اؤيسن آهنلمه ز او اللي ايلده گئيسن.
اما بو باشي بلالي انسان آهنه لدر هر ايل بئش آلتي تومان.
چون چيرك اولو گون به گون ياخاسي فورا گلي بيت باسار لباسي.
آهريزه سفر ائده ر تكذبان، بير پونزا صابون ازر تكذبان.
چون قالخدي گؤيه دؤيج، قاييتدي پالتونون ائوي ييخيلدي گئتدي.
هم دوستو يامار جورابي هرگون رنكي سارالار بئش آيدا بؤرآون.
مين غصه سي بير بنادمين وار اي گربه سنين ده بير غمين وار.
هر ايل نئچه قيز نكاه ائديرسن، دامدا گئجه ني صاباح ائديرسن.
نه صيغث عقد اوخوتدورورسان، نه مولايا آله قند وئريرسن.
نه چاديرا، نه حنا ، نه باشماق نه شام، نه ناهار، نه پارچا ياشماق.
بزازدان آلميسان آياقليق قايناتايا ائتميسن قوناقليق.
آستار آوپه سيز زفاف ائديرسن هئچ آس ده دئمه ز خلاف ائديرسن.
نه چاي وئريرسن، نه ات تويوندا ميرنوو تپه سن فقط تويوندا.
بيلمم نئجه ائيله دين دوگون سن درويشي ده بير گتيرمه دين سن.
نه قنبره نئي پاراسي وئردين نه قاسيما ساز آيراسي وئردين.
نه آرواديوا آبين ساليرسان، نه باجيوا توي پايي آليرسان.
توي موفته، عروس موفته اوورش من آورسويه اود تؤآوم سن اگلش.
اوچ آي قيشي آورسوده ياتيرسان نه سئرچه و نه سيچان توتورسان.
بورجلو تانيدي منيم ياخامي سن موفته يئدين ناهار و شامي.
با اينهمه احترام و قوللوق، اي بي شرف ائيليسن اوغورلوق؟
نه حق تانيسان و نه پيامبر، نه ماللا، نه مسجد و نه منبر.
قوللاريوي گاه چيرماليرسان، آدم آيمي دستاماز آليرسان.
آما سني مسجده گئده نده، يا سجده و يا رآوع ائده نده.
من گؤرمه ميشم،گؤره ن ده يوخدور، الحاصل مذهبين هولوقدور.
اي گربث بختور ، ولاآين، اولسان بو سنه بو ائوده ساآن،
فقر آتشينه دوشوب يانارسان معجز اودون آلماييب، دونارسان.
تاريخ: آذر ماه ١٣١٠
معجز شبستری
*****************************************
بوشلا گئده
آيشي سنه يازيرام من فيلاني بوشلا گئده،
وفاسي يوخدو جهانين، جهاني بوشلا گئده.
روادي سن ياتاسان دلبر ايله، من يالقيز؟!
به مرگ بنده ، او ماملي ماتاني بوشلا گئده.
دئيين تؤآولدو، آغاردي ساچين و ساققالين،
داها بَسيندير عم اوغلو، زناني بوشلا گئده.
قومارا وئرمه خيالين، باشان دؤنوم، تئز گل،
سني خدا او پاچاني ماچاني بوشلا گئده.
او وقتده آي، بو نامه اولور سنه واصل،
دوآاني سات، نيسييه ن ييغ، اوداني ٤ بوشلا گئده .
ترابوزان يولو يكباره داغدي، داشدي، دره،
گلنده روسيه دن گل، اوراني بوشلا گئده.
ائله آي وارد اولورسان حدود ايرانه،
ليوانتاني ، صابونو، اوستوراني بوشلا گئده.
بيريسي گر ياپيشا ائششگين پالانيندان،
اليوي قوي گؤزون اوسته، پالاني بوشلا گئده.
گتيرديگين قيراواتي بغلده پنهان ائت،
بيغين قاباغيني وور، مرحباني بوشلا گئده.
گيرنده خزنه ي حمامه گؤزلرين دؤرد آچ،
آياغينا توخونان قورباغاني بوشلا گئده.
صمد عمي آيمي گورآان سوخار مزارا سني،
قاوالي، دنبكي، سازي، آماني بوشلا گئده.
سلامين آلماسا ماللا، قارا گونون قابلا،
اوزووو قيرخماسا دللك، ياماني بوشلا گئده.
وورالا پئيسريوه، هم گؤزون اوياللا سنين
باشيوي سال آشاغي ، ادعاني بوشلا گئده.
مباشير ايسته سه، مرحوم آتان سرانه سيني
آيسه ن باغين تئز آچ، اون بئش قيراني بوشلا گئده.
مريض اولاندا باشين، يا ديشين و يا قارنين،
دعا نويسه پولون وئر، داواني بوشلا گئده.
دئمه بو باغ منيمدير و گردآان آغاجي،
آغاج سنيندي ، ولي گردآاني بوشلا گئده.
ايچينده هر نه آي وار، اوغرولار ائدر قسمت،
فقط هاواسي سنيندير ، هاواني بوشلا گئده.
قويارلار آديوي بابي، چكلله داره سني،
دانيشما، دينمه گده، آؤشكراني بوشلا گئده.
چكيل آناره، الين چك او پاك دامندن،
زيارته گئدير اوغلان، آغاني بوشلا گئده
امامدير سنه شافع ، امامدير سنه يار،
توسل ائيله امامه ، خداني بوشلا گئده.
گؤزونده قالمادي ياش، قورخورام چيخا جانين،
گؤزووو سيل بالا ، آه و فغاني بوشلا گئده.
نقدر ظلم ائديسن ائيله خلقه، من دئييره م،
فقط نه پ.... يئييسن ، يئ، رباني بوشلا گئده.
جفنگياتِ "سليمان نظيفه" وئرمه قولاق
يالانچي باشيدير او ، بي حياني بوشلا گئده.
ائشيتميشم آي، يازير: آورد آلدي تبريزي،
او بي مروته سؤيله يالاني بوشلا گئده.
نه اورمو قالدي، نه ديلمان، نه جهر الينده اونون،
او باشي داشلي سيميتقو آقاني بوشلا گئده.
هزار بار دئديم من اونا، اي اسماعيل،
عيزوغو، ميرزوغو، سيد طاهاني بوشلا گئده.
، عمر رآابيني اؤپدو رئيس قازاقين
عؤمورده يوخدو وفا، بيوفاني بوشلا گئده.
، نوچايا" قاچ، نه "وانا"، نه "باش قالايا" » دئديم: نه
گه گير توپ آلتينا ، بوش ادعاني بوشلا گئده.
سويوق دوشر ياشايا بيلمه سن بياباندا،
گئچن آئچيبدي، مضي ما مضاني بوشلا گئده.
حمايت ائيله مز اآراده تورك، من بيليرم،
گووه نمه تورآه، او آامل پاشاني بوشلا گئده.
گتيرمه ينده گتيرمه ز، ياتاندا بخت، ياتار،
آييتما، قوي ياتا بختي، قاراني بوشلا گئده.
قافاسي بوشدور او آهنه شهرلي تيمورون
وار ارشدي ، او اوزون نردواني بوشلا گئده.
دئديم: بلالي جهاندير او انگليس اي دوست،
بلايه سالما اؤزون ، گل بلاني بوشلا گئده.
اگر دئييم من اونا: آوروپا بسيندي سنين،
آي انگليس، من اؤلوم ، آسياني بوشلا گئده.
او دا منه دئيه جك: قوي داداش قامان قينينا،
باشين داغيتما ، سر بينواني بوشلا گئده.
گئجه آئچيبدي، دور يات، دامدا اوغرو وار، اوشودو،
چيراغي باس آشاغي ، داستاني بوشلا گئده.
بو گئجه نوبه سنيندير، يقينا اي معجز!،
ناغاني قوي باشين آلتدا، دعاني بوشلا گئده
معجز شبستری
*****************************************
اي ويلهلم!
گئتدي الدن هر نه وارسا مال ملك ، اي ويلهلم
قالمادي ائوده مگر قلبير، الك، اي ويلهلم.
بينوا مخلوقا بير دامجي ياغيش ياغديرميري،
ظلم و جوروندن سنين چرخ و فلك، اي ويلهلم.
قيمت بوغدا ترقي ائيله دي گوندن گونه،
سگيز عبّاسي توتور سگيز چؤره ك، اي ويلهلم.
ديش دايانماز قارشيسيندا، چونكي هر بير باتمانين
داش و آسك وار ايچينده بير چره ك ، اي ويلهلم.
بو قدر قان ائيله دين بسدير، آفايتدير بالام،
ال وئره ر ، شيتلنمه، آز قدارا چك، اي ويلهلم.
گون اوزون، آلفت اوروج، دويماج ايله آئچمير عمل،
ريزه آوفته، هم آباب ايستير اوره ك، اي ويلهلم.
معجز بختي قارانين هرنه گلسه باشينا،
هاميسي سندندي، لعن الله لك ، اي ويلهلم.
بير سورو خيردا اوشاق وار ائوده، عريان، لات و لوت،
قدرتيم چاتمير آلام بير توپ قدك ، اي ويلهلم.
طفل معصومو قوجاغيمدا آپارديم بزازا،
وئرمه دي بر اؤنلوك ايله بير لچك ، اي ويلهلم.
بير قپيك بورج وئرمير استانبولچويا تفليس چيلر،
اسكناس وار هر بيرينده بير اتَك، اي ويلهلم.
باغيميز، بوستانيميز اود توتدو، ياندي سهلدير،
وارليلار بير شربه سو وئرمير ايچك، اي ويلهلم.
مرحمت آثاري يوخ دولتلي لرده مو قدر،
وارليدان ممكن دئييل پول ايسته مك، اي ويلهلم.
سو ايچينده لعنت ائيلر شمره بو تاجيرلري،
اؤزلري ظلم ائيليري اوندان قشنگ، اي ويلهلم.
قالب بي روحه بنزه ر بي مروت اغنيا،
خلقي شيرين آام ائده رمي بوش پتك؟ اي ويلهلم.
صلح باش توتمور، ايشين راست گئتمه يير آيا نه دن؟
حق يانيندا بير گناهين وار دئمك، اي ويلهلم.
