اوختایین عزاسیندا
بودور کی داغلارين آرديندا ، دان يئری آغارير
و ييرتيلير گئجه نين گؤی حرير پرده لری.
سحر زامانی درين بير خياله سانکی دالير،
نسيم اسير، شيريلدير سهند چشمه لری.
بودور کی باغلار ايچينده، گؤرونمه ين بير قوش،
ياواشجا ناله ائدير، آه ، وطن فضاسيندا،
قيزيل قانا بويانان اوختايين عزاسيندا.

   Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

توخوجو اوستا اولورسام دا ، ايپيم يوخ، ايپه ييم
يوخدو بير پونزا اينان يئددی دييرماندا اونوم.
آزميشام سيسلی گئچيدلرده ، بودور قاش قارالير،
منی اودماق هوس ايله ، آغيز آچميش اوچوروم.
گئجه دير، قافيله يوللاندی قارانليقدا ، آمان!
قوشولوم يولجولارا؟ يوخسا يول اوستونده دوروم؟
بير قاريش يئر ده صاحابسيز دئيير ...ائی تانری دئنه،
من ده ييرتيق چاديری هانسی جهننمده قوروم؟

   Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

گؤزه ل
قارانليق گئجه ده ، توفان قوپاركن،
ايلديريم تك ندن چاخمادين گؤزه ل؟
بورغو دؤنركن آيريليق گؤنو
نه اوچون آرخانا، باخمادين گؤزه ل؟
اوزون گئجه لر، آه سني گؤزله ديم،
سحر قوشلارىيله سني سسله ديم
باخچامدا نسترن گولو بسله ديم
دورو بولاغ اولوب آخمادين گؤزه ل.
بوروندون ايپه يه، بزه ندين گلين
آي كيمي گئجه ني گوندوز ائيله دين
بير تك چيراق ائوده ياخمادين گؤزه ل
دفتريمده سنه ناقيشلار ووردوم
مئشه لر ايچينده آلاچيق قوردوم
ندن باغيمدا ائي قارا گؤزلو «روم»
ساچلارينا بير گول تاخمادين گؤزه ل؟

   Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

آزربايجان دييه نلرين سينه لرين سٶكدولر
Azərbaycan Diyənlərin Sinələrin Sökdülər

منيم گٶزوم آغلامازدي Mənim gözüm ağlamazdı
مني آغلار قويدولار Məni ağlar qoydular
منيم ديليم حاق سٶيله ردي Mənim dilim haq söylərdi
مني ديلسيز قويدولار Məni dilsiz qoydular
باشيم اوزوم اه ييلمه زدي Başım üzüm əyilməzdi
اونو داردا بوغدولار Onu darda boğdular
قول اولوب قوللوق ائتمه زديم Qul olub qulluq etməzdim
قوللاريمي ووردولار Qollarımı vurdular

منيم بئليم بوكولمه زدي Mənim belim bükülməzdi
ايشكنجه ده بوكدولر İşkəncədə bükdülər
قارداشيم قورخماز´ين قانين Qardaşım Qorxmaz’ın qanın
ناحاق يئره تٶكدولر Nahaq yerə tökdülər
آزربايجان ديييه نلرين Azərbaycan diyənlərin
سينه لرين سٶكدولر Sinələrin sökdülər
آمان آللاه نييه بيزي Aman Allah niyə bizi
پارچا پارچا بٶلدولر Parça parça böldülər

بير خالقين بئلين بوكه ن Bir xalqın belin bükən
ناحاق يئره قانين تٶكه ن Nahaq yerə qanın tökən
بير بدني ايكي بٶله ن Bir bədəni iki bölən
قودوز تك سينه لر سٶكه ن Quduz tək sinələr sökən
آزادليغا حسرت قويان Azadlığa həsrət qoyan
سازي بوغازلاردا بوغان Sazı boğazlarda boğan
آنالاري آغلار قويان Anaları ağlar qoyan
ايگيدلري داردا بوغان İgidləri darda boğan

اٶزو آغلار قالاجاق ÖZÜ AĞLAR QALACAQ
اٶزو داردا قالاجاق ÖZÜ DARDA QALACAQ
آزربايجان يوردونون AZƏRBAYCAN YURDUNUN
آلوووندا ياناجاق (گينه له!) ALOVUNDA YANACAQ

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

خیام:
ساقی گل و سبزه بس طربناک شدست
دریاب که هفته ی دگر خاک شدست
می نوش و گلی بچین که تا درنگری
گل خاک شدست و سبزه خاشاک شدست

ساهر:
ساقی! چمن ايچره باخ! آچيب گول و چيچک
گوللر سولاجاق گونشده بير هفته يه دک
گل، توک شراب ايچ کی سن باخينجا ، بو ياشيل
اوتلار قورويوب ،گول ده غوبارا دؤنه جک!

خیام:
این کوزه چو من عاشق زاری بوده ست
در بند سرزلف نگار ی بوده ست
وین دسته که در گردن او می بینی
دستیست که در گردن یاری بوده ست.

ساهر:
من تک اوره يی باغلی اولان قارا تئله
بو مئی کوزه سی عاشيق ايميش بير گؤزه له
اول قولپلارا باخمايين، کی عاشيق قولودور
واختىيله دولارميش اونو بير اينجه بئله.

