| تبليغات | X |
|
آپاردیلار گولومی - ائیله دیله ر ظولومی- نه قویدولار دانیشام - نه کسدیله ر دیلیمی
|
Xoş illärin birindä,
günlärin bir günündä.
"Tulu quşun" sövgisi,
"Bayındır Xan" köygüsü,
"Qara Çoğun" qaplanı
meşälärin aslanı
Xan Uruzun atası
qalmış igit arxası
ellärin, şanı - şövkäti
qalın Oğuz dövläti
"Qunur Atın" yiyäsi
äränlärin särkärdäsi
"Ulaşoğlu Xan Qazan"
yerindän durmuşidi
doxsan başlı ban evin,
döşärdä qurmuşidi.
Här yanda ipäk - ipäk,
xalılar salınmışidi.
särahi düzülmüşidi,
badiyä qurulmuşidi.
Neçä - neçä xub üzlü
xub üzlü - ala gözlü
gözäl - göyçäk görüklü
saçı dalda hörüklü
qabaq sähär, qaş gecä
döşlär qaba, bel incä
köksü qızıl düymäli
qıpıqları sürmäli
sähärin dan ulduzu
yanaxlar, al qırmızı
hallı - xuylu - damaxlı
dili, ballı - qaymaxlı
sinäsi qoşa narlı
(kim görüb särvi barlı?)
gecänin yağmış qarı
duru sulardan arı
dağın yorğun maralı
däli ceyran ädalı
şirin dil, inci dişli
gözäl kählik yerişli
dodağı pühär ballı
dosta gül, yada çalı
ällär xınadan älvan
baxışı canlar alan
säsi "Davud" näğmäsi
näfäsi gül näfäsi
vüqarlı - yaraşıqlı
bäxt ulduzu ışıqlı
yaz üzlü, güz neımätli
gül iyli, bar läzzätli
dadlı - duzlu, mäzäli
Azärbaycan gözäli,
mey gäzdirir ortada,
din - iman gedir bada.
şanlı Oğuz bäyläri
äränläri - ärläri
sığraq sürü - mey içirlär,
günlär şadlıqla keçir.
Ulaşoğlu Xan Qazan
Xan Qazan - Aslan Qazan
al şärabı qantarır
alaca gözü qızarır
papaq yenir qaşına
neşä vurur başına,
dizin sövkäyir yerä,
üzün tutur bäglärä:
- Ünün - ünläyin bäglär;
sözüm dinläyin bäglär;
yata - yata yanımız -
yançağımız qarıdı.
dura - dura belimiz -
buxunumuz qurudu.
varun ovlağa varaq
käyik yığaq, ovu tutaq.
elimiz yesin - içsin,
günlärimiz xoş keçsin.
Elin qähräman oğlu
"Sälcuq" oğlu, xan oğlu
yenilmäz adlım särdar
när güclü "Däli Dondar",
razıligin bildirir:
- Xan Qazan mäslähätdir!
Ulu bäglärin başı
xanın igit yoldaşı
uzun qol, qaplan qıynaq
qara när "Qara Budaq",
säs verir digär yandan:
- Yaxşıdır ağam Qazan!
Xanlar bunu deyincä
başqalar säs verincä
"at ağızlı bäg Uruz"
ağ saqqal äldä qopuz
iki diz üstä çökür,
düşünür tibir(*) tökür: (*)tädbir
- Dayun boyuva qurban
al saxla bägim Qazan!
sası dinli düşmanın,
märzindä oturursan,
ev - eşigin, obanın,
üstündä kimi qoyursan?
- Cilov yähär qaşında,
üc yüz igit başında,
oğlum "Uruz" atlansın,
obam üstä dayansın!
Diyä - xan verdi färman
qalxdı geyindi xiftan.
Hazırlıqlar başlandı,
igitlär silahlandı.
qabaxca "Qunur atı",
çäkdilär särdar mindi
"Täpäl Qaşqa Ayğırı",
dalıyca "Dondar" mindi
Qazanın märd qardaşı,
arxası silahdaşı,
boz aslan "Qaraqunä".
qalxdı " Göy at" üstünä.
Yaman gündä, dar gündä,
çäkän elin qayğısın,
dästursuzca öldürän,
"Bayındır Xan" yâğisın,
şer oğlu " Şer Şämsüddin",
mindi "Ağca Bädovin".
"Bayburdin" hisarından,
parlayıb uçub qaçan,
döv günü qatı yaydan,
dolu kimi ox saçan,
"Boz Ayğırlı bäyärk",
atlandı lay duvar täk.
Xan Qazan mäzahilan,
"Käşiş" diyä - çağıran,
"Yeyink" silah taxdı,
"Duru Ayğıra" qalxdı.
saya varsan tükänmäz
hädd u hisab gälmäz
bütün Oğuz bägläri,
alıcılar läşgäri,
geyindi - yaraxlandı,
düzüldü - yasaxlandı,
çıxdılar ala dağa,
aslan girdi ovlağa.
Dävä kinli düşmana,
casusu, casusladı,
bu xäbäri Gürcüstan -
mämläkätinä yolladı.
yeddi min zatı qırıq,
donun ardı yırıq,
başları yarı saçlı,
sinäsi gümüş xaçlı
silahlandı - at mindi,
yähär qaşına sindi.
yöndi xan evinä,
çapdı Qazan evinä.
Çaldı çapdı - taladı
oğlunu yaxaladı
ağ ällärin bağladı
qız - gälinin ağlatdı
ağban evlär, kömälär,
qatar - qatar dävälär.
şahbaz at tövlä - tövlä.
hesabsız pul, xäzinä,
talandı ğarät oldu,
äcäb qiyamät oldu!
Ağ saqqallar - qocalar,
qarıcıq olan analar,
körpälär, quzu kimin,
qaza bänzär qız - gälin,
sähärin dan ulduzu,
Bayındır xanın qızı,
uca boy, qara qaşlı,
bel nazik, uzun saçlı,
ipäk şäddä qaşında,
qırx incä qız başında,
Oğuzun baş qadını,
Xan Qazanın xatını,
düşmana yesir oldu,
bänzi saraldı soldu.
Xanın qarı anasın,
evindän çıxardılar,
qara dävä boynuna,
asdılar - apardılar.
Üç yüz igit qırıldı,
daş üstä qalmadı daş,
oxlandı - şähid oldu,
qocaman "Sarı Gülmaş".
Düşman öyünür, şişir,
boy - boylayır, söyläşir:
- Märä bäglär; Qazandan,
ğäribä acıq çıxdıq.
bir kärä varın - yoxun,
taladıq evin yıxdıq.