بلكه اوغلان قيخديريرسان ساققالي، اونداندي بو؟
چونكي، ائتمه ز فاسيقا آللاه آمك، اي ويلهلم.
تون به تون ، ساققالي قيخديرماق ظرافتدير مگر؟
هر توآوندن ساللانير مين ملك، اي ويلهلم.
گل گناهين توبه ائيله، آچ يولون استانبولون،
رحم ائله، الدن گئدير دام و ديره ك، اي ويلهلم.
نه باغيمدا بير اريك وار، نه جيبيمده بير قپيك،
ماليات ايسته ر مباشير، نئيلمه يك، اي ويلهلم.
پول وصول اولماز بو ايل ديوانا ، مندن بير شاهي،
وورسالار لوت جانيما يوز يوز آؤتك، اي ويلهلم.
بو اوروجلوقدا خيلاص اولدوق داداش بگدن عجب،
گتدي بيلدير باشيما يوز مين آلك، اي ويلهلم.
پايدار اولسون جهان ايچره دموآرات فرقه سي،
تا نه قدري واردي دريادا نمك، اي ويلهلم.
آچ يولون استانبولون، رحم ائيله آللاه عشقينه،
خلقله اگلنمه چوخ، بسدير هنك اي ويلهلم.
بورج وئره ن يوخ، قوتيم يوخ ايشله ييم، بس نئيله ييم؟
قند وچاي لازيمدي، هم نان و نمك، اي ويلهلم.
من حاجي زاده نئجه باتمان بئلي شيشليم يئره؟
قولوما لازيمدي بير قالين بيلك، اي ويلهلم.
شعر يازماقدان عبارت بير متاعيم وار منيم؟
اونا دا ايرانلي وئرمه زبير قپيك، اي ويلهلم.
بير بيرينه چالخاديز جمله جهاني هر بيريز
باشيزا ييغديز بئش اون مين بيج، دبنگ، اي ويلهلم.
آي بالام! ال چكميسيز خلقين ياخاسيندان نييه؟
سن بيج اوغلو بيج، حرامزاده فرنگ، اي ويلهلم.
بير گون ائيلر ظالمي ظلم الهي دستگير،
باخ اگر بينادي سنده مردمك ، اي ويلهلم.
نيقولا ظلم ائيله دي، بولدو جزاسين عاقبت،
گؤر نئجه زنداندا قالميش چار چك ، اي ويلهلم.
تورآله روسو باريشدير، انگليسي آت گئده
او قبول ائتمه زسه، في النار و درك ، اي ويلهلم.
تختيوي تابوت ائدر بير گون سنين ده روزگار،
آيمسه يه رحم ائيله مز ظالم فلك، اي ويلهلم.
قيزلارين، اوغلانلارين بوغسون، گؤروم، خيرنك سنين
يا آپارسين هاميسين بيردن چيچك، اي ويلهلم.
معجز هر وقت جيبلرين يوخلار، گؤره ر بوش، دامجيلار،
گؤزلريندن ياش بسان مرجمك ، اي ويلهلم.
معجز شبستری
*****************************************
يا شئيخ ائتمه غورغوره
واعيظ دييه رله مؤعتقيد-ى كوه-ى قافدير
ديو-ى سفيد تك چون اونون قلبي صافدير
آب-ى حمماميله آلار هر وقت دستماز
آلماز ووضو گولابيله٬ چونكو موضافدير
يوخ ائعتيباري خيططه-يى ايراندا مؤعجوزا
قارپيز كيمي اونون كى عوذاري زيلافدير
اؤرتر قبيح عمللرين اوستون٬ جناب-ى ريش
مؤمينلرين محاسيني ميثل-ى لحافدير
يا شئيخ ائتمه غورغوره٬ صوبح اولماييب هله
قلياني چك٬ اذان اوخويان فونقيرافدير(گرامافون)
ساعتده اون آغاج طئي ائده ر اوتول٬ ائي آقا (اتومبيل)
حرف-ى صحيحدير بو٬ نه لاف-و گزافدير
نه سوننودور٬ نه روسدو٬ و نه ائرمني شوفئر
باشين يارار هر ايل٬ آدي عبدولمنافدير
اينجيتمه جانيوي٬ اؤزوو سالما زحمته
بو عصرده كجاوه يه مينمك خلافدير
معشوقو گؤرمه يه مگر عاشيق ياواش گئده ر
آقامين ايدديعاسي دئمك محض لافدير
عئشق ائيله ميش موحاصيره حيصن-ى شوعورومو
تقصير ائده گر عاشيق-ى مجنون٬ موعافدير
*****************************************
وار، يا يوخ
ساقيا چيلله چيخيبدير ارييب قار، يايوخ
هم منه سويله گؤروم شيشهده ميوار، يا يوخ
بيلميرموار نفسي، ياكي اؤلوبدور «معجز»
ساقي قوْي شيشي اودا، باس گؤرهك آنلار يايوخ
بئله بيحس دوشوب بو، دئييهسن پولسوز دور
بيرقدهر زر تؤكهسن اؤوجونا، قالخار يا يوخ
ييخديغي قصرلري، بيرده تيكرمي، ساقي
تؤكدويو قانلارا ظالم فلك آغلار، يا يوخ
سنه قوربان اولوم آي دفتر جمهوريت
بو گوزل تخم بيزيم يئرده جوجوقلار يا يوخ
آل قاجاري فلك سالسا آياقدان جانا
گؤرهسن ملت ايران يئنه يوخلار يا يوخ
دئي گؤروم شاه عجم احمد بيغصه و غم
مرض سيله دوچار اولسا آريقلار يا يوخ
تار شرعه توخونارمي عجبا بو مطلب
«هن» دئيرمي بوايشه بوينو يوغونلار يايوخ
ای مونججیم منه بیر سؤیله گوروم بایرامدا
منی بیر بوسه ایله خوشدیل ائده ر یار یا یوخ
ايستيرم كوركو ساتام، قورخورام اما اي وقت
باخ گؤرهك، گؤيدهكي آنباريدهقار وار، يا يوخ
میرزه علی شبستری
*****************************************
چيخارام دامه من
آز قالير ايستي مني بيحال ائده
دؤولتيم اولسا گئده ره م يامه من
من دئييره م: دؤولتيم اولسون ، گئديم
اولماسا نئيليم؟ چيخارام دامه من
صبر ائده ره م مئحنت-ى اييامه من
عقربيله هر گئجه جنگ ائيله ره م
سوخسا تيكانين گئجه، من نيله ره م؟
تا به سحر قول قيچيمي چئينه ره م
اولماسا نئيليم؟ چيخارام دامه من
صبر ائده ره م مئحنت-ى اييامه من
بس كي ووروبدو، قاناديبدير مني
جوجي-يى ظاليم بوياديبدير مني
ميغميغا روزي ياراديبدير مني
اولماسا نئيليم؟ چيخارام دامه من
صبر ائده ره م مئحنت-ى اييامه من
خيرداجا بير زاددير او ظاليم جوجو
حمزه دن آرتيقدي ولاكين گوجو
چوخ ايتيدير، خيره سرين اولگوجو
اولماسا نئيليم؟ چيخارام دامه من
صبر ائده ره م مئحنت-ى اييامه من
باشيما يورغاني چكيب ترله ره م
ميغميغا اشعاريني ازبرله ره م
جوجولرين روشوه تين حاضيرله ره م
اولماسا نئيليم؟ چيخارام دامه من
صبر ائده ره م مئحنت-ى اييامه من
میرزا علی شبستری
*****************************************
آنان تعلیم ائدن دیلده
منه لوطف ایله ای ساقی گتیر او جام سرشاری
کی تا رفع ایلییم نشتوو قارین بو رنج خومماری
نه پوسته م وار نه بادامیم نه توخم – شور نه نی تاقیم
مزه اولسون من بیچیزه یارین لعلی شهواری
دئ گلسین مجلیسه موطرب الینده سار و مضرابی
چالیب تار و دفی شاد ایله سین من عاشق زاری
نه کیسه مده زریم واردیر، نه انباریمدا بیر حببه
الیم بوشدور ؛ اوزوم قاره دویونجا می ایچیم باری
نه ملاکم؛ نه تجارم؛ نه خان مردم آزارم
متاعیم شعر دور آنجاق اونون دا یوخ خریداری
دیلیم تورکی؛ سؤزیم ساده؛ اؤزوم صحبایه دلداده
منیم تک شاعیرین البت اولار کاسید بازاری
دونن شعریله بیر نامه آپاردیم شاه ایرانه
دئدی »ترکی نمیدانم؛ مرا تو بچه پنداری«
اؤزی تورک اوغلی تورک اما دئییر تورکی جهالتدور
خدایا مضمحل قیل تختدن بو آل قاجاری
اومیدین کسمه معجز؛ یاز آنان تعلیم ائدن دیلده
گزر بیر ارمغان تک دفترین بیل چین و تاتاری
معجیز شبستری
*****************************************
اي دل بويور گؤروم نييه سن پارهپاره سن
اي دل بويور گؤروم نييه سن پارهپاره سن
بيگانهلر غمين چكيرسن، سن نه كارهسن؟
سن شاه مملكت ده ييسن اي دل ضعيف!