خیام:
هنگام سفیده دم خروس سحری
دانی که چرا کند همی نوحه گری؟
یعنی که نمودند در آئینه ی صبح
کز عمردمی گذشت و تو بی خبری.

ساهر:
هر صوبح اوجالار خوروزلارين اينجه سسی
اول اينجه سسين بودور درين فلسفه سی:
سن آنلامادان آيناسی ايچره سحرين
بير سايه گؤروندو...کئچدی عؤمرون نفسی.

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

گئجه كئچميش ياريدان
بو يازى ادبيات وئبلاگيندان (اردم) ندان آلينيبدير

گئجه كئچميش ياريدان، گؤزوم يولدا ..يوللاردا
بو قارانليق گئجه ده نه گئدن وار نه گلن ،
هاوا دورقون ، يئل اسمز ، پرده لري اوينادان ؛
او قلمكار پرده يي٬ چاپقين خيال سن مي سن ؟

گئجه كئچميش ياريدان چيراغيمين شؤعله سي ،
آلا قارانليقلاردا بير اولدوز تك سؤنمه ده ،
گؤرمه ديم اوزاقدان سؤنوك ، ساري بير اولدوز ،‌
طالئعيم اولدوزو اوفوقلره يئنمه ده …

سحر اوزاق ، يول اوزاق ، طيليسيملي آرزولار ،
ظولمتلرين ايچينده توزلو قالميش، بوش قالميش
كاروان كئچمز او يولدان ، آيدينلاتماز آي اونو ،
بير گئجه دير كي ، اونا آيريليق كؤلگه سالميش .

ساحيره يالنيز دئييلسن ، ماوي گؤيون آلتيندا ،
گئجه لري ياتمايان و يوللارا گؤز تيكن ،
بير چوخلاري سنين تك ايتيپ گئتدي بو يولدا ،
سؤنؤب كئچن كؤلگه تك، ساحيرسن٬ تك دئييلسن

باشا چاتميش بو گئجه ، خوروز سسي اوجالير ،
يولو دومان بوروموش ، نه گئدن وار نه گلن .
هاوا دورقون ، يئل اسمز٬ پرده لري اوينادان ،
بو آيريليق چاغيندا ، ائى نازنين سن مي سن ؟

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

بيزيم توركو شيرين ديل دير
Bizim Türkü şirin dildir

حبيب ساحير-تئهران-1344-1357

آنا گولدور٬ بير گون سولار Ana güldür, bir gün solar
آنا ديلى شيرين اولار Ana dili şirin olar

بيزيم توركو شيرين ديلدير Bizim Türkü şirin dildir
خوش صدالى٬ زنگين ديلدير Xoş sədalı, zəngin dildir

ديل گونشدير٬ ايشيق ساچار Dil günəşdir, ışıq saçar
آزادليغا قاپى آچار Azadlığa qapı açar

يادين ديلى بويوندوروق Yadın dili boyunduruq
بير گئچيددير بوروق بوروق Bir geçiddir buruq buruq

بويوندوروق خالقى بوغار Boyunduruq xalqı boğar
گئچيدلرده قولدور سويار Geçidlərdə quldur soyar

قوى يادلاشسين سئناتورلار Qoy yadlaşsın senatorlar
خالقى سويان تاجير٬ توججار Xalqı soyan tacir tüccar

يالتاق شاعير يولون آزسين Yaltaq şair yolun azsın
تكجه فارسى غزل يازسين! Təkcə Farsı qəzəl yazsın

گئرچه يه هو!!!

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

مندن سالام دئيين گؤزه ل تبريزه!
Məndən salam deyin gözəl Təbrizə
حبيب ساهير
١٩٨٥-١٩٠٣

شفقلرده اوچان آخشام قوشلارى Şəfəqlərdə uçan axşam quşları
مندن سالام دئيين گؤزه ل تبريزه! Məndən salam deyin gözəl Təbriz'ə
قاتار ايله گئده ن وطنه سارى Qatar ilə gedən vətənə sarı
آرخاداشلار٬ بير باش وورون دا بيزه! Arxadaşlar, bir baş vurun da bizə

آچين منيم تاختا سينيق قاپيمى Açın mənim taxta sınıq qapımı
گؤرون عزيز آنام يولدان گلدىمى؟ Görün əziz anam yoldan gəldi mi
اوشاقلاريم گؤرون٬ اونوتموش غمى Uşaqlarım görün unutmuş qəmi
يوخسا اؤلوم٬ آجليق وئريب ديز ديزه؟ Yoxsa ölüm aclıq verib diz dizə

بيراخمايين ائويم نمدن چوروسون Biraxmayın evim nəmdən çürüsün
قويون صبا توزلارينى سوپورسون Qoyun səba tozlarını süpürsün
قيزيل گولون نورو اونو بوروسون Qızıl gülün nuru onu bürüsün
توخونمايين بنؤوشه يه٬ نرگيزه Toxunmayın bənövşəyə, nərgisə