Bizlärä äsir oldu,
hälalı, oğlu - qızı.
qırx igidiylä tutdux,
oğlancığı "Uruzu".
Bir yâği yerdän durur,
ağzın büzür, dän salır:
- Nä deyirsiz hälädä,
bir acığımız qalır.
"Şüklü Mälik" tutulur
qara qanı qaralır:
- Märä äclaf de görüm,
nä acığımız qalır?
Çuğul yâği titräyir
bağır basır, baş ägir:
- Bäglär bägi Qazanın,
o barışmaz düşmanın,
Dämir qapı därbänd'dä,
qoyunu var minlärcä.
onlarıda alsaydıq.
ulu acıq açarıq,
"Şüklü Mälik" eşidir,
tamahlanır, hökm edir:
- Altı yüz atlı gedsin,
qoyunu ğarät edsin!
Altı yüz är atlandı,
qoyun üstä yollandı.
Qara çoban, xan çoban,
qayğılı aslan çoban,
qara dağlar qaplanı,
Xan Qazanın çobanı,
yatdı vaqiä gördü,
sımrädi uru durdu.
qoyunları här yerdän,
ağıllara topladı.
qapların bärkidib,
dalısın torpaxladı.
çağırdı cüt qardaşın,
yığdı çöllärin daşın
Üç yerdä daş topladı.
bärkitdi dört bir yanın
açdı älinä aldı,
ala qollu sopanın.
Toz qalxdı günäş batdı
atlılar gäldi çatdı:
- Sürüyä qurd girändä,
äli çomaxlı çoban.
qaranquluq düşändä,
odli - çaxmaxlı çoban.
pändiri, qatığı bol,
südlü - qaymaxlı çoban.
dartışıb - qarpışanda,
dämir qıynaxlı çoban.
märä qaracıq çoban!
bizä qulağ asgilan
Qazanın ev eşigin,
dağıtdıq, yığmaladıq.
tövlä - tövlä atların,
biz mindik - biz taladıq.
Xanın axdı ulduzu
tutduq oğlu Uruzu,
çapdıq evin, kömäsin,
bol pulun - xäzinäsin,
qatar - qatar däväsin,
qarıcıq olan nänäsin,
bütün dövlätin - malın,
qız - gälinin, hälalın,
yesir qıldıq apardıq,
qiyamätin qopardıq.
märä çoban hardasan?
yaxında - uzaxdasan?
sözümüzä qulağ as!
bizä baş äg - bağır bas!
bizdän gizlänmä qorxma
iräli gäl huyuxma
sänä "Şüklü Mälikdän",
bäglik allıq bilgilän.
Qara Çoban bağırır,
särkärdäni çağırır:
- Ala qarı söylämä gäl
yolsuz yâği, azqın yâği
itim'ilän bir yalaxan,
yöndäm içän quzqun yâği!
Altunda ki şahbaz atun
nä öyürsän märä yâği?
ala başlı - kola buynuz
keçimcädä gälmäz mänä.
Başunda ki däbilqäni,
nä öyürsän mänä yâği?
başımda ki bu qıllıca,
börkümcädä gälmäz mänä.
Atmış tutam kändirini;
öymä mänä mırdar yâği!
bu qızılcıq yeddi qarış,
ağacımca gälmäz mänä.
Qılıncını, qalxanını,
öymä mänä märä yâği!
savaş günü äyri başlı,
çovqanımca gälmäz mänä.
Belündä ki doxsan oxun,
nä öyürsän dinsiz yâği?
qırış günü ala qollu,
sopanımca gälmäz mänä.
yaxından, uzağından,
bäri gäl hey yetim yâği!
igitlärin zärb ü şättin,
görüb get hey itim yâği!
yâğilar at täpdilär
här yandan ox säpdilär
äränlär qoçağı,
el - obanın dayâği,
mänim Qara Çobanım,
yenilmäz qährämanım,
äl eylädi süpängä;
yer - göyü gätdi tängä.
yâğinın aşı pişdi
kor günä birdä tüşdü,
igit çoban täkinä,
när kimi girdi sinä
qızqın sopan tavladı
daşı - daşa dayadı
atıldıqca här daşı,
sındı üç düşman başı.
qırdı yâğinın gözün
yerä särdi üç yüzün
lakin tükändi daşı
oxlandı cüt qardaşı
aslanım acıxlandı
içi od tutdu yandı
dünya gözünä gälmäz.
keçi bilmäz - qoç bilmäz,
qoyur sopana atır,
düşman yan - yana yatır.
qaraldı yerin üzü,
qorxdu düşmanın gözü:
- Yarımasın bu çoban
yarcımasın bu çoban
bir az'da dursaq ägär,
diri qoymaz bir näfär
hamını tökär qırar,
anamız üzün cırar
üz döndärib qaşdılar
dağ - täpäni aşdılar!
Düşman ara açarkän,
çobanım çatdı qaşın
haqqına tapışırdı,
iki şähid qardaşın.
mat qaldı öz işindän
çaxmax çaldı od yaxdı.
düşmanların leşindän,
böyük bir täpä yapdı
polad ürägindä kin
yandırdı bez köynägin
bağladı yarasına
kimsä gälmäz yasına
därä xälvät, är yalqız
eldän irax, qayğısız
bir daş üstä çönbäldi
ürägi därdä gäldi
yollara baxdı - baxdı
gözlärindän yaş axdı:
- Yolun yumulsun Qazan!
qapun çırpılsın Qazan!
ölübsän ya dirisän?
xäbärün yox xäbärdän!
Sizä män söyläyincä
mägär dostlar o gecä,
Xan Qazan ayın - şayın,
toxtax ağır - arxayın,
at oynadıb. ox atıb,
yorulub, tüşüb yatıb.
yuxusunda nä gördü?
qara vaqeä gördü.
sämirädi uru durdu
qardaşına hey vurdu:
- unum unlä qardaşım!
sözüm dinlä qardaşım.
yuxumda gördüm nälär?
qorxulu vaqeälär.
qarlıca qara yağmur,
gördüm üstümä yâğir.
gördüm qara qırqılar,
mänim quşumu şığar.
gördüm ıldırım şaxdı,
ev - eşigimi yaxdı,
qara qılçıcıq, büväz, sarı,
quduzlaşmış qurdları,
evimi dälär gördüm.
bir daha nälär gördüm:
unbarmağım ox gördüm
bilgimdän yox gördüm.
tüklärim qarğı kimin,
tutdu gözümün önün.
dağılıb ağlım - huşum
gäldim sänlä qonuşum
canım qardaş halım sovur.
mänim bu yuxumu yovur!