اؤز درديوه باشارسان اگر ائيله چارهسن
هر دردين اولسادر ديوي پروردگارهدئي
بئل باغلاما زمانهده بير اؤزگه يارهسن
گولدورمه دين بو دهر ده بير دفعه سن مني
غم مُلكوني مگر ائليوبسن اجاره سن؟
سن گلميسن جهانه مگر غصه چكمهيه
ياگلميسن طبيعتلن كارزاره سن؟
باخديقجا بو جماعته حداد اولوردهلي
گؤرسن گلير، فرار ائله اوندان كناره سن
میرزا علی شبستری
*****************************************
آللاه آللاه
بير آز ايسته ر آييلا ميللت-ى ايران آللاه
دستي يورقاني چكر باشينا موللان، آللاه
ياتدي نادان، قويوب سجده يه باشيني آخوند
دئدي: ائي جيسميمه جان، درديمه درمان، آللاه
ياراديبسان منه يارب، نه هميل حئيوانلار
مينمه سي، سورمه سي، يوك چاتماسي آسان، آللاه
وعده ائتدي وئره رم عقل، بو بی عقله خودا
بيلميره م نولدو، سورا اولدو پشيمان آللاه
ديييسن ائتمه نظر عارض-ى خوبانه طرف
نييه بس خلق اولونوب بو گؤزه ل اينسان آللاه؟
ياراديبسان علفی تا ائده خوراک٬ حئيوان
خلق ايديبسن گولو تا اييله يه اينسان٬ آللاه
گولشن-ى حوسنو ائدیب خار-ى شریعت غارت
گؤر نه پیس حاله قالیب سیب-ى زونخدان٬ آللاه
كاش سن ده اوشويه يدين بئله مخلوق كيمي
تا بيله يدين نه چكير قيش گونو عوريان، آللاه
دئميرم بو لوته بير دست ليباس ائيله عطا
ايكي آرشين شيله وئر، ائيله يه توممان آللاه
وئرميسن بو آجا اوتوز ايكي ديش ميثل-ى صدف
اولماسا دن، نه يه لازيمدي دييرمان، آللاه؟
گؤرسه نیر دايیره-يى عيصمتی بو عاجيزه نین
گولمه ییم من نئجه ائی خاليق-ى مننان٬ آللاه
کون-ى حووایه باخیب گولدو تمام حوریلر
چون سویوندوردو اونو خازين-ى ريضوان٬ آللاه
باغ-ى ريضواندان اؤتوردون ائشيیه تومانچاق
کاش آدم یئمیيه یدی ایکی بوغدان آللاه
نه گوناه صاحيبيدي بو ايكي ياشيندا اوشاق؟
قارني آج، پالتاري يوخ، آي سنه قوربان، آللاه
بؤركو يوخ، باشماغي يوخ، پئيكري عوريان، بيكس
دولانير كوچه-و بازاري پريشان، آللاه
سنی رززاق بیلیب اکدی بو بیچاره کیشی
بیلمه دی آخير آجيندان وئره جک جان٬ آللاه
اي وئره ن بير صلواته ايكي مين قصر-ى طلا
ائوين آباد اولا ائى صاحيب-ى ائحسان آللاه
او عيمارتلري سات٬ تؤك فوقرانين جيبينه
وئر او پولدان، منه ده بير ايكي تومان، آللاه
ایکی بوغدان یيیب آدم ایکی مین ایل اوول
هله ده ائیلیری روسوای اونو قرآن٬ آللاه
ايسته ييردي، بيري مسجيدده خودادان يورقان
گؤردوم آغلار، دييير: ائي قادير-ى منان آللاه!
دئديم، آخماق كيشي گونده سنه بير دانه لاواش
وئره بيلمير، نئجه وئرسين هله يورقان، آللاه؟
يا گره ك قويماياسان آديوي رحمان-و رحيم
يا گره ك ائيله يه سن عدليله ديوان، آللاه
بالي خلق ائيله ميسن يوخسولو، چاتلاتماق اوچون؟
دوزدو بو سؤز، دئميره م من سنه بؤهتان، آللاه
اللي ياشيدي رحيمين، يئمه ييب بير يول بال
ايلده يوز يول يييير آمما، حاجي رحمان، آللاه
مؤعجوزون بار-ى سيتم قامتيني ائتدي كمان
اؤلدوم آخر، يئره گلسين گؤروم آرخان آللاه
میرزه علی شبسترلی
*****************************************
ننه جان
باهار گونلري روشندي گوندن، آي ننه جان،
محالدير چيخا بولبول چمندن، آي ننه جان.
گلنميره م يانيوا عذرومو قبول ائيله،
کئفين خبر آليرام هر گلنده، آي ننه جان.
،باشيمدا شال مادام ، گردنيمده طوق طلا
اوزوك قيزيل، قاشي در عدندن ، آي ننه جان.
گئجه گوندوز يئديگيم گزدي ، راحت الحلقوم
تشكر ائيليرم اهل وطندن ، آي ننه جان.
قيزين عجب يئره وئردين، ننه، ائوين آباد،
مرخص ائيله اؤپوم بير ممه ندن، آي ننه جان.
چاي آلتي بال يئييره م هر سحر، ولي نئجه بال!
آي، رنگي خوشدور عقيق يمنده ن آي ننه جان.
بالي گلير "چنواندان" يوغوردو آوندوردن.
دوشابي، ياغي، ده ني وايقاندان ، آي ننه جان.
وطن اوشاقلاري نين باشينا ووروب توربا،
دولانديرير سوسوز ايت تك گلندن، آي ننه جان.
مبارك اولسونا چوخ گؤنده ريب مقدسلر،
نه قدري چاي ختا ، قند لندن ، آي ننه جان.
گتير قولاغيوا بير سؤز دئييم نهاني سنه،
و ليك بو سؤزو گيزلت دده مدن، آي ننه جان.
سويور گليب گئده ني هر گون او ، حصير اوسته،
زياني چوخدو بونون شاه سئوه ندن، آي ننه جان.
او گئجه آي ، مني آغايا ائيله ديز تسليم،
چاليندي صور، اؤلو چيخدي آفنده ن، آي ننه جان.
او ظاليم اوغلو ائله باسدي بندث زارا،
آي، آز قاليب چيخا جانيم دهنده ن ، آي ننه جان.
گهي ياتار، گهي قالخار، گهي گلر غضبه،
او زاد نه زاددي چيخيبدير بدندن، آي ننه جان.
دئييرديلرگئجه صبحه آيمين آتابه باخار،
و ليك باده ي عشقي ايچيندن، آي ننه جان.
آتاب حسنومو ائيلر مطالعه هر گون،
عاغيللانيب من زاري ........ دن، آي ننه جان.
گهي اوزومدن اؤپه ر، گاه گول دوداغيمدان،
گهي دئيه ر: قوي اؤپوم بير چنندن، آي ننه جان.
نئجه دئييم گئجه ده اللي يول منه .....لار
بو باره ده ائديره م شرم سندن، آي ننه جان.
دئيه ر گرك ائده سن هر جماع اوچون بير غسل،
لطيف اولوب بدنيم ياسمندن، آي ننه جان.
و ليك باشيما بير ايش گليب، علاج ائيله،
بو مطلبي خبر آل بير بيلندن، آي ننه جان.
جهت نه دير داها آغا جنوبا مئيل ائتمير،
شمالا اوز چئويريبدير دونندن، آي ننه جان.
ايلان ووران ياتار، اما منيم يوخوم گلمه ز،
آلاولانير آفليم ....... ويرنده ن، آي ننه جان.
ياواش ياواش اونادا عادت ائيله رم قورخما،
سلامتم نيگران اولما مندن، آي ننه جان.
معجز شبستری
*****************************************
اوروجلوق 1
چيخدي تخته، قويدو باشا تاج اوروجلوق خان گئنه،
ماه روزه يازدي خلقين قتلينه فرمان گئنه.
توت قولاغين، اي مقدس ! پنبه ي معهود ايله
تنگه دوشدو حوصله م، چون سؤيلوره م هذيان گئنه.
غلغله سالدي جهانا باز بانگ اوها اوه،
سينه لرده بحر بلغم ائيله دير طغيان گئنه.
خلط سينه دفع ائدير هر ساعت پيرانيميز
ايرگنير صحن عبادتخانه دن انسان گئنه.
پشته لر ترتيب ائديب بلغم، عجب هنگامه دير،
آوچه و بازاري دولدورموش اونا فرماان گئنه.
قوي گؤره ك واعظ نه سؤيلور، ساآت اول اي بي حيا،
اي ملك باجي! گؤروم گلسين يئره آرخان گئنه.
گئنه آيمدن انتقام آلماق خيالي وار بونون،
بير يئمك قرآن آپارير مسجده جان جان آئنه.
ارآگه مين حوري احسان ائيله يير فردوسدا
عورته بير دانه ارآك واعظ نادان گئنه.
چوخ بؤيوك بدبختليكدير فرقه ي نسوان اوچون،
گر بهشته هكذا حكم ائيله يه يزدان گئنه.
معجز مسكين آيمي اولدو سماورباز لال،
سؤيله مز، دينمز، دانيشماز خلقيله، غليان گئنه.
گر بقول واعظان خنثي اولا غلمانيان،
قورخورام ارآكلري پورتست ائده نسوان گئنه.
بوالبشربوغدا يئدي، چيخدي بهشتِ عدن دن
ميل ائده ر اولادي دا هر دم چيخار اوردان گئنه.
١٣٠٥ شمسي - ١٣٤٦ قمري/ ٦
معجز شبستری
*****************************************
حارامي وار
قيش چيخدي عندليبه باهارين سلامي وار
گولشنده بولبولون گوله چوخ احترامي وار.
قار ياغدي، شاختا ووردو، خراب ائتدي حاصيلي،
خوشبخت او آيمسه دير آي، باغيندا بادامي وار.
چيخما اريك آغاجينا بيهوده دلبريم،
يئن گل گينن، نه يئتگيني واردير، نه خامي وار.
اي قويروغو اوزون قجله، ده يمه آلچايا،
آخير، بالا، بونو اآنين بير مرامي وار.
هر چند يوخدو قارغدا خوش صوت و خوش صفت،
اما فدا اولوم اونا من، خوش خرامي وار.
گئتمه گيلاس اوغورلوغونا گوندوز اي داداش،
قوش قووماغا هميشه يانيندا آدامي وار.
ده يمه باشن ياراسينا، تؤآمه گؤزون ياشين،
صبر ائت بالا نه قدر شبستر حمامي وار .
ماه صيام گلدي،ساواشماق زمانيدير،
آلسين گرك بو آيدا کيمين انتقامي وار.
چاي ايچمه سم سحر، گئده رم اختياردان
من نئيله ييم کي، وارلينين اون جور طعامي وار.
بيلمه ز نه دير ناماز و طهارت، اوروج توتار،
هر يئرده، هر بلدده آي، خلقين عوامي وار.
اسكيك ساتير، يالان دانيشير، آلدادير باخين
ياران گونوز ايشيقدا بازاردا حرامي وار.
آال آال دريلله قارپيزي بيزده، سبب نه دير؟
وجهي بودور آي، هر بلدين بير نظامي وار.