دومان چؤكوب اوفوقلارى قارالتدى Duman çöküb ufuqları qaraltdı
منه غوربت بير جهننم ياراتدى Mənə qurbət bir cəhənnəm yaratdı
خزان يئلى باغچاميزى سارالتدى Xəzan yeli baxçamızı saraltdı
داها نه لر دئييم٬ دوستلار من سيزه؟….. Daha nələr deyim dostlar mən sizə

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

ساهير

بير سوسوز قالميش آغاج تك قورودوم غربتده
تئز آياقدان دوشه ره ك، تئز ده قوجالدين ساهير
ياخشي گونلر مگر افسانه ايميش عالمده
يوخسا سن خار اولوبان پيس گونه قالدين، ساهير
بير ياوا شئعر-و غزل قوشماق اوچون ايل گئجه ني
شام ـ چيراق يانديراراق فيكرته دالدين، ساهير
سن كي ايللر بويو قزوينده تانينماز قالدين
ياخشي تئهراندا اؤزون ديللره سالدين، ساهير
هامي گوللندي ، عزيز اولدو بابا يوردوندا
سن ده غوربتده سولوب…..موزدونو آلدين ساهير
خسته ليك دؤرد نالا گلدي …ائويمه گيردي… آمان
چاره، درمان قاپيسين بوش يئره چالدين ، ساهير
(تهران) 7/10/1359

   Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

قورخـما! بو ماوی گؤی آلتیندا یانان آل گونشین
و اوفوق­لرده گوله ن آل شفقین سؤنمه یه­ جک
ایلک باهارین آچاجاق گول
اوته جک بولبول­لر
دونیامیز بیر ده بو عالم­ده خزان گؤرمه یه ­جک
دونیا دوردوقجا سهندˊین اوجا بورجوندا یانان
اول گؤموش رنگلی آی، یول­لاری آیدینلاداجاق
آخاجاق نهر­لرین
هم آچاجاق لاله­لرین
بیر ده ائولرده اینان سؤنمه یه ­جک اود و اوجاق
ائی منیم شانلی ائلیم
حور وطنیم
آل گونشیم
آی قادین­لار
آنالار
بیر ده آچین پنجره ­نی
صوبح آچیلماقدادی
صوبحون یئلی داغ­لاردان اسیر

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

 آرزی
ايسترم غملی و طوفانلی گئجه يولچولارا
بير فانوس تک يا دا قوطب اولدوزو تک
رهبر اولام. ايسترم يای گونو چؤللرده آخار
بير سو اولوب،
دوم-دورو گؤز ياشی تک يولدا
چوخور ايچره دولام. ايسته‌مم نقش-و نيگاريم قالا،
شئعريم اوخونا
ايسترم بير سيزی، حسرت تک
اورکلرده قالام.
اونودورسا منی ائل، چکمه سه تاريخ آديمی
ايسترم آی تکی يورد اوسته
گئجه شؤوق سالام.
تئهران ۱۳/۱/۱۳۵

Arzı
İstərəm qəmli və tufanlı gecə yolçulara
Bir fanus tək ya da qutb ulduzu tək
Rəhbər olam
İstərəm yay günü çöllərdə axar
Bir su olub
Dum-duru gözyaşı tək yolda
Çuxur içrə dolam
İstəməm nəqş-u nigarım qala
Şe'rim oxuna
İstərəm bir sızı tək, həsrət tək
Ürəklərdə qalam
Unudursa məni el, çəkməsə tarix adımı
İstərəm ay təki yurd üstə
Gecə şövq salam
تئهران ۱۳/۱/۱۳۵

   Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

بيزيم توركو شيرين ديل دير

آنا گولدور٬ بير گون سولار

آنا ديلى شيرين اولار

بيزيم توركو شيرين ديلدير

خوش صدالى٬ زنگين ديلدير

ديل گونشدير٬ ايشيق ساچار

آزادليغا قاپى آچار

يادين ديلى بويوندوروق
بير گئچيددير بوروق بوروق

بويوندوروق خالقى بوغار

گئچيدلرده قولدور سويار

قوى يادلاشسين سئناتورلار

خالقى سويان تاجير٬ توججار

يالتاق شاعير يولون آزسين

تكجه فارسى غزل يازسين!

حبيب ساحير

Bizim Türkü şirin dildir

Ana güldür, bir gün solar
Ana dili şirin olar

Bizim Türkü şirin dildir
Xoş sədalı, zəngin dildir

Dil günəşdir, ışıq saçar
Azadlığa qapı açar

Yadın dili boyunduruq
Bir geçiddir buruq buruq

Boyunduruq xalqı boğar
Geçidlərdə quldur soyar

Qoy yadlaşsın senatorlar
Xalqı soyan tacir tüccar

Yaltaq şair yolun azsın
! Təkcə Farsı qəzəl yazsın

Aəbib sahir

   Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

اسير ائللرين شاعيری Əsir ellərin şairi

بی‌نهايت بو گؤيون آلتيندا altında Binəhayət bu göyün
بيزه بير قوببه‌-يی فيروزه ده يوخ! Bizə bir qübbə-yi firuzə də yox
يانار افلاکده مينلرجه چيراق، Yanar əflakdə minlərcə çıraq
بيزه بير شمع، بير آويزه ده يوخ! Bizə bir şəm', bir avizə də yox