- Qara bulut dedigün,
sänün varun dövlätün.
qara yağmur läşgärün.
saç, qayğılı ellärün.
qalanın tanrı yovursun,
işallah xeyir olsun!
- Ümidim arxam qardaş!
läşgärimä sän ävväl baş.
otur yerli yeründä
ovumu pozma, mändä. -
minäräm "Qunur Ata"
qan tärä bata - bata
Qunur Atım, ceyranım,
qara quşam, tärlanım,
"därälärdän yel kimi
täpälärdän sel kimi"
särsärä dönär äsär,
üç günlük yolu käsär
öylän çatar obama
baş çäkäräm odama
sağlıq - äsänlik olsa,
sağlamlıq - şänlik olsa,
nä durram, nä dincälläm,
axşama dönüb gälläm.
gälmädiyim axşam ägär,
bilün var yaman xäbär.
Qunuru mamızladı,
yürüdü yol - yolladı,
uca dağlardan aşdı
daşğın sulardan keşdi
çapdı yetişdi yurda
nä ev gördü, nä ovda
uçarda quzqun uçar
qaçarda tazi qaçar
bağrı alışdı - pişdi,
yurduyla xäbärläşdi:
- Ay yurdum - aman yurdum!
qum qumlamayan yurdum!
güllü dağların tuşu
sığın käliklä qonşu
yâğilar hardan varımış?
nä yerdän säni dalımış
yenä dä söy - söylämiş,
görälim nälär demiş:
- Ağ ban evim tikiländä yurdu qalmış.
qarı anam ulurunda yeri qalmış.
oğlum Uruz ox atanda budax qalmış.
qara mitbax tikiländä ocax qalmış.
ulu bäglär çaparında meydan qalmış.
oba köçmüş yur - yuva veran qalmış.
Tutuldu salur Qazan
gözlärinä doldu qan
qara bağrı darıldı
yumax kimi sarıldı
könlü täşvişä tüşdü
qan damarları şişdi
köçün izini tapdı
heylädi atın çapdı
başı luli, bağrı qan.
gözlärin tutmuş duman
märd äli çıxıb boşa,
yalvarır dağa - daşa.
qarşına çıxdı bir su:
- "haqq didarı görüb bu"
xäbärläşir su'ilan,
nälär soruşur ondan:
- Çınqım - çınqım qayalardan çıxan su;
şaqqıldayıb därälärdän axan su;
ağır - ağır qayaları xırladan.
dänizlärdä gämiläri oynadan.
şahbaz atlar, boz ayğırlar içän su.
qızıl dävä üzärindän keçän su.
sahilläri ağca qoyun yatağı
çämänläri bulağların otlağı
ayişänin, fatimänin miknäti
İmam Häsän, İmam Hüseyn häsräti
el - obamdan xäbärün var de mänä
qara başım qurban olsun su sänä!
Su necä xäbär versin?
nä söyläsin, nä desin?
Suyu atladı keşdi,
gözü bir qurda tüşdü:
- " Uğurludur qurd üzü,
uzağı görär gözü
xäbärläşim onilan"
diyä - soruşur qurddan:
- Günü doğan qaranquluq axşamlar
uru duran yağanda kövşänä qar
qızıl - qızıl däväläri buzladan
ağca qoyun gördigdä quyruq qapan
ärkäcin, övücün, simizin tutan
qanlı quyruq üzübän çap - çap utan
arxasıyla ağıllar bügäri sökän
şahbaz - şahbaz atların ätin tökän
qaba säsli köpäkläri hürüdän
çaxmaxlıca çobanları yügürdän
el - obamdan xäbärün var de mänä!
qara başım qurban olsun qurd sänä!
Qurd necä xäbär versin?
nä söyläsin - nä desin?
qurdu'da qoydu keşdi,
qözü bir itä tüşdü:
- Qaranquluq axşamlar haf - haf hürän
ağca ayran kördigdä çap - çap içän
oğruları xısızları qaçırdan
qorxudubän, hürküdübän, uçurdan
el - obamdan xäbärün var de mänä!
iyiliglär edäräm itim sänä.
İt hardan xäbär versin?
nä söyläsin - nä desin?
Xan Çobanın köpägi
tanıyır Qazan Bägi
ayaxlarına düşär
oynar säk - säk säkildär
Qazan'dan äl götürmäz
vursada qaçıb getmäz
dilsiz - ağızsız heyvan,
can atır bu yol'ilan,
xanı dalıyca çäkä,
çobana çata bälkä,
xanı cinlädir, çovur,
it qaçır Qazan qovur.
hirsindän yana - yana,
gälir çatır çobana:
- Qaranqu axşam olanda qayğılı çoban,
qara yagmır yağanda sayğılı çoban,
sopanlı; dägänäkli, çaxmaxlı çoban.
südü, pändiri bol qaymaxlı çoban.
Qazan yenä söylämiş
görälim nälär demiş:
- Unum unlä çobanım
sözüm dinlä çobanım
ev - eşigim talanıb
bağrım od tutub yanıb
nä xäbärün var mänä?
qurbanam çoban sänä
- Harda ölmüşdün Qazan?!
harda itmişdün Qazan?!
Dünän yox yarınki gün
buradan talan keçdi
qara dävä boynunda,
qaıcıq anan keçdi.
uca boylu hälalun,
bütün qol - qaravaşı,
kafirä yesir getdi,
yanında qırx yoldaşı.
Qırx igidi yanında,
oğlun Uruz yalıncıq.
qul oldu, äsir getdi,
ayax yalın - baş açıq!
Düşmanlar mindi getdi;
tövlä - tövlä atları,
yükilä gäldi keçdi
dävälärin qatarı.
Xan bu sözdän usandı
ürägi tutdu yandı:
- Ağzun qurusun çoban!
dilün çürüsün çoban!
qadir qäbrivi qazsın
anlıva qada yazsın
nä deyib - nä söyläyirsän?!
çäkin bu pis xäbärdän!
İgit Çoban tutuldu
ürägi därdä doldu:
- Nä deyirsän Xan Qazan?
sändä yoxmudur iman?!
Qarqama mäni bäsdi
sözün bağrımı däldi
altı yüz yâği daxı,
mänim üstümä gäldi
Dağ täk dayandım durdum
üç yüzün tutdum qırdım
üç yerdän yaralandım
yıxılmadım dayandım
gözünä saldım qada
vermädim bir toxlu'da
büküldü qara başım
öldü iki qardaşım
usandım qaldım yalqız
täk ü tänha, qayğısız.
göyä ucaldı ahım
demäk budur günahım?!