"دنيايه رغبت ائيله مه"، واعظ دئيير، عجب!
نايين عباسي آورآو، آنيزي، غلامي وار.
يوز حيله ايله خلقي سويار، زهرمار ائده ر
بوننان بئله دئيه لله بهشتده مقامي وار.
تسخير ائديبدي هر يئري اشعاري معجزين،
ظن ائتمه يين آي، بيرجه شبسترده نامي وار.
معجز شبستری
*****************************************
اولاجاق
دئييله ساققال و بيغ عازم عراق اولاجاق
ساقال ملكلري نين قول قيچي چولاق اولاجاق.
او قيل لاريكي، ائدردي جواني مثل گئچي
نه از براي خدا ، بل زخوف تكفيرچي،
او قيل لاري وئره جك باده اولگوج و قايچي،
جوانلارين اوزو مانند چيلچيراغ اولاجاق.
او زولفلر آي، بحكم آخوند بد بنياد،
اولاردي اولگوج اوستا رضا ايله بر باد،
او زولفلر قالاجاق باشدا تا الي مرداد،
باخيب او زولفلره خلق خوش داماق اولاجاق.
او گئن تومان آي، گئيه ردي مقلدان عرب،
سالاردي ليفه سينه باغ، اولاردي بير مرحب،
او زير جامه ، او شلواربند لامصب،
مع دؤورييه بيزيم ملكدن اوزاق اولاجاق.
او آؤينكي آي، قولون چيرمالاردين، اي سرور،
وئره ردي خلقه آسالت دؤشونده آي قيللر،
بوراخ او حالي، دگيش حالتين سني حيدر،
دگيشمه سن، ايچيميزده گئنه نفاق اولاجاق.
عباني قوي يئره، دون گئيمه، چست و چالاك اول،
گرانبها و سبك وزن ، مثل ترياك اول،
سوادسيزسان، اوخو، ياز و صاحب ادراك اول،
آي، علمسيز آيشي بوندان سورا اولاق اولاجاق.
گر آغزينا گتيره "من تشبّه" ي بيرده،
جنازه سي قالاجاق اوچ گون، اوچ آئجه يئرده،
او ماللا آي، دئيه جك هنده منده منبرده،
مكاني نوجه و ياخود ساووج بولاق اولاجاق.
داها قويولماياجاقدير باشا پاپاق مهيب،
و شب آلاه عجيب و غريب و بد ترآيب،
چه روضه خوان ، چه مؤذن ، چه عرشه خوان ، چه خطيب،
قيافتا هامي يكرنگ و يك ساياق اولاجاق
. ٣١ تاريخ: ١٣٠٩ شمسي
معجز شبستری
*****************************************
گئديره م كربلا زييارتي´نه
هر كس ايستير حشر گونونده نجات
اوجا آوازيلن دئسين بو سؤزو
بر محمد و آل او صلوات
عوورته سؤيله ديم اؤچ ايل اوول
گئديره م كربلا زييارتي´نه
اللي تومانه آلميشام بير آت
دئدي واردير اگر سنين پولون
بير قويون آل ائده ك قووورماليق
آلديغين آتي سات٬ باشين قوي يات
دئديم آند اولسون حضرت-ى عبباس´ه
ديشلرين كلبتينيله چكه ره م
ساكيت اول٬ دينمه بىحيا آروات
دئدي كى آلميسان قووورماليق
آلما، آمما كى كؤينه ييم يوخدور
ييرتيليبدير باشيمداكي چارقات
سؤيله ديم سن عزيزمي سن يا زئينب
يا سكينه و يا خانوم-ى كولثوم؟
شام´ه عوريان گئديردي اول حضرات
دئدي خوب٬ من ده شام اسيري كيمي
آج سوسوز بو خرابه ده ياتارام
هم ده يورقانيميز اولوب ايسقاط
كورسو يورقانيني گره ك ياماياق
و آلاق هئيزوم٬ هم ذوغال-و وليم
لازيم اولماز مي ائوده چاي-و نبات؟
دئديم ائي بىحيا گؤرورسن كى
وئرميره م من كؤره كچىنين بورجون
وار اونا ايندي بورجوم اللي مانات
سني آلله´ه تاپشيريب گئديره م
آغزيوي آچ٬ قيشلاريوي اوزات
ريزقه ضاميندير قاضي الحاجات
دئدي سن دوش آشاغا آتيندان
سا ت اونو٬ وئر چؤره كچىنين بورجون
نه مني٬ نه اوشاقلاري آغلات
بيلميسن جار چكيبله كتده منه
فيكريمي آنلاييب اناث-و ذوكور
هم دئييرله حقيره كبله عيبات
ائشيديب بو سؤزو اوزاتدي الين
دئدي كبلايي ايلتيماس-ى دوعا
بنده ده سؤيله ديم به شرط-ى حيات
بيز بو صؤحبتده ناگهان خبباز
دئدي سلام علئيك كبله عيباد
ايچه ري داخيل اولدو الده چوخات
دئديم ايله ش٬ گوره ك نه وار نه يوخ
يوخاري باشدا ايله شيب چوبوغو
دولدوروب چكدي٬ سؤيله دي هئيهات
گئده جكسن دئدي ، دئييرله بوگون
عتبات´ه، دئديم بلي حتتا
آلميشام آت٬ وئرميشم خئيرات
دئدي آند اولسون حضرت-ى عبباس´ه
آتاوي يانديريب پولو آلارام
دورگونان زحمت اولماسا٬ آتي سات
من دئديم آتي ساتمارام هرگيز
قويورام بو ائوي يانيندا گيروو
اولارام باز عازيم-ى عتبات
ائوين هر بير يئرين گزيب خبباز
ائوي قويدوم اونون يانيندا گيروو
يوز چؤووردوم به سو-يي شطط-ى فرات
قافيله چون يئتيشدي گوگان´ه
گئجه ني اوردا ائيله ديك منزيل
صوبح دوروب ناگهان گؤردوم آت
اوزاديب ال آياغي ترپه شمير
قؤيروغوندان توتوب دئديم من اؤلوم
گؤزلرين آچ٬ آياغا دور٬ آز يات
چون طويله بير آز ايشيقلاندي
ديققتيله باخيب اول حئيوانه
گؤردوم افسوس٬ ائيله ييبدي وفات
ايكي اللي باشيما هئي ووردوم
دئديم ائي واي٬ ييخيلدي ائويم
اؤلدو آت٬ قالدي مات كبله عيبات
قاييدا بيلمه ديم ائوه٬ قالديم
مات-و مبهوت شهر-ى گووگان´دا
آخير آلديم اله قلمله داوات
عوورته ماجراني آنلاتديم
يازدي گل كنده، چون يئتيشديم من
قولونو سالدي بوينوما آروات
ديره دي گؤزلرين گؤزوم ايچينه
دئدي كبلايي ايلتيماس-ى دوعا
دئديم اي بىحيا به شرط-ى حيات
الغرض گلدي وعده-يى حوججت
مرد-ى خبباز صاحيب اولدو ائوه
دئدي الفاتحه مع الصلوات
میرزا علی شبستری
*****************************************
ائيلر!
دئيه رلر بوغدانين نيرخين گيران پروردگار ائيلر،
خداوندا! سن ائيلرسن و يا انباردار ائيلر؟
بلي! آللاه ياراتميش سوغزونو ، اما اونون نيرخين
بو گون بؤيله ، صاباح اؤيله او اهل شينديوار ائيلر.
آماندير، اي بولود سسلن ، سسين کس بو ستمكارين
قويوب بؤرکون ياناکي محتكر چوخ داررادار ائيلر.
گئجه رؤيادا گؤردوم عالمي سيراب ائديب باران
دولوب سو ايله هر يان نودانار شارراشار ائيلر.
گميسي غرق اولان تاجير کيمي بوغداچي قارداشلار
وورار باشين در و ديوارا گؤز ياشين نثار ائيلر.
خداوندا سنه وئرره م قسم ، خبّاز بي رحمه
قولاق وئر گؤر نئجه بيچارا يوخسول آه و زار ائيلر.
الينده ال قدر بير نان ، توتوب با ديده گريان
دئيه ر ياران! ، سيزي قرآن بونو کيم بؤيله خوار ائيلر.
هله خشك اولماييب دير گؤز ياشي خلقيل، خداوندا!
هله اوچ يوز اوتوز بئش بورجو خلقي بي قرار ائيلر.
مسلمان اؤلدورور خلق آجيندان ، اي مسلمانلار!
قويار آنبارا خلقين خونباهاسين افتخار ائيلر .
دگيرمانچي وورار توپراق اونا، بوغداچي بوغدايا
باهاليق ملتي، مانند تيلكي حيلكه کار ائيلر.
اگر بيزلر مسلمانيق ، محبّ شاه مردانيق
حكومت بس نييه بو قدر زحمت اختيار ائيلر.
اگر او ال چكه ايشدن ، اولار آزاده سر ظاليم،
گؤرورسوز خلقي صياد اجل ، بير بير شيكار ائيلر.
تهيدير معجزين قلبي صداقتدن ، ديانتدن،
ولاکين ساققال و جوبّه ، اونو با اعتبار ائيلر.