بو قده ر اولدوز آراسيندا بيزه arasında bizə Bu qədər ulduz
يئددی گؤيلرده بير اولدوز يوخوموش! Yeddi göylərdə bir ulduz yoxumuş
بؤلدولر قوشلاری عالمده مگر، Böldülər quşları aləmdə məgər
بيزه ده چاتدی او آغلار بايقوش؟! Bizə də çatdı o ağlar bayquş

قووالارکن منی هر گون مئحنت gün mehnət Qovalarkən məni hər
قاپيمی دؤيمه‌ده‌دير هر گئجه غم. Qapımı döymədədir hər gecə qəm
هامی آزاده ائلين شاعيری وار Hamı azadə elin şairi var
من اسير ائللرين آه! شاعيرىيم. Mən əsir ellərin ah! şairiyəm

  Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

فيريدون ايبراهيمی  یه

ایل دؤنومون توتان يوخدور،
یوخدور سنی یادا سالان
قبرین اوسته گؤی اوت بیتدی،
ائی ناموراد یازیق جاوان!
آسیلدیغین گوندن بری
ماتملیدیر گؤی گولوستان

دولاشارکن شومال یئلی،
یوردون قیزیل بایراغیندا
ائللر ایله اود یاندیردین
بابکیلر اوجاغیندا.
لاکین افسوس سون ایشیق تک
سؤندون حیات چیراغیندا...

نه ائللرین مکتبینده
کیتابینی آچان اولدو
نه یازدیغین قیزیل یازی
رواج تاپیب، دستان اولدو.
لاکین سانما بو عصیرده
هر شئی بیتیب نيسیان اولدو.

گونون یئددی رنگی اریر
قیزیل اٶزه ن سولاریندا
سنین ایزین، کؤلگه ن قالمیش
آستارا`نین باهاریندا.
فاشیزم هله حؤکوم سورور
قیزیل اودلار ديیاریندا...

مکتبلرده آنا دیلین
اوخوتدوران اوستا یوخدور
اوردو – اوردو اویماقلاردا
اسیر چوخدور، آزاد یوخدور،
گئچیب چیراق، سؤنوب اوجاق،
خارابا چوخ، آباد یوخدور...

گئتدیم بابا ديیارینا،
گؤردوم بایقوش فیکره دالیب،
قبرین اوسته آخشام چاغی،
پاییز گونو، شفق سالیب
سندن یولداش خاطیره لر
درین سیزی جاندا قالیب

عزراییله قیلینج چکیم،
یئنه بیر گون اؤله جه يه م
چیراق کیمی یا بیر آخشام
یا بیر سحه ر سؤنه جه يه م
بیلیره م کی یئر آلتیندا
توز تورپاغا دؤنه جه يه م

بونلا بئله امینه م کی،
نور ظولمتی بوغاجاقدیر
ان نهایت اوفوقلاردان،
قیزیل گونه ش دوغاجاقدیر
داش نه قده ر برک اولسا دا،
ایستی سویوق اوغاجاقدیر

Firidun İbrahimi’nin

İldönümün tutan yoxdur
Yoxdur səni yada salan
Qəbrin üstə göy ot bitdi,
Ey namurad yazıq cavan
Asıldığın gündən bəri
Matəmlidir göy gülüstan

Dolaşarkən şumal yeli,
Yurdun qızıl bayrağında
Ellər ilə od yandırdın
Babəkilər ocağında
Lakin əfsus son ışıq tək
Söndün həyat çırağında

Nə ellərin məktəbində
Kitabını açan oldu
Nə yazdığın qızıl yazı,
Rəvac tapıb dəstan oldu
Lakin sanma bu əsirdə,
Hər şey bitib nisyan oldu

Günün yeddi rəngi ərir
Qızılözən sularında
Sənin izin, kölgən qalmış
Astara’nın baharında
Faşizm hələ höküm sürür
Qızıl odlar diyarında

Məktəblərdə anadilin
Oxutduran usta yoxdur
Ordu ordu oymaqlarda
Əsir çoxdur, azad yoxdur
Geçib çıraq, sönüb ocaq,
Xaraba çox, abad yoxdur

Getdim baba diyarına,
Gördüm bayquş fikrə dalıb
Qəbrin üstə axşam çağı,
Payız günü şəfəq salıb
Səndən yoldaş xatirələr,
Dərin sızı canda qalıb

Əzrayilə qılınc çəkim,
Yenə bir gün öləcəyəm
Çıraq kimi, ya bir axşam,
Ya bir səhər öləcəyəm
Bilirəm ki yer altında
Toz torpağa dönəcəyəm

Bunla belə əminəm ki
Nur zülməti boğacaqdır
Ən nəhayət ufuqlardan
Qızıl günəş doğacaqdır
Daş nə qədər bərk olsa da,
İsti soyuq oğacaqdır

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

اورميه

جننت سوراغين توتما بو ويرانه ده سن
بير گون گوذر ائت آخار سولار شهريندن
قويسايدي فلك اوزوم ديياريندان اينان
هئچ بير كؤنول آنلاماز نه دير درد-و ميحن