Çobanı qähär tutdu
saxlaşdı hirsin otu
üzündä acı kädär
daha söylädi nälär:
- Altundaki Qunur Atun vergil mänä
atmış tutam kändirini vergil mänä
ağ - alaca qalxanını vergil mänä
qara polad qılıncını vergil mänä
sadaqundan säksän oxun vergil mänä
ağca tüzülü qatı yayun vergil mänä
Düşmanın üstünä yel olum äsim
yengädän doğanın öldürüm, käsim
yenimlä alnımın qanını silim
gäräk olsa sänün yolunda ölüm
qadir qoysa alım evün - eşigün
gecä - gündüz özüm çäkim keşigün!
Xan Qazan mat - mat baxdı,
nä dindi nä söylädi.
çobanın cävabında,
bir söz daxı demädi.
Qunuru qamçıladı
yolun tutdu yollandı
Coban isä, Qazanın -
dalısıyca tovlandı.
Xan döndü dalı baxdı:
- Oğul Çoban sän hara?
- Sän evün üçün, mändä -
qardaş qanı almağa!
DÄRSÄ XANOĞLU
BOĞAC
- Särin särin äsän zaman,
salxım - salxım dan yelläri,
qaqıldaşıb seyrindä,
bozay rängli, turağıyı.
*
Uzun saqqal - uzun ätäk-
tat, dam üstä banladıqda.
bädov atlar yurğalayıb,
yollar üstä uğradıqda.
*
Üfüqlärdän baş qovzayıb,
qaş atanda, qızıl laçın,
köykäsi gözäl, qaba dağa,
döşäyändä, sarı saçın,
Här täräfdän xanlar bäylär,
qoç igitlär, mindi atın,
yollar üstä, toz qoparıb,
uğradılar axın - axın,
* * *
Xanoglu xan, "Xan bayındır",
toy edärdi, ildä bir gün.
qonaqlayıb toylayardı,
oğuzların, xanın - bäyin.
*
Demäk yenä xanlar xanı,
bir gün yerdän durmuşudu,
qızıl qubbä, şam günlügün,
yer üzündä qurmuşudu.
*
"Ala sivan" göy üzünä,
ucalıbän aşınmışdı.
min bir yerdä ipäk xalça,
döşänmişdi - salınmışdı.
*
At öldürüb, dävä käsib,
buğur - ayğır, qırdırmışdı.
här täräfdä üç irgädä,
çadır - otaq, qurdurmuşdu.
-"Oğlu olanı, ağ çadıra.
qızı olanı, al çadıra.
oğlu - qızı olmayanı,
qara evä, qondururuz!
qara keçä üzärinä,
eyländirin!
qara qoyun, yıxınısıdan,
yemäk verin! yesä yesin,
yemäz getsin!
oğlu - qızı olmayanı,
tanrı täala qarqamışdır,
bizdä daha qarqayırız,
hamu bunu bälli bilsin!
diyä - o gün "Xan Bayındır Xan",
hökm etmişdi!
* * *
Qalın oğuz ellärindä,
"Därsä Xana" mäşhur olan,
bir bäy varmış. lakin onun,
nä oğlu var, nädä qızı.
oda başqa bäylär kimi,
ala sabah yerdän durur,
qırx igidin atlandırır,
yola düşür.
Bayındırın igitläri,
soyuqluqla qarşı çıxır!
Därsä Xanı, aparırlar,
qara evä!
çadırına, qara keçä
döşäyirlär!
yemäk väqti, onun üçün,
qara qoyun, bozbaşından,
gätirirlär!
*
Belänçilik qarşılanmaq,
Därsä Xana ağır gälir.
- mändän hansı äsgikligi,
gördünüz ki, mäni bu cur,
häqir sandız?
mändän äsgik kişiläri,
ağ otağa - al otağa,
göndärdiniz.
qılıncımdan, ya süfrämdän?
diyä - därsä, sual verdi.
- görüklü xan; Bayındır Xan,
buyurduğu böylädir ki:
oğlu qızı olmayanı,
tanrı täala qarqamışdır,
bizdä daha qarqayırız!
diyä - onlar, ayıtdılar.
*
- Qalxın gedäk igitlärim.
bu qara ayıb,
ya mändän, ya xatındandır.
diyä - Därsä yerdän durdu,
evä gäldi.
xatınını çağırıbän,
nälär söylädi?
*
- Bäri gäl hey; başım bäxti,
evim täxti.
evdän çıxıb sallananda,
särv boylum.
topuğunu saçı döyän,
qara saçlım.
qara qaşı yaya bänzär,
çatma qaşlım.
qoşa badam sığınmayan,
dar ağızlım.
yanaqları güz elması.
al yanaqlım.
ev dirägim- el dölägim!
bilirsänmi nälär oldu?
*
Qalxıbanı Xan Bayındır,
yerdän durmuş.
bir yerdä ağ, bir yerdä al,
bir yerdädä, qara çadır,
qurdurmuşdur.
oğlu olanı, ağ çadıra,
qızı olanı, al çadıra,
oğul - qızsız, sonsuzları,
qara evä, qondururu!
qara keçä üzärindä,
eyländirir!
qara qoyun yıxınısından,
yemäk verir!
buyurmuş ki:
"oğlu - qızı olmayanı,
tanrı täala, qarqamışdır,
bizdä daha, qarqayırız"!
*
Beläliklä qarşıladı,
onlar mäni.
söylä görüm bu qara ayıb.
sändändirmi, mändändirmi?
säbäb nädir tanrı bizä,
bir igitmän oğul vermäz?
sonra demiş:
*
Xan qızı;
män aşnalığı ataram.
yaxalayıb, boğazından tutaram.
bu sevdadä nahax qana bataram.
söylä mänä säbäb nädir bu işä?
*
Qara polad qılıncımı çäkäräm.
al qanıvı yer üzünä tökäräm.
ayrılığın şärabını içäräm.
söylä mänä säbäb nädir bu işä?
*
Acıqlanmış aslan kimi,
dodaqların çeyniyäräk,
därsä xanın cävabında,
nälär dedi, xatın göräk:
*
- Hey Därsä Xan; mänä qäzäblänmä.
inciyibän acı sözlär söylämä.
dur ayağa, çadırların qurgilan.
qoyunları, qänaräyä vurgilan.
täpä kimi, at - yağ qala bu düzä.
gülmiş kimi, qämiz cala bu düzä.
ac - yalavac qalanlara, yemäk ver.