معجیز شه بیسته رلی
*****************************************
گلین = عروس
بو خیردا قیز نئجه گئتسین ارین یئرین سالسین؟
تکذبانه دئدیم : وئرمه ، قوی هله قالسین
تکذبان دئدی : قیز مظهر الغرایبدیر
اوروج ناماز اونا دوققوز یاشیندا واجیب دیر
اگر بو سین ده قیز بیلمه سئیدی عئشق نه دیر
اوخوردو صیغه عقد هئچ او قیزا موللا قدیر ؟
آخوند تانری ، پیامبری چوخ بیلیر یا سن ؟
دئدیم : بلی بئله دیر ای تکذبان احسن
منی چون ائیلدی ساکت جواب قانونی
توی ائیلییب اره وئردیم قیزیم هومایونی
اونی گئجه یولا سالدیق ولی چوخ آغلاشدیق
خوروز بانلیا کیمی سویله دیک چوپوقلاشدیق
گئجه نه وقتدی بیلمم کی قاپی سه سلندی
تکذبان دئدی : دور آچ کی ینگه لر گلدی
قاپی آچیلدی ، گلیب یئنگه لر اوتوردو یئره
تکذ دئدی : خالاجان اولدومو همان فقره ؟
خالا وئریب حرکت باشینا بئش اون دفعه
دئدی قیزیم ناغیلیم وار سنه بئش اون صفحه
مشاطه ال اله چون وئردی قیزلا دامادی
مشاطه چیخدی پس عاشیق قاپینی باغلادی
یئش اون دقیقه کی کئچدی اوجالدی بیر ناله
زاواللی قیز چیغیریردی مثال بزغاله
چکیردی ناله دئییردی گلین منی آپارین
اؤتور منی ، گئدیرم ائومیزه سنی تانری
قاپی آچیلدی بو آندا سه سله نیب داماد
دئییردی : گل آنا احسان ائوین اولا آباد
قیزی گؤتوردو الینده مثال بیر قونداخ
دئییردی : بیرنظر ائیله بو آلدیغین مالا باخ
آنا دئییردی : بالا صبرینه ن پیشر حالوا
قوجاقلا باس یئره وئرمه قولاق به واویلا
قیزی قویوب یئره داماد ، آناسی آلدی
کمال شفقتیله بوینونا قولون سالدی
دئییردی : قیزدا قاچارمی عروس اتاقیندان ؟
اؤپوردو گاه اوزوندان ، گهی دوداقیندان
قیزی قوجاقا آلیب قاین آنا دئیدی کش – کش
و دولدوروب جیبینه بالدیزی نخود کیشمیش
نه کش – کشه نه نخود کیشمیشه باخیر بی فهم
آیاقلارین یئره تاپدیر دئییرکی من گئدیرم
بو سؤزلر ائیلدی من بینوانی دیوانه
پس آغزیما گلنی سؤیله دیم تکذبانه
طلوع ائتدی گونش دوشدو قلب طاقت دن
دئدیم دوروم یاتیم آزاد اولوم خیالت دن
تکذ ده ینگه لریله معا چیخیب گئتدی
سئویندیم اؤز اؤزومه کی او گئتدی سؤز بیتدی
قولو قیچی اوزادیب باشیمی موتککایه
قویاندا ، قاپینی شیددتله دؤیدو همسایه
دئدیم : نه وار ؟ دئدی : قیز باش آچیق ، آیاق یالین
قاچوب گلیب بیزه ، دینمه سنی امام حسین
دئدیم کوتک آتانین حققی دیر ، نه این کی قیزین
گوناهی یوخدور او مظلومه نین بیلیرسن اؤزون
گئدیب گتیردی قیزی لیک خیلی پژمرده
گؤزو شیشیب ، سارالیب عاریضی دل آزرده
یئتیم لر کیمی بوینون اییب پریشان حال
قوجاقلادیم دئدیم : ای نونهال حزن و ملال
نه سن ده واردی قباحت بالا نه آناندا
لباس شرعی گئییندی جهالت ایراندا
سؤزون دییه نمه دی آزاد آنلایان قیسمت
جهالت ائیله دی ایرانی مرکز بدعت
در حالتیکه نمو ائتمیوبدو پئستانی
کبیردیر ، دئدی بیر طفله وئردی فتوانی
اوخودو صیغه عقدین آخوند بی پروا
صغیری ائیله دی بیر کله قند اوچون کبرا
دئدی سالین کفنی بوینوزا دئیین شاخصی
قفانی پارچالادی خلق سؤیله دی واخصی
او چیخدی منبره چاک ائلدی گریبانین
جهالت ائیله دی بر باد معجزین جانین
شاعر میرزا علی معجز شبستری
*****************************************
موخته لیف شعیرله ر
چون قاييتدم وطنه آچما دهانين دئديلر
دينمه ؛ دانيشما و ترپتمه زبانين دئديلر
دئديم آللاها باخين٬ ائتمه يين آخر٬ اؤلدوم
گر بو جور ائتمه يه سن ؛ چوخدو زييانبن دئديلر"
Bu əmr-i mühəqqəqdi ki, biz millət-i İrаn
Хоrtdаnа və həm qul-i biyаbаnа inаnnıq
Əfsus ki, nisvаn-i vətən görmədi bir gün
İrаn'ı min üç yüz sənə cəhl еtdi qаrаnlıq
دوشمن عئلميله بيزى ائيله دى حممال اؤزونه
كيم ذليل ائتدى بيزى؟- جهل، آ موسلمان-ى وطن!
وطنيز جيسمدى, سيز ده وطنه جان كيمىسيز
راضى اولمون قالا جانسيز وطن, آى جان-ى وطن!
وئره ليم ال اله تحصيل-ى كمال ائيله يه ليم
خاب-ى غفلتدن آييلسين گره ك اخوان-ى وطن
آماندير آى بولود سسله ن, سسين كس بو سيتمكارين
قويوب بؤركون ياناكى مؤحتكير چوخ دار- دار ائيله ر
ايلاهى, قلبى داشدان برك اينسانلار ياراتميشسان
فقيرين قلبينى سنگ-ى سيتمله زخمدار ائيله ر
موزووير, حيله گر چوخدور وطنده, دوغرولوق يوخدور
گؤرورسوز، مؤمينه, مؤمين نئجه ظولم-ى آشيكار ائيله ر
اگر اولماسايدى جهاندا ميداد
كيم ائيله ردى خييام-و سعدي´نى ياد؟
سوخندان-ى شيرين زبان-ى بيلاد
قلمدير قلم, باريك آللاه قلم.
اگر اولماسايدى جهاندا قلم
دئييلمزدى دونيادا نام-ى عجم
علمدار-ى فيردووسى-يى مؤحترم
قلمدير قلم, باريك آللاه.
اؤلوب شئيخ محمود-ى جننت مكان
قاليب " گولشن-ى راز" اوندان نيشان
اونو شؤهره-يى شهر ائده ن, دوستان
قلمدير, قلم, باريك آللاه قلم.
اجل باغلاييب صابير´ين گؤزلرين
قويوب يالقيز اوغلانلارين, قيزلارين
ديرى ساخلايان صابير´ين سؤزلرين
قلمدير, قلم, باريك آللاه قلم.
ميللتين دردى جهل-و غفلتدير
چاره سى عئلم ايله صنعتدير
خالقيميز مرد-ى باكياستدير
گله ر آخير زمانه اينشاآللاه.
اوخودار نووجاوان اينسانى
عاليم ائيله ر قيزى و اوغلانى
اولار همره زمان-ى طولانى
عؤمرو هم شادييانه اينشاآللاه.
اولار آيروپيلانلار آماده
گزه ريك بيز ده چرخ-ى ميناده
دمله ريك چايى عرش-ى اعلاده
تؤكه ريك ايستكانه اينشاآللاه.
يئرى ماشين ايله سؤكه ر زاريع
خيرمنى عئلم ايله دؤيه ر زاريع
قازانار خئيلى سيم-و زر زاريع
ايشله مز موفته, خانه اينشاآللاه.
فعله-و رنجبر گئده ر درسه
روزنامه آليب چوبان گلسه
اولار هم كربلاى تؤحفه نيسه
آشينا هر زبانه اينشاآللاه.
او زمان خالق شاديمان اولاجاق
كى وطن مادرى زبان اولاجاق
اوندا تئهرانلى ناگران اولاجاق
اهل-ى آزربايجان´ه اينشاآللاه.
او زمان خالق غوصصه دن آزاد
اولار هم گؤز ايشيق, كؤنول آباد
كسيله ر بانگ-ى ناله-و فرياد
دوزه لر بو زمانه اينشاآللاه.
ساقييا بير باده وئر ابنا-يى جومهورييته
تشنه دير اهل-ى وطن, صهبا-يى جومهورييته
بير پارا نادان كيشى" باشسيز بدن اولماز" دييه ر
پس دئمك واقيف دئييل معنا-يى جومهورييته
قوردا وئردى گلله نى, چون كلله سيز چوبانيميز
اول جهتدن دوشموشوك, سئودا-يى جومهورييته
قيبله-يى عالملره يوز ايل "بلى قوربان" دئديك
بير زامان دا "هن" دييه ك آقا-يى جومهورييته
گؤزون سيل باخ ماشينا٫ دولانير اؤز باشينا
بيز ده بير زاد قاييراق٫ اللشمييك بوشونا
ايرانلى قند قاييرسا٫ مؤحتاج اولماز پروسا
آخوند دئيير موسلمان٫ كافير اولار اوخوسا
ايتاليانلار ايمانسيز٫ اينگيليس هم قورآن سيز
بيزه ايينه وئرمه سه٫ قالاجاييق تومانسيز
بير دنه يوخ آلماندا٬ حتتا فيرنگيستاندا
فالچى دارالفونونو٫ مين دنه وار ايراندا
*****************************************
انشاللاه
ساقييا آخر شعبان اولاجاق انشاللاه،
رمضان وارد ايران اولاجاق انشاللاه.
عيد نوروز بو ايل نقل مكان ائيله يه جك،
توتاجاق روزه مسلمان اولاجاق انشاللاه.
شب نوروز خضاب ائيله يه جك مؤمن خاص،
ساققالي مثل باديمجان اولاجاق انشاللاه
دوراجاق وقت اوباشدان ، يئيه جك بوزباشي،
چيخاجاق دامه اذان خوان اولاجاق انشاللاه.
ائله کي، قيلدي نمازي، اوخودو تعقيبات
سويونوب پالتاري، عريان اولاجاق انشاللاه.
ناگه اوغلان آييليب ائيله يه جك آه و فغان،
مرد ديندار هراسان اولاجاق انشاللاه.
او چيغيرديقجا ده ده قاشقاباغين تورشوداجاق،
کيشي نين حالي پريشان اولاجاق انشاللاه.
عورت آييلماجاق، پس قاپاجاق يارماچاني،
خانباجي قانينا غلطان اولاجاق انشاللاه.
پيشه جك کوفته، کباب و ته ره ك و شير برنج،
مؤمنين رزقي فراوان اولاجاق انشاللاه.
يئيه جك نعمت بسيار ، ايچه جك چاي کثير،
شيشه جك معده سي باردان اولاجاق انشاللاه.