آي پارچالانار سويا دوشنده گئجه لر،
آي قاش ـ گؤز ائدر اييده لي كنده گئجه لر
گول عطري بورور كئچنده جانان يولدان
گوللر آچار او ائدنده خنده گئجه لر

رضائيه آدلانان
اورمييانين رنگي سولدو
خاراب قالدي ياشيل سالماس
او گوندن كي ، شاپور اولدو
من ديله مم فارس قارداشيم
باغلارينين گولو سولسون
لاكين شيراز، كيرمان سيزين
تبريز ـ سراب بيزيم اولسون
خويدان گئده ر جاجيملارين الواني
رئىدن گلير شاعيرلرين ديواني
هيندوستاندان راجه گلير، فيل گلير
فارسيستاندان بيزلره ده ديل گلير

  Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

بو گونده اودلاديلار آذري كيتابلاري. آه!
بو قانلي فاجيعه دن اولمادي جهان آگاه؟
او يئنگي دونيالي اربابلارين سئوينديردي
سيچان دليكلريني اول ساتين آلان آگاه
گونش باتيب دار آچاركن اوفوقده قانلي چيچك
بوگون اؤتوب كئچه جكسه باشقا غملي گونلرده
بيزه ديوان توتان اول آرييالي فاشيستلره اول
ديوان توتوب گلجكده تلافي ائيله يه جك
زوالا اوغراماز اصلا بو اود ديياري دوشون!
بولوددا قالسا دا سؤنمز اوفوقده قيرميزي گون
گول آچ قارا له چه يين ائي آنا وطن! ائللر
حاضيرلاشير توي ائده قورتولوش زمانه اوچون

23/9/1352

  Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

آنالار گونو

زيندانلاردا عزيز اوغلو چوروين
آياقلارين داليسيجا سورونن
يوخسا عطري سالونلارين بوروين
آنالارين گونودور؟

عؤمور بويو پالچيق ائوده ياشايان
ات يئرينه هر گون يئين پيشميش قان
سوت امري سوسوز قالان چوخ جاوان
آنالارين گونودور؟

گؤزل قيز قالالاردا ساتيلان
اسكي كيمي سونرا چؤله آتيلان
يوخسا اوغلو سولطان ، قيزي شارلاتان
آنالارين گونودور؟

بو اؤلكه ده عرصه اولموش حلقه وار
قارا لچك، قارا گونلو آنالار
بئله گونده عزيز قيزيم نه آنلار؟
او گونلر كي ، قيزيل گونش دوغاجاق
قيزيل بايراق قاناديني آچاجاق
آليشاجاق سؤنن بير چوخ اود ـ اوجاق
ييخيلاركن گونسوز، آيسيز ، شهسيز
او گونلرده اسارتدن قورتولان
آنالارين گونودور

بير اوسكوك ياغ قاليبدير قيراقدا
اودون يانيب كؤز قاليبدي اوجاقدا
قارا قيشدي، آجليق بيداد ائيله يير
بولود قاري قارا يئره اله يير

پالچيق ائوده ياتيب سولغون اوشاقلار
كولك اولور دام ـ باجادا ياغير قار
قارا گئييب باهار تكين بير گلين
قاري آنا يولا ديكيب گؤزلرين

الوان چيراق يانار ايكن سارايدا
دار آغاجي قورولوبدور بو تايدا
يئنكي دونيا بيزيم خاني چاغيرير
زيندانلاردا زنجيرليلر باغيدير…

گؤي اوزوندن سانكي اولدوز اله نيب
“پرسپوليس“ خاراباسي بزه نيب
رققاصه لر گليبديلر گيلاندان
گؤزه ل ـ گؤزه ل آكتيريسلر هر ياندان

28/9/1352
Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************
بو گونده اودلاديلار آذري كيتابلاري. آه!
بو قانلي فاجيعه دن اولمادي جهان آگاه؟
او يئنگي دونيالي اربابلارين سئوينديردي
سيچان دليكلريني اول ساتين آلان آگاه
گونش باتيب دار آچاركن اوفوقده قانلي چيچك
بوگون اؤتوب كئچه جكسه باشقا غملي گونلرده
بيزه ديوان توتان اول آرييالي فاشيستلره اول
ديوان توتوب گلجكده تلافي ائيله يه جك
زوالا اوغراماز اصلا بو اود ديياري دوشون!
بولوددا قالسا دا سؤنمز اوفوقده قيرميزي گون
گول آچ قارا له چه يين ائي آنا وطن! ائللر
حاضيرلاشير توي ائده قورتولوش زمانه اوچون

23/9/1352

  Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

اي يوردداشيم! آنا وطنين ماتمينده باخ
دوشمن چيراق ياخيب نئچه ايللردي توي توتور
طوفانلي سام تكين قورودور بوستاني ، باغي
دهشتلي اژدها كيمي، او ، هر شئيى اوتور

باخ غربدن قوپان او اسارت دومانلاري
گوللو ، گونشلي ، باغچالاري، داغلاري بورور
سسسيز مزارليغا چئويره ن اود ديياريني
ايبليس-ى نابيكار! هله سلطنت سورور