äyni yalın - çıplaqları, giyindir.
iç oğuzu - dış oğuzu, qonaqla.
borcluların, borclarını qıl äda.
sän elä bax, alqışlasın el säni,
haqq unudmaz, el gämini göräni.
hacät dilä, el sänä näfäs versin,
bälkä tanrı, säsimizä säs versin.
* * *
Demäk Därsä qadınını dinlädi,
näzr eyläyib. böyük bir toy eylädi.
qoyun - quzu käsdirdi, qırdı at -dävä,
oğuz ellärini, yığdı bir yerä.
harda bir ac gördü, doyurdu onu,
yalancıq olana, geyirdi donu.
borclu olanların, borcunu verdi.
xärcliksiz qalanların, qämini gördü.
här yerdä dağ kimi, ät - yağ qaladı.
su kimi çaylara, qämiz caladì,
hansı atılan ox hädäfä däydi,
bir ağzı görçägin sözü göyärdi.
xatın o günlärdä hamilä oldu,
çox zaman keçmädän bir oğlan doğdu.
* * *
oğlancığı tayalara,
tapışırdılar, saxlatdılar.
at ayağı küläk olur,
ovzan dili, yügüräk olur,
zaman keçdi, il dolandı,
oğlan boya - başa çatdı,
on beş yaşlı, bir gänc oldu.
* * *
Deyirlär ki Bayındır Xan,
sarayında, iki äsräk,
boğa varmış.
o boğalar, qara daşa,
buynuz vursa, külä dönär.
yaz olanda - güz olanda,
toy tutallar, boğaları,
döyüşdürüb, xanlar - bäylär,
täfärrücä yığılallar.
yenä bir yaz, bayındırın,
ordusunda, toy başladı.
ağ meydanı, süpürdülär,
suladılar.
boğaların här birini,
altı dämir zäncirilän,
zäncirläyib.
altı kişi,
üçü sağdan - üçü soldan,
zäncirlärdän yapışaraq,
çäkä - çäkä. gätirdilär.
*
Gün görmämiş boğaların,
biri ancaq,
zäncirlärin, çäkib qırır,
kişilärin ällärindän,
buraxılır.
*
Meydan däyir bir - birinä,
Därsä Xanın oğlanıda,
iki näfär yaşıdıla,
bir täräfdä aşıq oynuyur.
ağ üräklär, qaçıb tezir.
oğlancığın dostlarıda,
qoyub qaçır!
lakin oğlan tärpänmädän,
öz yerindä durub qalır.
*
Bunu görän qızğın boğa,
buynuzların şüşlädäräk,
oğlancığa, hücum edir.
oğlan isä çäkinmädän,
yumuruğun dügünläyäräk,
boğa ona, çatan zaman,
ändiriri, qasqasından.
*
Yumuruğun, zärbäsindän,
äsäräk boğa, gicällänir.
igit oğlan sıçrayıb,
yağisini buynuzlayır.
*
När oğlanla - qızğın boğa,
qabax - qänşär, dartışırlar.
lakin güclär,
bir - birinä, üstün olmayır.
här ikisi aralıqda,
durub qalır.
oğlan bir az, fikrä dalır :
- "dam dayanar, diräkiylän.
bir sarayın dirägini,
çäkär olsan, ev yıxılar.
män nä üçün, bu heyvana,
diräk olum? diyä - oğlan,
düşünäräk, nagähandan,
ällärini, heyvancığın,
buynuzundan, götürübän,
sıçrayır. qızğın boğa,
başı üstä, yerä dägir.
oğlan isä macal vermir,
piçağiyla, başın käsir.
*
Bunu görän xanlar - bäylär,
yığılırlar,
käl oğlanın dövräsinä.
- hanı; gälsin "Qurqut Dädä",
bu oğlanın, adın qoysun.
älin tutub babasından,
onun üçün, täxt istäsin,
bäylik alsın, diyä - diyä,
* * *
Çağırdılar, Dädäm Qurqut,
gälär oldu.
oğlancığın älin tutdu,
babasına varıb getdi.
- hey Därsä Xan; oğlanıva,
kürsi vergil, bäylik vergil,
ärdämlidir!
boynu uzun bädov at ver,
minär olsun, hünärlidir!
*
Ağ ayıldan, tümän - tümän,
ağ qoyun ver, bu oğlana,
şişlik olsun,
ärdämlidir!
*
Qatar - qatar dävä vergil,
qoy oğlana, yüklät olsun,
hünärlidir!
*
Qızıl qubba, çadır vergil,
bu oğlana, kölgä salsın,
ärdämlidir!
*
Çiyni quşlu, cübbä vergil,
qoy bu oğlan giyär olsun,
hünärlidir!
*
Ağ meydanda, boğa basıb,
onun adi "Bogac" olsun.
adını män qoydum yaşın,
tanrı täala, özü versin.
Hünärlinin parlayanda,
hünärinin günäşi,
hammı gözlär ışıqlanmaz,
hammı üräk, şad olmaz!
*
Çox kor olmuş, göz vardır ki,
ışıq görsä qamaşar,
çox yaramaz, bayquş kimi,
abadlığa qapılmaz!
* * *
Boğac Xanın, täxtä çıxıb,
bäylik donun giymäsi,
atasının qırx igidin,
häsadätä qapatdı,
- gäräk bunu, atasına,
çuğullayaq,
ola bilir ki öldürä.
o ölürsä, yenä bizim,
izzätimiz - hörmätimiz,
çoxalacaq! diyä - onlar,
hämläşdilär.
sonra iki bölük olub,
bir bölüyü,
Därsä Xana yanaşıbän,
söylädilär:
- bilirsänmi nälär olmuş?
yaramasın sänin oğlun!
gäncligindän, bar yemäsin!
qırx igidin, götürübän,
qalın oğuz ellärinä,
basqın etmiş!
harda bir, gözäl görsä,
çäkib almış!
ağ saqqalı, qocaların,
ağzın söymüş!
ağbirçäkli qarıların,
südün, söymüş!
aydın axan gür sulardan,
xäbär keçä.
qarşı yatan ala dağdan,
aşıb keçä.
xanlar xanı Bayındıra,
xäbär çata.
Därsä Xanın, oğlu bucur,
bädät işlär görür diyä-
söyläyällär. gäzmägdänsä,
ölmäk sänä, yaxşı ola.
Bayındır Xan, çağırıbän,
qäzäb edä.
belä oğul, sänin üçün,
nä gäräkdir?
olmağından, olmamğı,
yaxşıraqdır. öldürsänäm!