ائله کي، باسدي کسالت کيشيني يوخلاياجاق،
چكه جك خورنا اوباشدان اولاجاق انشاللاه.
گئده جك مسجده، واغظ دئيه جك جنتدن
عاشق حوري و قيلمان اولاجاق انشاللاه.
يا اوروجلوق اونو مرحوم ائده جك يا قوجاليق،
آبِ کوثر ايچيب اوغلان اولاجاق انشاللاه.
ساقييا ائيله مه غم، ماه مبارك بيته جك،
ماه شوال نمايان اولاجاق انشاللاه.
وئره جك فطره سيني حاج، مشدي، کربلايي،
فقرا صاحب ميليان اولاجاق انشاللاه.
عيد جمشيد بو ايل اولدو مه صوما غلام،
قورخما ساقي گئنه سلطان اولاجاق انشاللاه.
ايكي ايلدن سورا بايرام قوياجاق باشينا تاج،
وطن عاشقلري خندان اولاجاق انشاللاه.
معجز اثبات وجود ائيله يه جك ميكده ده،
ايچه جك باده، غزلخوان اولاجاق انشاللاه.
ساققاليندان آخاجاق چاك گريبانينا مئي،
باخاجاق خلق اونا، حئيران اولاجاق انشاللاه.
دئيه جك بابييا قارداش، توتاجاق گبرين الين،
سيخاجاق شوقيله انسان اولاجاق انشاللاه.
معجز شبستری
*****************************************
يوخو
بير گئجه چوخ آغلاديم، ياتديم دل غمگين ايله،
روضه ي رضوانه گيرديم جبه ي پر چين ايله.
چون گذاريم دوشدو اول شاه شهيدان قصرينه،
داخل اولدوم اندرون قصره شوروشين ايله،
مجلسي گؤردوم آي، هرگيز گؤرمه ميشديم مثليني،
قول بويون اولموشدو مولا بير گؤزه ل لاچين ايله.
حوري گؤرجك بنده ني، گولدو بلند آواز ايله،
من ده باخديم شاه دينه ، ديده ي پر آين ايله.
سؤيله ديم: يا شاه دين، بيز توتموشوق ماتم سنه،
سن و لاآين، آئف چكيرسن بوردا حور العين ايله.
چون منه باخدي، دئدي: باشينداآي بوخچا نه دير؟
سؤيله ديم آي: باشيمي يارديم ياريم آرشين ايله.
سؤيله دي: علت نه دير؟ عرض ائيله ديم: سندن اؤتور!
باخدي بير مدت من بي ياوره توهين ايله.
پس دئدي حيرص ايله: چيخ بوردان، ايا جاهيل آيشي،
گر علمداريم گؤره ، اودلار سني بنزين ايله.
دؤندو بير قصره طرف، عرض ائيله ديم: يا مصطفي!
امتين باشين يارير، قانين تؤآور سيكين ايله.
چكمه ي چين چين ايله مثي ائيلير عيسي ملتي،
امتين حالا گزير اول گؤردوگون لاپچين ايله.
، يثرب و بطحي آلير اسلام اليندن مشرآين
. جنتي تسخير ائديرلر شيعه لر ياسين ايله
آافر علميله نئجه گؤر ائيله ميش اسلامي خوار،
باشينا اود ياغديرير طياره و زيبلين ايله.
سينه سين ائيلير مشبك اؤز الي ايله امتين،
آرخاسين زنجير ايله، هم آله سين سكين ايله.
بنده پس عرض ائيله ديم: عفو ائت مني يا سيدي،
چونكي بيز ايلشميشيك موللاي آوته بين ايله.
بيزده يارا يوخ دئيه ك عالملره لا و نعم،
حق دئيه ن آنددن چيخار تكفير ايله ، تلعين ايله.
آاش بو سؤز چيخمايايدي آج دهانيمدان منيم،
بخت يتر اولماز، دئديم بو بنده ي مسكين ايله.
امر اولوبدور خازنه ناگه: توتون بو معجزي،
قوللارين هم باغلاييب، آت دوزخه ، ماشين ايله.
تاپشيرين سيز دوزخين دربانينا، گودسون اونو،
ائتمه سين صحبت جهنم اهلي بو بي دين ايله.
معجز شبستری
*****************************************
شوال اولدو گل
اي صبا گئت کوي ياره، سؤيله شوال اولدو گل
سينه درد هجردن مانند غربال اولدو گل.
آچدي افساري باشيندان مؤمنونون عيد فطر،
بيتدي ايام رياضت، خلق خوشحال اولدو گل.
بير طرفده آوفته، بير ياندا خاما، بير ياندا بال،
معده لر مثل دآان مرد بقال اولدو گل.
ايچدي سو، شيشدي باغيرساقلار مثال آره ني،
اي طبيب بي مروت ملت اسهال اولدو گل.
قورخما تير خصمدن، جانا! آي ايندي عاشقون،
آتدي ترياآي قيزيشدي، رستم زال اولدو گل.
تيغ مسواآي قينيندان چكدي گيردي سنگره،
دلبرا! حاضر به دعوا آبله زينال اولدو گل.
اي آتام قوربان سنه، اي ماه روزه هارداسان؟!
قالدي بوش منبر ديبي، واعظ بد احوال اولدو گل.
يئددي باشلي ديوين آچدي قوللارين فالچي تكذ
اي سليمان! قورخودان خلقين ديلي لال اولدو گل.
جهل بي وقر ائيله دي اسلامي، ياصاحب زمان،
جديوين امتلري باآيدا حمال اولدو گل.
گؤر نه سرعتله اوتومبيلي سورور آفار دون،
شيعه و سني آياق آلتيندا پامال اولدو گل.
قاتله غلمان وئرير، مقتولا عقرب رشوه خوار،
ملتِ مرحومه نين ابراري دجال اولدو گل.
وئردي مين مين قصر، مين حور و واعظ معجزه
شاعرين هوشو باشيندان چيخدي ابدال اولدو گل.
..........................
معجز شبستری
******************************************
جمهورييته
ساققيا بير باده وئر ابناي جمهورييته
تشنه دير اهل وطن صهباي جمهورييته.
ساکت اول ، آهسته گل ، تند اسمه ، اي باد صبا
قورخورام توز اگلشه سيماي جمهورييته.
بير پارا نادان کيشي" باشسيز بدن اولماز" دئيير
بس دئمك واقف دگيل معناي جمهورييته.
قوردا وئردي گله ني چون ، گله سيز چوپانيميز
اول جهتدن دوشموشوك سئوداي جمهورييته.
قامتي اولدو خميده بينوا ايرانلي نين
بس کي کرنوش ائيله دي اعداي جمهورييته
قبله عالم لره يوز ايل بلي قربان دئديك
بير زمان دا "هن" دئيه ك آقاي جمهورييته.
ايسته سن قئيد اسارتدن خلاص اولماق اگر
قوي قدم موسي کيمي درياي جمهورييته.
ائتدي احيا يئنگي دنيا مرده گانين بالتمام
سن ده يالوار ، اي اوغول ! عيساي جمهورييته.
بير قاريش يئر يوخدو لم يزرع فرنگستاندا
ائيله بير عطف نظر صحراي جمهورييته.
محتكرلر آستانين بوس ائتدن جهالدير،
سورته اوز عاقل گرك طغراي جمهورييته.
قدر زر معجز شناسد ، قدر گوهر گوهري
اولماز هر کس مشتري کالاي جمهورييته
معجز شبستری
******************************************
پريشانم
پياله وئر منه ساقي آي، چوخ پريشانم،
سويوق آمانيمي آلميش چو بيد لرزانم.
نه قاتلم، نه دغلباز، اؤيله باخما منه،
اسير ظلم قضا ، بير زاواللي انسانم.
سمور آورآو وئريب تولكويه، ايته، قوردا،
مقدرات خداونده مات و حئيرانم.
غني يئيير جيلاوي، من هوروت هوروت باخيرام،
..............................................................
کفر دانيشما دئيه رلر، اگر دئيه م: ربّي!
. لباس پشم گئييب گربه ، بنده عريانم
ياواش دئيه رسم، ائشيتمه ز، قاييم دئييم: يا ربّ!
اوهوي! اوهوي! منه باخ! لات و لوت ميدانم.
گؤروب فقيري اگر تن برهنه ، رحم ئتمز،
نئجه دئيير گؤره سن من رحيم و رحمانم!
دئيلله يوخدو قولاغي، گؤزو، گؤره ر، ائشيده ر،
اينانميشام بو سؤزه، من قريبه نادانم.
به خاطر نه اگر باش نوآر آقايا؟
. به خاطر چه دئيه ر بنده: بنده فرمانم
خطابدير و جوابيندا بيل و آگاه اول،
. بلي دئسم سنه من بعد نامسلمانم
نه ملحدم، نه نصارا، نه خاريجي مذهب،
∗. اؤزوم مقدس، آديم معجز، اهل ايرانم
معجز شبستری
******************************************
ضیافت و فلاکت
اوخوردو مرثييه خان، من باخيرديم حئيرتله
ووروردو باشه جماعت كمال-ى شيددتله
رفيق قووزادي باشين دئدي: اييل آشاغا
دئديم: نييه؟ دئدي: همرنگ اول جماعتيله
روا دئييل باخاسان خاريجي كيمي خالقا
گره ك ملول اولاسان سن ده بو موصيبتيله
خولاصه مرثييه بيتدي، چكيلدي يا آللاه
گؤتوردوك ال طرف-ى كيبرييايه ميللتله
دؤشه ندي سوفره يئره، خونچه-يى پيلوو گلدي
قارينلار اولدو چيراغان او دادلي نئعمتله
يانيردي پينج او مجليسده، خلق ترليردي
ولئيك قار ياغيردي ائشيكده شيددتيله
ييغيلدي سوفره ، تمام اولدو مجليس-ى عيشرت
آياغا دوردو جماعت يئريندن عيززتله
عباسيني گؤتوره ن ائيله دي خوداحافيظ
يولا ساليردي قوناقچي بيزي نزاكتله
فناريلر ياخيليب، كوچه چون ايشيقلاندي
دئديم رفيقه، باخ ايندي اويانه ديققتله
باخيب نه گؤردو؟ پريشان، بينوا بير جمع
آياق يالين، بدن عوريان، دوروبلا ذيللتله
نه رنگ واردي، نه قان اوزلرينده٬ دم بسته
باخيردي خلقه او بينور گؤزلر، حسرتله
دئديم رفيقه گؤرورسن او طيفل-ى معصومو؟
دوداقلاري گؤيه ريب، جنگ ائدير طبيعتله
او عوورته نظر ائت، ايله شيب بوز اوستونده
باشي آچيق، دوناجاق بو گئجه او حالتله
روا دئييل باخاسان خاريجي كيمي اونا سن
عباوي سالماياسان باشينا محببتله
جييه ر كباب ائديجي حالدير، بو حال ائي دوست
نئجه گئديب ياتاجاقسان ائوينده راحتيله؟
رفيق يومدو گؤزون، ترله دي خجالتدن
باشين آشاغه ساليب، گئچدي گئتدي سورعتله
دالينجا سسله دي مؤعجوز: رفيق دور، گئتمه!