شام يانديرير دا شاعير ائوينده ، غزل يازير
كئچميشده دونيادان كؤچن اول ياري اؤزله يير
ظولمت چؤكوبدو سانكي قييامت قارانليغي
هركس چكيب باشين قينينا صوبحو گؤزله يير

ائللر سؤنن اوجاقلاري اودلانديران زامان
ساغدان و سولدان ايتلري كؤشدورتدولر بيزه
مغريبده آرخاداشلارين آه، ياتمادان توزو
مشريقده پوسقودا اوتوران گيردي تبريزه

اودلار دييارينين ازلي، قانلي دوشماني
فارسلاشديرير سياست ايله آذر ائللرين
او، آنلاماز كي، كولتوروموز سئل كيمي آخار
هرگيز اونو آلماز اولور گوجلو سئللرين

قالمازدي داش ـ داش اوسته اگر تورك شاهلاري
ايران آديىلا مكتبي قورماسايديلار
يانمازدي تات اوجاغي، ديريلمزدي بير ده فارس
خانلار عربلر اؤنونده دورماسايديلار

سن سانما مردليك و شرف قالخيب اورتادان
مردانه ليك مرامىيميش اسكي خانلارين
بيليم نده ندي يوردداشيم؟ هرگون و هر گئجه
فارسين سيخيلمادان ائشيديرسن يالانلارين؟

توركون اولا ـ اولا گؤزه ل آهنگلي ديلي
تورك ائللري ديين نه اوچون فارسي اؤيره نير؟
اينسان حوقوقونو قورويان قورقودان سورون
ايرانداكي بو شوبهه سياست نه دير؟ نه دير؟

اينسان قول اولماييب، دوشونر اؤز ووقارينى
قول اولمايان ايتيرمز اولور قدر و قييمتين
غم ائتمه ، بو سحر دوغاجاق قيرميزي گونش
آنا ديليمين يئلي اسه جكدير سرين ـ سرين

تهران 21/8 /1350
Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************
سالخيم سؤيودلرين ساچي اولموش ايپك ـ ايپك
صوبحون نسيمي اسدي، اويان ائي قارا چيچك
رؤيالارين درين دنيزي بوغدو بيزلري
شئعريمده بلليدير گئجه نين غملي ايزلري

ظولمت توتوبدور گؤزلريني ، قورخورام گؤزه ل
سن آچماسان دا گؤزلريني، باغلاسين اجل
سن اولماسان قيزيل چيراغين قورتولور ياغي
سن اولماسان گول آچماز اولور شئعريمين باغي

سن سن خياليمين باهاري، گولو٬ باغچاسي
سن سيز جهاندا نئيله رم من سعادتي
آي گون بوتون جهاندا ائيله سه فلك
من ده قارا گولو سئچرم، اي قارا چيچك

10/10/1343

  Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

آنلاتديلار
گئت مكتبه ، اوشاق اوخوت ،
درسدن سونرا ، دؤن ائوينه
خوشدور داخما
قارانليغا ، غرق اولوبان
پارلاق قيزيل گونه باخما،
يادا قول اول ،
درده آليش ،
فارسجا دانيش .
اسيرلييي ، درويش لييي تلقين ائيله
اوشاقلارا

Anlatdılar...
Get məktəbə uşaq oxut,
Dərsdən sonra, dön evinə
Xoşdur daxma...
Qaranlığa qərq oluban
Parlaq qızıl günə baxma
Ya da, qul ol,
Dərdə alış,
Farsca danış.
Əsirliyi, dərvişliyi təlqin eylə
Uşaqlara.

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

حياتين کيتابی Həyatın kitabı

متنی آيدينسا حياتين کيتابی mətni aydınsa həyatın kitabı
ائحتيياج يوخسا دا تفسيره اگر Ehtiyac yoxsa da təfsirə əgər
يازاجاقلار من اؤلندن سونرا Yazacaqlar mən öləndən sonra
اونا موبهم و اوزون حاشييه‌لر. Ona mübhəm və uzun haşiyələr

او حواديثله دولو بير اثری O həvadislə dolu bir əsəri
اوخوماز اولدو منيم اقرانيم Oxumaz oldu mənim əqranım
طاق-ى نيسياندا قاليب، توزلاندی Taq-i nisyanda qalıb, tozlandı
جيلدی ييپرانمیش اولان "ديوان"يم. Cildi yıpranmış olan Divan'ım

چوخ کيتاب وار اونو ناققيشلا بزه‌ر Çox kitab var onu naqqışla bəzər
اينجه اللرله سمنبو جانان، İncə əllərlə səmənbu canan
آمما گؤز ياشلاريلا ايسلانميش Amma göz yaşlarıla ıslanmış
بو کيتابين بوتون اووراقی٬ اينان! Bu kitabın bütün övraqı, inan

بير باهار آخشامی "ديباچه" يازيب Bir bahar axşamı dibaçə yazıb
اونا موستوفی-ى ديوان-ى قضا Ona musovfi-yi divan-i qəza
من اؤلورکن اونا بير "سون" قوياجاق Mən ölürkən ona bir son qoyacaq
بير خزان يا کی غم‌آلوده شيتا... Bir xəzan ya ki qəmaludə şita