*
"Gätiriniz öldürälim!"
diyä - Därsä buyurarkän,
qırx igidin son igirmisi,
çıxa gäldi.
- hey Därsä Xan; sänin oğlun.
yerdän durdu,
köykäsi gözäl qaba dağa,
ava çıxdı.
sän varikän,
av avladı, quş - quşladı!
anasıyla, mäclis qurub,
söhbät edib, badä içdi.
atasına, qäsd eylädi!
yaramasın, sänin oğlun!
Qarşı yatan ala dağdan,
xäbär keçä.
aydın axan, gür sulardan,
aşıb keçä.
xanlar xanı Bayındıra,
xäbär çata.
Därsä Xanın oğlu bu cür,
bädät işlär, görür diyä-
söyläryälär,
çağırılıbän, Bayındır xan,
qäzäbinä, tuş olasan.
belä oğul, sänün üçün
nä gäräkdir? öldürsänäm!
diyä - onlar, söylädilär.
*
- Gedin tutub gätiriniz,
öldürälim!
bu cür oğul, dedi - Därsä.
- biz oğlanı necä tutaq?
o bizläri, sayan dägil.
sözümüzä, baxan dägil.
dur ayağa ;
qırx igidin, boyuna al,
oğluvuda götürübän,
çıx avlağa!
quş uçurdub, av - avlayıb,
oğlanıda oxlayıbän,
geri qayıt!
onu bu cür, öldürmäsän,
başqa cürä, öldürülmäz!
diyä - onlar, uydurdular!
* * *
Särin - särin äsän zaman,
salxım - salxım dan yelläri.
qaqıldaşıb, seyrindä,
bozay rängli, turağıyı.
*
Uzun saqqal - uzun ätäk
tat dam üstä, banladıqda.
bädov atlar yurğalayıb,
yollar üstä, uğradıqda.
*
Köksü gözäl qaba dağa;
sähär - sähär, gün däyändä.
böyük oğuz ellärinin,
qız gälini, bäzänändä,
ala sabah axmax Därsä,
yerdän durdu,
qırx namärdin, atlandırıb,
"Boğacıda", götüräräk,
ava çıxdı.
av - avladı, quş - quşladı.
*
Qırx namärdin bir neçäsi,
"Boğac" bäyä, yaxınlaşdı.
- atan dedi, "käyik qavsun,
gätiribän mänä qänşär,
vurub salsun.
at oynadıb, qılınc çalıb,
ox atmasın, gözüm görsün,
färählänim !" - söylädilär.
*
İgid oğlan, ayın - şayın,
sevinciylä, at oynadır.
käyik qavuyur, maral qavuyur,
atasının, qarşısında,
oxlayıbän, yerä salır.
özyanında:
- "qoy xan babam, at sıyırdıb,
qılınc çalıb, ox atmama,
färählänsin.
mänä baxıb, güvänibän,
fäxr eyläsin."
diyä - yazıq, düşünürdü.
ävväl qırx namärd:
- hey Därsä Xan; "görürsänmi
oğlan necä, käyikläri,
tızıkdırır,
här täräfdän, qavur sänin,
qabağında, yerä salır?
olmuya ki, ceyranlara
ox atar kän, säni vura!
oğlan säni öldürmädän,
tez ol onu öldür!" diyä-
uydurdular!
*
Käyiklärin, dalısınca,
oğlan qızqın at çapdırıb,
babasının, qänşärindän,
ötän zaman,
axmax Därsä, "Qurqut Dädä"
odumlamış, qatı yayı,
älä aldı.
özänginin üstä qalxdı,
yay çäkdi, öz oğlunun,
küräginin, arasını,
nişanladı!
ox, kämandan, sıçradı,
ıldırım täk, uçub şaxdı,
"Boğac" xanın, küräyindän,
däyib yaxdı!
alca qanı, şırıldadı,
bädov atın, uzun boynun,
qucaqlayıb, yerä düşdü.
*
Ävväl namärdlär, Därsä Xanı,
oğlanın, näşi üstä,
getmäyädä, qoymadılar!
atlarını, döndäribän,
qayıtdılar.
* * *
Yazıq xatın:
- "oğlancığın, ilk avuydur,
gäräk oğuz, bäylärini,
toyluyalım" diyä - qalxıb,
yumurlanıb, uru durdu.
at öldürdü - dävä käsdi,
buğur - ayğır, qoç, qırdırdı.
qırx incä qız, dövräsindä,
Därsä Xana, qarşı varıdı.
*
Qıpbıqların, qaldıraraq,
Därsä Xana, näzär saldı.
sol - sağına, göz gäzdirdi.
oğlancığın, göränmädi.
qara bağrı, sarsılıbän,
yanar oldu.
qara xumar gözlärinä,
qan yaş doldu.
çağırıbän, Därsä Xanı,
söy söylädi,
göräk xatın, nä söylädi:
"bäri gäl hey! başım bäxti,
evim täxti!
xan babamın köygüsü,
qadın anamın sevgisi,
atam - anam verdigi,
göz açıbän, gördügüm,
könül verib, sevdigim."
*
"Qalxıbanı sän yeründän,
oru durdun.
qara yallı, bädov atun,
bütün mindün.
köksü gözäl, qabadağa,
ava çıxdun.
iki vardun bir gälirsän.
yavrum hanı?
buduranda, min dil gälä,
yetirdigim, oğul hanı?
çıxsın mänim, gözüm Därsä,
yaman säriyir.
käsilsin bu oğlan ämän,
süd damarım; yamansızlar.
sarı ilan dişlämädän,
ağca tänim, qalxıb şişär.
yalqız oğul, görünmäyir,
bağrım yanar."
*
"Quru çaylar, üzärinä,
suçu saldım.
qara donlu därvişlärä,
näzir verdim.
ac qarınları, doyurdum.
yalıncıqları, donaltdım.
täpä kimi, ät qaladım,
günäş kimi, süd caladım
min dil gälä, bir oğlanı,
güclä tapdım.
yalqız oğul, xäbärini,
aman Därsä, de gäl mänä".
"Qarşı yatan, ala dağdan.
uçurtdunsa, de gäl mänä.
Qältan axan, daşğın suya,
axız donsa, de gäl mänä.
*
Ala donlu, azğın dinli,
kafirlärä, aldırdınsa,
de gäl mänä."