گره ك كي تيتره يه سن سن ده بو جماعتله!
بو يارالي باجيلار مرهم ايسته يير سندن
هارا قويوب گئديسن، خالقي مين جراحتله؟
میرزه علی شبستری
******************************************
قیزلار
گلستان جهاندا دلبرا بنزه ر گله قیزلار
وئرنده سه س سه سه اوخشار به عین بلبله قیزلار
محبت عالمین چون خلق ائتدی خالق عالم
او دم بلبل کیمی سالدی جهانه غلغله قیزلار
دولار عطرایله مجلی اهل عشقی بیقرار ائیلر
ووراندا شانه هر دمده او زولف کاکله قیزلار
جمالین هر زمان آئینه ده تزئین ائدر عورت
نئچون اخلاقینی ائتمز مزین علمله قیزلار
جهالت بحر بی پایاندی غرق ائیلر سیزی آخر
او دریادن گرک علمیله چیخسین ساحله قیزلار
اوخویوب یازمییان قیزلار اولار نامحرمه محتاج
گئدیب اگلشمز اغیاریله گر یازماق بیله قیزلار
سوادیز اولسا اولماز هیچ کس اسراریزا واقف
سوادیز اولماسا سیرریز دوشه ر دیلدن دیله قیزلار
پیامبر امر ائدیب تحصیل ائتمک کل ذیعقله
گرک اهل سواد اولسون تما عاقله قیزلار
جهالت اهلی ، اهل علمه دوشمندیر ازل گوندن
عوامین سؤزلریندن اولمیون تنگ حوصله قیزلار
سالار تسبیحه یوز یول خرج ائدنده بیر قیران باجی
اله چون آلمیوب علم حسابی جاهله قیزلار
دماغین پاک ائدر یئنگیله مادرلر مجالیس ده
سیلر هم شالیله بورنون دوشه نده موشکوله قیزلار
آنا جاهیل ، بالا جاهیل ، معاذالله جهالتدن
گؤروم یارب جهاندا قالماسین اؤلسون بئله قیزلار
چوپوق آلسا اله قیزلار ، مزمت ائیله مز لر هئچ
وورارلار طعنه یوز یئردن قلم آلسا یئره قیزلار
گئجه گوندوز ایشی غئیبت ، او جاهیل قیزلارین معجیز
اگر واعظ قویا ، مشغول اولارلار علمیله قیزلار
...
معجز شبستری
******************************************
اوچون
دئيه لله غم يارانيب مندرس عبالار اوچون،
دئيين گدايا کي، حاضير اولا بلالار اوچون.
سن ايشله صبح ومسا ، اي جفا کش دؤران،
مرمت ائيله بينا ، محترم آقالار اوچون.
او حجره حجره ديبا فروشدور درويش،
او حجره ده گئيه جك يوخدو بينوالار اوچون.
قدر ايشين اوزادار، پامبيغين قضايا گيده ر،
فلك گيريب پاچالا بئز توخور گدالار اوچون.
گؤوو يوم بچه بالين گؤره نده، اي مسكين
اونو فقط قاييريب آري اغنيالار اوچون.
کباب ائدر اتين اعيان، قويار پيلاو اوزونه
خدا ائديب قويونو خلق ناخدالار اوچون.
حنا و رنگي غبار ايله توزدو رنجبرين
اآر حنا ايله رنگي او اغنيالار اوچون.
بلاني سئوديگي انسانلارا وئره ر تاري،
او، هديث عظمالادير، اوليالار اوچون.
قارا گؤز حوريلري معجزه سايير واعظ،
اؤزونده يوخدو هوس هئچ او مه لقالار اوچون.
معجز شبستری
******************************************
سیزه من نئیله میشم ؟
باشیما زولف قویوب ساققالی قیرخدیرمامیشام
خلق دن روشوت آلیب ، کیسه می دولدورمامیشام
جددیزین وقف سویون مولکومه آچدیرمامیشام
ای شبسترلی داداشلار سیزه من نئیله میشم ؟
...
بیر قیران پول آپاریر دولت ایران دری دن
ظولم ائدیر فرقه قصابه اوتانمیر تاری دان
مهر ذبحیه آلیر باج اؤلودن هم دیری دن
من بئله ظولم و ستم خلقه روا گؤرمه میشم
ای شبسترلی داداشلار سیزه من نئیله میشم؟
...
گؤروسوز من نه آژانم نه قازاق ای کیشی لر
گؤرمویوب قوندارا هرگز بودابان ای کیشیلر
سالمیشام لیفه شلواریمه باغ ای کیشی لر
پانتولون گئیمه میشم بوغلاریمی بورمامیشام
ای شبسترلی داداشلار سیزه من نئیله میشم ؟
..
کفرومه حکم ائله دیز هانسی گناهیله منیم
جورمومو ثابت ائدین بیرجه گواهیله منیم
نه طلاق ایله ایشیم وار نه نکاحیله منیم
قیزی زی حاضیر ائدیب مجلیسه دیندیرمه میشم
ای شبسترلی داداشلار سیزه من نئیله میشم ؟
...
من فیلانکس دئییلم صیغه مه ایراد ائده سن
گئت کبین کسمه دیه اوستومه فریاد ائده سن
ییخاسان خلقین ائوین اؤز ائوین آباد ائده سن
من هله هیچ کسین قلبینی سیندیرمامیشام
ای شبسترلی داداشلار سیزه من نئیله میشم ؟
...
ای عمو چک قیلیجین ائیله مربایه هجوم
شیربرنجه ، خامایا ، هم قارا دولمایا هجوم
بی جهت ائیله مه چوخ معجز شیدایه هجوم
من مگر ایلده بئش اون یول سیزی گولدورمه میشم
ای شبسترلی داداشلار سیزه من نئیله میشم ؟
...
میرزا علی معجز شبستری
******************************************
گل ائي عزرائيل
آرزو ائله ديييم شئيلره اولدوم ناييل
ايندي راحت وئريره م جان، گل ائي عزراييل
اوتوز ايل ايشله دي نوودان باشيما بو كتده
ايت ايلن قول بويون اولدوم گئجه لر ظولمتده
ايچدي زهر اجلي ، قالمادي طاقت ايتده
ايندي راحت وئريره م جان، گل ائي عزراييل
ياندي هر ياندا چيراق٬ اولدو گؤزوم نوراني
كومسيان غئيظه گليب سالدي يئره نووداني
آشدي مئيخانه، ايچيب تازه له ديم ايماني
ايندي راحت وئريره م جان، گل ائي عزراييل
آچ گؤزون٬ ائيله نظر مدرسه-يي نيسوانه
گؤر نئجه نامه يازير قيزلاريميز هر يانه
وئر خبر ميرده شيره، رؤوضه خانا، گوركانه
ايندي راحت وئريره م جان ، گل ائي عزراييل
وئردي موژده بوگون، ميللته شئيخ-ى فاضيل
دئدي: جننتده نه وار چاي٬ نه مشدايسماعيل
قلبدن چاي٬ جيغالا غوصصه سي اولدو زاييل
ايندي راحت وئريره م جان، گل ائي عزراييل
ساعت-ى نحسده هرگيز سفر ائتمز ميللت
نه توي ائيله ر، نه ده شنليك بئله مؤومين ميللت
قمر عقربده دئييل، خوشدو بو گونلر٬ ساعت
ايندي راحت وئريره م جان، گل ائي عزراييل
عئيد-ى نووروز گله ر، خوشديل ائده ر بززازي
ار فقير اولسا، بوغار غوصصه و غم گولنازي
چيت باهادير٬ خانيمي من نئجه ائيله ييم راضي؟
ايندي راحت وئريره م جان، گل ائي عزراييل
چيخدي قيش درزي تيكه ر خلقه، ليباس-ى فاخير
وارلي ساققالي بويار رنگيله، يوخسول باخير
اؤلمه ديم آخيري، چرشنبه ني گؤردوم آخير
ايندي راحت وئريره م جان، گل ائي عزراييل
مؤعجيزين سينن-ى شريفي اولوب آتميشدان چوخ
يوز مين ايل ده ياشاسا٬ عاقيبتي يوخدور٬ يوخ
يئميشم يئددي لويني، پيلووو٬ قارنيم توخ
ايندي راحت وئريره م جان، گل ائي عزرائيل
میرزا علی شبستری
******************************************
شوخلوق
دولتسراي ربّيمه گئتديم دونن گئجه،
گؤردوم کي، فرشي يوخ، نئچه ييرتيق جيريق کئچه.
عرض ائيله ديم بو فقر ايله ، بو افتضاح ايله،
مين قصر سن عطا ائده جكسن بيزه نئجه؟!
شمعي گتير، چيراغي گتير ، ياندي سينه ميز،
عشقين نه دير سنين بو چيراق معوجه
بير گون اآيل ياواشجا آليسايه باخ گيلن،
سئير ائيله عرشه، فرشه، جلاله بيجه بيجه.
سن ده مرمت ائيله گيلن بو خرابه وي،
معمار باشي غافارا دئنه ، تا چكه ريجه.
گؤردوم الين ووروب بئلينه گولدو قاه قاه،
من عاقلم دئدي: پولو وئرمم گجه مجه.