تئهران ۲۵/۷/۱۳۳۷

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

يانديرين مني

حبيب ساهر

گونشدن قوووروب٬ سورونوب يئرده
ياري چوروموشم، ياري يانميشام
خيال ايسه آليب سيرمالي پرده
تدريجي اؤلومو حيات سانميشام

گلين آ دوستلار، طيليسمي قيرين
بوگون اؤلمزسم ده ، اؤلوره م يارين
آه … يئتر چورومك ، مني يانديرين
كولومو سووورون چؤكه ركن آخشام

نه دورو سولارا٬ نه ده سئللره
سووورون كولومو٬ وئرين يئللره
سون باهاردا قوشون ساري گوللره
؟؟؟؟؟؟؟

كولومو سووورون، سوووورون گئتسين
هر بير ذرره سي اود، گونشه يئتسين
قارا گونلرين دستاني بيتسين
يوخومدو ابدي حياتا اينام

باسديرمايين مني تورپاغا٬ دوستلار
بو قارا تورپاقدان دا مگر نه چيخار؟
ايستمم تورپاغيم گولله نسين باهار
باهارلا شنله نمز غملي سرانجام

مني بو دونيادا اولورسا سئوين
سورخاب داغلارينا اولورسا گئدين
گئجه ياريلاري يانديرين گون
من قيزيل آلووون ايچينده وارام

توي ـ دويون اولورسا آذر ائلينده
ايسترم ياشايام ائللر قلبينده
شئعريم ازبر اولسون خالقين ديلينده
ايسترم خاطيره ده ابدي قالام

تبريز 12/5/1347

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

OTUR EVDƏ!

Otur evdə, bürün kürkə,
Dağda vardı boran,şair.
Qarabağda xalan varmış,
Xalan sənə qurban,şair.
İşıq gördün o taylarda,
Sən də sönük çıraq yaxdın.
Gündən yanan zəmi gördün,
Bulud olub, şimşək çaxdın.
Bilirsən ki, yurdumuzda
Qıvrılıbdı yad əjdaha
Nədən bizim şəhri, hərif,
“Bəla gərdan” etdin şaha?
İllər boyu yurddan uzaq
Azdırmışdı şeytan səni,
Ey yaramaz, səni duydum,
Girov qoydun gər vətəni.
O taylılar sazın döydü,
TÜRK dilin sözün gördü.
Bu taydakı ellər isə
Aydın “iki üzün” gördü.
Duydum təbin güllənibdir,
Bizim dildə qoşman boldu.
Ağlayaraq demisən ki:
“Göz yaşımdan Araz doldu”.
Hansı Araz? O Araz ki,
Qərq olubdu qızıl qanda.
O Araz ki, qan ağlamış,
Firidunlar asılanda...
Get, aşnalıq qatma artıq,
Yad sənindir,sən də yadın.
Yaslı payız üz verirkən
Cəlladları alqışladın.
Burax aşsın-daşsın Araz,
Sən get şaha mədhiyyə yaz.
El düşmanı, dil düşmanı,
Gəl aldatma el-obanı.

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

MAHNI

Qar əridi, axar sular nilləndi,
Çay-çəmən öcək-böcək dilləndi.
Bağ-bağçada yenə badam gülləndi,
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?

Kim alnına qara yazı yazandı?
Az ömürdə qara günlər uzandı.
Bura qürbət, nə Lalə, Şamqazandı,
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?

Gün qızardı, sular oldu zərnigar,
Daşdan-daşa çaldı bizi ruzigar.
Yağış yağdı, yenə gəldi ilk bahar,
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?

İllər boyu hökm sürdü fars,
Əsir olduq, toy-düyünlər oldu yas.
Boyundakı zəncirləri basdı pas,
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?

Hankı ocaq keçdi, hankı odlandı?
Şeir, qəzəl dəftərləri tozlandı.
Demək “insan hüquqları” yalandı!
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?

Qar əridi, sel suları atlandı,
Dəli könlün hər dərdlərə qatlandı.
Yazıq cismim iynələrə saplandı...
Hanı yurdlar, hanı ellər, hanı yar?

 1968

sahir

ماهني
قار اريدي٬ آخار سولار نيلله ندي
چاي چمنده اؤجوك-بؤجوك ديلله ندي
باغ باخچادا يئنه بادام گولله ندي
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟

كيم آلنينا قارا يازي يازاندي؟
آز عؤمرومده قارا گونلر اوزاندي
بورا غوربت٬ نه لاله شامقازان´دي
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟

گون قيزاردي٬ سولار اولدو زرنيگار
داشدان-داشا چالدي بيزي روزيگار
ياغيش ياغدي٬ يئنه گلدي ايلك باهار
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟

ايللر بويو بيزه حؤكوم سوردو فارس
اسير اولدوق٬ توي دويونلر اولدو ياس
بويونداكي زنجيرلري باسدي پاس
هاني يوللار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟

هانكي اوجاق گئچدي؟ هانكي اودلاندي؟
شئعير غزل دفترلري توزلاندي
دئمك اينسان حوقوقلاري يالاندي
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟

قار اريدي٬ سئل سولاري آتلاندي
دلي كؤنلوم هر دردلره قاتلاندي
يازيق جيسميم ايينه لره ساپلاندي
هاني يوردلار٬ هاني ائللر٬ هاني يار؟

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

İŞÇİ

İsti gündə buğda əkdin,
Yoldan keçən karvanlara
Satdın firovun...
Sal daşlardan ehkam tikdin,
Bu dünyadan köçər ikən,
Süd gölündə yatsın firovun.
Təxt qayırdın sultanlara,
Olsun bir gün:
Qızın kəniz, oğlun qulam,
Gümüş, altun qəndillərlə,
Məbədləri işıqlatdın,
“On fərmanı” - Tanrı sözün,
Yazsın xaxam...
Zəncir, zindan qayırdın ki,
Yoldaşların zəncirlənsin,
Bağ becərtdin, üzümünü,
Səhər, axşam xanlar yesin!

Ağlamadı!
Yalan sözə inanasan!
Xəncər, qılınc qayırdın ki,
Meydanlarda tökülsün qan.
Kəhriz qazdın ərbab üçün,
Bostanlığın susuz qalsın,
Başmqa tikdin xanımlara,
Özün gəzdin ayaqyalın.
Köçüb getdin Calusa ki,
Toxuasan güllü ipək.
Toy-düyündə şah qızına,
Mələkəyə olsun bəzək...

Qara yerin göbəyindən,
Fışqıranda qara altun,
Sən çalışdın gecə-gündüz,
Yəhudilər yandırsınlar,
Ərəblərin yurd-yuvasın.
Qoymadılar, dərs oxuyub,
Aydınlaşıb anlayasan.
Aç gözünü, qardaş, bir bax!
Kələk qurub yolda düşman!
Nə vaxtacan səni, qardaş,
Əfsanələr yuxuladacaq?
Dur ayağa!..
Qoyma, çöldən əsən, yeldə sönsün ocaq!..

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

YURD MAHNISI

Bir yerdə savaş qopsa da,
Bir yerdə barışdı.
Bax ASTARADA güllü bahar,
XOYDA da qışdı.
Əlvandı sarı dağlarımız
Sanki naxışdı.

Başdan-başa AZƏRBAYCAN
Baği-canandı.
Mavi XƏZƏRİN pərdəsi
Min rəng çalandı.
El ordusudur, qalası
Qarlı SAVALANDI.

Yurdumda axar çaylar,
Üzüm bağları vardır.
Qışlaqları var,
Ətirli yaylaqları vardır
Ulduzlu gecə,
Güllü səhər çağları vardır.

TƏBRİZİ gülşən.
Getsən bilirəm,ƏRDƏBİLƏ
Bir səhər erkən
Hər yerdə elin
Nəqşü nigarın görəcəksən.

Aldanma şirin söz desə xan,
Yoxdu vəfası.
Xan, bir əzəli düşmənimizdir,
Bizə asi.
Damdan düşüb artıq
O hərifin yerə tası!

Dur yer keşigində, igidim!
Bax, oyanıq ol!
Xan südlü inək istəyir,
Ərbabı da petrol.
Vermə, bu hərif keflidi,ha!
Öz evinə yol.

Mən söyləmərəm həsrətə qatlan,
Sitəmə döz.
Bir çox analar yollara
İllərlə tikib göz.
Xan versə də azadlıq
İnanma! Nə yalan söz!

Gəl keçmə vətəndən,
Yada bel bağlama, qardaş!
Dövran belə getməz, qalmaz
Daş üzərə daş!
Şimşək kimi çax!
Sel kimi ax!
Çalxalanıb daş!

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

TƏRƏHHATA İNANMA!

Ana güldür bir gün solur,
Ana dili şirin olur.
Bizim TÜRKİ şirin dildir,
Xoş sədalı zəngin dildir.
Dil-günəşdir, işıq saçar,
Səadətə qapı açar.
Yadın dili: "boyunduruq”!
Bir keçiddir: buruq-buruq.
Qoy yadlaşsın senatorlar,
Xalqı soyan tacir-tüccar.
Yaltaq şair yolun azsın,
Mədhiyyələr şaha yazsın,
Gəl atəşə, qızım yanma
Tərəhhata çox inanma!
Zənci danmaz öz dilini,
Hindi sevər öz elini.
Kimsə yolun çaşıb açmaz.
TÜRKİ deyib farsi yazmaz!

  Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************

Şum Tale

Azmışam sisli keçidlərdə,
Budur
Qaş qaralır,
Məni udmaq həvəsilə ağız açmış uçurum.
Gecədir,
Qafilə yollandı qaranlıqda,
Aman!
Qoşulum yolculara,
Yoxsa yol üstündə durum?!

Bir qarış yer də sahibsiz deyil ey tanrı,
Denən:
Mən də yırtıq çadırı hansı cəhənnəmdə qurum?!
Hamı taleysiz olurmuş bu geniş aləmdə,
Yoxsa şairlərin ey tanrı olur taleyi şum?!

Həbib sahi   -   حبیب ساحیر

****************************************