*
"Xan babamın, ordusuna,
män varayım.
ağır läşkär, pul, xäzinä,
män alayım.
azğın dinli, kafirlärä,
od vurayım!
yaralanıb, qazlıq atdan,
düşmäyincä.
iti qılınc, şah damarım,
biçmäyincä,
yalqız oğul, yollarından,
dönmäyälim!
yalqız oğul, xäbärini,
de gäl mänä!
qara başım, qurban olsun,
ärim sänä!"
Därsä bir söz, söylämädän,
gälib keçdi.
xatınının, cävabında,
dinmäz oldu!
ävväl qırx namärd, qarşı gälib:
- "oğlun sağdır, avlaxdadır,
gün arası harda olsa,
gälib çıxar.
bäy särxoşdur, ona görä,
cävab vermäz" söylädilär!
* * *
Xatın buna, qatlaşmayıb,
geri döndü.
qırx incä qız, yoldaşların,
atlandırdı,
siyiridäräk,
oğul dibän, yola düşdü.
qışda - yazda, qarı - buzu,
ärimäyän, qaba dağa,
atın sürdü.
alçaqlardan, ucalara,
çapıb çıxdı.
bir däränin, üzärindä,
quzğunları, uçar gördü.
bädov atın, o täräfä,
qamçıladı.
* * *
Oğlan atdan, yıxılarkän,
göy - boz atlı, Xızrul İlyas,
başı üstä, hazır olub,
bäräkätli älläriylä,
yarasını, sıyğıyaraq:
- "bu yaradan, qorxmagilan.
dağ çiçägi - ana südü,
märhämindir, sänün oğlan !"
diyä - dönüb, qeyb olmuşdu.
*
Xızır gedir, oğlan iki,
tazisiylän, qumlar üstä,
düşüb qalır.
qarqa - quzqun, qan görübän,
yaralını, qumarlayır.
"kälbäciklär", mırıldayıb,
dövräsinä, dolanırlar.
quzqunları, qovalayıb,
qonmaqlığa, qoymayırlar.
* * *
Başı luli yazıq ana,
al qanına, batıb yatan,
balasının, läşi üstä,
çapar yetdi.
oğlanını. duymaz gördü.
çağırıbän nä söylädi:
*
- Yuxu almış qara - xumar,
gözlärini bir aç axi!
*
Gözlärini, kädär tutmuş
bu anaya, bir bax axi!
*
Tanrı verän, şirin canın,
seyrandaymış, indi axi!
*
Dil - ağızdan, şirin candan,
iki kälimä xäbär mänä,
qara yazı, qara başım,
qurban olsun, oğul sänä.
*
Qarşı yatan, uca dağlar,
ucalarkän, alçaq olsun.
*
Qızlıq dağdan, axar sular,
axarikän, axmaz olsun.
*
Bu dağlarda, bitän otlar,
bitän yerdä, bitmäz olsun.
Qayalarda, qaçan ceyran,
qaçarıkän, qaçmaz olsun.
*
Qäza säni harda tutdu,
aslandanmı, qaflandanmı?
bädänündä, can varsa,
dil - ağızdan, xäbär mänä.
qara yazı - qara başım,
qurban olsun, oğul sänä.
anasını dinläyäräk,
gözlärini, açdı oğlan,
göräk dili tutar - tutmaz,
nä söylämiş, anasıylan:
*
- İräli gäl, sinäsindän.
qana qana,
süd ämdiyim, ağbirçäkli,
qadın ana!
*
Qazlıq dağdan, axan sular,
günahsızdır, qarqama gäl!
*
Bu dağlarda, bitän otlar,
günahsızdır, qarqama gäl!
Qarşı yatan, uca dağlar,
günahsızdır, qarqama gäl!
*
Ceblärdäki, ceyranlarda,
günahsızdır, qarqama gäl!
*
Aslanlarda, qaflanlarda,
günahsızdır, qarqama gäl!
*
Qarqasan, babamı qarqa,
bu iş mänä, babamdandır.
diyä - oğlan yenä dedi:
*
- Ana, nä qorx, nädä ağla,
göy - boz atlı Xızrul İlyas,
başım üstä, gäldi mänim.
ox yarama, çäkdi älin,
"bu yaradan, sänä ölüm,
yoxdur" - dedi.
- "dağ çiçägi - ana südü,
därmanundür" - demiş sänün.
* * *
Yaralının sözlärini,
dinlädikdä, qırx gül bädän.
säpäläşdi, çiçäk kimi,
här täräfä, qırxı birdän.
*
Sinälärdä, çırpınarkän,
analığın, saf ürägi,
topladılar qucaq - qucaq,
ätäk - ätäk, dağ çiçägi.
* * *
ağbirçäkli, yazıq ana,
döşün sıxdı.
bir sıxarkän, süd gälmädi.
iki sıxdı, süd gälmädi.
üç sıxanda, qan qarışıq,
süd fışqırdı.
o südiylän, märhäm edib,
oğlancığın,yarasını,
bağladılar, götürdülär.
at üstünä mindiribän,
ordusuna, gätirdilär.
häkimlärä, täbiblärä,
tapışırıb, gözlädilär,
kimsäilä, danışmayıb,
Därsä Xandan, gizlädilär.
* * *
At äyağı, küläk olur,
ovzan dili, yügräk olur.
qırx gün, başa, çatar - çatmaz,
oğlancığın, yaraları,
üzä gäldi, sap - sağ oldu.
yenädä at, minä bildi,
yenä qılınc, çala bildi.
yenädä o, avda - avlar,
quşda - quşlar.
Därsä Xanın, xäbäri yox,
oğlancığın, ölmüş bilir.
* * *
Qırx namärdlär, bunu duydu.
- nä etmäli?
diyä - onlar, dimdikläşdi:
"oğlanının sağ olduğun,
bilär olsa, "Därsä" ägär,
yäqin bülün, äl götürmäz,
hamımızı, qırıb tökär!
gäräk väqti, utuzmadan,
onu tutaq.
ağ boynuna, qara gäzil,
secim taxaq!
ağ ällärin, dalda çataq,
yad ellärä - kafirlärä,
qoyub qaçaq!"
diyä - onlar, Därsä Xanı,
basmarlayıb,
ağ ällärin, dalda çatıb,
ağ ätindän qan çıxınca,
dövüşläyib,
ordusunu, yığmalayıb,
dostaq edib.
qanlı kafir ellärinä,
yönlädilär!
* * *
Därsä Xanın, bu işindän.
heç bir käsin, xäbäri yox,
ancaq qadın, bunu duyur,
oğlanını, çağırıbän,
nä söyläyir:
- Oğul - oğul, canım oğul,
görürmüsün, nälär oldu?