يارب مني مؤاخذه ائتمه بو امرده،
معجز سن ايله شوخلوق ائديبدير، دوشوب لجه
معجز شبستری
******************************************
رشبرين
ساقييا! ايراندا چوخ موشكولدو حالي رشبرين،
آلتي آي ايشلر، گئنه دولماز چووالي رشبرين.
او اآر بوغداني، اما خان ييغار آنبارينا،
قيشدا يارماسيز قالار اهل و عيالي رشبرين.
خان ساتار آرپاني، بوغداني، تؤآر پولون جيبه
بورجلو ساققالين يولار باشي بلالي رشبرين.
ملكدار بختور هر گون بويار ساققاليني
ايلده بير دفعه حنا گؤرمه ز عيالي رشبرين.
نوآري ساخلار آقا، تا وار ديزينده قوتي،
عذرون ايستر چون چوخالدي سن و سالي رشبرين.
خدمت ائيلر موفته رشبر بگلر ايله خانلارا،
ائتمه سين، من نئيله ييم يوخدور آمالي رشبرين.
عقلين ايشلتسه ائده ر نوآر، آغاني برزگر،
بيلميره م هاردا آئچير فيكر و خيالي رشبرين.
معجزا! بير فيكر ائده يدي رنجبر بو باره ده،
ليك بورنون سيلمه يه گه يوخدور مجالي رشبرين.
معجز شبستری
*****************************************
ارمني عکاسي
(تعالي چه شان و جلالست اين)
چرا آن حرام و حلالست اين
کثافت چووالي آلين داليزا
تميز ايش ياراشماز سيزين حاليزا
موسلمان بوشالدا ماوالي گره ک
يييه پوخ قازانجي، عيالي گره ک
شريعت حرام ائيله ييب صورتي
ياراشماز سيزه ائرمني صنعتي
گره ک بو قازانجي يييه اجنبي
موسلمان ساتا٬ شور نوخود, لبلبي
اگر شيعه سيز٬ حضرت عبباسه سيز
توکان وئرمه يين مرد-ى عكکاسه سيز
دئييرلر شبيسترده عكکاس وار
نه عكکاس؟ بير نسل-ى نسناس وار
دئييرلر اونون واردي بير ماشيني
وروون سينديرين داشيله باشيني
اگر لازيم اولسا سيزه تذکيره
ائدين خرج بير عکس اوچون يوز لئره
گئدين شهر-ى تئهران´ه عکس آلديرين
شبيستردن آمما بونو قالديرين
جماعت ! وئرين بير قولاق بنده يه
چکين بو گؤزه ل سؤزلري رنده يه
توکانيزدا ايله شسه صورت پرست
او پول کي آليرسيز (گه اندر گه است)
موسلمان گره ک حوققاني ساز ائده
چکه تيرياکي , عرشه پرواز ائده
دول اولماز ! آلام باکيره من گره ک
تؤکم قانيني رنگ-ى شنجرف تک
شهرده بير عوورت قويوب گلميشم
دئمه صؤحبتيندن دويوب گلميشم
گره ک مرد آلا ايلده بير تازه يار
(که تقويم پارينه نايد به کار)
منه ايلده بير باکيره قيز وئرين
تويون خرج مصرفين هم سيز وئرين
وئرنده منه بوسه, او مه ليقا
بئهيشتي سيزه واجيب ائيله ر خودا
وئره ر ائرمني کيشميشه بئش قيران
چکه ر او اوزومدن عرق بير قازان
آلار بئش قيرانه عرق شيشه سين
عجم دولدورار ائرمني کيسه سين
موسلمان گره ک خيرقه پوش اولماسين
ديله نسين٬ ولي مئي فوروش اولماسين
میرزا علی شبستری
******************************************
ائحسان اولسون
گؤيلومو ايسته سه هر كيمسه هراسان اولسون
او دا من تك گؤروم آخيرده پريشان اولسون
مين گؤيول حسرت-ى نانيله پريشان اولسا
قويمارام ديلبريمين زولفو پريشان اولسون
هر كيم ايستير وطنيندن قاچا ديوانه كيمين
تا اؤلونجه قالا غوربتده، موسلمان اولسون
مؤ´مين-ى كاميل ايديم بنده فراوانليقدا
كافير اولدوم، بو گره ك كي باهاليقدان اولسون
بوش يئره خلقه پيلوو وئرمه، منيم حاققيمي وئر
شولوذيممه دده ن ارواحينا ائحسان اولسون
گؤروره م شووقه گليبسن٬ دالين ايستير حجمت
واقتي واردير، هله قوي ماه-ى حزيران اولسون
گئده!، من زور ايله خالقين يولونو كسمه ميشم
بوردا گئچمير عملي، عازيم-ى تئهران اولسون
منه لازيمدي اوباشدانه پيلوو، شامه كباب
سن ده سعي ائيله قازان، سوفره ده شوربان اولسون
گرچه اون دانه يليم واردي ماهوت تره زري
حاجي سئومير٬ دئيير از مخمل-ى كاشان اولسون
مووعيدي گئچميش بولارين٬ ايسته ميره م ائي خيياط
منه بير يل تيكه سن٬ اينيمه چسبان اولسون
لاكين آمما سنه بير يل تيكه رم تئهراني
حاجي خوشلانسا گره ك موزدو فراوان اولسون
بئله شئيلرده حاجي، كان-ى سخاوتدي باجي
وئره جك ايسته دييين٬ هر نئچه تومان اولسون
فقط آمما كاسيبا بير قره تنبل وئرمز
گرچى باشدان آياغا پئيكري عوريان اولسون
يوخسول همسايه سىنين حاليني گؤرمور موطلق
بئله دؤولتلي گره ك قانينا غلطان اولسون
مؤعجيز´ين اولماسا ايفطاره كبابي٬ آشي
قورخورام خاچ ساليب بوينونا، آلمان اولسون
شبيسترلي معجز
******************************************
سوره ي نحلده يازيب
سوره ي نحلده يازيب کاتيبَ وحي وصف اونا،
قورخما ، چون سويوقلوغا عسل داوادي، ناجييا.
سانجي ائده ر منافقي شير برنج مطلقا،
چون او طعام مه لقا، مال خدادي ، ناجييا.
غايطي حل ائده ندير اول آفلمه تكذبان،
هلمه زرد و وصطكي ، مقل و سنا دي ناجييا.
حبّ حياتي آتمايين، دينه خلال قاتمايين،
معده ني ايشله ده نميري ، آغزي ياوادي، ناجييا.
حوض دامارا ايگنه ني، ائيله مه داخل هولهولو
قاني تميزله ين داوا، آبغورادي ١٥ ، ناجييا.
اولگوجو چرخه وئرميشم ، سازلاميشام حجامتي،
گلسين حمامه مر آسين، قاني قارادي، ناجييا.ل
معجز شبستری
******************************************
آه من الجهل و حالاته
قالمايين ائي اهل-ى وطن جهلله
گييمه يين اندامه کفن جهلله
جانيمي ياخديم اودا، من جهلله
"آه من الجهل و حالاته
احرق عمري بحراراته"
جان نه ايميش، بيلمه ديم عالمده من
آلديم اله تيغ، محررمده من
قانيمي تؤکدوم يئره، بير دمده من
آه من الجهل و حالاته"
احرق عمري بحراراته"
گاه باشيم آغريري٬ گاهي گؤزوم
گاه اليم تيتريري، گاهي ديزيم
اوز ائويمي جهلله ييخديم اؤزوم
آه من الجهل و حالاته"
"احرق عمري بحراراته
گئتديم حکيمه٬ دئدي: آت، بازليغي
سالميش آياقدان سني، قان آزليغي
قان ايله دير چونکو کئفين سازليغي
آه من الجهل و حالاته"
"احرق عمري بحراراته
ايينه ني سوخدو قولوما، ووردو قان
ياندي قولوم، ائيله ديم آه-و فغان
قورخورام آخير مني ييخسين بو قان
آه من الجهل و حالاته"
احرق عمري بحراراته"
درديمه دوقتور ائده بيلمز علاج
بيتدي پولوم، قووزادي باش ائحتيياج
ايش گؤره بيلمز کي، عليل الميزاج
آه من الجهل و حالاته"
"احرق عمري بحراراته
درد٬ معيشت قاپیسين باغلادي
اهل-و عياليم قاليب آج، آغلادي
سينه مي بو جهل عجب داغلادي
آه من الجهل و حالاته"
"احرق عمري بحراراته
یازان: شبيسترلي مؤعجو
******************************************
ياز سؤزون
اي عندليب باد خبر، ياره ياز سؤزون،
اما جواب وئرمه سه گول، خاره ياز سؤزون.
بو عصر، عصر علم و آتابتدي دلبريم،
گرطاسا ممكن اولماسا، ديواره ياز سؤزون.
ملا دئيير: حرامدي، سيندير قافاسيني،
قانا باتير ميداديوي، دستاره ياز سؤزون.
اولما رضا آي، خلق بيله حال زاريوي،
اؤرگن اؤزون آتابتي سرآاره ياز سؤزون.
ديوار ممكن اولماسا، زولف معنبرين،
ائيله ميداد، عارض گلناره ياز سؤزون.
عطار نسيه وئرمه سه لوح و قلم سنه،
بارماغيوي باس آغزيوا همواره ياز سؤزون.
/شعر ناقص نظره گلير/
معجز شبستری
******************************************
پیاله وئر
پیاله وئر منه ساقی کی چوخ پریشانم
سویوق امانیمی آلمیش چو برگ لرزانم
نه قاتلم ، نه دغل باز ، اؤیله باخما منه
اسیر ظلم قضا ، بیر زاواللی اینسانم
سمور کرک وئریب تولکویه ، ایته ، قوردا
مقدرات خداونده ، مات و حئیرانم
کوفور دانیشما دئییرلر ، اگر دییه یارب
لباس پشم گئییب گربه ، بنده عریانم
یاواش دئیه نده ائشیتمیر دئییم اوجادان بس
اهی ، اهی ، منه باخ ، لات و لوت میدانم
دئیرله یوخدو قولاغی گؤزو ، گؤرور ائشیدیر
انانمیسان بو سؤزه ، من غریبه حئیرانم
...
معجز شبستری
*****************************************