*
Sırt qayalar, oynamadan,
yer ayrıldı!
elä yaği, soxulmadan,
baban üstä, yaği gäldi!
ävväl qırx namärd, Därsä Xanı.
yaxalayıb, ağ ällärin,
arxasında, bağladılar,
ağ boynuna, qara sicim,
keçirtdilär!
baban, yayan, onlar atlı,
yügürtdülär!
götürübän, qanlı kafir,
ellärinä, yönlädilär!
yenä demiş :
- dur ayağa, canım oğlan,
qırx igidün, boyuva al,
get babavı, qırx namärdin,
ällärindän, qurtargilan!
baban sänä, qıydıysada,
sän babava, qıydırma oğul!
* * *
İgid oğlan, anasının,
sözlärini, qäbul etdi,
qara polad, qılıncına,
qurşanıbän,
ağ qotazlı, qatı yayın,
älä aldı,
bädov atın tutdurubän,
bütün mindi,
qırx igidin atlandırıb,
baba - dibän,
yürütüb getdi.
* * *
Ävväl qırx namärd, bir çämändä,
edib otraq,
al şärabın, itisindän,
içän zaman,
igit boğac yetdi, ancaq
*
Qırx namärdlär, onu görüb,
söylädilär:
- "durun varıb, oğlanıda,
edäk dostaq,
här ikisin kafirlärä,
bir aparaq !"
Därsä bunu eşidäräk:
- aman; qırx yoldaşım, aman!
ilâhinin birliginä,
yoxdur şübhä, yoxdur güman!
açın mänim, ällärimi,
qopuzumu, mänä verin,
qaytaryım män, bu gäläni
gäräk olsa, öldürünüz,
gäräk olsa saxlayınız,
sonra mäni.
* * *
Därsä Xanın ällärini,
boşaltdılar,
gätirdilär qopuzunu.
o bilmirdi, bu gälänin,
oğlancığı, olduğunu.
asta - asta, qarşı gäldi,
aldı göräk, nä söylädi:
- boynu uzun, bädov atlar,
gedirsädä, mänim gedir.
bu ılxıda, sänindä gär,
mindigin var, de gäl mänä.
savaşmadan - vuruşmadan,
qaytarayım, dalı qayıt!
*
Ağ ayıldan, sürü qoyun,
gedirsädä, mänim gedir.
bu sürüdä, sänindä gär,
şişligin var, de gäl mänä.
savaşmadan - vuruşmadan,
qaytarayım, dalı qayıt!
qatar - qatar, qızıl dävä,
gedirsädä, mänim gedir.
sänindä gär, bu qatarda,
yüklätin var, de gäl mänä.
savaşmadan - vuruşmadan,
qaytarayım, dalı qayıt!
Qızıl qubbä, çadırlarım,
gedirsädä, mänim gedir.
arasında, sänindä gär,
odan vardır, de gäl mänä.
savaşmadan - vuruşmadan,
qaytarayım, dalı qayıt!
*
Ala gözlü, qız gälinlär.
gedirsädä, mänim gedir.
içlärindä, sänindä gär,
nişanlın var, de gäl mänä.
savasşmadan - vuruşmadan,
qaytarayım, dalı qayıt!
*
Ağ saqqallı, qocaları,
gedirsädä, mänim gedir.
içlärindä, sänindä gär,
baban varsa, de gäl mänä.
savaşmadan - vuruşmadan,
qaytarayım, dalı qayıt!
mänim üçün, gälmişsänsä,
oğlancığım, öldürmüşäm,
igit sänä, yazığı yox,
dalı qayıt!
İgit oğlan atasını,
dinläyäräk,
cävabında nä söylämiş,
baxaq göräk:
*
- Boynu uzun, bädov atlar,
sänindirsä,
qırx namärdä qoymağım yox!
içlärindä, minigim var!
*
yığmalayan, sürü qoyun,
sänindirsä,
qırx namärdä, qoymağım yox!
içlärindä, şişligim var!
*
Qatar - qatar, qızıl dävä,
sänindirsä,
qırx namärdä, qıymağım yox!
içlärindä yüklätim var!
*
Qızıl qubbä çadır otaq,
sänindirsä,
qırx namärdä qıymağım yox!
içlärindä odam vardır!
Ala gözlü, qız - gälinlär,
sänindirsä,
qırx namärdä, qoymağım yox!
içlärindä, nişanlım var!
*
Äsir gedän, ağ saqqallar,
sänindirsä,
qırx namärdä, vermägim yox!
içlärindä, mänimdä bir,
ağlı şaşmış, babam vardır!
*
Diyä - oğlan, qırx yoldaşa,
dilbänd verdi;
qırx gänc igit, bädov ata,
qamçı vurdu.
*
aslan boğac, qılınc çäkdi,
savaş etdi, qırx namärdin,
kimisinin, boynun vurdu.
kimisini, dostaq tutdu,
babasını xilas edib
geri döndü.
Därsä xanda, oğlanının,
sağ olduğun, duyub bildi.
* * *
Xanlar xanı, xäbär tapıb,
Boğac xana, bäylik verdi,
kürsü verdi.
"Qurqut Dädä" boy boyladı,
söy - söylädi.
inci kimi, dastan düzdü,
qoşma - qoşdu.
onlar daha, bu dünyaya,
gälib keçdi.
kärvan kimi, qondu köşdü
yer gizlätdi, äcäl aldı.
gedän - getdi, yaxçı - pisdän,
gälänlärä, bir ad qadı.
* * *
Görüm dostlar, qafil ölüm,
gälän zaman, märd igidä,
geçid versin!
sağlıq kimi, dövlät olmaz,
bu dövläti, haqq artırsın!
o öydügüm, uca tanrı,
dost olubän, mädäd versin!
*
Yümn edälim,
yerli qara, dağlarınız,
yıxılmasın!
kölgäsalan. ağaclarız,
käsilmäsin!
daim axan, aydın sular,
azalmasın - qurumasın!
uca uçan, tärlanların,
qanadları, qırılmasın!
at çapanda, atınızın,
ayaqları, büdrämäsin
çarpışanda, qara polad,
qılıncınız, kütälmäsin!
dur tüşändä - çäkişändä
kändiriniz, ufanmasın!
ağbirçäkli, anaların,
axir yeri, behişt olsun!
ağ saqqallı, babaların,
son sarayı, cännät olsun!
haqq yandıran, çirağınız,
ışıqlansın, yanar dursun!
görüm mühtac, olmayasınız,
namärdlärä, dostlar sizi!
***
**
